Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Romeinse geschiedenis

Materiaal lessen KCV aan de hand van Forum p.176-182
by

Renee Muskens

on 2 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Romeinse geschiedenis

Romeinse geschiedenis
Koningstijd
Republiek
Keizertijd
De 7 legendarische koningen van Rome
Romulus
Numa Pompilius
Tullus Hostilius
Ancus Marcius
Lucius Tarquinius Priscus
Servius Tullius
Lucius Tarquinius Superbus
753 v.Chr.
27 v.Chr.
500 v.Chr.
Etrusken
Sextus + soldaten aan de wijn
-> wie heeft de meest deugdzame vrouw?
Het verhaal van Lucretia
Collatinus noemt zijn vrouw Lucretia.
Sextus is onder de indruk! -> brengt nachtelijk bezoek
Stelt keuze: trouwen + koningin worden of list met slaaf
Lucretia licht 2 vrienden van vader en man in - eed van wraak - dolk
-> mannen zweren eed:
Tarquinius Superbus + familie verdrijven en nooit meer een koning!
Macht nu bij senaat en 2 consuls
Belangrijkste mannen uit aanzienlijke families (patriciërs)
Interne spanningen tussen patriciërs en plebejers
grondbezit
bestuur
rechtspraak
nauwelijks rechten
rijken willen in bestuur
armen willen eind armoede
volkstribunen (vetorecht)
'wetten van de twaalf tafelen'
1 consul -> plebejer
Lex Hortensia (besluiten vergadering plebejers werden wettig)
494 v.Chr.
450 v.Chr.
367 v.Chr.
287 v.Chr.
maatregelen om aan eisen plebejers toe te geven
MACHT
formeel: volksvergadering
-> magistraten maar 1 jaar in functie + altijd een collega
werkelijkheid: senaat
-> enorm gezag: hoofden aanzienlijke families, oud-magistraten
Veranderingen lastig door
clientela-systeem
patroni - clientes
senatoren
mensen uit het volk
Nieuwe bestuurlijke elite ontstaat uit oude patricische én rijke plebejische families:
NOBILES
(consuls altijd uit deze klasse)
Zie Forum p.178 voor overzicht magistraten en functies
Machtsstrijd over Italië
Strijd met m.n. de Latijnse stammen Aequi, Volsci en Samnieten
Strijd met Etrusken
386 v.Chr. Rome verwoest door Gallische stammen
270 v.Chr.: heel Italië onderworpen aan Rome
nog 2 grootmachten:
Rome en Carthago

Eerste Punische Oorlog
264-241 v.Chr
Carthagers verliezen:
Sicilië bij Rome
later ook Sardinië en Corsica
Maar: Carthagers veroveren Spanje -> zilvermijnen + huurlingen (o.l.v. Hamilcar, vader van Hannibal)
264 v.Chr.
218 v.Chr.
oorlog op zee; Romeinse uitvinding enterplank
218-201 v.Chr.
Tweede Punische Oorlog
Landoorlog; grote verliezen
Aanleiding: Rome verovert Saguntum (onder de Ebro!)
-> Hannibal belegert en verovert de stad. Rome verklaart oorlog.
Hannibal
met olifanten over de Alpen!
Verovert Noord-Italië
Brengt Romeinen nederlagen toe, vooral in 216 (Cannae)
'Hannibal ante portas'
Hannibals fout
Hannibal begint zeer sterk. Maar:
Romeinen verzamelen meer bondgenoten
Romeinen successen in Spanje: minder troepen voor Carthagers
Romeinen gaan grote slagen uit de weg
Romeinse vloot beheerst zeeën rond Italië - hindert bevoorrading Hannibal
202 v.Chr.
Beslissende slag bij Zama: Scipio verslaat Hannibal en krijgt de titel 'Africanus'.
In 201 v.Chr. vrede getekend. Voorwaarden:
Carthago verliest alle buitengewesten: geen onafhankelijke buitenlandse politiek
Carthago levert vloot uit aan Rome
Carthago betaalt grote schatting
Na de Tweede Punische Oorlog:
Carthago herstelt zich in economisch opzicht
'Carthago-syndroom'
M.Porcius Cato: Ceterum censeo Carthaginem esse delendam
149-146 v.Chr.
Derde Punische Oorlog
Belegering van Carthago
Aanleiding: Carthago schendt vredesvoorwaarden: vecht met Numidië
Scipio Aemilianus (kleinzoon van) verovert Carthago. Stad met de grond gelijkgemaakt, de 50.000 overlevenden als slaven verkocht, Africa wordt provincie van Rome.
149 v.Chr.
Dido en Aeneas
legendarische achtergrond van de vijandschap tussen Carthago en Rome
Aeneas aan Grieken ontsnapt!
Krijgt opdracht van goden: naar Italia.
Dido Aeneas, maar Trojanen + Carthaagse bevolking gaat mopperen! Jupiter grijpt in
Storm -> Carthago
Aeneas wil stiekem vertrekken.
Maar: Dido komt erachter. Drama!
Aeneas vertelt avonturen aan Dido...
... en samen beleven ze nieuwe avonturen.
Dido pleegt zelfmoord en vervloekt Aeneas
215 v.Chr: Philippus V van Macedonië sluit verbond met Hannibal
Rome <-> Griekse wereld
4 Macedonische oorlogen
146 v.Chr: Macedonië + Griekenland onderdeel Romeinse rijk
133 v.Chr: Pergamum erbij -> provincie Asia
Effect uitbreiding naar Oosten:
Contact met Griekse cultuur.
Romeinen -> bestuurder / militair leider in Hellenistisch gebied
Griekse artsen + leraren -> Rome
Filosofie: Stoa en Epicurisme
133 v.Chr.
44 v.Chr.
Effect van de Oorlogen op Romeinse maatschappij
VOOR:
NA:
Meeste Romeinen zelfstandige boeren, soldaat, betalen zelf wapenrusting
Velen gedood in oorlog, anderen naar Rome - boerderij verwoest door Hannibal
Enorm stadsproletariaat: te weinig geld voor wapenrusting, groei clientes
Grootgrondbezitters nemen land in, laten slaven werken
Te weinig soldaten!
Tiberius & Gaius Gracchus
133-121 v.Chr: Tiberius en Gaius komen met hervormingsvoorstellen:
Beperken grootgrondbezit
Vrijkomend land verdelen onder bezitloze proletariërs
Senatoren niet blij:
bezit bedreigd
- senaat; + volksvergadering
Tiberius 133 v.Chr: poging nog een keer volkstribuun
-> reactie senaat: beschuldiging tirannie; Tiberius gelyncht
Gaius 10 jaar later: nieuwe voorstellen ten gunste van volk. Volk achter hem, tot voorstel Romeins burgerrecht voor alle Latijnse gebieden en Latijns burgerrecht voor alle Italische gebieden.
Dan: conflict aanhangers senaat t.o. aanhangers Gaius. Senaat <-> Gaius -> zelfmoord
Optimates - Populares
ontstaan twee politieke stromingen
navolging Gracchen
minderheid in senaat
voorstellen via volksvergadering
grootste deel senaat
voorstellen via senaat
steeds groter CONFLICT
107 v.Chr: legerhervorming
Marius consul (-> legende arend)
popularis
Doel:
groter & sterker leger
veranderingen:
soldaten uit alle klassen
geen eigen land vereist
staat schiet wapenrusting voor
stuk land in veroverd gebied
Vooruitgang: beroepsleger
Risico: loyaliteit soldaten bij generaals i.p.v. senaat
88-87 v.Chr.
Militaire operatie Oosten.
Senaat -> aanvoerder Sulla (optimaat); volksvergadering -> aanvoerder Marius (popularis).
82 v.Chr.
Sulla dictator (al 100 jaar geen geweest!).
Verklaart Marius + aanhangers hostes (ca. 1500 mensen, 9000 gedood)
o.a. Cinna (consul tijdens Oostenbezoek Sulla), schoonvader van Gaius Julius Caesar.
79 v.Chr.
Sulla sterft natuurlijke dood.
49-45 v.Chr.
weer burgeroorlog!
Pompeius <-> Caesar
optimaat
(na dood Julia)
popularis

Na verovering van Gallië moet Caesar van senaat zonder legioenen naar Rome terug. Caesar wil niet!
-> Rubico, 'alea iacta est'
49 v.Chr:
48 v.Chr:
Slag bij Pharsalus
Noord-Griekenland
Pompeius
Caesar
45.000
7.000
22.000
1.000
Caesar wint!
Pompeius -> Egypte
maar: koning Ptolemaeus XIII laat hem vermoorden.
Biedt hoofd aan Caesar aan. Verdriet bij Caesar: Pompeius is rivaal, maar ook goede vriend en schoonzoon geweest.
Caesar alleenheerser
Caesar 'dictator perpetuo'
Caesar - Cleopatra
Octavianus + Brutus (reserve) erfgenamen
-> samenzwering 40 senatoren, o.a. Brutus
15 (de Iden van) maart 44 v.Chr.
Gewenst effect van de moord:
Herstel Republiek & macht senaat
MAAR:
Driemanschap Marcus Antonius, Octavianus en Lepidus (43 v.Chr.)
Doden tegenstanders, tempel voor Julius Caesar
42 v.Chr: moordenaars Caesar verslagen
Marcus Antonius
Cleopatra
trouwen in 37 v.Chr.
M.A. nog tot 32 v.Chr. getrouwd met zus van Octavianus: Octavia!
M.A. steeds meer Oosterse vorst
31 v.Chr.
Slag bij Actium
Octavianus wint
KALENDER
Na adoptie 'Gaius Julius Caesar'. Verwarrend! -> Octavianus
Keizer Augustus
27 v.Chr. - 14 n.Chr.
In 27 v.Chr. titel 'Augustus'
Geeft zichzelf de titel 'princeps' (tot dan toe voor vooraanstaande senatoren).
Waarom macht bij Augustus?
Steun leger
Maakte eind aan burgeroorlogen: auctoritas
Stond boven de partijen
Divi filius (Julius Caesar)
Afstammend van Venus
Einde republiek?
JA,
maar Augustus speelt het slim:
Republikeinse functies blijven bestaan (maar wel in handen van Augustus of mensen die zijn beleid steunen).
De princeps benoemde magistraten -> heeft dus de feitelijke macht.
Buitenlandse politiek
Rust in de provincies & Vrede aan de grenzen
Poort van Ianus 3x gesloten!
Pax Augusta
Machtsverschuiving: niet alleen maar positieve reacties
Maar: groot voordeel = kleine kans burgeroorlog
Morele hervormingen
Tegen decadentie en promoten virtutes
(bv pietas, gravitas, honestas, dignitas)
Bouw tempels (o.a. voor Divus Iulius)
Huwelijkswetten:
Vrouwen op hun 20ste moeder (liefst)
Strenge straffen op overspel
Voordeeltjes bij 3 zonen
Huwbare mannen en jonge weduwen die niet trouwden: geen erfenis + niet meer naar Spelen
Culturele bloei
Maecenas
Literatuur:
Culturele uitingen tonen terechte macht van Rome
Architectuur en kunst:
o.a. Ara Pacis

... She sought to die
More nobly, nor with woman's dread
Quail'd at the steel, nor timorously
In her fleet ships to covert fled.
Amid her ruin'd halls she stood
Unblench'd, and fearless to the end
Grasp'd the fell snakes, that all her blood
Might with the cold black venom blend,
Death's purpose flushing in her face;
Nor to our ships the glory gave,
That she, no vulgar dame, should grace
A triumph, crownless, and a slave.
Horatius - Ode 1.37 (Nunc est bibendum)
Vergilius
Horatius
Livius
Aeneis
Odes
Ab urbe condita
'Ik trof Rome aan in baksteen en liet het na in marmer'.
476 n.Chr.
En dan nu wat keizers!
14-68 n.Chr.
het Julisch-Claudische huis
14-37
Tiberius
Stiefzoon van Augustus
Goede bestuurder, maar slechte verhouding met senaat. Daardoor slechte naam bij geschiedschrijvers!
68-69
Het vierkeizerjaar
69-98
De Flavische dynastie
98-192
De adoptiekeizers
3e eeuw
De Severi en soldatenkeizers
De val van het West-Romeinse rijk
37-41
Caligula
va. 39: 'het monster'
Zag zichzelf als god
Paard consul
Dwong concurrenten tot zelfmoord
Steeds wredere spelen
Boetes of moord rijke Romeinen
Executies senatoren
Incestueuze relatie zussen (gerucht?)
Roofde veel Egyptische en hellenistische kunst
Staat bekend als perverse, wrede, decadente keizer - waarschijnlijk niet helemaal terecht.
Vermoord.
41-54
Claudius
Oom van Caligula
Achterneef Tiberius
Na dood Caligula maar één familielid als opvolger: Claudius. Liep mank, stotterde, licht spastisch.
Claudius nicht Agrippina + adopteerde haar zoon Nero
Agrippina wil Nero op troon: vergiftigt Claudius
54-68
Nero
Keizer op zijn 16e, Seneca adviseur
Adoptiezoon van Claudius
Agrippina steeds machtsbeluster
vermoord door Nero
Begin heerschappij: vergelijking met vrede Augustus
Maar dan:
Griekse cultuur, toneel, muziek, drank, seks
Laat Seneca zelfmoord plegen
64:
Grote brand in Rome.
Nero beschuldigd - Domus Aurea
Geeft zelf de christenen de schuld!
Afgezet door senaat - zelfmoord - 'qualis artifex pereo'
Legers in opstand tegen Nero
Steunen Galba
keizer
Met steun praetorianen (keizerlijke garde)
7 maanden later...
Otho wint praetorianen voor zich + doodt Galba
Weer 3 maanden later...
Vitellius door legioenen in Germanië tot keizer geroepen.
Otho verslagen + zelfmoord
En 5 maanden later...
Troepen in het Oosten roepen Vespasianus tot keizer uit.
69-79
Vespasianus
Sober en doelmatig
Herstelde de rust en financiën
Liet Colosseum bouwen
79-81
Titus
Zoon Vespasianus
Sloeg Joodse opstand neer en vernietigde Jeruzalem + tempel
Boog van Titus
81-96
Domitianus
Zoon Vespasianus
Dictatoriaal: conflict senaat
Vermoord - samenzwering vrouw + keizerlijke garde
Wel populair bij volk en leger!
96-98
Nerva
Bejaarde senator
98-117
Trajanus
Adoptiezoon van Nerva
Bekwaam, energiek, goede veldheer
Grootste omvang Romeinse rijk
117-138
Hadrianus
138-161
Antoninus Pius
161-180
Marcus Aurelius
M.A. wees geen adoptiezoon, maar eigen zoon aan als opvolger:
180-192
Commodus
Zeer slechte keizer, in 192 vermoord.
Onrustige tijd breekt aan voor het Romeinse rijk!
Machtsstrijd na Commodus' dood.
Septimius Severus wint.
Sept. Sev. en opvolgers: steeds meer druk aan de grenzen - vooral Germanen!
In 235 (na laatste Severus) gaat het mis:
Oorlog aan alle grenzen
Economie hard achteruit
Geen algemeen erkende machthebber
Soldatenkeizers
(steunen uitsluitend op hun legers)
284-305
Diocletianus
Splitst het Romeinse rijk:
West-Romeinse rijk
Oost-Romeinse rijk
Constantijn de Grote
306-337
Alleenheerser over hele rijk
VISIOEN:
Nacht voor een strijd -> droom
'In hoc signo vinces'
Bekeerde zich tot christendom.
313
Edict van Milaan:
christendom dezelfde rechten als andere godsdiensten.
380
(na Constantijn):
christendom staatsgodsdienst; andere religies verboden.
400
Veel gebieden kwijt aan Germanen
Rijk wordt definitief gesplitst
476
1453
Val Oost-Romeinse rijk
Laatste Romeinse keizer afgezet
Germaanse generaal koning van Germanen in Italië
Full transcript