Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Górnośląskie zagłębie węglowe

No description
by

pawel krzykala

on 11 June 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Górnośląskie zagłębie węglowe

Górnośląskie zagłębie węglowe
Paweł Krzykała
GZW to jedna z najważniejszych struktur w południowej Polsce ze względu na występowanie osadów węglonośnych a przez to ogromnych złóż węgla kamiennego który stanowi główy filar gospodarki Górnego Śląska.
Niecka górnośląska
to wschodnia część Struktury Śląsko-morawskiej inaczej nazwanej kulmem wschodniosudeckim (struktura ta ma do końca jasne granice i obejmuje południową polskę)
Niecka Górnośląska która odpowiada zasięgiem GZW [E.Stupnicka] jest jej najmłodszą częścią a zbudowana jest ze skał górnego karbonu. Ma kształt trójkąta o powierzchnni 5600 km^2 i niemal w całości leży na terenie polski. Jedynie mała, południowa część należy do Czech (okolice Ostrawy)
Zasięg na połnocy, zachodzie i południu wyznaczają wychodnie spągu skał górnego Karbonu wyst. Na powierzchni lub pod pokrywą osadów młodszych. Północno wschodnią granicę wyznaczają uskoki rowu tektonicznego sławkowa.

Budowa Geologiczna
Kambr
prekambr
Dewon dolny - czerwone i pstre piaskowce
Karbon dolny w facji detrytycznej pokrywa nam prawie całą powierzchnię GZW.
Utwory górnego karbonu zostały podzielone na następujące serie litostratygraficzne:
- serię paraliczną (namur A),

- górnośląską serię piaskowcową (namur B i C),

- serię mułowcową (westfal A i B),

- krakowska serie piaskowcową (westfal C i D)

skały krystaliczne zalegające na dużych głębokościach


leży niezgodnie na utworach skonsolidowanego podłoża zagłębia. W dolnej części zalegają osady klastyczne, drobnoziarniste piaskowce, a górną część stanowią mułowce z trylobitami. Miąższość kambru to ok 200m ale w niektórych miejscach dochodzi do aż 1100m
Jedną z ważniejszych struktur jest górnośląska kra krystaliczna (inaczej blok górnośląski) o zarysie trójkąta zbudowana z gnejsów i łupków krystalicznych
W południowo wschodniej części GZW najstarszymi utworami są różnego rodzaju łupki bioty towo-muskowitowe
przerwa zwiazana z wyniesieniem i erozja bloku
obniżanie się terenu i ponowne procesy sedymentacyjne
Dewon
Dewon środkowy i górny zagłębia reprezentowany jest przez ciemnoszare wapienie i margle z krzemieniami. Jest dobrze udokumentowany faunistycznie, jego geneza to płytki zbiornik morski a miąższość wynosi powyżej 1000m.
Między dewonem a karbonem występuje przerwa w sedymentacji i dochodzi do zmiany facji z węglanowej na detrytyczną
oprócz ok. Krzeszowic, gdzie dolny Karbon był nadal węglanowy
Karbon

Górnokarbońska seria paraliczna
lub warstwy brzeżne w południowo–wschodniej części GZW wykształconesą w postaci iłowców i mułowców z warstwami
drobnoziarnist ych piaskowców o spoiwie ilasto-krzemionkowym. Występują w nich liczne cienkie pokłady węgla o dobrej jakości. Miąższość utworów serii paralicznej we wschodniej części GZW wynosi okoł o 200 m, a w części zachodniej
prawie 3800 m

p.901 - p.601
Górnośląska seria piaskowcowa
Jest pierwszą serią tzw. osadów kontynentalnych karbonu produktywnego GZW. Cechą charakterystyczną GSP jest przewaga piaskowców i zlepieńców nad piaskowcami drobnoziarnistymi i iłowcami oraz występowanie grubych pokładów węgla.
-Warstwy siodłowe - głowne pokłady 501 i 510 W tej warstwie istnieje najgrubszy pokład węgla Reden o miąższości 24m. (Sosnowiec)
-Warstwy rudzkie Istnieje kilka pokładów o znaczeniu przemysłowym: 401, 405 (najgrubszy ok 4.5m), 409, 412
.

p. 500 i 400
Seria mułowcowa
Seria mułowcowa wśród kontynentalnych utworów karbonu
produktywnego zajmuje największy obszar. Dominują utwory drobnoklastyczne: mułowce, mułowce piaszczyste, rzadziej iłowce. Piaskowce – na ogół drobnoziarniste – stanowią zaledwie
15-25% miąższości profilu serii. Pokłady węgla są liczne, cienkie i zmienne.
-Warstwy załęskie - znaczenie przemysłowe mają wiązki pokładów: 401-404, 353-364, 347-352 i 328-342 , p.przewodni to pokład 405
-Warstwy orzeskie - W warstwie tej naliczono do 36 pokładów węgla o miąższości powyżej 0,6 m. Najwyższym pokładem tej grupy jest pokład 301, najniższym pokład 364.
p.400 i 300
Krakowska seria piaskowcowa
Krakowska seria piaskowcowa jest najmłodszą formacją karbonu produktywnego. Jej cechą charakterystyczną jest jednolita budowa na całym obszarze występowania. KSP składa się w przewadze z gruboziarnistego osadu. Są to piaskowcegrubo- i średnioziarniste tworzące grube, dużej miąższości pakiety. Pakiety te rozdzielone są
interwałami osadów drobnoziarnistych, w obrębie których występują pokłady węgla.
p.200 i 100
-Warstwy łaziskie - występuje 19 pokładów węgla o miąższości powyżej 0,6 m, od pokładu 206 do pokładu 216 w tym 8 pokładów bilansowych: 209/2, 210/2, 211/1, 212/1, 212/2, 213/1, 214/1. Najgrubszy jest pokład 214/2 osiągający w partii zachodniej miąższość 3,5 m.

- Warstwy Libiąskie które znajdują się głównie we wschodniej części GZW
Utwory trzeciorzędowe wy stępują na całym obszarze południowo-wschodniej części GZW
bezpośrednio na karbonie, wy pełniając swoimi osadami erozyjne deniwelacje powierzchni
karbonu. Miąższość ich jest zmienna i zależna od ukształtowania stropu karbonu.Trzeciorzęd
wy kształcony jest w postaci iłów i iłołupków.

Trzeciorzęd
Czwartorzęd tworzy nieciągłą pokrywę o zmiennej miąższości. Maksymalna miąższość
występuje w dolinach kopalnych oraz współ czesnych rzek i na ogół nie przekracza 100 m.

Tektonika
Nieckę górnośląską cechuje brak tektoniki fałdowej. W środkowej części warstwy zalegają prawie poziomo.
Jedyne deformacje stwierdzono w obrzeżeniu niecki. Na południowym zachodzie występują fałdy o osiach N-S, nachylone na wschód i nasunięcia o wergencji wschodniej.
W rejonie Bytomia i Katowic występuje szeroka antyklina o osi W-E a na północ od niej niecka Bytomska. NA południu występuje łagodne siodło o kierunku NW- SE , tzw siodło Jastrzębia.
W niecce górnośląskiej Stwierdzono liczne uskoki o kierunkach NNE- SSW i ESE- WNW
o zdzutach od 1 do 1200 m.
Na skutek eksploatacji podziemnej dochodzi do zapadania terenów położonych nad kopalniami a nawet do lokalnych trzęsień ziemii.
Geneza ich jest tłumaczona ruchem obrotowym bloku górnośląskiego w stosunku do struktur otaczających.
SUROWCE
Węgiel kamienny
Metan pokładów węgla (MPW) udokumentowano w GZW w 43 złożach o łącznych zasobach bilansowych ok. 80,1 mld m3 , w tym jest 3,1 mld m3 zasobów przemysłowych. Metan jest zawarty w strukturze węgla kamiennego, a także nagrom madzony w porach i szczelinach skał
Sól kamienna- Zakłady odsalania wód dołowych produkują, w wyniku utylizacji wód słonych z kopalń „Dębieńsko” i „Budryk”, sól warzoną.
Rudy cynkowo-ołowiowe- Górnictwo triasowych rud Zn-Pb na Górnym Śląsku, w obszarze Tarnowskich Gór i Bytomia, zostało zaniechane. Ostatnią kopalnię „Orzeł Biały” w Brzezinach Śląskich zamknięto w 1990 r
128 udokumentowanych złóż
zasoby wynoszące 38 606 mln ton
kopalnie prywatne i spółki z.o.o
3
11
5
4
2
Piaskowce i szarogłazy - Na zachodnim obrzeżeniu GZW występują utwory kulmu (karbon dln.), wśród których znaczenie mają szarogłazy (piaskowce szarogłazowe), eksploatowane w Braciszowie koło Głubczyc i w Dębowcu koło Prudnika. Produkowane jest z nich kruszywo łamane, stosowane jako tłuczeń drogowy. Wielkość produkcji wyniosła 187 tys. t w 2003 r.
Region i kultura
bibliografia
• Stupnicka Ewa ,, Geologia regionalna Polski”, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 1997
• Grzegorz Sporysz „Ocena stanu zagrożenia metanowego w południowo-wschodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego” Kraków 2009
• Jarosław Chećko, Magdalena Głogowska, Karol Kura, Janusz Jureczka, Włodzimierz Krieger, Michał Rolka, Sławomir Wilk : „Charakterystyka formacji i struktur odpowiednich do geologicznego składowania CO2” – projekt Gł ównego Instytutu Górnictwa i Państwowego
Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego Oddzia ł Górnośląski
• Wiesław Gabzdyl, Bronisława Hanak „Surowce mineralne Górnośląskiego Zagłębia Węglowego i obszarów przyległych” Przegląd Geologiczny, vol. 53, nr 9, 2005 str 726-733.
Full transcript