Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Dwudziestolecie międzywojenne

No description
by

Klaudia Wysocka

on 13 June 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Dwudziestolecie międzywojenne

Dwudziestolecie międzywojenne
Dwudziestolecie międzywojenne
– okres między zakończeniem I wojny światowej (
11 listopada 1918
)
a wybuchem II wojny światowej (
1 września 1939
).
Historia
Literatura
Sztuka
Moda
Życie społeczne
POCZĄTKI OKRESU
W czasie dwudziestolecia powstało większość obecnie istniejących państw. Pierwsze lata okresu upłynęły na sporach (często zbrojnych) o wytyczenie granic. 28 czerwca 1919 podpisano traktat wersalski, który oficjalnie zakończył I wojnę światową. Na Niemcy nałożono kary za wywołanie wojny, m.in. niemiecka armia została zredukowana, zabroniono jej posiadania niektórych rodzajów broni, zdemilitaryzowano niektóre regiony jak Nadrenia. Dla zapobieżenia wybuchowi kolejnej wojny powołano organizację międzynarodową, jaką była Liga Narodów, której zakres działań był mocno ograniczony z powodu małych kompetencji.
ROZWÓJ
W 1926 roku Józef Piłsudski dokonał zamachu, w którym obalił rząd prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i premiera Wincentego Witosa. Wspomnieni politycy sami zrezygnowali ze stanowisk, w celu uniknięcia wojny domowej. Wspomniane wydarzenie zyskało nazwę przewrotu majowego, gdyż odbywało się w dniach 12 - 15 maja 1926 roku.

W większości krajów odchodzono od demokracji w kierunku rządów "silnej ręki" – autorytaryzmu. Rządy totalitarne wprowadzone zostały w Rosji (1917), Włoszech (1922) i Niemczech (1933), a autorytarne w Turcji, Albanii, Portugalii, Węgrzech, Polsce (1926), Litwie (1926), Jugosławii (1929), Hiszpanii (1936), Finlandii, Austrii (1933), Bułgarii (1934), Łotwie (1934), Estonii (1934), Bułgarii (1938).
SCHYŁEK DWUDZIESTOLECIA
W 1933 roku kanclerzem Niemiec został Adolf Hitler, a do władzy wskutek koalicji doszła jego partia NSDAP, Hitler rozpoczął budowę totalitarnej III Rzeszy, zyskując poparcie Niemców hasłami o konieczności "rewanżu" za klęskę I wojny i uciskającego, a także poniżającego Niemcy traktatu wersalskiego

12 marca 1938 Adolf Hitler zaanektował Austrię. Następnie zaś dokonał rozbioru Czechosłowacji. Niemcy rozpoczęły militaryzację i przygotowania do wojny, które zachodnie państwa usiłowały ignorować, by uniknąć konfliktu.

17 lipca 1936 wybuchła wojna domowa w Hiszpanii, którą państwa takie jak Niemcy czy ZSRR traktowały jako poligon doświadczalny nowej broni.
Dwudziestolecie miało ogromy wpływ na literaturę polską, niektórzy teoretycy i badacze literatury twierdzą, że dwudziestolecie zmieniło sposób patrzenia na kulturę. Choć jest to krótki czas, to obfituje w wydarzenia zarówno historyczne, jak i artystyczne, filozoficzne czy literackie, jednak potęgujący uczucie polskości i samego sacrum jako ojczyzny.
W czasie międzywojnia
ze względu na sytuację historyczną
nastąpił podział na dwa okresy w Polsce.
Okres jasny-twórcy byli zadowoleni z odzyskania niepodległości,dominowały pogodne tematy,nastrój był optymistyczny. Powstały nowe ugrupowania poetyckie:
-Skamander
-Awangarda krakowska
-Futuryści
Ciemny okres-lata 30 XX wieku. W literaturze dominował nurt katastroficzny oraz pesymistyczne nastroje z powodu zbliżające się,kolejnej wojny. Nowymi ugrupowaniami poetyckimi były:
-Żagary
-Awangarda lubeska
-Kwadryga
GŁÓWNI TWÓRCY
Jan Brzechwa
Przykładowe dzieła:
Tańcowała igła z nitką
Kaczka Dziwaczka
Akademia Pana Kleksa
Ptasie plotki
Na wyspach Bergamutach
Gdy owoc dojrzewa
Maria Dąbrowska
Przykładowe dzieła:
Marcin Kozera
Uśmiech dzieciństwa
Dzikie ziele
Ludzie stamtąd
Noce i dnie
Zofia Nałkowska
Przykładowe dzieła:
Romans Teresy Hennert
Dom nad łąkami
Granica
Dom kobiet
Lustra
Tajemnice krwi
Medaliony
Maria Pawlikowska- Jasnorzewska
Julian Tuwim
Stefan Żeromski
Bolesław Leśmian
Jarosław Iwaszkiewicz
Witold Gombrowicz
Stanisław Ignacy Witkiewicz
Moda lat dwudziestych była wynikiem przemian jakie dokonały się w ubiorze kobiecym w trakcie
I Wojny Światowej, w czasie której większość kobiet musiała podjąć pracę i zastąpić miejsce mężczyzn, którzy zginęli na froncie. Drugim czynnikiem, który spowodował zmianę był kryzys gospodarczy, brak materiałów oraz pieniędzy i podporządkowanie całego przemysłu potrzebom wojennym. Charakterystyczną cechą mody lat dwudziestych jest spłaszczenie, zgeometryzowanie
i wydłużenie kobiecej sylwetki. Popularna była stylizacja na chłopczycę: krótko ścięte włosy, maskowanie biustu i opuszczenie tali sukienki aż na biodra, co likwidowało podkreślenie wcięcia w pasie.
Dodatki - małe kapelusze, często wzorowane na wojskowych hełmach tzw. kaski, które były mocno naciągnięte na oczy i przylegające do głowy. Ważnym dodatkiem były szale oraz bardzo długie sznury pereł i korali. Biżuteria była skubizowana, odzwierciedlała modę na styl art deco. Buty po raz pierwszy były bardzo odkryte i miały podkreślać odsłoniętą prawie do kolana kobiecą łydkę.
W latach trzydziestych powróciła moda na kobiecość i delikatność, chociaż wiele wprowadzonych w latach 20 zmian w stroju zakorzeniło sie na dobre. Sukienki znowu stały się dłuższe, zaczęto szyć je ze skosu, dzięki czemu podkreślona została kobieca sylwetka: wydatny biust i biodra, wąska talia. Długie spódnice miały kształt dzwonu z szerokim brzegiem u dołu. Ramiona poszerzano falbankami i pelerynkami. Bardzo powszechnym strojem stała żakiet ze spódnicą, praktyczne do pracy i na co dzień. Włosy pozostały dość krótkie, ale obowiązkowo musiały być one falowane a modnym kolorem był tleniony blond.
Dodatki - powróciła moda na kapelusze z szerokimi rondami, chociaż równie popularne były małe bereciki, toczki ozdobione kwiatami i woalką najczęściej noszone na bakier. Ważnym elementem stroju były kołnierze z futra noszone do żakietu lub eleganckie futrzane pelerynki zakładane do sukienek. Dodatkiem używanym do każdego typu stroju były sztuczne kwiaty, wpinano je do sportowych żakietów jak i do wieczorowych sukien.
Ówczesny kształt życia społecznego został ukształtowany gółwnie przez wydarzenia chistorycze. Polska, która odzyskała niepodległość pragnęła sie odbudować. Na różnobarwność pejzażu społecznego Drugiej Rzeczypospolitej istotny wpływ miało jego zróżnicowanie etniczne. Ogólny wskaźnik pokazujący, że około 2/3 obywateli liczącego 32 mln mieszkańców kraju (w 1931 roku) deklarowało narodowość polską, w niewielkim stopniu oddaje skomplikowany charakter jego struktury narodowościowej. W niektórych regionach Polacy stanowili ponad 90% ogółu ludności, w innych ich udział nie przekraczał 10%.
GŁÓWNE FORMY LITERACKIE
Powieść realistyczna
-twórcy powieści realistycznej ukazywali, często w sposób wyrywkowy, za to szczegółowy, życie zwykłego człowieka. Czynili to
w sposób obiektywny, i z perspektywy zrozumiałej dla przeciętnego odbiorcy, kierującego się typowymi zasadami moralnymi. Bohaterowie nie przypominali herosów, ich biografie były typowe dla epoki i stylu życia klasy, którą reprezentują. Narrator wszechwiedzący ma dystans do wydarzeń
o których opowiada. Nie tylko je relacjonuje, ale także formułuje oceny, niekiedy w sposób bezpośredni. Fabuła powieści realistycznej jest na ogół wielowątkowa, obfituje w epizody. Zdarzenia zazwyczaj są uporządkowane chronologicznie, ale relacje przerywają informacje o zdarzeniach wcześniejszych.
Przedstawicielami realizmu są:
Stendhal (Czerwone i czarne), Honoré de Balzac (Komedia ludzka), Charles Dickens (Klub Pickwicka), Nikołaj Gogol (Martwe dusze), Lew Tołstoj (Wojna i pokój); w Polsce: Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus, Henryk Sienkiewicz.
Powieść awangardowa
- Najbardziej charakterystyczną cechą powieści awangardowej jest brak spójności, która dotyczy zarówno formy, jak i treści. Choć z pozoru dzieło wydaje się być nierozerwalną całością, to okazuje się, iż liczne dygresje i bark ciągu przyczynowo-skutkowego wprowadzają do utworu spore zamieszanie. Uważa się jednak, iż jest to zaleta powieści awangardowej, jej nietypowość i brak schematyzmu czyni dzieło zaskakującym i interesującym. Niezwykły jest świat ukazany w powieści awangardowej. Często przybiera on formę nierealną, wręcz groteskową. Wydarzenie nie są logiczne, miejsca wydają nam się co najmniej dziwne, natomiast bohaterowie to postaci naprawdę specyficzne.
Przedstawicielami awangardy są:
Witkacy: Nienasycenie; Witold Gombrowicz: Ferdydurke

Powieść paraboliczna
(powieść parabola) - odmiana powieści podobna strukturą do biblijnych przypowieści (paraboli), gdzie przedstawione postacie i wydarzenia nie są ważne ze względu na swe cechy jednostkowe, ale obrazują pewne uniwersalne prawdy dotyczące egzystencji ludzkiej, historii czy świata. Jej znamienną cechą jest dwupoziomowy charakter: pod warstwą pierwszej powieści - realistycznej, kryje się druga, głębsza -alegoryczna, którą powinien odczytać czytelnik. Zmusza go do tego również narrator, który stara się być obiektywny, nie komentuje wydarzeń, nie wartościuje postaci, pobudzając czytelnika do oceny i interpretacji przedstawionych faktów. Postawy bohaterów powieści i wydarzenia mają charakter uniwersalny, są bardziej wieloznaczne niż wskazywałyby na to czas i miejsce akcji.
W powieści parabolicznej, mimo rozwiniętej fabuły, realia podlegają rygorystycznej selekcji ze względu na nadrzędny sens utworu.
Przedstawicielami awangardy są:
Dżuma - Albert Camu; Proces - Franz Kafka; Ciemności kryją ziemię - Jerzy Andrzejewski

Powieść psychologiczna
– odmiana powieści, której głównym tematem są przeżycia wewnętrzne bohatera, jego doznania, emocje, relacje z innymi ludźmi i sposób odbierania świata. Psychologia bohatera jest w tego typu utworach podstawowym elementem kształtującym fabułę, a narracja (najczęściej trzecioosobowa lub tworzona w mowie pozornie zależnej) poświęcona jest przede wszystkim relacjonowaniu życia wewnętrznego bohatera. Powieści psychologiczne mają często formę pamiętników, dzienników, wspomnień itp., często wykorzystywany jest także monolog wewnętrzny.
Autorzy powieści psychologicznych to m.in.
Fiodor Dostojewski, Marcel Proust (cykl W poszukiwaniu straconego czasu), James Joyce (Ulisses), Virginia Woolf, Albert Camus, John Steinbeck, August Strindberg, Zofia Nałkowska, Jerzy Andrzejewski oraz Jarosław Iwaszkiewicz.
Powieść fantastyczna
– powieść, w której świat przedstawiony kształtowany jest w ten sposób, że odbiega od tego, co w danej kulturze uznaje się za rzeczywiście istniejące, przy czym światu temu przypisuje się w toku narracji realny byt. Powieść fantastyczna wykorzystuje często tradycyjne wątki baśniowe, ludowe, a także przewidywania naukowo-techniczne.
Powieść polityczna
– powieść, w której pierwszorzędną i główną rolę odgrywają idee polityczne, a ośrodkiem akcji jest forum władzy, gdzie wydarzenia aktualnej polityki poddane są analizie, dyskusji i przetworzeniu.
Do najważniejszych polskich powieści politycznych należą m.in.
Przedwiośnie Stefana Żeromskiego i Generał Barcz Juliusza Kadena-Bandrowskiego.
Proza poetycka
– rodzaj prozy, która obejmuje utwory o charakterze refleksyjnym, liryczno-opisowym. Utwory te są bogate w metafory, wyszukane słownictwo oraz są wyraźnie zrytmizowane nacechowane powtórzeniami, paralelizmami.
Przykładami utworów pisanych prozą poetycką są:
Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego Adama Mickiewicza, Wszystko jest poezja Edwarda Stachury czy O bohaterskim koniu i walącym się domie Jana Kasprowicza. Prozą poetycką pisane są też początkowe fragmenty kolejnych aktów Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego.
Saga
- staroskandynawskie dzieło epickie o legendarnych lub historycznych bohaterach i wybitnych rodach – wyprawach wikingów, migracji na Islandię.
Erotyk
— poetycki utwór liryczny o tematyce miłosnej, w ciągu wieków ulegający zmianom. Erotyk akcentuje miłość zmysłową, charakteryzującą się głębią uczuć i pasją.
Erotyki pisali m.in
. trubadurzy, François Villon (Wielki testament) Jan Kochanowski (Do dziewki), Mikołaj Sęp Szarzyński (tzw. rękopis Zamoyskich), Adam Asnyk (Ta łza), Krzysztof Kamil Baczyński (Erotyk), Konstanty Ildefons Gałczyński (Prośba o wyspy szczęśliwe).
Antyutopia
– utwór przedstawiający społeczeństwo przyszłości, którego organizacja polega na ograniczaniu wolności jednostki poprzez całkowite podporządkowanie jej systemowi władzy.
Antyutopia stanowi przeciwieństwo utopii, gdyż ukazany w niej doskonały porządek społeczny opiera się najczęściej na całkowitym kontrolowaniu ludzi, czyniącym z nich bezwolne przedmioty, "żywe maszyny". Granica między utopią i antyutopią nie jest jednak sztywna. W obu przypadkach utwory opisują zamknięte, wyizolowane społeczeństwa, przy czym rzeczywistość opisywana w antyutopiach jest nie do przyjęcia przez czytelnika. Najczęściej różnica ta wynika z intencji autora, który tego samego typu światy może opisać w sposób pozytywny lub negatywny.
Manifest literacki
- publikacja prezentująca założenia programowe jakiegoś kierunku, grupy literackiej, nawet pojedynczego pisarza, specyficzna forma publicystyki literackiej. Tego typu wystąpienie, w czasopiśmie lub jako samodzielny druk, jest adresowane do czytającej publiczności i stanowi teoretyczne uzasadnienie wybranej praktyki literackiej. Z reguły równocześnie dokonuje krytycznej oceny zastanego stanu rzeczy, tradycji, deprecjonuje twórczość poprzedników, zapowiada zwycięstwo nowych idei.
Przykładowe dzieła:

Niebieskie migdały
Wachlarz. Zbiór poezyj dawnych i nowych
Profil białej damy
Surowy jedwab
Śpiąca załoga
Balet powojów
Przykładowe dzieła:
Czyhanie na Boga
Sokrates tańczący
A to pan zna?
Tysiąc dziwów prawdziwych
Słowa we krwi
Strofy o późnym lecie
Przykładowe dzieła:
Sad rozstajny
Łąka
Napój cienisty
Dziejba leśna
Przykładowe dzieła:
Dionizje
Inne życie
Lato 1932
Powrót do Europy
Księga dnia i księga nocy. Poezje
Przykładowe dzieła:
Pamiętnik z okresu dojrzewania
Na kuchennych schodach
Ferdydurke
Iwona, księżniczka Burgunda
Przykładowe dzieła:
Pożegnanie jesieni
Nienasycenie
W małym dworku
Wariat i zakonnica
Janulka, córka Fizdejki
Przykładowe dzieła:
Dzieje grzechu
Echa leśne
Ludzie bezdomni
Popioły
Przedwiośnie
Puszcza Jodłowa
Ludzie kożystali z coraz nowszych rozrywek, czytano gazety, chodzono do kin i klubów, kórych można było słuchać pięknej muzyki i podziwiać występy aktorskie.
Malarstwo
Malarstwo dwudziestolecia międzywojennego obfituje w niezwykłe bogactwo kierunków i zjawisk. Można tu wyróżnić zarówno wyspecjalizowane szkoły z własnym odrębnym programem, jak i twórców zupełnie indywidualnych, których dzieła trudno zaliczyć do określonego nurtu. Należy jednak pamiętać, że malarstwo tego okresu ma przede wszystkim charakter awangardowy, wyrasta z buntu wobec zastanych praw świata i ma ambicję stworzenia zupełnie nowego języka sztuki, całkowicie zrywającego z estetyką realizmu.
Awangarda to oczywiście zjawisko, które pojawia się już na początku XX wieku, w malarstwie zapowiadają go postimpresjonizm i fowizm, a z drugiej strony – ekspresjonizm. Ten ostatni z powodzeniem rozwija się również w dwudziestoleciu międzywojennym, choćby w twórczości Edvarda Muncha. Wcześniej powstają również takie kierunki jak: futuryzm, kubizm i abstrakcjonizm. W czasie I wojny światowej rodzi się dadaizm, a nieco później, w 1924 roku – surrealizm.
Architektura
Rzeźba
Muzyka
Sztukę dwudziestolecia międzywojennego najlepiej charakteryzują pojęcia nowatorstwa
i awangardy. W każdej jej dziedzinie – malarstwie, rzeźbie, architekturze czy muzyce, żeby ograniczyć się do najważniejszych – mamy do czynienia z rewolucyjnym odejściem od tradycji i próbą stworzenia zupełnie nowej estetyki.
O ile do końca XIX wieku sztuka opierała się na pojęciu mimesis, a więc realistycznym
i szczegółowym przedstawianiu rzeczywistości,
o tyle niemal od początku XX wieku zasada ta ulega stopniowej dezaktualizacji, a pierwsze zwiastuny tego procesu stanowią symbolizm
i impresjonizm. Ponadto XX wiek, a zwłaszcza dwudziestolecie zrywa ze sztuką elitarną, przeznaczoną dla niewielu i otwiera się na produkcję masową.
Architektura międzywojnia to przede wszystkim nowatorskie rozwiązania, które zmierzały do połączenia estetyki z maksymalną funkcjonalnością. Twórcy tego okresu w dziedzinie budownictwa mieszkalnego starali się rozwiązać problem wielkich skupisk ludzkich i stworzyć takie propozycje budowli, które mogłyby pomieścić dużą liczbę mieszkańców.

Z drugiej strony, to właśnie w dwudziestoleciu nastąpiła erupcja prądów awangardowych, które w znaczący sposób oddziałały na architekturę. Pojawiły się tendencje takie jak: puryzm, charakteryzujący się unikaniem form przeestetyzowanych i nadmiernie zdobionych czy organicyzm. Jako materiał w budownictwie zaczęto wykorzystywać żelbeton, a także tworzyć jasne kompleksy, wykorzystując szkło i światło słoneczne.
Trudno dokładnie zdefiniować koncepcję rzeźby dwudziestolecia międzywojennego, podobnie zresztą jak np. malarstwa, ponieważ przedział czasowy 1918-1939 nie pokrywa się z okresem aktywności najważniejszych kierunków artystycznych w tej dziedzinie. Wiele z nich zostało zapoczątkowanych znacznie wcześniej, bo na początku XX wieku.
Z pewnością wielkim prekursorem nowoczesnej rzeźby był francuski artysta Auguste Rodin, tworzący wybitne dzieła nawiązujące do symbolizmu i impresjonizmu. Tak jak Paul Cezanne w malarstwie, podobnie Rodin w rzeźbie zainspirował kierunki awangardowe, ale też neoklasyczne.
W dziełach tego okresu można zatem wyróżnić prąd kubistyczny, reprezentowany przez Pabla Picassa czy Alexandra Archipenko. Polegał on na rozbiciu jednolitej bryły na szereg mniejszych elementów i stosowaniu techniki kolażu.
Muzyka okresu dwudziestolecia, podobnie jak inne dziedziny sztuki, zostaje zdominowana przez nurty awangardowe. Mamy tutaj do czynienia z opozycją wobec tradycyjnych form i emocjonalną ekspresją. W tym czasie dochodzi do rozkwitu nowo powstałych gatunków muzycznych takich jak jazz i blues. Ponadto wielkimi twórcami muzyki w międzywojniu są Igor Strawiński, Aleksander Skriabin i Karol Szymanowski.
Kino
Kino stało się w dwudziestoleciu międzywojennym jednym z ulubionych sposobów spędzania wolnego czasu. Do grona kinomanów należeli Julian Tuwim i Jarosław Iwaszkiewiczskutecznym instrumentem propagandy i zdołały wymóc na filmowcach podporządkowanie ich dzieł polityce.

Lata dwudzieste w amerykańskim kinie to przede wszystkim powstanie Hollywood. Pod koniec lat dwudziestych na terenie Hollywood działało już dwadzieścia wytwórni.
Dziękujemy za poświęconą uwagę!
WYKONALI:
Alicja Klimowska
Klaudia Wysocka
Emil Rzadkiewicz
Full transcript