Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Copy of Copy of TOPLUMSAL STATÜ, ROL VE SAYGINLIK

No description
by

meral yiğit

on 5 November 2017

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Copy of TOPLUMSAL STATÜ, ROL VE SAYGINLIK

Birey toplum ilişkisi çerçevesinde önemli konulardan biri de toplumsal yapı içerisinde işgal etmiş oldukları konumlar ve bu konumlara bağlı olarak oynadıkları
roller
dir.Toplumda toplum bütünlüğünü sağlayan kurallar mevcuttur.Bu anlamda toplum kuralları "bireyin
eline verilmiş senaryolardır
" diyebiliriz.
Toplumsal Statü,Rol
Temel Kavramlar

Toplumsal Rol Statü Aktarımı
Toplumsal Statü Rol Çatışması
Anahtar Rol Rol Pekişmesi
Anahtar Statü Toplumsal Saygınlık(Prestij)
Baskın Statü
Kazanılmış Statü
Atfedilen Statü


Toplumsal yapı, rol ve statü

Birey bu senaryolardaki rolünü yapma derecesine,gücü ve yeteneğine göre toplum katında bir yer işgal eder.Bu yer onun sosyo-kültürel yapı içerisindeki pozisyonu ve üstlendiği rollerden oluşan statüsüdür.





Örneğin; öğrenci,marangoz, yaşlı,genç,milletvekili,öğretmen vb.Bireylerin statülerinin dayandığı kaynaklar; servet,soy,cinsiyet,bireysel yetenek,eğitim düzeyi,görevin güçlüğü,sahip olunan iş ve önemi,yaş,medeni durum,gelir seviyesi,dinsel inanış vb. olabilir.
Toplumsal Rol:
Statülerden beklenen davranışlara toplumsal rol denir.Örneğin;bir doktordan öncelikli olarak beklenen hastalarını muayene etmesidir.


Toplum son derece karmaşık ilişkiler üzerine kurulu olduğu için birey aynı anda birden fazla statü işgal eder ve dolayısıyla birden fazla rol oynar.Bu durum bir kadının çocuğunun hem annesi hem de öğretmeni olması ya da bir edebiyat öğretmenin yazarlık yapması gibi örnekler verilebilir.Birey birden fazla statüye sahip olmakla birlikte toplumsal hayatta öne çıkan statüsüyle tanımlanır.Sosyolojide bu statüye
anahtar statü
ve bu statünün gerektirdiği davranışa da
anahtar rol
denir.


Statünün Özellikleri
Her insan aynı anda birden fazla statüye sahiptir. Bu kavrama da
statü dizisi
denir.
Sahip olunan statü zamanla artar.
Her statü belli kurallara bağlıdır.
Her statünün bir karşılığı bulunur. Örneğin öğretmen-öğrenci, karı-koca, zengin-fakir gibi.
Statüler birbiriyle ilişkilidir ve tek başlarına bir anlam ifade etmezler.
Statüler toplumdan topluma ve aynı toplumda zamanla değişiklik gösterebilir.
Statüler
kazanılan statüler
ve sonradan
atfedilen statüler
olarak ikiye ayrılır.


Kazanılan statüler, bireyin çabaları sonucunda elde etmiş olduğu statülerdir. Meslek statüleri sonradan kazanılan statülerdir. Sporculuk, ister meslek olarak, isterse de başka amaçla yapılmış olsun kazanılan bir statüdür.

Atfedilen statüler ise bireyin denetimi dışında toplumun değerlerine bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Irk, din, yaş, cinsiyet, soy atfedilen statü örneklerindendir. Gelişmiş, çağdaş toplumlarda kazanılmış statüler önemli iken, gelişmemiş toplumlarda atfedilen statülerin önemli olduğu görülmektedir.










Baskın (Master) Statü :
Bireyin sahip olduğu belli bir statünün diğer statülerini de etkilemesidir. Örneğin : Bir kişinin soylu bir aileden gelmesi, okuduğu okul kalitesini, yaşam standardını ve en azından hangi mesleği yapmayacağını belirler.
Anahtar (Kilit) Statü :
Bireyin sahip olduğu statülerden toplumda en etkin olanıdır. Bu statülerin kullanılmasında bireyin fikri değil, toplumun veya grubun bireyi nasıl tanıdığı önemlidir. Anahtar statüyü kültürün temel kurumu tayin eder. Hangi grup toplumsal değerleri en çok temsil ediyorsa, bireyin o grup içindeki yeri onun anahtar statüsüdür.örneğin teokratik bir toplumda bir kişi aile grubu içinde baba, işbölümü içinde toprak sahibi, dinsel grup içinde din adamlığı yerinde olabilir. Bu kişinin anahtar statüsü din adamlığıdır.


Statü Aktarımı

Kişiler bireyi bireyin sahip olduğu faktörlere göre değerlendirmeye yönelirler.Konuya ilişkin çeşitli örnekler verilebilir.Ailenin sosyal statüsünü dış dünyada temsil eden genellikle aile reisi, koca veya babadır.Genel olarak konuşursak eş ve çocuklar aile reisinin sosyal statüsünü yansıtırlar.Böylece koca ve babanın sosyal statüsü eş ve çocuklara aktarılmış olur.
Meslek açısından baktığımızda örneğin bir müdür veya din adamı zekası, çekiciliği,bilgisi ve bütünleştiriciliğine dayalı büyük bir kişisel popülariteye sahip olabilir.Bunlar kişinin prestijini artıran öznel nitelikler olmasının yanı sıra bu kişi bu yüksek saygınlığı işgal ettiği makamdan dolayı elde etmiştir,makamın statüsü kişiye aktarılmıştır.


Bireyin sahip olduğu rolleri ile davranış biçimleri arasında güçlü bir bağ vardır. Her birey rolünün gerektirdiği biçimde davranır.
Rol çatışması
, bireyin yerine getirdiği rolleri arasındaki uyumsuzluktur.
Rol pekişmesi
,bireyin yerine getirdiği rollerin birbirini desteklemesidir.
Gündelik hayatımız; toplumun çevremizde bulunan kimi insanlara ya da mesleklere daha fazla ilgiyle yaklaştığını gösteren deneyimlerle doludur. Örneğin, iyi giyimli biri yüksek bir statüye sahip olabileceği izlenimi verdiği için ona yöneltilen hitap biçimi diğer insanların hitap biçiminden farklı olur. Toplum her statüye aynı değeri yüklemez. Bu nedenle çocuklar genellikle doktor, mühendis, sanatçı, sporcu olmak isterler ya da böyle bir isteğe doğru toplum tarafından yönlendirilirler. İşte bireyin statülerine toplumun verdiği değere
prestij

adı verilir.

Prestij kavramı toplumdan topluma ve aynı zamanda aynı toplumda zaman içerisinde değişebilen dinamik bir kavramdır. Örneğin eskiden devlet memurluğu prestijli meslek iken günümüzde bankacılık, medya gibi özel meslek alanlarının prestiji artmıştır. Statüden kaynaklanan prestijin yanı sıra bireyin toplumda oluşturduğu kişisel saygınlığına da prestij denir. Bu anlamda prestij, bireyin kişisel özellikleri ve davranışlarıyla toplumda oluşturduğu imaja bağlıdır.
Toplumsal Saygınlık (Prestij)
Toplumsal prestij aslında iki anlama gelecek şekilde kullanılır.

1. Bir toplumda statülere verilen değer anlamında. Örneğin Türk toplumunda doktora verilen değer fazlayken, bir işçiye verilen değer azdır.Bu anlamda kullanılan toplumsal prestij ise toplumdan topluma ve aynı toplumda zamanla değişir.

2. Kişisel saygınlık anlamında kullanılır. Bireye başka bireyler üzerinde üstünlük sağlar ve kişinin kendi emek ve çabası vardır.
Örneğin bulunduğu kentte aranılan bir diş doktoru olmak. Çok diş doktoru vardır fakat aranılan kişi kendi mesleğinde daha başarılıdır gibi.

Kazanımlar


Toplumsal rol,statü ve saygınlık kavramları arasında ilişki kurar.
Anahtar statü,baskın statü,kazanılmış ve atfedilen statü çeşitlerini birbirinden ayırt eder.
Rol çatışması ve rol pekişmesi kavramları üzerine örnekler verebilir.
Toplumsal Yapı
Toplum bütünlüğünü oluşturan maddi ve manevi unsurlar
o toplumun sosyal yapısını ortaya koyar. Toplumdaki insanlar arası ilişkiler,bu ilişkilerin oluşturduğu gruplar, kurumlar toplumun yapısını meydana getirir. Toplumsal yapı; toplumu oluşturan ögeler ve bunlar arasındaki fonksiyonel ilişkiler bütünüdür.
Kültürel Yapı:
Sosyal ilişkiler, statüler, roller, kurallar, değerler vb. kültürel yapı öğeleridir.
Fiziksel Yapı:
Toplumun üzerinde yerlestiği toprak parçası, iklimi, coğrafi konumu, yeraltı ve yerüstü
zenginlikleri, yerlesme biçimi (köy, kasaba, kent) fiziksel yapı öğeleridir.
Toplumsal Yapının Özellikleri
• Toplumsal yapı her toplumun kendisine özgüdür ve toplumdan topluma değisir.
• Toplumsal yapıdaki değismeler birbirini etkiler.
• Toplumsal yapı aynı toplumda zaman içinde değisime uğrar.
• Her toplumsal yapının sahip olduğu özellikler kendine özgüdür.
En az iki insan arasında belli bir süre devam eden, belli amaçlara yönelik olan, karsılıklı
etkilesim halinde gerçeklesen anlamlı iliskilere toplumsal ilişki denmektedir.
toplumsal iliskilerin özellikleri sunlardır:
• Toplumsal iliski, en az iki kisi arasında olması
• Belirli bir zaman dilimi içinde yasanması
• Taraflar birbirinden haberdar olmalı.
• Karsılıklı etkilesimin olması
• Taraflar arasında ortak bir anlam tasıması

.Toplumsal İlişki Çesitleri:
a. Birincil İlişkiler
— Samimi (duygusal), etkilesimin güçlü olduğu iliskilerdir.
— Küçük gruplarda ve daha uzun süreli olarak gerçeklesir.
— Đliskilerde yazılı kurallar yoktur.
— Ailede, arkadaslar arasında görülen iliskiler buna örnektir.
b. İkincil İlişkiler
— Duygusallık yerine rasyonelliğin ön plana çıktığı ve etkilesimin zayıf olduğu iliskilerdir.
— Büyük gruplarda ve daha kısa süreli gerçeklesir.
— Đliskilerde yazılı kurallar egemendir.
— Orduda, sendikalarda görülen iliskiler buna örnektir.
Full transcript