Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

2 A H3 Regenten en vorsten

2 A Hoofdstuk 3
by

Rients Anne de Vries

on 19 January 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 2 A H3 Regenten en vorsten

3.1 B
3.2 B
3.2 A
1
2
3
4
5
Hoofdstuk 3
3.1 A
3.4 A
3.4 B
3.3 A
3.3 B
3.5 A
3.5 B
3 REGENTEN EN VORSTEN
Machthebbers in Europa
A Absolute vorsten
Lodewijk XIV
De Zonnekoning
B Regenten in Nederland
De Republiek
Regenten en stadhouders
Nederland en Europa
A Handel en nijverheid
De Amsterdamse grachtengordel
Handel in de Gouden Eeuw
Nijverheid en landbouw
B Politieke verhoudingen
De Engelse vijand
De Franse vijand
Europa en de wereld
A Handel met Azie
Het familiebedrijf Blaeu
De VOC : wereldhandel
3.3 B
B Handel met Amerika en Afrika
De WIC
Nederlandse slavenhandel
Stedelijke cultuur in Nederland
A Kunst en mentaliteit
De Nachtwacht
Calvinisme en vrijheid
De bloei van de kunsten
B Nederland migratieland
Vluchtelingen uit het zuiden
Duitsers, joden en hugenoten
Wetenschap en techniek
A De wetenschappelijk revolutie
Newton
Een nieuwe manier van denken
B Praktische toepassing
Wetenschapsacademies
Nederlandse ontdekkingen
en technieken
Lodewijk als kind
en
moeder Anna van Oostenrijk
Vader stierf in 1642. Lodewijk was 4 jaar.
Moeder Anna en kardinaal Richelieu regeren
tot Lodewijk 22 jaar is (1860)
Lodewijk XIV moest macht krijgen over steden en provincies. Die regelden hun eigen wetten en belastingen.
Hij moest ook de macht van de edelen met hun eigen legertjes verminderen.
Fronde in 1648 :
opstand van steden en edelen
tegen de regering.
Lodewijk XIV werd een absoluut vorst.
- Hij regelde alle wetten
- Hij bracht het leger onder zijn controle
- Hij heerste over steden en adel .
De zonnekoning.
Zoals de planeten draaiden om de zon,
zo draaide alles in Frankrijk om Lodewijk.
Het zonnestelsel
1598 : Edict van Nantes
Het Franse volk moest katholiek zijn.
Zo stopte de godsdienstorlog tussen katholieken en protestanten (hugenoten)
De hugenoten vluchtten massaal naar Duitsland en Nederland.
17e Eeuw : Nederland was een Republiek
der Zeven Verenigde Nederlanden.
7 Onafhankelijke gewesten : Holland, Zeeland,
Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen, Friesland.
De staten
Het hoogste bestuur in een gewest,
gevormd door vertegenwoordigers
van steden en de adel.
Regenten
Rijke burgers die de steden bestuurden.
Ze behoorden tot enkele families die
elkaar de beste baantjes gaven.
Oligarchie : een land geregeerd door een
kleine bovenlaag (rijke families)
met voorrechten.
Staten-Generaal
In de Staten-Generaal regelden de gewesten de buitenlanlandse politiek en de defensie.
Holland : het rijkste en machtigste gewest
door de handel in de rijke steden
zoals Amsterdam.
Willem van Oranje
1533 - 1584
Voor de Opstand : 1568-1648
de stadhouder was plaatsvervanger
van de koning in de gewesten
Na de Opstand :
de stadhouder werd opperbevelhebber van leger en vloot in dienst van de gewesten
Maurits : zoon van Willem van Oranje
1567-1625
Frederik Hendrik
halfbroer van Maurits
1584-1647
Stadhouder Willem II
zoon van Frederik Hendrik
1626-1650
Johan de Witt
Cornelis de Witt
Stadhouderloze tijdperk : 1652 - 1672
Na de dood van stadhouder Willem II gingen de regenten zelf regeren onder leiding van raadpensionaris Johan de Witt.
De macht werd verdeeld over meerdere regenten.
Regenten
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20121231_nieuwpoort01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Legendarische slag tegen de Spanjaarden door Maurits
1600 : Slag bij Nieuwpoort
3.30 min.
NACHTWACHT
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20040317_amsterdam02
Amsterdam groeit 2.24 min.
een dorp wordt stad
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050614_goudeneeuw01
Kooplieden en hun handelswaar 1.00 min.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20071126_deruyter01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Michiel de Ruyter verslaat de Engelse vloot 3.00 min.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20111212_eindegoudeneeuw01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Rampjaar 1672 4.10 min.
De grachtengordel : Heren-, Keizers- en Prinsen
gracht in halve cirkels als
symbool voor de nieuwe rijkdom in Amsterdam.

17e Eeuw : de Gouden Eeuw
Handel, nijverheid en landbouw bloeiden.
Amsterdam, de stapelmarkt.
Handel in : graan uit de Oostzee
wijn uit Spanje
Wol uit Engeland
haring uit de Noordzee
walvistraan uit Rusland
handelskapitalisme : winst uit de onderneming
investeren in het bedrijf.
Kooplieden bouwden schepen van hun kapitaal
om daarmee meer handel te drijven.
Nijverheid in : - scheepsbouw in de Zaanstreek
Nederlanders werden de vrachtvaarders van Europa.
- textielnijverheid in Haarlem en
Leiden.
Leiden werd de belangrijkste textielstad van Europa.
- kaas, boter, vlees door de boeren
dank zij de import van graan.
Huurleger
: dankzij de rijkdom kon NL.een groot leger betalen door soldaten te huren.
Opstand tot 1648 : vooral oorlog in
het zuiden en het oosten.
Holland kon zich verrijken ten koste
van Antwerpen en Vlaanderen.
Die waren in oorlog met Spanje.
1648 Vrede van Munster
Drie handelsoorlogen met Engeland, die
Nederland te machtig vond op de zee.
1652 - 1654
1665 - 1667
1672 - 1674
Michiel de Ruyter :de beroemdste held in de
Engelse zee oorlogen.
1666 : de kettingactie in de rivier de Medway.
Engeland, Frankrijk, Keulen en Munster vallen NL. aan.
- zee overwinning op de Frans-Engelse vloot
- Franse en Duitse leger dringen vanuit oosten diep binnen.
raadspensionaris
Johan de Witt
1651-1672
Volksoproer in 1672 :
- regenten hadden het leger verwaarloosd
- het volk wilde Oranje terug
- Johan en Cornelis de Witt gelyncht
- Willem III verdreef het Duits-Franse leger
in 1674.
Rampjaar 1672
Johan en Cornelis gelyncht
De ingewanden uitgesneden.
Rampjaar 1672
De VOC in Batavia
Een gevecht om specerijen 3.40 min.
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20061219_voc06
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20111123_wic01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
globe van
Blaeu
1600 : Willem Blaeu begon een drukkerij en uitgeverij in
landkaarten en globes. Hij verdiende goed, want :
- veel ontdekkingsreizen - VOC vanaf 1602
Willem Blaeu werd de kaartenmaker voor de VOC.
Hoogtepunt : de Atlas Major, gemaakt door de zoon van Willem.
Dwang : De Staten-Generaal dwong de compagnies uit 6 Hollandse en
6 Zeeuwse steden om 1 verenigde compagnie te vormen.
Doel : - de moordende onderlinge concurrentie stoppen
- meer samenwerking voor verdediging op zee en voor hogere winsten
Voorrechten : - de VOC kreeg het handelsmonopolie van de Staten-Generaal, zoals
het alleenrecht op de Molukken (kruidnagel, nootmuskaat, foelie)
- de VOC mocht forten bouwen om oorlog te voeren en te verdedigen
- de VOC mocht verdragen afsluiten met de lokale vorsten
- de VOC mocht veroverde gebieden zelf besturen.
1619 Batavia : Gouverneur-Generaal Jan Pieterszoon Coen
veroverde Jakarta op Java en noemde de
havenstad Batavia. Het werd het hoofdkwartier van de VOC.
Factorijen : handelsposten en forten op alle Aziatische kusten
1
Zijde in Perzie
2
katoen in India
3
Zilver in Japan
4
Specerijen in Indonesie
1
2
3
4
1652 Kaap de Goede Hoop
Een kolonie in Zuid Afrika, opgericht door de VOC
als bevoorradingsplaats voor de lange reizen.
Nederlandse boeren verbouwden wijn en hielden vee.
Specerijen uit Indie 2.12 min.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20061219_voc02" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Koffie en thee
Vanaf 1602 : VOC handelde in
1

specerijen en peper uit Indonesie
2 katoen en indigo uit India
3 kaneel uit Ceylon
4 porselein uit China
1
2
3
4
Vanaf 1700 : VOC handelde in

koffie en thee uit Java.
In Nederland werd het gedronken in koffiehuizen
Macht van de VOC
- delen van Java
- op de Molukken
- in Ceylon
- in de Kaapkolonie
In de overige delen van Azie was de VOC afhankelijk van de lokale vorsten.
In India liep de handel via de grootmogol, die zich kon verrijken.
Van die rijkdom liet hij prachtige buwwerken maken, zoals de Taj Mahal.
Taj Mahal in India
In de Taj Mahal
1621 : WIC opgericht als handelsmonopolie
op West-Afrika en Amerika.
Verschil met de VOC
- De WIC waren niet de belangrijkste handelaren
in West-Afrika en Amerika
- De WEC leed verlies
- De WIC voerde veel oorlogen tegen de
Spaanse zilvervloten
1628 : Piet Hein overmeesterde een Spaanse zilvervloot
De WIC 2 min.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20050127_handelinslaven01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Nederlandse slavenhandel 1.45 min
WIC : - haalde slaven uit Ghana in Afrika
-veroverde kustgebieden in Brazilie
Elmina
Slaven werden gekocht van Afrikaanse stamhoofden.
De slaven moesten grote afstanden lopen naar het fort Elmina.
Daar werden ze per schip naar Amerika vervoerd.
Afrikaanse slaven legden geboeid lange afstanden af naar fort Elmina.
Driehoekshandel
wapens
textiel
ijzer
slaven
plantage producten
suiker, tabak
Rond 1800 : ondergang van de WIC
Zuid Amerika in handen van Spanje en Portugal.
Caraibisch gebied en Noord Amerika in handen van Engeland en Frankrijk.
Factorijen :
donkergroen : WIC
lichtgroen : VOC
stippen : overigen
Jan Steen
Hendrick Avercamp (de stomme van Kampen)
wereldberoemd om zijn ijs schilderijen
Johannes Vermeer
Schilder van burgers en hun gewone leven
Schilder van het rouwe volk
met hun feestelijke uitspattingen
Jacob Cats : de moraaldichter
Vondel : de beroemdste toneelschrijver van Nederland
Schutterij = handhaven van de orde in de steden
en gezelligheidsvereniging voor mannen.
De leden wilden vaak een eigen groepsportret.
Waarom "De nachtwacht "?
Omdat het schilderij donker was geworden door vervuiling en verkleuring.
De nachtwacht is een voorbeeld van
stedelijke cultuur. Schilderijen werden
gemaakt voor burgers en gekocht door
burgers.
In de Republiek woonde de helft van de
bevolking in steden. Dat was veel meer
dan in de rest van Europa.
Gilden bestonden al in de Middeleeuwen.
Calvinisme in de steden.
De katholieke kerk was vervangen door de gereformeerde
Strenge dominees eisten een sober leven en verbod op
goddeloos vermaak, zoals kermis, dans en sinterklaas.
Statenbijbel
Geloof deed je uit de ware bijbel,
daarom werd de bijbel vertaald
en gezuiverd van katholieke onzin
Alle gelovigen moesten 3x per dag de bijbel lezen.
Veel katholieke feestdagen werden geschrapt.
"De God van de christenen en van de joden bestaat niet. "
Gewetensvrijheid
Spinoza
In deRepubliek was meer vrijheid dan in andere landen :
- vrijheid n geloof, gedoogd door de regenten;
- vrijheid van drukpers;
- regenten stonden volksvermaak toe, zoals
kermis, toneel en sinterklaasfeest.
Dank zij de vrijheid en welvaart bloeiden de kunsten.
Bouwkunst : De Dam
Buitenhuizen 3.40 min.
http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20080906_buitenhuizen01
Al is de leugen nog zo snel,
de waarheid achterhaalt het wel.
Gijsbrecht van Amstel
Schilderkunst : honderden te koop op de markt in allerlei genres, zoals landschap, dagelijks leven, winterpret, zeeslagen, enz.
1580-1620 : 100.000 immigranten trekken uit Vlaanderen
en Antwerpen naar Leiden en Amsterdam.
Waarom ? : - inquisitie door de Spaanse katholieken
- oorlog met Spanje
- economische achteruitgang.
de Gouden Eeuw
in Amsterdam.
Voordelen voor Amsterdam:
- Kooplieden brachten kapitaal mee en
hun netwerk aan handels contacten.
- Ambachtslieden namen hun kennis mee.
- De calvinisten uit Antwerpen gaven een
impuls aan de economie in Holland.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20121231_nieuwkomers01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Vluchtelingen uit het zuiden 3.30 min.
Vanaf 1620 : Veel migranten kwamen uit Duitsland
oorzaken : - de 30 jarige oorlog (1618-1648)
- veel werk en hogere lonen in Holland.
Soorten werk : - zwaar werk die de Nederlanders
niet wilden doen.
- Seizoenswerk in de landbouw.
- Droogleggen van meren.
- Matrozenwerk op schepen.
Immigratie van joden : - Uit Spanje en Portugal kwamen vaak
rijke en geleerde joden.
- Uit oost Europa kwamen vaak arme joden.
Vanaf 1685 : veel hugenoten kwamen uit Frankrijk omdat ze vervolgd werden.
Ze verrijkten de Hollandse economie door hun vakmanschap.
Bloedbruiloft in Frankrijk
ontdekt de
zwaartekracht
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20090623_newton01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
17e eeuw : Newton zag een appel uit de boom vallen.
Hij dacht, waarom valt een kleine appel op de aarde, en de maan niet?
Newton ontdekte de zwaartekracht : alle voorwerpen trekken elkaar aan. Grote, zware voorwerpen trekken meer dan kleinere.
Doordat de maan zo ver weg staat van de aarde, en daar hard omheen draait, blijft die op afstand.
Logisch denken
Waarom valt een appel op aarde en
de grote, zware maan niet?
Net als Newton gingen andere wetenschappers
de natuur nauwkeurig observeren.
Door logisch te redeneren en proeven te doen
kwamen ze tot veel ontdekkingen.
Deze nieuwe manier van denken werd de
wetenschappelijke revolutie genoemd.
Europa profiteert
zeeslagen in de Gouden Eeuw
1.50 min.
17e eeuw : De Engelse en Franse koning richtten allebei een
academie op voor de slimste onderzoekers.
De Europese landen gebruikten de wetenschap om de wereld te
veroveren. Er werden betere kanonnen gebouwd.
Dank zij de kennis over sterren en planeten
konden speciale meetinstrumenten
voor de zeevaart gemaakt worden
kompas uit de 17e eeuw
1595 : De fluit werd gemaakt. Dit schip was
sneller, veiliger en had meer laadruimte.
Met de houtzaagmolen kon veel sneller gezaagd worden
dan met de hand. Met de planken van deze molens werden
in snel tempo honderden fluitschepen gebouwd.
Kooplieden werden daarvan heel rijk.
De fluit
de houtzaagmolen
Droogmakerij
Leeghwater maakte diepe meren droog door een
hele rij windmolens achter elkaar te plaatsen.
1612 : het Beemstermeer en het Schipholmeer
werden zo droog gemalen.
Hollandse kooplieden betaalden graag mee,
omdat er kostbare landbouwgrond vrij kwam.
Kinderdijk molens
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20121231_beemster01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Drooglegging van de Beemster
5.29 min.
Zacht geluid
Machtsvertoon van Lodewijk XIV
Paleis van Versailles 1.50 min.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20060622_versailles01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Full transcript