Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Italy

No description
by

Patrycja Thieu Quang

on 4 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Italy

Regioni d'Italia
Sicilia
Piemonte
EMILIA ROMAGNA
Lazio
Lacjum (wł. Lazio) – region administracyjny w centralnych Włoszech. Znajduje się tam głowna stolica Włoch, Rzym. Największe miasta: Viterbo, Civitavecchia, Rieti, Frosinone, Latina, Velletri. Lacjum to także kraina historyczna w antycznej Italii znajdująca się w środkowej części Półwyspu Apenińskiego nad Tybrem. Położona między Apeninami a Morzem Tyrreńskim. Kolebka państwa rzymskiego zawdzięcza swoją nazwę plemionom italskim Latynom, zamieszkującym ujście Tybru i Góry Albańskie. Przyjmuje się, że w 753 roku p.n.e. powstało tu miasto, które według legendy założyli dwaj bracia - Romulus i Remus. Od tej pory Rzym uznaje się za kolebkę cywilizacji europejskiej. Zabytki Wiecznego Miasta znają wszyscy – Koloseum, Forum Romanum, Kapitol, Fontanna di Trevi oraz Schody Hiszpańskie to główne miejsca docelowe każdej wycieczki. Oprócz tego Watykan i Kaplica Sykstyńska z freskiem Ostatniej Wieczerzy wykonanym przez Michała Anioła. Po upojeniu się stolicą Lacjum oddalmy się od niej i zanurzmy w czasy imperium rzymskiego w niedalekiej Ostii. Miasto położone u ujścia rzeki Tyber założono w IV wieku p.n.e. Do dziś zachowało ono dawną zabudowę – domy, termy, akwedukty oraz teatr. Na jednodniową wycieczkę warto wybrać się też do Tivoli, słynącego z imponującej Villi cesarza Hadriana oraz Villi d'Este otoczonej ogrodami w stylu włoskim.

Il Piemonte è la seconda regione in termini di quantitativi di vino prodotto e produttore leader di spumante in Italia.
Piemont to drugi region pod względem ilości produkowanego wina i czołowy producent win musujących we Włoszech.
Piemonte significa terra altrimenti ai piedi della montagna.
Piemont oznacza inaczej krainę u podnóża góry
La cucina della regione Piemonte è famosa per i suoi deliziosi tartufi e formaggi.
Kuchnia regionu Piemont słynie z wyśmienitych trufli i serów.
In Piemonte, il capoluogo è la squadra di calcio di maggior successo in Italia-Juventus.
W Piemoncie swoją siedzibę ma najbardziej utytułowany klub piłkarski we Włoszech – Juventus.
Mirabilandia to największy park rozrywki, który znajduje się w Savio w Emilia-Romania. Najciekawszą atrakcją parku, a jednocześnie najbardziej ekstremalną, jest sięgająca 53m. wysokości kolejka iSpeed rozpędzająca się na zakrętach do 120km/h 120.Cena biletu to ok. 150 zł/os.

W opinii samych Włochów kuchnia Emilii-Romanii to kwintesencja włoskiego smaku i stylu, a wysokiej jakości lokalne surowce, bogate tradycje kulinarne i przemyślana strategia marketingowa zapewniła temu regionowi prymat w eksportowej produkcji wysokiej jakości serów, wędlin i makaronów.
To stąd wywodzi się popularna dziś w restauracjach całego świata lazania, faszerowane małe pierożki tortellini i ich więksi bracia tortelloni.
Park Miniatur znajduje się we włoskim mieście Rimini. Tematem przewodnim parku jest włoskie dziedzictwo historyczne, architektoniczne i kulturowe. Na otwartej przestrzeni, wśród pięknie zaprojektowanej zieleni, rozplanowanych zostało ponad 270 doskonałych reprodukcji znanych obiektów architektonicznych z całych Włoch (z wyspami włącznie) oraz innych krajów Europy.

Sardegna
Ciekawą atrakcją turystyczną Sardynii są nuragi. Nuragi to stożkowate wieże wzniesione nad kamiennymi ołtarzami, zbudowane przez Nuragijczyków około XV wieku p.n.e. Wieże zbudowane są z kamieni ułożonych bez użycia zaprawy. Na zewnętrznej powierzchni znajduje się wiele wypustek i małych okien. Nuragi były budowane na wzniesieniach, często powstawały przy nich wioski, które korzystały z nuragów jako fortyfikacji obronnych. Jedna z najlepiej zachowanych nuragów - Su Nuraxi - znajduje się w pobliżu miejscowości Barumini. Budowle te znajdują się na światowej liście dziedzictwa UNESCO.

Do atrakcji wyspy zaliczyć należy też jaskinie, które zostały wydrążone przez wodę. Niezwykłą jaskinią Sardynii jest Grotta del Bue Marino, drugą jest Grota Neptuna. Grota ma długość 2,5 km. Leży ona blisko Alghero. Turyści często dopływają do niej łodziami lub statkiem wycieczkowym. Wysportowani turyści mogą dostać się do groty drogą wspinaczkową po 600 stromych stopniach zwanych ,,kozimi schodami”. W zaś jaskinii Sa Grutta de is Caombus - trenują astronauci-grotołazi.

Parco Naturale Regionale Molentargius Saline to rezerwat przyrodniczy do którego od lat przybywają stada tysięcy różowych flamingów Phoenicopterus roseus aby tutaj przezimować korzystając z łagodnych warunków klimatycznych na wyspie. Co ciekawsze, w 1993 po raz pierwszy 1500 flamingów zatrzymało się w oazie Molentargius aby założyć gniazda i rozmnażać się. Był to moment historyczny nie tylko dla Sardynii, ale i dla całej Europy! Do tej pory flamingi wybierały tylko dwa miejsca w Europie dogodne na rozmnażanie: Camargue na płd. Francji i Fuente de Piedra, na płd. Hiszpanii.
Basilicata
La Basilicata è una delle regioni più belle d'Italia, la scelta perfetta per chi cerca la tranquillità, il contatto con la natura e la tranquillità.
Basilicata jest jednym z najpiękniejszych regionów Włoch, doskonałą propozycją dla osób poszukujących spokoju, kontaktu z naturą i wyciszenia.
La più grande città della regione, e anche la sua capitale è Potenza, più alta capitale d'Italia nelle regioni.
Największym miastem regionu, a zarazem jego stolicą, jest Potenza, najwyżej położona stolica włoskich regionów.
I piatti più caratteristici della Basilicata saranno agnello stufato in un piatto di ceramica chiamato pignata, con l'aggiunta di pane grattugiato, carote, formaggio e salsiccia.
Do najbardziej charakterystycznych dań Basilicaty należy jagnięcina duszona w ceramicznym naczyniu zwanym pignata, z dodatkiem tartej bułki, marchwi, sera i kiełbasy.
Veneto
Venezia
la Basilica di San Marco: sull’orologio della torre della basilica si vede una scritta che ci fa sorridere “Conto solamente le ore felici”. Probabilmente nella basilica si trova la salma di San Marco. La Basilica di San Marco sulla Piazza di San Marco era il più bel salotto dell’Europa secondo Napoleone. A Venezia l’unica piazza è la Piazza di San Marco perché tutte le altre piazze sono chiamate “campi”.
La Colonna di San Marco: il leone che ci si trova è il simbolo di San Marco, evangelista e patrono di Venezia. Accanto a questa colonna c’è la colonna di San Todoro – il luogo nel passato delle esecuzioni capitali. Proprio per questo fino ad oggi tante persone hanno paura dello spazio fra le colonne e non lo attraversano.
Il Campanile della Basilica: la sua costruzione proviene dal XII secolo. Ha quasi 100 metri. All’inizio del secolo scorsco crolla, ma, per fortuna nessuno muore né rimane ferito.
Il Canal Grande di Venezia: che è principale canale di Venezia, lungo circa 3800 metri.
Il Palazzo dei Dogi: i Dogi – nel passato i capi di Venezia. Il palazzo è nei secoli scorsi la sede del governo, del tribunale e della prigione (dove nel passato si trova il più famoso prigioniero – Giacomo Casanova).
Il Ponte dei Sospiri: fra il Palazzo dei Dogi e il Palazzo delle Prigioni si trova il Ponte dei Sospiri. Perché si chiama così? Nel tempo delle esecuzioni, il boia conduce a morte i prigionieri che passando a questa ponta sospirano profondamente perché vedono Venezia per l’ultima volta.
Verona
una curiosità legata a Shakespeare è a Verona: tanti anni fa Shakespeare legge una novella di Luigi da Porto intitolata “Romeo e Giulietta”. Allora Shakespeare decide di commettere il plagio: scrive la tragedia in base a tutta la trama di novella. Shakespeare passa alla storia, invece Luigi da Porto – no. A Verona dove si svolge l’azione della tragedia c’è il balcone di Giulietta. I turisti amano scattare le foto sotto quel balcone.
a Burano, che è un’isola della Laguna di Venezia, possiamo ammirare le case colorate. La località di Burano è famosa per la produzione del merletto.
Burano
La specialità di Veneto – la polenta
la prima polenta è preparata nel Veneto nel XIX secolo. Nel passato è la zuppa dei pover ed è composta solo di tre ingredienti: acqua bollente, sale, farina di mais. La curiosità: se prendiamo in considerazione il conflitto tra il Nord e il Sud d’Italia – gli italiani del Nord vengono chiamati “polentoni”, invece gli italiani del Sud – “terroni”.
Mafia
Con mafia ci si riferisce tradizionalmente a gruppi criminali emersi in Sicilia intorno alla metà del XIX° secolo, associazioni volte a controllare il territorio locale in modo organizzato e secondo precise regole di condotta.
Mafia odnosi się do tradycyjnych grup przestępczych powstałych na Sycylii w połowie XIX wieku, stowarzyszenia mającego na celu kontrolować okolicę, w sposób zorganizowany i według precyzyjnych zasad postępowania.

Etna
L’Etna è un complesso vulcanico sicilianorappresenta il vulcano attivo più alto ed esteso d'Europa. Con le diverse eruzioni ad esso connesse ha modificato incessantemente il paesaggio, minacciando spesso le diverse comunità umane che nei millenni si sono insediate intorno ad esso.
Etna to wulkan na terenie Sycylii. Jest najwyższy czynny wulkan w Europie. Różne jego erupcje zmieniaja krajobraz nieustannie, często zagrożąc różnym społecznościa, które przez tysiące lat osiedliali się wokół niego.
Noto
Noto è un comune italiano di 24.047 abitanti della provincia di Siracusa in Sicilia. Definita la "Capitale del Barocco", nel 2002 il suo centro storico è stato dichiarato Patrimonio dell'Umanità da parte dell'UNESCO.
Noto to włoski miasto liczace 24 047 mieszkańców w prowincji Syrakuzy na Sycylii.
Określane jako "Stolicy baroku", w 2002 roku jego historyczne centrum zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Abruzzo
Trentino
Calabria
Puglia
Campania
Molise
Umbria
Marche
Toscana
Friuli venezia gulia
Liguria
Lombardia
V. D'aosta
Oggi l'Abruzzo può vantare la presenza di tre parchi nazionali, un parco regionale e 38 aree protette tra oasi, riserve regionali e riserve statali. In totale il 36% del territorio regionale è sottoposto a tutela ambientale: una media che colloca l'Abruzzo al primo posto in Italia
Nel mondo dello spettacolo e del cinema si menzionano Francesca Cipriani, Carlo Delle Piane, Guido Celano, Piero Di Iorio, Gabriele Cirilli, Rocco Siffredi, Milly Carlucci e sua sorella Gabriella, Alessia Fabiani ed i registi Anton Giulio Majano, Mario Orfini e Luciano Odorisio, nonché l'attore teatrale Maurizio Di Marco.
Per quanto riguarda le risorse energetiche, l'Abruzzo è sesto tra le regioni italiane per ordine di potenza installata ed al settimo posto in termini di potenza specifica tra le regioni italiane nella produzione di energia eolica
Pamiętacie film „Gladiator”? Pamiętacie, że głównego bohatera nazywano
Hiszpanem ? Pamiętacie scenę, kiedy pokazywany jest jego dom rodzinny,
syn i żona w długiej cyprysowej hiszpańskiej alei? Sceny te wcale nie były
nagrywane w Hiszpanii, ale w pięknej Toskanii nieopodal miasteczka Pienza,
którego stałym punktem zwiedzania jest wizyta w miejscu planu filmowego,
gdzie powstawał film Gladiator.
Najważniejszym produktem kuchni toskańskiej jest chleb. Jego cechą charakterystyczną jest brak soli.
Najpiekniejsze miasta Toskanii
Umbria to jedyny w swoim rodzaju region w środkowych Włoszech, zwany często „zielonym sercem Italii”, graniczący z Toskanią, z Marchią i z Lacjum. To jeden z niewielu włoskich regionów, nie mających dostępu do morza.
Włosi nazywają Umbrię „zielonym sercem Włoch„. I tak właśnie można krótko scharakteryzować ten region: góry, lasy, doliny i rozległe, malownicze pola słonecznikowe. W związku z tym, że Umbria nie posiada dostępu do morza, nie jest typowym regionem oferowanym przez biura podróży. Wielu turystów odwiedzających Umbrię to pielgrzymi odwiedzający Asyż czy Orvietto, bądź przejazdem udający się do Rzymu.
Umbria często nazywana jest także „Umbra mistica” i rzeczywiście jest coś niesamowitego w tych tajemniczych krajobrazach, urokliwych i samotnych miasteczkach rozsianych po zielonych wzgórzach, pokrytych charakterystyczną, mistyczną mgiełką. Ze względu na to, że Umbria to region Włoch, który zrodził najwięcej Świętych jest nazywana również „Umbra santa” – ziemia świętych .
Miłośnicy najprzedniejszych słodyczy wiedzą, że stolicą włoskiej czekolady jest Perugia. Od kilkunastu lat w październiku odbywa się tam prestiżowy europejski festiwal czekolady Eurochocolate, który dla wytwórców najwyższej jakości wyrobów jest okazją do prezentacji swoich umiejętności.
Umbria jest też bez wątpienia truflowym centrum Włoch. Na organizowane tu targi i wystawy ściągają mistrzowie kuchni i poszukiwacze najlepszych trufli z całego świata.
Oliwa, podobnie jak czarne trufle, jest nieodłącznym elementem kuchni Umbrii. Aby zrozumieć znaczenie oliwy dla historii i tradycji regionu, warto odwiedzić muzeum oliwy w Trevi.
Jedzenie
Miasta Umbrii
Montefalco („góra sokoła”) wzięło swą nazwę od położenia i rozpościerających się z niego rozległych widoków. Jest to najbardziej malownicze z miasteczek w dolinie Spoleto. Przecinają je wąskie uliczki, w których ledwie mieści się samochód.
Todi, zawieszone na skale ponad doliną Tybru, wywiera ogromne wrażenie. Dawna osada etruska, potem rzymska, zachowała do dziś atmosferę średniowiecznego miasta z kilkoma kościółkami, pałacami i cichymi zaułkami. Większość turystów przyjeżdża tu, by zobaczyć Piazza del Popolo, przy którym stoi katedra zbudowana w XII-XIV w. na miejscu rzymskiej świątyni Apolla.
Perugia – Stare centrum Perugii skupione jest wokół Corso Vanucci. Na krańcu tej ulicy wznosi się XV-wieczna katedra. Na jednym z filarów umieszczony jest renesansowy obraz „Madonna delle Grazie”. Wizerunek ma ponoć cudowne właściwości, dlatego matki przynoszą tu dzieci po ceremonii chrztu. Za murami miejskimi stoi San Pietro - najefektowniej dekorowany kościół w Perugii.
Asyż – piękne średniowieczne miasto, pełne uroczych zaułków i placów, jest spadkobiercą dziedzictwa św. Franciszka. Na głównym placu miasta, Piazza del Comune, wznoszą się kolumny Templo di Minerva, fasady świątyni rzymskiej z czasów Augusta. Bazylika, górująca nad Asyżem, jest jedną z ważniejszych świątyń chrześcijaństwa i w ciągu roku odwiedzają ją rzesze pielgrzymów.
Jezioro jest położone tuż przy granicy z Toskanią może być świetnym miejscem na spędzenie wakacyjnego urlopu, z dala od hucznych kurortów i zatłoczonych miast. Mieszkańcy bardzo dbają o jakość wody w jeziorze. Wokół jeziora występuje strefa przyrodnicza o nieskazitelnej czystości.
Według legend jego nazwa pochodzi od Trasimeno, syna Boga Turreno, który podczas pobytu w tych rejonach poznał nimfę Agilla i zakochał sie w niej od pierwszego wejrzenia. Jednakże syn Boga nie mógł wziąć sobie za małżonkę nimfy i to nieszczęście doprowadziło do jego śmierci.
Jezioro Trazymenskie
W okolicach Terni, na rzece Nera znajduje się wodospad, który jest dziełem człowieka - przykładem wybitnych osiągnięć inżynierów starożytnego Rzymu. Ten malowniczy wodospad był inspiracją już dla starożytnych pisarzy takich jak Wirgiliusz czy Cyceron. Jego całkowita wysokość to ok. 165 m.
Cascata delle Marmore
Kraina historyczna i region administracyjny w północnych Włoszech, między Szwajcarią na północy a rzekami
Jej nazwa pochodzi od germańskiego plemienia Longobardów, którzy w VI wieku podbili północne Włochy i założyli swoje królestwo z ośrodkiem w lombardzkim mieście Pawia
Winiarstwo
Winiarstwo nie zajmuje szczególnie wysokiej pozycji w rankingu branż działalności gospodarczej. Mieszkańcy tego najgęściej zaludnionego, a zarazem najbogatszego włoskiego regionu, znani są raczej jako konsumenci, niż producenci wina. I choć ilościowo produkcja ta jest znacznie niższa niż choćby w sąsiedniej Wenecji Euganejskiej, Emilii-Romanii czy Piemoncie, także w Lombardii powstaja wspaniałe wina, z których coraz więcej śmiało można określić jako wibitne.

Na jeziorze jest wiele małych wysepek oraz 5 dużych.
Na południe od Isola del Garda znajduje się Isola San Biagio, nazywana Wyspą Królików.
Jezioro zamieszkuje szereg ryb, z których najbardziej znana jest endemiczna Salmo carpio, występująca tylko w kilku jeziorach alpejskich.
W przeszłości chętnie budowano wokół jeziora pomarańczarnie, w których uprawiano różne gatunki cytrusów.
Jezioro Garda
Atrakcje
•Chiesa di San Maurizio al Monastero Maggiore, Mediolan
•Villa Balbianello, Como
•La Citta Alta, Bergamo
Molise, ze stolicą w Campobasso, położone jest w środkowych Włoszech. Teren regionu jest wyżynno-górzysty, praktycznie nie ma tutaj nizin. Przez Molise przebiegają Apeniny, a najwyższym szczytem regionu jest Monte Miletto, które wznosi się na wysokość 2050 m. Do najważniejszych rzek regionu możemy zaliczyć Fortore, Volturino czy Biferno, natomiast do jezior Occhito oraz Liscione.

W tym regionie znajdują się niektóre fabryki Fiata.
Molise jest znane z przemysłu włókienniczego, dlatego produkuje się tutaj ubrania znanych marek, takich jak Gucci czy Kenzo.
Produkuje się „zampogne” czyli dudy, instrument muzyczny charakterystyczny dla pasterzy.
Dzięki nasłonecznionym wzgórza, które pokryte są gajami oliwnymi, otrzymuje się doskonałej jakości oliwę.

Bitwa w rejonie Kalabrii – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 71 p.n.e. w trakcie Powstania Spartakusa.
Po zwycięskiej bitwie pod Camalatrum z częścią armii powstańczej, Krassus podjął marsz w ślad za głównymi siłami Spartakusa, wstępując na ziemie Kalabrii. Nie ruszył jednak osobiście za przeciwnikiem, ograniczając się do wysłania w pościg dwóch legionów pod wodzą legata Licyniusza Kwinkcjusza oraz kwestora Tremeliusza Skrofę. Wówczas to Spartakus zawrócił część swoich wojsk przygotowując zasadzkę na oddział Rzymian. W wyniku bitwy oddziały rzymskie doznały klęski, tracąc wielu żołnierzy. Bitwa ukazała słabość dowództwa rzymskiego podległego Krassusowi. W tej sytuacji głównodowodzący Rzymian miał już tylko jeden cel: stoczenia rozstrzygającej bitwy ze Spartakusem.
W skład Kalabrii wchodzi pięć prowincji: Reggio di Calabria, Cosenza, Krotona, Vibo Walentia i Catanzaro
HIstoria prowincji Crotone
Kroton został założony około roku 710 p.n.e. jako kolonia achajska. Około roku 530 p.n.e. założył tu swą szkołę po ucieczce z Samos Pitagoras, a jego uczniowie przez jakiś czas rządzili miastem. Z Krotonu pochodził również słynny atleta grecki Milon.
Kroton rywalizował z Sybaris i około roku 510 p.n.e. pokonał to miasto w wojnie, w której ponoć po stronie krotończyków walczyło 100 000 ludzi prowadzonych przez Milona. Sybaris przegrało wojnę i zostało doszczętnie zburzone.
W roku 480 p.n.e. Kroton wspierał Greków walczących pod Salaminą, niedługo potem jednak sam został pokonany przez Locri i Rhegion i stracił na znaczeniu na korzyść Heraklei (Heraclea Lucania).
Podczas wyprawy Pyrrusa do Italii Kroton wciąż był dużym miastem, jednak już po klęsce Pyrrusa liczba ludności spadła o połowę. Miasto wpadło w ręce Bruttów, w rękach krotończyków została jedynie cytadela. W czasie wojen punickich Kroton był twierdzą Hannibala, a w roku 193 p.n.e. miasto stało się kolonią rzymską.
Puglia (pl. Apulia) leży w południowej części Włoch. Zajmuje dokładnie cały 'obcas' 'kozaka', w którego kształcie są Włochy.
Puglia (pl. Apulia) si trova nella parte meridionale d'Italia. Ci vuole esattamente il 'tallone' 'cosacchi', la cui forma è Italia.
Mówi się, że w regionie Apulia żyją bardzo przedsiębiorczy ludzie, a sam region słynie z bardzo znanych centrum handlowych, białych, niezwykłych domków oraz z historycznych pałaców.
Si dice che nella regione Puglia vivono persone molto intraprendenti, e la regione è famosa per il suo famosissimo centro commerciale, bianco, insolito dimore storiche e palazzi.
W starożytności wybrzeża Apulii były skolonizowane przez Greków. Do końca tej epoki wpływy kultury greckiej były bardzo silne.
Nell'antica coste pugliesi sono state colonizzate dai Greci. Entro la fine di questo periodo di influenza culturale greca era molto forte.
W apulijskim mieście Wenuzji, urodził się rzymski poeta Horacy.
La città pugliese Wenuzja, nacque il poeta latino Orazio.
Flaga regionu Puglia.
Bandiera della regione Puglia.
Prowincja Bolzano (Tyrol Południowy) posiada 2 języki urzędowe: włoski oraz niemiecki, oba są nauczane w szkołach.
Jako jeden z nielicznych regionów autonomicznych Włoch, nie posiada dostępu do morza.
Jako jeden z nielicznych regionów autonomicznych Włoch, nie posiada dostępu do morza.
Nazwy miejscowości w Tyrolu Południowym są zazwyczaj w 2 językach: niemieckim i włoskim.
Na terenie prowincji Bolzano naucza się także języka ladyńskiego (odmiana retoromańskiego)
Najwyższym szczytem jest Ortler (3905 m.n.p.m), a główna rzeka to Adyga.
Toscana 2
Stolicą regionu jest Florencja,
nazywana średniowieczną stolicą świata.
W toskanii znajduje się 6 miejsc światowego dziedzictwa UNESCO:
-Plac Katedry w Pizie
-historyczne centrum Florencji
-Siena
-San Gimminiano
-Pienza
-dolina Van D'orca

Lata są tam gorące, zimy suche. W ciągu dnia możemy słyszec "podkład muzyczny" w wykonaniu CYKAD.

Sezon turystyczny przyciąga turystów z całego świata i trwa od Wielkanocy aż do października.
Regionalna kuchnia oraz wina cieszą się ogromną popularnością.
Friuli-Wenecja Julijska (wł. Friuli-Venezia Giulia, friulski Friûl-Vignesie Julie, słoweń. Furlanija-Julijska krajina) – region w północnych Włoszech, w którego skład wchodzą 2 obszary autonomiczne tworzące region autonomiczny o powierzchni 7845 km² oraz 1,2 miliona mieszkańców. Gęstość zaludnienia 156 osób/km². W regionie język friulski jest zrównany z włoskim. W Prowincjach Udine, Pordenone oraz Gorizia jest on nauczany również w szkołach. Jest to jeden z pięciu regionów autonomicznych we Włoszech. Od zachodu graniczy z Wenecją Euganejską, od północy z Austrią a od wschodu ze Słowenią.

Znaczną część mieszkańców stanowią mniejszości etniczne: Friulowie – około 600 000 oraz Słoweńcy – około 60 000.
Prezydentem regionu jest Debora Serracchiani (PD).
Główne miasta to: Triest, Udine, Pordenone i Gorycja.
W II w. p.n.e. była to prowincja rzymska Forum Iulii. W 452 zniszczona przez Hunów. W VI w. longobardzkie księstwo, następnie marchia. W 1077 król niemiecki Henryk IV oddał zachodnią (wenecką) część Friuli patriarchom akwilejskim, część wschodnią otrzymali hrabiowie Gorycji, a od 1500 –Habsburgowie. W 1420 Wenecja zdobyła zachodnią część Friuli. W 1797 i od 1815 cała Friuli była pod władzą Austrii. W 1866 część wenecka (Udine) przypadła Włochom, 1919 – część gorycka. W latach 1947-1954 istniało Wolne Terytorium Triestu. W 1954 Jugosławia otrzymała wschodnią (gorycką) część Friuli, zamieszkaną przez Słoweńców.
Typowym tańcem friulańskim jest forlana, zwana także furlaną. Szybka i skoczna, przypomina nieco tarantelę.
Z Triestu pochodził Italo Svevo (1861-1928), słynny pisarz włoski. Mało znany za życia, wiódł żywot trzeźwo myślącego przedsiębiorcy, a w swej najpoczytniejszej powieści "Zeno Cosini" mistrzowsko opisał perypetie jednostki w pedantycznie uregulowanym mieszczańskim świecie.

Mieszkańcy Cilento w Kampanii chwalą się górami, pięknym wybrzeżem, średniowiecznymi miasteczkami i... kuchnią.
Cilento oraz Parku Narodowego Cilento i Doliny Diano (od 1998 r. na liście UNESCO) próżno szukać w przewodnikach po Włoszech; owszem, znajdziemy Kampanię, której ten region częścią. Na wybrzeżu Morza Tyrreńskiego rozciąga się on od Paestum do Zatoki Policastro, a wewnętrzne granice stanowią góry Alburni i Dolina Diano. Mieszkańcom dumnym z urody swego regionu i świadomym jego odrębności zależy jednak na używaniu nazwy "Cilento" (bezskutecznie walczyli o autonomię). Jesteśmy więc w południowej części włoskiego buta, w prowincji Salerno, niedaleko Neapolu.
Drogi są wprawdzie nowe, wyasfaltowane, ale wąskie i niewiarygodnie kręte. Kiedy jedzie się nimi wśród wysokich, porowatych skalnych ścian, z przepaścią po jednej stronie, ciarki chodzą po plecach. Przed wyjątkowo niebezpiecznymi zakrętami kierowcy naciskają klakson, bo nie sposób się wyminąć.
Zielone wysokie pagóry porastają oprócz wszechobecnych oliwek pinie, cyprysy i śródziemnomorska makia. W dolinach rzek, wyjątkowo tu licznych, na stokach gór, także na ich szczytach - miasteczka. Domy w większości nowe, proste, z płaskimi czerwonymi dachami. Czasem trafi się rozpadający się kamienny dom. A na prawie wszystkich szczytach stoją stare kamienne wieże obserwacyjne z widokiem na morze, z których wypatrywano nieprzyjaciół.
Mieszkańcy chwalą się górami, pięknym urozmaiconym wybrzeżem, średniowiecznymi miasteczkami i kulinarnymi specjałami. Jednym z nich jest sławna nie tylko we Włoszech mozzarella di buffala - ser z mleka bawolego („mozzarella” od „mozzare” - ciąć, dzielić na kawałki). Dopiero próbując jej na miejscu, np. w Caseificio Vannulo w Capaccio Scalo niedaleko Salerno, przekonałam się, że kupowana w naszych sklepach niewiele ma wspólnego z prawdziwą, świeżą, jedzoną tuż po zrobieniu.
Jak często bywa we Włoszech, farma jest w rękach jednej rodziny, w tym przypadku Palmierich. Założył ją w 1900 r. dziadek Antonia, obecnego właściciela, który ją oczywiście rozwinął i unowocześnił. Od 1997 r. jest farmą organiczną - nie stosuje się żadnych chemikaliów do uprawy zbóż na paszę ani antybiotyków do leczenia zwierząt. Całą produkcję sprzedaje się na miejscu, tylko niewielka ilość trafia do jedynej w regionie trzygwiazdkowej (według Michelina) restauracji Don Alonso. 300 bawolic i 8 bawołów żyje tu w wyjątkowych warunkach. Mają specjalne materace do relaksu, wielkie żółte szczotki do masażu, pod które same się podstawiają, a także cztery roboty ssące zrobione na zamówienie w szwedzkiej firmie DeLaval - zwierzęta podchodzą do nich, kiedy czują potrzebę wydojenia. A muszą dać 8 litrów mleka dziennie; jeśli nie wyrabiają normy, sprzedaje się je na ubój. Z mleka bawolic wyrabia się tu również ricottę, ser provola, jogurt, lody. Zaś ze skór sprowadzanych z Toskanii - wytworne torby, paski, portfele, wszystko w różnych odcieniach brązu, wszystko bardzo drogie
Właściciele urządzili też niewielkie muzeum ze starymi narzędziami rolniczymi. Można obejrzeć m.in. drewniane pługi ciągnięte przez bawoły, kadzie i urządzenia do wyrobu mozzarelli, stołeczek przywiązywany do pasa, na którym siadał mężczyzna dojący bawolicę. W okolicy jest wiele mniejszych farm produkujących mozzarellę, ale Vannulo jest największa i najsławniejsza.
Kraina sera mozzarella
W Cilento właśnie dojrzewają bergamotki - większe od cytryn, okrąglutkie żółte owoce. Ich skórka pięknie pachnie (z niedalekiej Kalabrii przywiozłam rok temu dżem, cukierki i herbatę, wszystko z bergamotki). Zaczął się właśnie sezon na karczochy - pierwszy raz widziałam zagony tych pysznych warzyw o bladozielonych długich, postrzępionych liściach i eleganckich główkach. Lubią w nich rosnąć czerwone polne maki...
Wszędzie, dosłownie, rosną drzewa oliwne - stare, o dziwacznie, fantastycznie poskręcanych pniach. Młode pędy teraz, w maju, pełne są kiści zielonych malutkich owocków, które dojrzewają jesienią. W L'Azienda Agricola Marino mogłam przyjrzeć się im z bliska. Podobnie jak inne farmy w okolicy, ta też należy do jednej rodziny. Lorenzo Marino, ojciec obecnego właściciela Raffaele, wymarzył sobie to miejsce na winnicę. Wykarczował las, uzyskując ok. 30 ha znakomitej ziemi - 14 ha przeznaczył na winnice, 9 na oliwki, resztę na inne uprawy. Farma jest pięknie położona, świetnie utrzymana - jeden z pracowników właśnie wzruszał ziemię niewielką maszyną, zręcznie lawirując między rzędami winorośli. Przed każdym z nich rośnie krzak czerwonych róż, ale nie dla ozdoby (choć zdobi). Dzięki nim można uchronić winorośl przed szkodnikami, które najpierw atakują róże. Marini produkują pyszną oliwę i wino z własnych winogron gatunku Fiano, Aglianico i Piedirosso, uprawianych w tych okolicach od starożytności. Przecież to Grecy przywieźli tu winorośl 2,5 tysiąca lat temu...
Bergamotki, oliwa i wino
Paestum, dawna Posejdonia
Skoro o Grekach mowa... Wielkim skarbem Cilento (i nas wszystkich) jest Paestum, dawna Posejdonia - miasto dedykowane bogu mórz Posejdonowi (Neptunowi). Założone na bagnistym terenie przez Greków ok. VI w. p.n.e., w IV w. zajęte przez Lukanów, a od III w. pod panowaniem Rzymian, którzy nazwali je Paestum. W średniowieczu wyludniła je malaria, potem wyrósł tu las, dzięki czemu ruiny świetnie się zachowały. A odkryto je przypadkiem dopiero w połowie XVIII w. podczas budowy drogi.

Dzisiaj na 25 ha (całe Paestum liczy 120 ha, ale pozostałe są w rękach prywatnych i nie prowadzono tam badań archeologicznych) stoją trzy ogromne świątynie z pierwszej połowy VI w. p.n.e. dedykowane Herze i Atenie oraz fundamenty lub pozostałości innych budowli, m.in. domów, sanktuarium z basenem, amfiteatru, na którym odbywały się walki gladiatorów i dzikich zwierząt, forum. Cały teren otaczają resztki muru - niegdyś miał ok. 5 km długości, 5-7 m grubości i 15 m wysokości.

Jest piękny, gorący dzień. W ostrym majowym słońcu lśnią widoczne z daleka rzędy kolumn. Wchodząc północną bramą, od razu stajemy przed niewielką elegancką świątynią Ateny zbudowaną w najwyższym punkcie. Pewnie dlatego robi tak duże wrażenie, w dodatku powstała w dwóch stylach: jońskim i doryckim (6 kolumn na froncie i 13 po bokach), a wyróżnia ją spośród pozostałych świątyń - i w ogóle greckich - wysoki fronton, nigdzie indziej niespotykany. W trawie widać fundamenty innych budowli, fragment zdobienia dachu, pojedynczą kolumnę... Idąc powoli Via Sacra, dochodzimy do największej świątyni - Posejdona, w stylu doryckim, rówieśniczki ateńskiego Partenonu. Zadziwia lekkość i smukłość jej kolumn - po 6 na dwóch symetrycznych frontach i po 14 na dłuższych bokach.

Obok kolejna, najstarsza z nich - Hery, w XVIII w. nazwana (niesłusznie) bazyliką. Do dziś zachowało się 50 zewnętrznych kolumn (wszystkie!) i trzy z ośmiu wewnętrznych w tzw. celli. Później odkryto ołtarz, który musiał znajdować się na zewnątrz świątyni, ponieważ jej wnętrze - dom boga - było niedostępne dla wiernych. Stąd najlepiej widać duży fragment muru - dawniej otaczała go głęboka fosa i 24 okrągłe lub kwadratowe wieże. Nic nie zostało. Ale ciągle, od I w. p.n.e., kwitną w Paestum czerwone róże, z których to starożytne miasto było sławne w całym ówczesnym świecie. Girlandy róż oplatały mury, balkony, domy, barwiły na czerwono ulice. Ich aromat i kształt opiewali Wergiliusz i Propercjusz.

"Trzeba spędzić wśród kolumn przynajmniej jeden dzień, aby zrozumieć życie kamieni w słońcu. (...) Rankiem wapień Paestum jest szary, w południe miodowy, o zachodzie słońca płomienisty. (...) Przed świątynią Hery róże, które - śpiewał Wergiliusz - biferi rosaria Paesti - pachną odurzająco", pisał w "Barbarzyńcy w ogrodzie" Zbigniew Herbert.

PS Cilento to także: plaże, groty w skałach (w Pertozie można obejrzeć spektakl "Piekło" według "Boskiej Komedii" Dantego!), spacery po górskich szlakach, no i kuchnia - najlepsze, tradycyjne potrawy jadłam w restauracji, a zarazem małym hotelu Romeo w miasteczku Bosco - można tu spróbować 50 antipasti i 70 rodzajów domowej roboty makaronów.
Full transcript