Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ФИЗИОЛОГИЙН ҮЙЛ АЖИЛГААНЫ ШИНГЭНИЙ ТОХИРУУЛГА

No description
by

gulmira saindolda

on 6 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ФИЗИОЛОГИЙН ҮЙЛ АЖИЛГААНЫ ШИНГЭНИЙ ТОХИРУУЛГА

БМБ-ын эрхтэн системийн үйл ажиллагаа бодисын солилцоог зохицуулж, дотоод шүүрлийн тэнцвэрт байдлыг барьж байдаг системийг дотоод шүүрлийн тогтолцоо гэнэ.
Дотоод шүүрлийн тогтолцоо
Булчирхай гэдэг нь шүүрлээ гадагш ялгаруулах цоргогүй цус ба тунгалагт шууд гаргадаг цуллаг бүтэцтэй эрхтэнг хэлнэ. Шингэний зохицуулгын үүрэг гүйцэтгэгч шүүрлээ шууд цусанд нэвчүүлэн оруулдаг тул дотоод шүүрлийн гэж нэрлэсэн.
Дотоод шүүрлийн булчирхай
Гормоны ангилал
Дотоод шүүрлийн булчирхайгаас ялгаран гарах биологийн идэвхит химийн бодисыг дотоод шүүрлийн гормон гэнэ. Энэ нь сэдээгч утгатай. Дотоод шүүрлийн булчирхайн үүрэг
БМБ-ын биеийн ба оюуны, бэлгийн хөгжлийг идэвхжүүлнэ.
Бүх бодисын солилцоог идэвхжүүлж эрчимжүүлж тохируулна.
Эрхтний хөгжлийг түргэсгэнэ.
БМБ-ын дотоод орчны тогтвортой байдлыг хангахад оролцоно.
Генийн аппаратын зохицуулганд оролцоно.
Даавар
БМБ-ын бүхий л үйл ажиллагааг удирдан зохицуулж, залан чиглүүлнэ. Тодорхой үр дүнд хүргэж, БМБ-ын дасан зохицох боломжийг хангана. Үүнд:
Мэдээлэл хүргэгчийн үүрэг гүйцэтгэнэ.
БМБ-ын хэвийн үйл ажиллагааг явуулахад биохимийн олон төрлийн урвал явуулна.
ҮРГЭЖЛЭЛ...
Гормоны онцлог шинж чанар
Алсын зайнаас үйлчлэх шинж чанартай
Физиологи ба биологийн идэвхижил өндөртэй.
Эрхтэнд очингуутаа амархан задардаг.
Гормон нь үүсээд хадгалагдана. Улмаар задарч идэхжилгүй болно. Задрах хугацаа гормон бүрт харилцан адилгүй байдаг.
Даавар бүр өөрийн үйлчилдэг тодорхой нэг цэгтэй.
Өөрөө өөрийнхөө рецепторын тоог зохицуулдаг.
Тодорхой эрхтэнд үйлчлэхээс гадна, түүний найрлага дахь элментүүд нь өөрийн үүрэгтэй.
3. Үйл ажиллагаагаар нь:
Эффектор / тодорхой эрхтний үйл ажиллагааг зохицуулна/
Тропный / эффектор гормоны нийлэгжилтийг/
Рилизинг / тропный гормоны нийлэгжилтийг зохицуулна/
Гормоны ангилал
4. Физиологийн үйлчлэлээр нь:
Ажиллуулагч гормон / Гипофизын тропный гормон ба бусад гормоны үйл ажиллагааг/
Гүйцэтгэгч гормон / БМБ-д шууд нөлөөлнө/
үргэжлэл...
ФИЗИОЛОГИЙН ҮЙЛ АЖИЛГААНЫ ШИНГЭНИЙ ТОХИРУУЛГА
1. Химийн бүтцээр нь:
Уураг пептид
Гликопротейд
Амин хүчлийн
Стериод
2. Гарал үүслээр нь:
Уургийн гаралтай / бамбай булчирхайн, нойр булчирхай, гипоталамус/
Стеройд /бөөрний дээд булчирхайн холтослог давхаргаас ялгардаг гормон, бэлгийг гормон/
5. Үйлчлэлийн хэлбэрээр нь:
Хөдөлгөөний үйлчлэл / эд эрхтний үйл ажиллагаа өрнөнө/
Метаболит / бодисын солилцоо өөрчлөгдөх замаар үйлчилнэ.
Морфогенетик / бүтэц, генетикийн аппаратад нөлөөлнө/
Корпигирующий / гормон ялгарахгүй үеийн эрхтэн системийн өөрчлөлтөнд үйлчлэх
Ректоген / медиаторын нөлөөнд эдийн урвалж шинж өөрчлөлт.
Үргэжлэл...
Дотоод шүүрлийн тогтолцоог дараах байдлаар ангилна
А. Дотоод шүүрлийн булчирхай
Б. Дотоод шүүрлийн эдтэй эрхтэн
В. Дотоод шүүрлийн эстэй эрхтэн
Дотоод шүүрлийн булчирхайд дараах булчирхайнууд орно.
Өнчин тархи буюу гипофиз
Бамбай булчирхай
Бөөрний дээд булчирхай
Бамбайн дайвар булчирхай
Дотоод шүүрлийн эдтэй эрхтэнд
Нойр булчирхайн дотоод шүүрэл
Бэлгийн булчирхайн дотоод шүүрэл
Дотоод шүүрлийн эстэй эрхтэнд
Эхэс
Бөөр
Зүрх
Сэрээ булчирхай

Гипоталамус
Гавлын ясны дунд хонхорт, суурь ясан дээр байрладаг. Завсрын тархины нэг хэсэг юм. Энэ нь өмнөд болон суурийн хэсэг гэсэн 2 хэсэгт хуваагдана.
Гипоталамусаас дараах дааврууд ялгарна.
Гипоталамус
2. Рилизинг дааврууд
Гипоталамусын дотор суурийн хэсгээс рилизинг гормонууд ялгардаг ба судсаар дамжин гипофизийн урд хэсэгт хүрдэг. Рилизинг гормоныг 2 хуваадаг.
A Идэвхжүүлэгч дааврууд - либерин
Кортиколиберин - глюкокортикойд, минералиокортикойд
Тиреолиберин
Соматолиберин
Люлилиберин - гонадолиберин
Фоллилиберин
Пролактолиберин
Дотоод шүүрлийн булчирхай
3. Транслиттерүүд
Дофамин
Серотонин
4. Мэдрэлийн зохицуулагч пептидүүд
Энкофалин
Эндофалин
Гипофиз
Суурь ясны турк эмээл дээр байрладаг 0.6-0.7 грамм жинтэй, өргөн нь 10 мм, урт нь 13 мм байдаг. Энэ нь 3 хэсэгт хуваагддаг.
Өмнөд хэсэг - Адреногипофиз
Дунд хэсэг - Эпифиз
Арын хэсэг - Нейрогипофиз
Бамбай булчирхай

Бамбай булчирхай нь дотоод шүүрлийн хамгийн том булчирхай бөгөөд жин нь ойролцоогоор 30-60 гр байдаг. Хэмжээ нь эмэгтэй хүнд эрэгтэй хүнээс нилээд том байна. Дотоод шүүрлийн булчирхайнуудаас зөвхөн бамбай булчирхай л эсийн гаднах орчинд биеийн 3 сарын хэрэгцээг хангахуйц дааврын нөөцийг хадгалах чадвартай байдаг. Мөн дотоод шүүрлийн булчирхайнуудаас судасжилт хамгийн ихтэй ба түүгээр минут тутамд 120гр цус урсан гардаг онцлогтой
Бамбай булчирхайн бүтэц
Бамбай булчирхайн бүтэц үйл ажилгааны нэгж цэврүү юм.Тэдгээр нь зууван хөндий бөгөөд хана нь нэг давхар шоо дөрвөлжин хучуур эсээс бүтсэн байдаг.
Цэврүүний каллойд бүтэц нь треоглобулин уурагтай нэгдсэн триоксин,трийодтиронин гэсэн даавар агуулна.
Дотоод шүүрлийн 2 төрлийн эс байна.
А-эс нь цулцанг үүсгэж,йодыг шингээн авч ,треойд дааврыг ялгаруулна.
Тироксин 90%,трийодтиронин 10% ялгаруулна.
К-эс нь кальцийн солилцоонд оролцдог кальуитониныг ялгаруулна
Бамбай булчирхайн даавар
Триеод дааврууд амьдралын амин чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.Бие махбодын бодисын солилцоог эрчимжүүлж ,эсийн доторхи хүчилтөрөгчийн хэрэгцээг нэмэгдүүлнэ.

Треоид даавар нь эсээс Na гарах K ороход нөлөөнө. Өөрөөр хэлбэл эсийн мембраны нэвтрүүлэх чанарыг өөрчилнө.


Энэ даавар нь нүүрс усыг задрахад оролцогч бүх фермент болон бусад олон ферментийн нийлэгжилт болон идэвхжлийг сайжруулах ба энергийн солилцооны хурд нэмэгдүүлнэ.
Треойд даавар
Дааврын зөөвөрөлт
Тироксины 99,95% нь холбоот байдлаар 0,05% нь чөлөөт зөөгдөнө.Триоксин холбогч преальбумин , альбумин зөөнө
Трийодтриронины 99,5% ТХУ-тай нэгдэж,багахан хэсэг нь альбуминтай холбогдон зөөгдөнө.
Шүүрлийн зохицуулга
1.Шулуун мэдрэл,ургал мэдрэл
2.гипофизоос ялгарах БаБИД гол үүрэгтэй.
БаБИД цусанд ихсэхэд аденилатциклазаг идэвхжүүлж уургийн фосфоржилт-тиреойд даавар үүснэ.
Гипоталамусаас-тиреолиберин-Гипофизийн өмнөд хэсгээс БаБИД ялгардаг.
тиреолиберин-эсийн рецептортой холбогдож-фосфолипидийн. Ca нэгдэл,ДАГ оор дамжин явагдана.
3.Хүйтэн болон бусад нөлөө нь треолиберин ба БаБИД ийг нэмэгдүүлнэ. Гипоталамусын преоптик бөөмийг цочрооход энэ 2 дааврын ялгарал ихсэнэ.
4.Сэтгэл түгшилт нь эсрэг нөлөө үзүүлнэ. Симпатик мэдрэл цочроход дээрхи даавруудын шүүрэл багассанаас тиреоид дааврын шүүрэл буурдаг.
5.Тиреоид даавар эргэн нөлөөлнө. / цусан дахь төвшин /
6.Тиреойд дааврын шүүрлийн эрч нь булчирхай дах нийлэгжил,түүний хэмжээнд хэсгийн эргэх холбоогоор нөлөөлдөг.
Хүлээн авууртай холбогдоно. 90% Т4,10% Т3,
Диссоциаци нэвтрэн орно
Эсийн бөөм болон митохондрид нэвтрэн орно.
Уураг нийлэгжинэ.
Даавар эсэд нэвтрэх
Бөөрний дээд булчирхай
Холтослог бодис ба тархилаг бодис гэсэн давхаргатай.

Холтослог бодис:
1.Гадаад (түүдгэн бүс) 15%
2.Дунд (багцан бүс) 78%
3.Дотор (нимгэн торлог бүс) 7%

Гадна түүдгэн бүс
Энэ бүсийн эсүүд нь альдестрон, минералкортикоид дааврыг ялгаруулдаг. Альдостерон нь биеийн элекролит ялангуяа калий, натрий ба усны тэнцвэрийг зохицуулах үүрэгтэй.
Дунд багцан бүс
Энэ бүсийн эсүүд глюкокортикоидын бүлэгт багтах даавар: Кортикостерон, кортизон, гидрокортизон (кортизол) ялгаруулдаг. Глюкокортикоид нь нүүрс-усны солилцоог зохицуулах, бие махбодын стрессэд тэнцвэртэй байх чанарыг хангах, үрэвсэл ба харшлын урвалыг дарангуйлах, коллаген хуримтлалыг багасгах, физиологийн хэвийн тэнцвэртэй байдлыг хангах үүрэгтэй.Энэ бүсийн эсүүд глюкокортикоидын бүлэгт багтах даавар: Кортикостерон, кортизон, гидрокортизон (кортизол) ялгаруулдаг. Глюкокортикоид нь нүүрс-усны солилцоог зохицуулах, бие махбодын стрессэд тэнцвэртэй байх чанарыг хангах, үрэвсэл ба харшлын урвалыг дарангуйлах, коллаген хуримтлалыг багасгах, физиологийн хэвийн тэнцвэртэй байдлыг хангах үүрэгтэй.
Ренин анготензиний тогтолцоо
Кортизол
бараг бүх эсийн бодисын солилцоонд оролцдог
Альдостерон
Дотор торлог бүс
Энэ бүсээс ялгарах гол бэлгийн стероид нь дигидроэпиандростерон ДГА, андроген. Мөн эм бэлгийн даавар эстроген, прогестерон бага хэмжээгээр ялгардаг.
Бэлгийн даавар
андроген нь тестостеронд шилждэг.
Full transcript