Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Endüstriyel Otomasyon

Alışveriş otomasyonunda barkodlar
by

Emre DEMIRBAS

on 20 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Endüstriyel Otomasyon

Alışveriş Otomasyonunda Barkodlar
Emre
DEMİRBAŞ
Nedir Bu Barkod?
Genelde dikdörtgen biçiminde olan, birbirine paralel çizilmiş inceli kalınlı çizgilerden ve bu çizgilerin arasındaki boşluklardan meydana gelen , siyah çubukların oluşturduğu bir sembole barkod diyoruz. Günümüzde pek çok alanda kullanılmaya başlanmıştır. (Gazete, dergi, kitap ,ilaç, gıda vs.)
Nedir Bu Barkod?
Tek boyutlu barkod ikili bir koddur (1ler ve 0lar). Çizgi ve boşluklar değişen kalınlıklarda olurlar ve farklı kombinasyonlarda basılırlar. Okunabilme için, iyi bir baskı ve çizgi ve boşluklar arasında yeterli kontrast olmalıdır. Tarayıcılar kodları okumak için farklı teknolojiler kullanır. En genel iki teknoloji laser ve kameradır. Tarayıcılar, birçok süpermarket kasasında olduğu gibi sabit veya envanter takibinde kullanıldığı şekilde el-tipi cihazlar olabilir.
Teknolojisi
Çizgiler Ne Anlam İfade Ediyor?
Öncelikle bilmeniz gereken şey; bu çizgiler sadece ürünün referans numarasını içerir. Çoğu insanın sandığı gibi ürünün fiyatı ve ürün hakkındaki bilgileri içermez. Bu bilgiler bilgisayarda kayıtlıdır.

Barkod tarandığı zaman sinyal sistemdeki bilgisayara ulaşır. Bilgisayarda girilen barkod numarasına göre ürünün fiyatını kasaya yansıtır. Eğer barkod'larda fiyat belli olsaydı, ürün fiyatı ne zaman değişse, ürünün barkodu da her fiyat değişiminde değişecekti. Bu da maliyet ve zaman açısından çok büyük kayıplara neden olacaktı.

Peki öyleyse fiyat değiştiği zaman bu değişiklik nasıl yapılıyor? Cevabı çok basit; fiyat bilgileri bilgisayarda kayıtlı oluğu için; bilgisayardaki fiyat bilgisini değiştirmek yeterli olacaktır.

Barkod da iki bölüm vardır. Birincisi bizim gördüğümüz rakamlar; ikincisi ise makinenin taradığı çizgiler.
Barkod Çeşitleri Nelerdir?
Bugün dünyada yaygın olarak kullanılan başlıca barkod alfabeleri Code39, Code128, EAN13, EAN8, UPC, ITF tir. Bunlardan ITF, EAN ve UPC barkod alfabeleri sadece rakamları içermektedir. Code39 ve Code128 ise rakamları, harfleri ve özel işaretleri göstermek için kullanılır. En çok kullanılanlar UPC ve EAN 'dir. UPC numaralama sistemi Kanada ve Amerika'da, EAN-13 numaralama sistemi ise Avrupa ve Türkiye'de kullanılmaktadır. Ben sizlere ülkemizde de kullanılan EAN-13 sistemini açıklayacağım.
EAN-13 sistemi UPC sisteminden türetilmiş bir barkod sistemidir. UPC sistemi sadece Amerika ve Kanada'da kullanıldığı için uluslararası pazarlarda kullanılmaya müsait değildir.

EAN İngilizce "International Article Numbering Association" kelimelerinin kısaltılmış halidir. EAN sistemi bakkaliye ürünleri başta olmak üzere perakende satılan ürünlerin numaralandırılmasında kullanılmaktadır. Ayrıca Kitap (ISBN) ve periyodiklerin (ISSN ) numaralandırılmasında da kullanılmaya başlanmıştır.
EAN-13 sistemi 13 haneden oluşur
Birinci kısım:

Ülke veya simge kodunu gösterir. Her ülkenin kendine ait bir kodu vardır. Türkiye'nin kodu 869 dur.

İkinci kısım:
Firma kodunu gösterir. Ülke kodundan sonra gelen 4 hanedir. Bu kod TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ) bünyesinde bulunan Mal Numaralandırma Merkezi'nden alınır.
Üçüncü kısım:
Firma kodundan sonra gelen 5 hanedir. Ürünü tanımlayan mamul kodudur.

Dördüncü kısım:
En son rakamdır. Kontrol kodudur. Bu kod diğer rakamların hatalı okunmasını engellemek için belli bir formülle hesaplanan kontrol sayısıdır.
KONTROL KODUNUN HESAPLANMASI
Barkod tarayıcı makinası, barkodu okuduğunda bazı matematiksel hesaplar yaparak okuduğu kodun doğru olup olmadığını kontrol eder. Bunun içinde kontrol kodunu kullanır. Daha iyi öğrenmek adına bunu bir örnekle açıklayalım.

Diyelim ki 9799753293685 koduna sahip bir ürün tarayıcıdan geçirildi. Yapılan hesaplamalar ve kontrol aynen aşağıdaki gibidir.
1-Sağdan başlayarak ilk hane tek olmak üzere tüm haneler tek çift diye ayrılırlar.

2-Tek hanedeki sayılar toplanır ve 3 ile çarpılır. 7+9+5+2+3+8= 34 x 3 = 102

3-Çift hanedeki sayılar toplanır. 9+9+7+3+9+6 = 43

4- Her iki rakam toplanır ve 10 sayısının katına ulaşmak için gerekli sayı eklenir. 102 + 43 = 145 + 5 =150

Barkod tarayıcı makinası barkodu okuduktan sonra yukarıda anlatılan işlemleri yapar. Eğer bulduğu kontrol kodu, okuduğu kontrol koduyla aynıysa, barkod doğru okunmuş demektir. Yanlışsa tekrar okunması için uyarı verilecektir.
DEŞİFRE EDELİM!
Şimdi gelelim çizgi ve boşlukların nasıl deşifre edileceğine. Siyah çizgiler 1 sayısını, boşluklar ise 0 sayısını temsil ederler. En ince siyah çizgi bir birim (1) iken, en kalın siyah çizgi dört birime (1111) denk gelir. Aynı şekilde en ince boşluk bir birim iken (0), en kalın boşluk dört birim (0000) demektir.

Bir barkodun başında ve sonunda 101 değerine eşit olan başlangıç ve bitiş kodları vardır. Ortada ise 01010 değerini veren daha uzunca barkod bulunur.

Bir barkodu çözümlemek için aşağıdaki tablolardan ve bilgilerden faydalanmamız gerekecek. Bunu bir örnekle açıklayalım ki daha anlaşılır olsun.
Mesela 9799753293685 barkodunu çözmeye çalışalım. Bu barkodu çizgi ve boşlukların kalınlıklarına göre, en ince çizgi veya boşluk 1 birim, en kalın çizgi veya boşluk 4 birim olduğunu düşünerek çözelim. Unutmayın ki çizgiler 1, boşluklar 0 olacaktır.
Şimdi barkodun ilk hanesine bakalım. Burada bu sayı 9 dur. Aşağıdaki tabloya göre ikinci haneyi ve firma kodunu tek ve çift olarak ayırırız.
Burada 9 denk gelen satıra baktığımızda ikinci hanenin “tek” olduğunu görürüz. Firma kodundaki haneler ise sırasıyla “çift-çift-tek-çift-tek” şeklindedir.
Daha sonra aşağıdaki tabloyu kullanarak her koda denk gelen sayıyı bulabiliriz.
Bu tabloya göre barkodun çözülmüş hali aşağıdaki gibidir.
İşte barkodu çözdük sonunda. Umarım anlatabilmişimdir. Artık anlamlı gözlerle bakabilirsiniz tüm ürünlerin üstündeki bu garip çizgilere!
BARKOD OKUYUCU NEDİR?
Barkod okuyucular, optik bir ışık kaynağı vasıtası ile barkod sembolünde yer alan değişik genişlikteki çizgileri deşifre edip, bu bilgiyi bir haberleşme arabirimi vasıtası ile değişik sistemlere aktarabilmeyi sağlayan optik okuyuculardır.
BARKOD OKUYUCU NASIL ÇALIŞIR?
Bir barkod sembolü kızıl ötesi veya görülebilir bir ışık kaynağı ile aydınlatılır. Koyu çubuklar bu ışığı emerler. Boşluklar ise bu ışığı geri yansıtırlar. Yansıyan bu ışık tarayıcıya geri döner. Tarayıcı meydana gelen bu ışık dalgalanmalarını elektrik darbelerine çevirir. Bir çözücü ise bu elektrik darbelerini tekrar dönüştürerek bir denetimciye, el terminaline, bilgisayara veya uyumlu başka bir sisteme aktarır. Temelde okuma işlemi, yansıyan ışığın çözülmesi işlemidir.
BARKOD OKUYUCU ÇEŞİTLERİ
1) CCD Barkod Okuyucular

2) Lazer Barkod Okuyucular

3) Çok Yönlü Barkod Okuyucular

4) Kablosuz Barkod Okuyucular

5) El Terminalleri
1) CCD Barkod Okuyucular
CCD okuyucular temelde barkod sembolünü tarayarak kaydeder ve bu sinyali daha sonra dekoder yardımı ile elektrik sinyaline çevirerek okuma yaparlar. CCD okuyucuların okuma kafaları genelde geniştir ve kalın bir ışık yayarlar. CCD okuyucuların okuma mesafeleri genelde 1-2 cm yi geçmez. Genelde barkod ile yakın mesafede bulunurlar. Fakat geliştirilmiş CCD okuyucuların okuma mesafeleri daha fazla olabilmektedir. Çok yakından okuyan basit CCD okuyucular genelde okuyucu kafa genişliğinden daha geniş olan barkodları okuyamazlar.
2) lazer Barkod Okuyucular
İdeal okuyucular arasında sayılırlar. CCD okuyuculara nispeten daha pahalıdırlar. Genelde performansı daha yüksek, daha hızlı okuyabilen okuyuculardır. Lazer okuyucular barkod sembolü üzerine ince bir çizgi şeklinde bir ışık verirler. Aynı şekilde yansıyan ışık çözülerek ve elektrik sinyallerine dönüştürülerek değişik sistemlere aktarılabilirler. Lazer okuyucular daha hassas okuyuculardır. Fakat lazer okuyucularda kullanılan düşük enerji gün ışığında veya parlak ışık altında barkodun okunmasını zorlaştırabilmektedir. Lazer okuyucular ccd okuyuculara nispeten daha uzak mesafelerden okuyabilen okuyuculardır.
3) Çok Yönlü Barkod okuyucular
Çok yönlü barkod okuyucular lazer okuyucular gibi barkod sembollerinin üzerine ince bir ışık yayarlar ve geri yansıyan ışığı çözerek okuma yaparlar. Fakat bu tip okuyucularda değişik yönlerde, değişik açılarda birden fazla okuyucu çizgisi bulunmaktadır. Örneğin çok yönlü barkod okuyucularında 20, 24, 32 veya daha fazla sayıda okuma çizgisi bulunabilmektedir.
4) Kablosuz Barkod Okuyucular
Lazer ve CCD okuyucuların ayrıca kablosuz olanlarıda bulunmaktadır. Bu okuyucular genelde yine bilgisayara kablolu okuyucular gibi klavye, seri, usb bağlantılıdırlar. Bu okuyucuların alıcıları bilgisayara bağlıdır. Okuyucunun kendisi ise kablosuzdur. Bu okuyucular genelde bluetooth ve radyo frekanslı okuyucular olmaktadır. Fakat bu okuyucularında belirli haberleşme mesafeleri bulunmaktadır.
5) El Terminalleri
Bu tarz cihazlar kablosuz olması dolayısıyla taşınabilir cihazlardır. Belirli bir hafızaya sahip olan, programlanabilen, istenildiğinde okuduğu barkod değerlerini bir ara kablo ve program ile bağlı olduğu sisteme aktaran ve genelde de off-line (eşzamanlıolmayan iletişim) çalışan cihazlardır. Teknolojinin gelişmesinin barkod okuyuculara olan yansımasının sonucu bu tarz cihazların on-line (eşzamanlı iletişim) çalışan modelleride bulunmaktadır.
El terminali ile oluşturulacak barkod çözümlerinde en profesyonel çözümler için yeni nesil, windows tabanlı çalışabilen, isteğe bağlı olarak on-line (eşzamanlı iletişim) veya off-line (eşzamanlı olmayan iletişim) çalışabilen taşınabilir el terminalleri kullanılabilir. Bu tarz el terminalleri maliyet olarak diğer el terminallerine göre yüksek olmasına rağmen özellik olarak diğer tüm el terminallerinin yapabildiği işlemleri de yapabilen istenildiğinde üzerine yüklü uygun program ile normal bir bilgisayarın görevini görebilmektedir. Bu tarz el terminalleri kablosuz (Wireless) özelliğiyle normal bir bilgisayarın bilgisayar ağına bağlanması gibi ağa bağlanabilmekte dolayısıyla hızlı bir şekilde veri işleme özelliğine sahiptirler.
BARKOD NE GİBİ FAYDALAR SAĞLAR ?
En doğru bilgiyi almanızı sağlar, kullanıcı hatalarını ortadan kaldırır. Benzer ürünler veya benzer kodlara sahip ürünler arasındaki karışıklığı önler.
BARKOD NEDEN GEREKLİDİR?
Ürünlerin yurtiçi piyasada etkin bir şekilde sunulabilmesi ve yurtdışı pazarlara ihraç edilebilmesi için, barkod olmazsa olmaz bir koşuldur. Barkod iç pazarda toptancılardan perakendecilere ve oradan da tüketicilere doğru akan arz sürecinde, bütün hedef kitlelere avantajlar sağlar. Bununla birlikte Barkod sahibi olmayan ürünler, ulusal ve uluslararası pazarlarda da artık dolaşamamaktadır. Ürünü tanımlayan bütün bilgiler için hızlı erişim sağlayan Barkod, pazarlama dünyasının ortak dilidir.
BARKOD NERELERDE KULLANILIR?
Üretim, sevkiyat, depolama ve dağıtım, perakende satış işlemleri, malzeme takibi, kalite kontrol, personel devam kontrol, demirbaşların izlemesi, doküman yönetimi, sağlık, bilgi depolama, elektronik ticaret, değerli evrakların izlenmesi, garanti uygulamaları, servis hizmetleri, park ve otoyollar, posta hizmetleri, elektrik, su, doğal gaz ve telefon vezneleri, ihracat işlemleri vb.
Hızlı veri girişinin iki önemli faydası vardır:
1. İstenen bilgi manuel şekilde toplanacak bilginin çok çok üstünde bir hızla ve doğru bir şekilde toplanır.
2. Bu toplanan doğru bilgiler bilgisayar ortamında olduğu için yine çok hızlı bir şekilde bu bilgileri işleyebilecek, değerlendirebilecek kişilere veya ortama ulaşır.

Örneğin; bu bilgilerin doğru bir şekilde, bir kağıtta yazılı bilgiler olduğunu varsayın. O kağıdın içinden A marka deterjandan ne kadar satıldığını nasıl bulabilirsiniz? Evet, sayabilirsiniz. Son anda size A marka deterjan değilde tüm deterjan satışları sorulursa ne yaparsınız?
DOĞRULUK
HIZ
Doğruluğun artması ve veri giriş hızının yükselmesi ile işçilik maliyeti düşecek sistem daha ekonomik olacaktır.
MALİYET
Barkod ürünleri yani okuyucular, yazıcılar vs. tüm OT/VT ürünlerinin kullanımı, bilgisayara bağlaması ve işletmesi çok kolaydır. Bu sistem ile güvenilir, detaylı, hızlı datalar toplanır. Bu toplanan bilgiler ile sistem daha etkili yönetilebilir.

Örneğin
Hangi ürün ne kadar satılıyor?
Şu anda stokta eksikler neler?
Geçmiş satışlara bakarak hangi üründen ne kadar sipariş vermeli?
gibi sorulara kolayca cevap bulabilirsiniz.
KULLANIŞLILIK
YARATICI BARKODLAR
Aşağıda bazı örnek barkod tipleri gösterilmiştir:
www.soylenasil.com/bilim/barkod1.htm

www.barkodla.com

www.barkom.com

www.tr.wikipedia.org/wiki/Barkod

www.bilkur.com.tr/turkce/barkod_yapilanlar.htm

www.koikoikoi.com/2009/11/26-creative-japanese-barcodes/
KAYNAKÇA
TEŞEKKÜRLER
BARKODUN HAYATIMIZDAKİ YERİ
Full transcript