Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

evezlik...

No description
by

Meleyke Babayeva

on 4 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of evezlik...

EVEZLIK Sexs evezliyi Isare evezliyi Sual evezliyi Qeyri-müeyyen evezlik Yiyelik sexs evezliyi Ümumi melumat Qurulusca növleri NÖVLERI UMUMI MELUMAT ƏEvəezlik başqa nitq hisseələerinin( isim,sifeət,say veə zeərfin)yerindeə işləeneən məenaca onu eəveəz edəen veə heəmin sözün funksiyasını yerineə yetireən nitq hissəesidir.
Müxteəlif dilleəreə meəxsus tipoloji materialların araşdırılması gösteərir ki, əevəezlikleər digəer nitq hissəeleərineə nisbəetəen daha müceərrəed vəe ümumi meəna yükü daşıyır.
Danışan, meən əevəezliyi iləe özünü, səen əevəezliyi iləe dinləeyeəni , o əeveəzliyi ileə ya haqqında danışılan şeəxsi, ya da əeşyanı ad çeəkməedeən göstəerir.
ƏEvəezlik ümumilik bildirəen nitq hisseəsidir. ƏEveəzliyi seəciyyeələendireən əesas xüsusiyyəetləerden biri deə onun situativ şəertliyeə malik olmasıdır. Meəs: O əevəzliyi bütün eəşyalara ,eləe-bütün əelaməetleəreə, neçeə isəe bütün kəemiyyəet menalı anlayışlara müvafiq gəeleə biləer. Şexs evezliyi
İşare evezliyi
Sual evezliyi
Qeyri-müyyen evezlik
Teyin evezliyi
İnkar evezliyi sade Şexs evezlikleri dilde şexs mefhumlarını heç bir konkretlik bildirmeden heç bir şexsin konkret adı çekilmeden ümumi şekilde ifade etmek üçün işledilir. 3 növü vardır. Her 3 şexsin tek ve cemini ümumi şekilde bildiren men, biz ,sen,siz ,o , onlar eveliklerinden ibaret müsteqil sözlerdir.
Müyyen şexs evezliyi cümle daxilinde bir üzv olaraq işlendiyi kimi ayrılıqda lüğvi menaya da malikdir.İsme aid bir neçe xüsusiyyetleri daşıyır;yeni hallanma , mensubiyyet ve qismen kemiyyet kateqoriyaları isimlere aid olduğu kimi evezliye de aid olur. Hal şekilçileri qebul etmiş müyyen şexs evezliklerine malikiyyet bildiren –ki( –kı ,–kü, –ku) şekilçisini artırmaqla yaranır.Mes :menimki ,seninki ,onunku ve s.
Yiyelik şexs evezlikleri bütün hal şekilçilerini qebul etdiyi üçün qetiyyen teyin vezifesinde işlenilmez ve özelrinden sonra konkret eşya teleb etmez. Hallanır ,cemlenir ve teyinden başqa bütün üzvler ola bilir.
Yiyelik şexs evezliyi müqayise mezmunu da yaradır.
“Üzümünkü şirin olur.” İşare evezlikleri mena etibarile qedim olub mekan ve zaman serhedinde predmetleri göstermek üçün işledilir; daha doğrusu; hemin predmetleri konkretleşdiren elametleri ümumi şekilde ifade edir .
Mes: bu ,o ,bele ,ele ,hemin ,hemen. Bu əevəezlikləer cümleə daxilindeə müeəyyeən bir şəexsi,predmet,əelameət veə ya keəmiyyəeti sual teərzindeə yeneə dəe ümumi halda bildirir.Şübhəesiz ki, sual eəvəezlikləeri deə şeəxs eəvəezlikleəri kimi eyni cümleə daxilindeə heç bir nitq hissəesini tamamileə əevəez edəe bilmir.Bunların işleəndiyi cümləedəen sonra ikinci bir cümləe,cavab cümleəsi olmalıdır ki,orada sual əeveəzliyinin yerini tuta biləen bir söz olsun yəeni 1-ci cümləedəeki sözün 2-ci cümleədeəki sözü əeveəz etdiyi meəlum olsun.
ƏEn çox işləeneənleəri: kim,neə,hara,hansı,haçan, neçeə,neceə veə s. Cümle daxilinde konkret olmayan şexsin ve ya başqa eşyaların adlarını bildiren sözlerin evezinde işlenir.Bu evezliklerin müeyyen bir qismi kim sözünün şekilçi,qoşma ve başqa sözlerle işlenmesi ile emele gelir. Mes: kimi, kimisi, kimse,kim ise ,her kim ve s.
Bu evezliklerin hamısı hallana bilir. Müəyyəen seşəxs eəvəezliyi
Qayıdıs sexs evezliyi
Yiyelik sexs evezliyi Müeyyen sexs evezliyi Qayıdıs sexs evezliyi Öz əevəezliyineə bütün şəsexsleər üzreə məensubiyyəet seşəkilçiləeri artırmaqla əemeəleə geəlir.
Meəs: özüm ,özümüz ,veə s.
Mübtəeda ,tamamlıq veə xəebeər olur.
Hallanma sistemi eyneən isimləerdeə olduğu kimidir. Teəyin əevəezliyi
Cümlede isimlerden evvel gelerek onları teyin edir.Teyin evezliklerin öz,bütün,her,her bir,filan,eyni v s. daxildir. İInkar əevəezliyi İnkar əeveəzlikleəri dilimizdeə böyük işleənmeə tezliyineə malik olub heç sözünün kim,kəes,neə,bir,şey sözləeri iləe birləeşməesindəen əeməeləe gəelir.
Məesəeləen: heç kim,heç keəs,heç biri,heç neə,heç bir şey,heç bir kimseə veə s. mürekkeb Sade: biz ,sen ,hemin , bu ,kimi ,bütün ve s.
Mürekkeb: ne üçün ,es her ,heç ne ve s. ƏEveəzlikleərin deəyişsmeəsi vəe basşqa nitq hisseələeri ileə eəlaqəesi Evezlik – isim : men,sen,o,biz,siz,onlar, özüm,özün,özü,özümüz,özünüz,özleri,kim,ne,heç kim,heç kes,her kim,kimse,heç ne,her ne,biri,birisi,filankes,her,hamı.
Evezlik – sifet: bu, o,bele, ele,öz,filan, bezi,hansı,nece,ne cür,heç bir,her bir.
Evezlik – say: neçe,ne qeder,o qeder,bu qeder,filan qeder,bir qeder,bir neçe.
Evezlik – zerf : nece,ne cür, hara, bura, ora,hanı,bu qeder,ne qeder,o qeder,ne vaxt,ne üçün,neye göre,neden ötrü.
Full transcript