Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

EH - Hafta 6 - Enerji Yatırım Modelleri

No description
by

Saltuk Selcuklu

on 31 October 2017

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of EH - Hafta 6 - Enerji Yatırım Modelleri

Özelleştirme
1980'ler: Özel sektöre yöneliş: 3096 sayılı yasa (1984)
devlete gelir
teknoloji transferi
yabancı sermaye
istihdam
verimsiz işletmeler
kaynakları diğer alanlara kaydırma: eğitim, sağlık, güvenlik...
MEVCUT YASAL ALTYAPININ KAPSADIĞI YÖNTEMLER
Yap-İşlet-Devret (Kanun No: 3996, 3465, 3096)
Yap-İşlet (Kanun No: 4283)
Yap-Kiraya Ver-Devret (Kanun No: 5396)
İşletme Hakkı Devri (Kanun No: 4046, 5335, 3465, 3096)
Uzun Dönemli Kiralama (Kanun No:5335, 4046)
Otoprodüktör (Kanun No: 3096)
Lisanssız Üretim (Kanun No: 4628, 5627, 5346)

SEKTÖRLER
ENERJİ
Elektrik üretim, iletim, dağıtım ve ticareti
Barajlar
ULAŞTIRMA
Otoyol, köprü, tünel, otopark, otoyol işletme tesisleri
Demiryolu
Sivil kullanıma yönelik deniz ve hava limanları
TARIM
Sulama
İÇME SUYU, KANALİZASYON
İçme ve kullanma suyu
Arıtma tesisi
Kanalizasyon

Enerjide Uygulamalar
YİD Projeleri
Marmara Ereğlisi-Trakya Doğalgaz Kombine
Marmara Ereğlisi-Unimar Doğalgaz
Gebze-Dilovası Doğalgaz
Esenyurt Doğalgaz
Birecik Barajı ve HES
Berdan HES
Çal HES
Çamlıca HES
Aksu-Çayköy HES
Fethiye HES
Tohma-Medik HES
Enerji Yatırım Modelleri
Yİ Projeleri
Gebze Doğalgaz Kombine Çevrim Elektrik Santrali
Adapazarı Doğalgaz Kombine Çevrim Elektrik Santrali
İzmir Doğalgaz Kombine Çevrim Elektrik Santrali
Ankara Doğalgaz Kombine Çevrim Elektrik Santrali
İskenderun Termik Santrali

OSMANLI DÖNEMİNDE İMTİYAZ UYGULAMALARI
BUGÜNKÜ ANLAMDA ÖZAL HÜKÜMETİ
SAĞLIK
Hastaneler
TURİZM
Yat Limanları
GENEL İDARE
Gümrük Kapıları
MADENCİLİK
Maden ve işletmeleri
ÇEVRE
Çevre kirliliğini önleyici yatırımlar
İMALAT
Fabrika ve benzeri tesisler
HABERLEŞME

Girlevik II-Mercan HES
Gaziler HES
Gönen HES
Kısık HES
Hasanlar HES
Suçatı HES
Dinar II HES
Ahiköy I-II HES
Sütçüler HES
Bozcaada Rüzgâr Enerjisi
Çeşme-Alaçatı Rüzgâr Enerjisi

İHD Projeleri
Çayırhan Termik Santrali
Hazar I-II HES Santrali

Türkiye'de Olmayan Diğer Yöntemler
Tasarla-Yap-Finanse Et-İşlet
Yap-Sahiplen-İşlet-Devret
Rehabilite Et-İşlet-Devret
Yap-Sahiplen-İşlet
Yap-Devret-İşlet
İlave Yatırım Yap-İşlet
Özel sektörle şirket kurma
Gölge ücret
Adalet Hizmetleri
Eğitim Hizmetleri
Kültür Hizmetleri
KAPSANMAYAN BAZI SEKTÖRLER
Yap-işlet-devret (YİD)
bir kamu hizmeti veya bayındırlık işi
özel teşebbüs tarafından kurulması
belli süre işletilmesi
sermayenin amortisman ve kâr gerçekleştirildikten sonra
tesisin ve yönetimin bedelsiz devir ve teslimi

İLK UYGULAMALAR ENERJİ ALANINDA OLMUŞTUR.
ELEKTRİK ÜRETİMİ İLETİMİ VE DAĞITIMI
52 ADET ENERJİ SANTRALİ
HAVALİMANI YAPIM VE İŞLETİM

Projelerin gerçekleşme süreleri çok hızlıdır.
Yatırımlar zamanında gerçekleştirilir.
Rekabetçi bir ihale sürecine sahiptir.
Yapım ve işletim süreçleri uzman şirketlerce yürütülür.
İleri teknoloji kullanılır.
Verimlilik ve kalite yükselir.
Devletin kaynakları harcanmaz.
Teknoloji transferi sağlanır.
Vergi gelirleri artar.

YAP-İŞLET-DEVRET MODELİNİN AVANTAJLARI

YAP-İŞLET-DEVRET MODELİNİN DEZAVANTAJLARI
İmtiyaz veya kapitülasyon mu? >>> Siyasi tepki
Kamu yararı ilkesi?
Kritik yatırımların milli olmaması?
İflas durumunda ne olacak?
Maliyet yükselirse zararlar nasıl karşılanacak? >>> Fiyat artışı?
İşletme sonunda eski tesislerin devri?
Kar ve dövizin dışarı transferi?

YİD İşleyiş
İdare ile şirket arasındaki sözleşme özel hukuk hükümlerine tabi.
Sözleşme en fazla 49 yıllık olabilir.
Şirketler sağlam mali yapıda olmalı: Bağımsız denetim firmalarınca tasdiklenmiş bilanço ile kanıtlanır.
Ortaklardan en az biri ilgili faaliyette bulunmalı.
Özkaynak %20'den az olamaz.
Her YİD için ayrı şirket olmalı.
İhtilaflar Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerince çözülür.
Ücretler:
maliyet + kar
tavan fiyat
Kâr yurt dışına serbestçe transfer edilebilir.
Süre sonunda devir:
Borç ve taahhütlerden arî
bakımlı ve çalışır durumda
bedelsiz
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
30 KASIM 2015 SONU İTİBARİYLE
KURULU GÜÇ
Yap - İşlet (Yİ)
YİD kapsamında çıkan sorunlar üzerine geliştirilmiştir.
4283 sayılı kanun (1997)
Yalnızca termik santral kurulabilir.
Üretilen elektriği TETAŞ satın alır.
Yİ Santralleri
Kurulu gücün %9.5'i
2010 üretiminin %21.4'ü
optimal elektrik üretim sistemi gelişim planları
DPT
TEAŞ
Bakanlık
teklif
uygun
ihale
üretim şirketi
görüş
YİD ve Yİ Hakkında
Sayıştay Enerji Raporu
Enerji Raporu, Sayıştay Genel Kurulunun 26.2.2004 tarih ve
5088/1 sayılı kararı uyarınca 18.3.2004 tarihinde 8 klasör ekiyle birlikte Türkiye Büyük
Millet Meclisine sunulmuştur.
idarî yargının ön denetimi kaldırılmış
kamu aleyhine hükümlere yol açılmış
riskin kamunun üzerinde kaldığı sözleşmeler akdedilmiş
Bakanlık ile özel şirketler arasında imzalanan sözleşmelerin tamamına “Gizlilik” yönünde hükümler konulmuş
Kamu aleyhine yapılan düzenlemelerin ilgili kurum ve kuruluşlar ve kamuoyu tarafından öğrenilmesi imkânı ortadan kalkmış.
YİD modeliyle yapılan santrallerle ilgili olarak ilâna çıkılmamış
başka şirketlerden teklif alınmamış
ihale yapılmamış
Santral kurulacak yerlerin Bakanlık tarafından belirlenmesi gerekirken, bu yerlerin seçimi firmalara bırakılmış
İhtiyaç olmayan bölgelere santraller kurulmuş
iletim hatları için ilâve yatırım gerekmiş
maliyetler yükselmiş
kayıp-kaçak oranları artmış
Hatalı fizibilite raporlarına dayanılarak proje kabulleri yapılmış
İlgili kuruluşların fizibilite raporlarına verdikleri olumsuz görüşler dikkate alınmamış
Sadece elektrik üretmek amacıyla kurulan şirketlerle sözleşme imzalanması gerekirken, farklı alanlarda faaliyet gösteren şirketlerle sözleşmeler imzalanmış
İşletme sürelerini belirleme yetkisi Bakanlar Kuruluna ait iken, Bakanlık, yetkisini aşarak Bakanlar Kurulu kararı olmaksızın bazı projelerin işletme sürelerini artırmış
Yatırım maliyetleri yüksek gösterilmiş
Yüksek tarifelerle enerji satın alınmış
Sözleşmeler defalarca değiştirilmiş
Her değişiklikle, projelerin toplam yatırım tutarları ve elektrik satış tarifeleri yükseltilmiş
İşletme süreleri uzatılmış
Erken üretim, eksik ve fazla üretim fiyatları değiştirilmiş
Değişiklikler tamamen şirketlerin talepleri doğrultusunda ve firmaların lehine olmuş
Kamu yararı açısından yapılması zorunlu olan değişiklikler yapılmamış
Kamu kesiminin riskinin artmasına yol açılmış
Tüm bu uygulamalar sonucunda, santrallerin işletmede oldukları
ortalama 4 yıllık süre içinde 2.3 milyar dolar kamu zararı ortaya çıkmıştır.
"Enerji ve Doğalgaz Anlaşmalarında
Türkiye aleyhine anlaşma ve uygulamaların yapılmasına yol açtığı
devlet alım satımına fesat karıştırdığı
uyguladığı yanlış ve usulsüz enerji politikaları nedeniyle kamuyu zarara uğrattığı ve
görevini kötüye kullandığı"
iddiasıyla 13 Temmuz 2004 tarihinde TBMM tarafından Yüce Divan'a sevk edildi.
Yüce Divan, kendisini 27 Temmuz 2007 tarihinde 1 yıl 8 ay hapse mahkûm etti fakat cezasını erteledi.
Cumhur Ersümer (ANAP) - Enerji Bakanı
Mesut Yılmaz (ANAP)
Cumhuriyet tarihinde Yüce Divan'da yargılanan ilk başbakan oldu.
Yüce Divan, 23 Haziran 2006 tarihinde davanın kesin hükme bağlanmasını 4616 sayılı Şartla Salıverilme Yasası uyarınca erteledi.
Üç üyenin sanıkların beraatini istemesine karşın oy çokluğuyla verilen karar sonucunda, dava normal zaman aşımı süresine kadar muhafaza edildikten sonra düşecek.
İşletme Hakkı Devri (İHD)
Mülkiyet hakkı kamuda kalır.
eski santrali yenileme
kapasite artırımı
yeni teknoloji transferi
verimliliği artırma
Anayasa Mahkemesi ilgili kanunlardaki bazı maddelerin;
Danıştay ise devir işlemlerinin iptaline karar vermiştir.
Kullanımı kısıtlı kalmıştır.
1 Santral:
1996: Hazar Hidroelektrik (29.8 MW)
1999
Anayasa'nın 155. Maddesi değiştirilmiş:
"Danıştay inceleme yapamaz, görüş bildirir."
2001: Çayırhan Termik (620 MW)
2009: 52 adet akarsu santrali İHD özelleştirmesi
Otoprodüktör
kendin pişir kendin ye!
Fazla üretim veya kapasite satılabilir.
Limit: %20
sanayi tesisleri
1000 konutu aşan uydu kentler
hastaneler
4 yıldızlı oteller ve tatil köyleri
OSB
üniversiteler
belediyeler
kültür balıkçılığı tesisleri
kümes hayvanları üretim çiftlikleri
besicilik tesisleri
tarımsal sulama tesisleri
Lisanssız Üretim
enerjienstitusu.com
Sanayici ve büyük tüketicileri YEK'e ve kojenerasyona teşvik
Kojenerasyon
Kojenerasyon elektrik satamaz.
Verimlilik koşulu: %80.
Mikro kojenerasyonda sadece tüzel kişi enerji satabilir.
YEK
İhtiyaç fazlasınıYEKDEM kurallarınca satabilir.
Gerçek kişi tüzel kişi farkı yok.
Abonelik yeterli.
Satış kısıtı yok.
Enerjiyi Dağıtım Şirketi alır.
Tesisler ancak dağıtım sistemine bağlanabilir.
Lisanssız üreticiler PMUM ve YEKDEM mekanizması ile muhatap değildir.
İkili anlaşmalar söz konusu değildir.
Üretim ve tüketim aynı dağıtım bölgesi içinde olmalıdır.
Gezici ve geçici aboneler üretim tesisi kuramaz.
Hidrolik kaynaklara dayalı üretim tesisi İl Özel İdarelerine başvurur.
Diğer tesisler ilgili dağıtım şirketine başvurur.
Lisanssız Üretim Mevzuat Yapısı
Başvuru Süreci
Yol Haritası
Hidrolik Kaynaklar
İçin
Yol Haritası
Lisanslı ve Lisanssız Farkları
ÇED
200 dönüme kadar lisanssız tesisler ÇED kapsamı dışında
200 dönüm üzerindeki araziler için ÇED onayı gerekli
Süreç 6 ay
20 dönüm altı araziler ücretsiz - Süreç 1 hafta
200 dönüme kadar “Proje Tanıtım Dosyası” gerekli
Yaklaşık 4.000TL ilgili bir ÇED firmasına
Yaklaşık 15.000TL devlete vergi
Süreç 2 hafta
Tarım arazisi >> İl Tarım Müdürlüğü
Lisanssız GES >> marjinal tarım arazileri veya kamu arazilerini 30 yıllığına kiralama
Lisanslı GES >> “Kamu Yararı Kararı” veya kamu arazileri
Bağlantı Noktası
Lİsanssız >> Dağıtım barası
Lİsanslı >> İletim Barası
Satış
Lİsanssız >> YEKDEM kurallarıyla dağıtım şirketine
Lİsanslı >> Serbest
SONUÇ: lisanssız üretim süreci de kolaylıktan uzaklaşmış
Lisanssız daha kolay mı?
Saltuk Buğra Selçuklu
Full transcript