Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

AYRANCI İLÇESİ KATI ATIK DEPO ALANI YER SEÇİMİ

No description
by

Burak Şengül

on 17 January 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of AYRANCI İLÇESİ KATI ATIK DEPO ALANI YER SEÇİMİ

AYRANCI İLÇESİ KATI ATIK DEPO ALANI YER SEÇİMİ
Bu çalışmada Ayrancı ilçesi katı atık deponi alanı yer seçiminde dikkat edilmesi gereken tüm faktörler ve ilçenin özgün koşulları düşünülerek; kent merkezine uzaklık, kuyulara ve sulama kanallarına yakınlık, ulaşım yollarından, nüfusun yoğun olduğu yerlerden uzaklık gibi kısıtlamalar kullanılmıştır. Bu kısıtlamalara göre ArcGIS programında oluşturulan her tabaka için ayrı ayrı Buffer Analizi yapılarak en uygun deponi alanları bulunmuştur.
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre katı atık; “ Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından, düzenli bir şekilde bertaraf edilmesi gereken katı maddelere ve arıtma çamuruna katı atık denir.” şeklinde tanımlanmaktadır.
Katı Atık Nedir?

HAZIRLAYANLAR

111206073

Emine Belemir BÜTÜN
111206053

Dilara Özden GÜR
101206043

Merve HORASANLI
101206071

Merve ÇOTUK

101206037

İpek ORHAN

1.GİRİŞ
Son yıllarda artan nüfusla birlikte kentsel çevre problemlerinde de bir artış gözlenmiştir. Bundan dolayı özellikle düşük gelirli ülkelerde katı atık yönetimi giderek daha önemli bir hale gelmiştir. Katı atık yönetiminde en önemli adım katı atıkların bertarafı için en uygun yerin seçimidir. Katı atıkların deponi alanlarının yer seçiminde 3 temel faktör göz önünde bulundurulmalıdır. Bunlar; çevresel faktörler, sosyal ve kültürel faktörler ve mühendislik/ ekonomik faktörlerdir.



Katı atıkların bir sınıflandırması yapılacak olursa; evsel katı atıklar, endüstriyel atıklar, tıbbi atıklar, radyoaktif atıklar, gıda atıkları, ayrışmayan katı atıklar, küller, stok atıkları, pestisit atıkları, özel atıklar… v.b. sayılabilir.

Bütün dünyada olduğu gibi, ülkemizde de özellikle büyük yerleşim birimlerinde karşılaşılan en büyük çevre sorunu çöplerdir. Evsel katı atıkların % 68 ’ini organik atıklar, kalan kısmını ise kâğıt, karton, tekstil, plastik, deri, metal, ağaç, cam ve kül gibi maddeler oluşturmaktadır. Ülkemizde günde yaklaşık 65 bin ton çöp üretilmektedir.

Ülkemizde ve dünyada katı atık yönetiminin üç temel ilkesi vardır. Bunlar; az atık üretilmesi, atıkların geri kazanılması ve atıkların çevreye zarar vermeden bertaraf edilmesidir.

Bertaraf etme :
Katı atıkların, konut, işyeri gibi üretildikleri yerlerde geçici olarak biriktirilmesi, bu yerlerden toplanması, taşınması, geri kazanılması gibi işlemlerden sonra, çevre ve insan sağlığı açısından zararsız hale getirilmesi ve ekonomiye katkı sağlanması amacıyla kompostlaştırma, enerji kazanmak üzere yakma ve/veya düzenli depolama işlemlerinin tümünü ifade eder.
Uygun şekilde depolanmamış atıklar yeraltı ve yüzey suları kirliliğine, haşerelerin üremesine, çevreye kötü kokuların yayılmasına, görüntü kirliliğine ve çeşitli hayvanlar vasıtasıyla taşıyıcı mikropların yayılmasına neden olmaktadır. Atığı kaynağında azaltmazsak, bir gün atık dağları arasında nefes alamaz duruma gelebiliriz.
Katı atık döküm alanına yağmur suyunun girmesi ve bununla birlikte atıkların biyokimyasal ve fiziksel parçalanması sonucunda, metan oranı yüksek bir gaz ve askıda katı maddesi yüksek, organik-inorganik içeriği fazla olan bir sızıntı suyu oluşabilmektedir. Bu sızıntı suyu, yeraltısuyu kirliliğine yol açmaktadır. Yeraltısuyu kirliliğini önlemek açısından ve aynı zamanda tehlikeli durumların oluşmasını engellemek amacı ile atıklar kontrollü bir şekilde toplanmalı, depolanmalı, işlenmeli veya tekrar kullanılmalıdır.
Tüm bu veriler ışığında katı atık yönetiminin ve katı atık deponi yeri seçiminin büyük önem taşıdığı görülmektedir.
Avrupa Birliği üye ülkelerinde genel olarak katı atıkların uzaklaştırılmasında tercih edilen yöntem, düzenli depolamadır. Bir deponi alanı yeri seçilirken birçok faktör göz önünde tutulmaktadır. Oysa ülkemizde bu konuya gerektiği önem verilmemektedir; çoğu zaman deponi alanı yerleri tesadüfi şekilde belirlenir.

Günümüzde bilgisayar teknolojilerinde meydana gelen gelişmelerle birlikte artık bir verinin depolanması, işlenmesi, güncellenmesi ve analiz edilmesi büyük bir kolaylıkla yapılabilmektedir. CBS birçok coğrafi verinin hızlı ve etkili kullanımı için en önemli araçtır. Bu çalışmada da Karaman- Ayrancı ilçesinin en uygun deponi alanını bulmak amacıyla bir CBS uygulaması yapılmıştır.
Yer seçimi için CBS’nin uygun kullanımından şu şekilde faydalanılmıştır:
- Konumsal verileri yönetmek
- Büyük miktarda konumsal verilerin girilmesini sağlamak ve verilerin analizini gerçekleştirmek
- Duyarlılık ve en uygun analizleri kolay bir şekilde gerçekleştirmek
- Model sonuçlarını ifade etmek
Sonuç olarak, çok fazla sayıda verinin mümkün olduğunca kısa sürede değerlendirilmesi için en akılcı yol olan CBS kullanılmalıdır.


2. KATI ATIK DEPONİ ALANLARININ YER SEÇİMİNDE CBS KULLANIMI
Bu çalışmada; katı atık deponi alanlarının yer seçiminde çevresel faktörler, sosyal ve kültürel faktörler açısından minimum etki ve mühendislik/ ekonomik faktörler açısından maksimum fayda sağlayacak deponi yeri seçiminde kullanılabilecek harita katmanları incelenecek ve katı atık deponi alanlarının yer seçiminde bir karar destek mekanizması olarak CBS’nin etkili bir şekilde nasıl kullanılabileceği Ayrancı ilçesi örneğinde incelenecektir.

Oluşturulan her bir faktör için ayrı ayrı tampon bölge (buffer) analizi ile harita katmanları meydana gelir. Her bir kriter için tampon bölge analizinde o kritere ait yasal düzenlemeler veya bölgenin özellikleri göz önüne alınarak bir tampon bölge mesafesi ( 300m, 700m vs. ) seçilir. Sonra bindirme ( overlay ) analizi uygulanarak katı atık deponi alanı olabilecek alternatif alanlar bulunur.
Elde edilen bu son harita ile en uygun katı atık deponi alanları seçilebilir.


3.BÖLGENİN ÖZELLİKLERİ
Çalışmanın amacı; Karaman- Ayrancı ilçe merkezinde en uygun katı atık depolama alanının bulunmasıdır.
Ayrancı’nın kuzeyinde Karapınar ilçesi (Konya), kuzey ve kuzeydoğusunda Ereğli
ilçesi (Konya), doğusunda Halkapınar ilçesi (Konya), güneyinde Mut ilçesi (Mersin) ve
batısında Karaman il merkezi yer alır. İlçenin yüzölçümü 2489 km², ortalama yüksekliği
1199 m’dir. Araştırmaya konu olan Ayrancı ilçesi, 33,5º-34,5º kuzey enlemleri, 37º-38º
doğu boylamları arasında yer almaktadır.
Ayrancı'nın yüzölçümü 712 kilometrekaredir.

Çalışma alanımız olan Ayrancı ilçesinin nüfusu 2005 yılı ev tespit fişi kayıtlarına göre 6433 erkek, 6779 kadın olmak üzere toplam 13212’dir. Ayrancı’nın günlük ortalama katı atığı 5 ton, yıllık ise 1825 tondur. Hali hazırda Ayrancı ilçesinde bir deponi alanı bulunmamaktadır.
Ayrancı ilçesinin iklim özellikleri araştırıldığında;
araştırma sahasının içinde yer alan Ayrancı havzası, Konya kapalı havzasının güneyinde olup batı ve kuzeydoğusu hariç diğer kısımları dağlarla çevrili olduğu görülür. Ova’nın güneyini kaplayan Toros dağları, Akdeniz sahiline paralel olarak uzandığından ve sahile dik vadiler bulunmadığından, Akdeniz’den gelen hava kütleleri sahada pek etkili olmaz. Dağların kuzeyine pek az yağmur düşer. Bu sebeple sahada yağış az ve buna mukabil buharlaşma fazla olduğundan, sahada kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Bu nedenle sahada yarı kurak ve tam kurak bir kara iklimi görülmektedir.
Karaman Meteoroloji İstasyonu'ndan alınan değerlere göre sahada sıcaklığın yıllık ortalama değeri 11,4 ºC dir. Sahanın büyük kesiminde bu sıcaklık değerleri görülür.
Araştırma sahasında; yıllık ortalama yağış miktarı K.M.İ.’ nunda 345,3 mm olarak tespit edilmiştir.
Araştırma sahasının toplam arazi varlığı 257 701 ha olup, bunun 81095 ha’ ı tarım arazisi, 101930 ha’ ı çayır mera arazisi, 32175 ha’ ı orman arazisi ve 42501 ha’ ı ürün getirmeyen alanlardan oluşmaktadır.

CBS uygulamaları için gerekli olan elemanlar;
yazılım, donanım, veriler, yöntemler ve insanlardır.
Donanım:
CBS programları yüksek kapasiteli bilgisayarlarda çalışmaktadır.
Yazılım:
ESRI firmasının ürünü olan ArcGIS 10 yazılımı kullanılmıştır.
Veriler:
Bize verilen 1/25000 ölçekli ( KARAMAN N-31-a-3 ) Ayrancı haritası üzerinden, verilerin CBS açısından kullanılabilir olması için ArcGIS kullanılarak sayısallaştırma yapılmıştır.
Yöntem:
Katı atık deponi alanlarının yer seçiminde çevresel faktörler, sosyal ve kültürel faktörler ve mühendislik/ ekonomik faktörler göz önüne alınmalıdır.

Buradaki her bir faktör için uygulanan buffer analizi ile harita katmanları oluşturulmuştur. Her bir kriter için tampon bölge analizinde o kritere ait ülkemizde bulunan yasal düzenlemeler, bölgenin kendine ait özellikleri ve Avrupa örnekleri göz önünde tutularak bir tampon bölge mesafesi seçilmiştir. Ardından bindirme (overlay) analizi uygulanarak katı atık deponi alanı olabilecek alternatif alanlar tespit edilmiştir.Bu amaçla ArcGIS 10.0 yazılımı kullanılmıştır.
4.UYGULAMA

Proje Alanındaki Paftaların Sayısallaştırılması

Verilen pafta (KARAMAN N-31-a-3) üzerinden ArcGIS yazılımında sayısallaştırılmıştır. Sayısallaştırma işlemi yapılırken Ayrancı paftası üzerindeki bilgiler dikkate alınarak; kuyu,, ara yol, ana yol, şehir merkezi, göl, olmak üzere 5 tabaka oluşturulmuştur
Sayısallaştırılmış pafta

Buffer Analizinin Yapılması
Tabakaların oluşturulmasından sonra, belirli bir mesafe içerisinde istenen bilgilere yönelik sorgulama yapılabilmesi amacıyla Buffer Analizi yapılmıştır. Vektör veri de nokta, çizgi veya poligon özellikleri için bu analiz yapılır. Tampon analizi, bir noktanın belirli bir çapa göre etrafında, bir çizginin belirli bir mesafeye göre sağı veya solunda veya her ikisinde ve bir poligonun yine belirli mesafeye göre içinde veya dışında yapılır.
Her bir tabaka için ayrı ayrı yapılan Buffer Analizi ile, tüm harita katmanları oluşturulmuştur.


Harita Ağırlıkları ve Özellik Puanları
Deponi alanı seçimi için verilen kısıtlamalar en çok ve en az asgari yerlerin bulunması işlemi harita katman ağırlıklarının toplam özellik puanıyla elde edilir. Bu işlem ArcGIS 10’da birleştirme modülünün ekleme fonksiyonu kullanılarak yapılır. Çıktı haritasının anlamlı ve tutarlı olabilmesi için harita ağırlıklarının %100’e varması ve özellik puanlarının her harita için aynı plan kullanılarak seçilmesi gerekmektedir. Haritaların on kısıtlamasından her biri eşit önemde dikkate alındı. Bu yüzden kısıtlamaların her biri %10 olarak eşit bir şekilde ağırlıklandırıldı. Özellik puanları duyarlılıklarıyla tahsis edildi ve tablo formatında depolandı.

Birleştirme Analizi:

Önce tüm harita katmanları özellik tablosundan resim dosyalarına ayrılan puanlarla vektörden grid tabanlı veri modellerine dönüştürüldü. Tampon bölgeler oluşturuldu ve daha sonra kısıtlama kriterlerinin her biri için oluşturulan mesafe puanları eklendi.

1-) Kent alanlarından uzaklık
Deponi alanı halk sağlığını olumsuz yönde etkilememesi için ve şehrin gelişme yönünde bir engel oluşturmaması için insanların yoğun olarak yerleştiği şehir merkezlerine yakın yerleştirilemez. Bu çalışmada deponi bölgesi şehir alanının 1 km etrafında yerleştirilmesi yasaklandı. Deponi alanı kent alanının 5 km içine yerleştirilmelidir.



2-) Ulaşım yollarından uzaklık
Deponi alanları şehir caddeleri ve ana yolların 200 metre içinde olamaz. Diğer taraftan, yapılacak yolların masrafından kaçınmak için var olan yol ağlarından çok uzak yerlere de yerleştirilemez.

3-) Kuyulara yakınlık
Deponi alanı seçiminde kuyulara yakınlık çok önemlidir. Çünkü ; kuyulara yakın alanlarda zehirli gazlar oluşur. Bu yüzden deponi alanı ; dere, göl, nehir, kuyu veya su bölgelerine yakın yerlere yerleştirilemez. Bu çalışmada deponi alanı kuyulara 300 metreden yakın olamaz.


SONUÇ

Bu çalışma ile Karaman-Ayrancı ilçe merkezine ait toplanan verilerin CBS ile nasıl depolandığı, istenildiğinde değişiklik yapılarak bilgi güncelliğinin sağlandığı, verilerin nasıl işlenerek sorunların çözümüne etkin katkı sağladığı, analizin nasıl yapıldığı öğrenildi. Çalışma Ayrancı için en uygun katı atık deponi yeri bulma amacına ulaştı.
Bunun için sayısallaştırılmış pafta üzerinde her tabaka için buffer analizi yapıldıktan sonra, gerekli kriterler oluşturularak her biri için ağırlıklandırma işlemi uygulandı. Sonuç olarak; kriterlere en uygun deponi alanları elde edildi.

TEŞEKKÜRLER...
Yola uygulanan buffer
Merkeze uygulanan buffer
Kuyuya uygulanan buffer
Su kanalına uygulanan buffer
Göle uygulanan buffer
Yola uygulanan ağırlıklandırma
Merkeze uygulanan ağırlıklandırma
Kuyuya uygulanan ağırlıklandırma
Göle uygulanan ağırlıklandırma
Su kanalına uygulanan ağırlıklandırma
ÜRÜN
Full transcript