Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Granice przekładalności

No description
by

Aleksandra Serwotka

on 11 January 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Granice przekładalności

- możliwość bezpośredniego przekazania
estetycznych
,
stylistycznych
,
konotatywnych
i
językowo kreatywnych
właściwości tekstu
Przekładalność
Intertekstualność.
Polifonia dzieła literackiego.
Kod estetyczny
Przekładalność stylu i tropów stylistycznych:
- funkcja
autoteliczna
(poetycka) dzieła literackiego
-
styl artystyczny
(określone właściwości, np. indywidualnego autora, zbiorowego stylu epoki)
Kod kulturowy
- elementy dotyczące
realiów kulturowych
-
dystans czasowy
między oryginałem a przekładem
- odmienne
modele kultury
: sposób myślenia, psychologicznie uwarunkowane reakcje i zachowania, estetyka wyrażająca się w organizacji przestrzeni, sferze akustyki, sposobie relacjonowania rzeczywistości
- przekład
światopoglądów
(np. tłumaczenia Biblii)

Aleksandra Serwotka
Joanna Zabraniak
Aleksandra Zelder

Granice przekładalności
Trzy kody:
1. Leksykalno-semantyczny
2. Kulturowy
3. Estetyczny
Kod leksykalno-semantyczny
np. personifikacja śmierci

w języku polskim - rodzaj żeński
Przykładowe trudności:
- tłumaczenie słów archaicznych
- polisemia, np. niem.
Kreuzwege
(
skrzyżowanie
,
droga krzyżowa
)
- kategoria rodzajowa
w języku angielskim - rodzaj męski
Oryginał
Tekst polski
Tekst francuski
“How do you feel, Georgie?” whispered Mrs. Weasley.
George’s fingers groped at the side of his head.
“Saintlike” he murmured.
“What’s wrong with him?” croaked Fred, looking terrified: “Is his mind affected?”
“Saintlike,” repeated George, opening his eyes and looking up at his brother.
“You see ...I’m holy.
Holey.
Fred: geddit?”

- Jak się czujesz, Georgie? - szepnęła pani Weasley.
Pomacał sobie głowę.
- Jak uduchowiony – wymamrotał.
- Co mu się stało? – wychrypiał Fred z przerażoną miną. - Mózg ma uszkodzony?
- Jak uduchowiony - powtórzył
George, otwierając oczy i patrząc na brata.
- Widzisz... jestem trochę
uduchowiony. ODUCHOWIONY, Fred, łapiesz teraz?

-Comment te sens-tu Georgie ? murmura Mrs Weasley.
-Comme un saint, murmura-t-il.
-Qu’est-ce qu’il a ? croassa Fred, l’air terrifié. Il est devenu fou ?
-Comme un saint, répéta George qui ouvrit les yeux et regarda son frère. Tu vois j’ai, j’ai une oreillole. Une oreillole, Fred, tu as compris ?

Źródło: J.K. Rowling, "Harry Potter i Insygnia Śmierci"
CZEŚNIK

przypatrując się pismu

B,B duże...
Kto pomyśli, może zgadnie.
No, no - pisz waść, a dokładnie.

dyktuje

"Bardzo proszę" ... mocium panie...
Mocium panie... "me wezwanie"...
Mocium panie... "wziąć w sposobie"...
Mocium panie... "wziąć w sposobie,
Jako ufność ku osobie"...
Mocium panie... "waszmość pana,
Która lubo mało znana...
Która lubo mało znana"...

pokazując palcem

Cóż to jest?
CUP-BEARER

looking the letter over

B, capital B. If you think abut it, you'll guess it. Well, well-write-but acurately.

dictates

Be so kind as... my esteemed Sir... my esteemed Sir... to consider... my esteemed Sir... this petition... my esteemed Sir, to consider, as proof of trust in a person... my esteemed Sir, or Your Lordship, who although known little to you...

indicating with his finger

What's this?
A. Fredro - "Zemsta"
Anton Popović
: przekład literacki to "
konfrontacja konwencji stylistycznych dwojakiego rodzaju
":
a) kowencji
autora oryginału
i jego wirtualnego
adresata
, należących do literatury, z której się przekłada
b) konwencji
tłumacza
i jego
potencjalnego odbiorcy
, znajdujących się w obrębie przekładu

1. przekład sensu stricto
2. rozwiązanie substytucjonalne
3. parafraza
Tłumaczenie metafor:
Strategie tłumaczenia metafor wg Lebiedzińskiego:
1. tropizacja
2. detropizacja
Tłumaczenie gier słów

1. tłumaczenie prozą
2. imitacja systemu wersyfikacyjnego oryginału
3. dobór form ekwiwalentnych
Wersyfikacja - strategie przekładowe:
William Shakespeare, SONNET 49

Against that time, if ever that time come,
When I shall see thee frown on my defects,
When as thy love hath cast his utmost sum,
Call'd to that audit by advised respects;
Against that time when thou shalt strangely pass
And scarcely greet me with that sun thine eye,
When love, converted from the thing it was,
Shall reasons find of settled gravity,--
Against that time do I ensconce me here
Within the knowledge of mine own desert,
And this my hand against myself uprear,
To guard the lawful reasons on thy part:
To leave poor me thou hast the strength of laws,
Since why to love I can allege no cause.
SONET 49

Przeciw tej chwili, jeżeli nadejdzie,
Gdy ujrzę, że się martwisz na me wady,
Gdy miłość twoja jak rozrzutność przejdzie,
A pokierują nią względy i rady,
Przeciw tej chwili, gdy przyjdzie ta chwila,
Że ledwie dojrzysz mnie okiem słonecznym,
A miłość, nie chcąc już być tym, czym była,
Każe poważnym ci być i statecznym;
Przeciw tej chwili me szańce sposobię,
Wiedząc, że własne zasługi mam winić,
I oto wznoszę rękę przeciw sobie,
By przysiąc, że masz tak prawo uczynić.
Rzucić mnie prawo nie wzbrania ci żadne;
A czemu kochać masz, tego nie zgadnę.

(przeł. Maciej Słomczyński)

Przeciw tym czasie, jeśli kiedykolwiek tego czasu pochodzą,
Kiedy zobaczymy cię boczyć się na moje wady,
Gdy miłość twoja jak wrzuciła swoje ogromne sumy,
Call'd do kontroli przez poinformowała, że szanuje;
Przeciwko tej chwili będziesz dziwnie pass
I mało mnie pozdrowić, które firma Sun twoje oko,
Gdy miłość, przeliczone z rzeczą było,
Są rozliczane z powodów znaleźć ciężkości, --
Przeciw tym czasie mogę ukryć mnie tutaj
W ramach wiedzy moich własnych pustyni,
I to moje ręce przed siebie uprear,
Do straży zgodnego z prawem przyczyny, na twoje strony:
Aby opuścić biednych Tyś mnie moc prawa,
Ponieważ do miłości, dlaczego twierdzą, nie mogę przyczyny.

(przeł. Google)


SONET 49

Przeciw temu czasowi, jeśli ów nastanie,
Kiedy poczną cię mierzić wszystkie moje wady,
Kiedy miłość rozliczy, na twoje żądanie,
Nas obu - dzieląc zyski i sumując straty,
Przeciw temu czasowi, kiedy mnie wyminiesz,
Ledwie okiem rzuciwszy grosik pozdrowienia,
Kiedy miłość zmienionym korytem odpłynie
I ważne dla niej znajdziesz usprawiedliwienia,
Przeciw temu czasowi umacniam się teraz
W wyniosłych murach wiedzy o mojej wartości;
Tę oto prawą rękę podnoszę, niech wspiera
Przysięgą słuszny powód do nowej miłości.
Chcąc porzucić mnie bowiem, prawa przywołujesz,
A ja orzec nie umiem, czemu mnie miłujesz.

(przeł. Jerzy S. Sito)


SONET 49

Na ów czas (jeśli kiedyś taki czas nastanie),
Gdy ujrzę, jak twa niechęć wady moje karze,
Gdy rozum wezwie miłość twą na przesłuchanie
I ocen ostatecznych dokonać jej każe;
Na ów czas, gdy mnie miniesz, jakbyś nie znał wcale,
I nie powitasz błyskiem słonecznego oka,
Gdy miłość, jakże inna w tym smutnym finale,
Znajdzie powody, by mnie traktować z wysoka;
Na ów czas, jak obrońca w oblężonym grodzie,
Muszę się dziś gotować, otaczać murami
Samowiedzy - lecz przyznać, ku swej własnej szkodzie,
Że zgodne z prawem będzie, co się stanie z nami:
Gdyż w mocy prawa możesz mnie rzucić, nieczuły;
Mnie w kochaniu nie wesprą żadne artykuły.

(przeł. Stanisław Barańczak)
Przekład a adaptacje muzyczne utworów literackich
1. zasada wierności ideowej
2. zasada wierności stylowej
3. zasada wierności tekstowi oryginalnemu
4. zasada wierności rysunkowi muzycznemu
5. zasada dramatyzacji fraz
SONET 49
Wnioski:
Wojtasiewicz - nieprzekładalność:
1. język, na jaki zamierzamy dokonać przekładu, nie rozporządza środkami strukturalnymi, istniejącymi w języku oryginału
2. w języku, na jaki zamierzamy dokonać przekładu, nie można oddać pewnych pojęć, dających się wyrazić w języku oryginału
Je suis sous, sous, sous
Sous ton balcon
Comme Roméo
Oh Oh Marie-Christine
Je reviens comme l'assassin
Sur les lieux de son crime
Mais notre amour n'est pas mort
Hein ? dis-moi que non

Depuis que l'on s'est quitté
Je te jure que j'ai bien changé
Tu ne me reconnaîtrais plus
Et d'abord je ne bois plus

Je suis rond, rond, rond
Rongé d'remords
J'suis un salaud
Oh Oh Marie-Christine
Je t'en prie encore une fois
Montre-toi magnanime
Donne-moi une chance encore
Dis ! recommençons

En moi il y a du bon aussi
Ne m'fais pas plus noir que j'suis !

J'suis bourré, bourré, bourré
De bonn's intentions
J'ai trouvé du boulot
Oh Marie-Christine
C'est sérieux, j'ai balancé
Mon dictionnaire de rimes
Je n'écris plus de chansons
Non ! J'travaille pour de bon

Mes copains que tu n'aimais pas
Maintenant ils rigolent sans moi
D'ailleurs je t'les ai amenés
Tu n'as qu'à leur demander

On est sous, sous, sous
Sous ton balcon
Comme Roméo
Oh Oh Marie-Christine
Ne fais pas la sourde oreille
A ce cri unanime
Je t'en supplie, mon trésor
Réponds ! Réponds !
Marie-Christine
Ne me laisse pas seul

Bon ! Puisque c'est ça
J'vais me saoûler la gueule !
Wyjdź na bal , bal , bal
na balkon wyjdź
w sercu mam żal , ooo , Mario Krystyno !
Wracam jak przestępca , przychodzę tu pod twój dom
zabiłem tę miłość , co ?!
Hę ? Powiedz , że nie !
Gdy pokazałaś mi drzwi
wyrzekłem się nawyków złych
zacząłem inaczej żyć
i od dziś przestałem pić .

Nie chcę szkła , szkła , szkła
Sz... kłamać jak z nut
jesteś mój cud , ooo , Mario Krystyno !
Błagam cię , przebacz mi i nie pamiętaj już win
Raz jeszcze szansę mi daj , no
czeka nas raj .
Przed na - mi ty - le bo - skich chwil
nie jestem aż taki zły ...


Znowu pół , pół , pół
północ bim - bam
wiesz , pracę już mam , ooo , Mario Krystyno !
Dosyć już piosenek , rymów , już dość mam tych bzdur
dla bliźnich pracować chcę , no ...
pójdę do biur .
Kolegów złych nie będę znać
i pić z nimi , i w karty grać
więc przyprowadziłem ich , bo ...
niech sami potwierdzą to !
Wyjdź na bal , bal , bal
na balkon wyjdź
ulituj się , ooo , Mario Krystyno !
Stoję tu tak jak Romeo , lśni księżyca blask
Błagam cię , skarbie , czy śpisz ? Śpisz ? Ty śpisz ?!
Mario Krystyno ! Nie zostawiaj tak nas !
Nie ? No to , panowie , idziemy dać w gaz ...
Claude Nougaro - Je suis sous
Jacek Bończyk - Pod balkonem

I've been living to see you.
Dying to see you, but it shouldn't be like this.
This was unexpected,
What do I do now?
Could we start again please?
I've been very hopeful, so far.
Now for the first time, I think we're going wrong.
Hurry up and tell me,
This is just a dream.
Oh could we start again please?

I think you've made your point now.
You've even gone a bit too far to get the message home.
Before it gets too frightening,
We ought to call a vote,
So could we start again please?




I've been living to see you.
Dying to see you, but it shouldn't be like this.
This was unexpected,
What do I do now?
Could we start again please?
I think you've made your point now.
You've even gone a bit too far to get the message home.
Before it gets too frightening,
We ought to call a vote,
So could we start again please?
Could we start again please? (Repeat 5 times)


Could we start again?
Jesus Christ Superstar - Could We Start Again, Please?
Jesus Christ Superstar - Rozpocząć to od nowa
(tłumaczenie polskie: Wojciech Młynarski i Piotr Szymanowski)
Żyłam, by Cię pilnować
Żyłam, by Ciebie pojąć
Lecz w ten trudny czas
Może trzeba zacząć wszystko jeszcze raz
Jeszcze raz od nowa…

Jeszcze raz od nowa…

Bo jeżeli płonna była
Nadzieja, co dotychczas prowadziła nas
Być może trzeba zacząć to wszystko jeszcze raz
Rozpocząć to od nowa…

Znalazłeś się u celu
Lecz przeraził ludzi zbyt
Twej prawdy wielki blask
Być może trzeba zacząć
To wszystko jeszcze raz
Rozpocząć to od nowa...

Jeszcze raz od nowa…

Żyłam/ Żyłem by Cię pilnować
Żyłam/ Żyłem by Ciebie pojąć
Lecz w ten trudny czas
Może trzeba zacząć wszystko jeszcze raz
Jeszcze raz od nowa…

Jeszcze raz od nowa…

Znalazłeś się u celu
Lecz przeraził ludzi zbyt
Twej prawdy wielki blask
Być może trzeba zacząć
To wszystko jeszcze raz
Rozpocząć to od nowa…

Jeszcze raz od nowa… x5


Wszystko jeszcze raz…
Full transcript