Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ADIM ADIM DÖRT HALİFE DÖNEMİ

No description
by

aylin ünal

on 14 June 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ADIM ADIM DÖRT HALİFE DÖNEMİ

ADIM ADIM DÖRT HALİFE DÖNEMİ
(632-661)

HZ.EBU BEKİR DÖNEMİ (632-634)


Hz.Ebu Bekir 571 yılında Mekke'de doğmuş,babası Kureyş'in Teym boyundan Ebu Kuhafe Osman, annesi ise Ümmü'l Hayr Selma'dır.Hz.Ebu Bekir'in Müslüman olmadan önceki ismi Abdülkâbe'dir.

Hz. Ebu Bekir, halife olmadan önce ticaretle uğraşırdı.Hilafete geçtikten sonra altı ay kadar ticareti sürdürmüş ancak Müslümanlara daha iyi hizmet edebilmek için ticareti bırakmıştır.

Hz.Ebu Bekir,
es-Sıddîk
(sadık,bağlı,doğrulayıcı) lakabı ile anılır.Sıddîk lakabı, Miraç rivayetiyle ilgili olarak kendisiyle tartışan Mekkelilere 'eğer olayı bildiren Peygamber ise doğru bildirmiştir.' şeklinde cevap vermesinden sonra kendisine verildiğine inanılır.Aşere-i Mübeşşere'nin de ilkidir (Hz.Muhammed tarafından cennetle müjdelenmiş on kişi).Hz.Hatice'den sonra Peygamber'imize ilk iman eden odur.Hz.Ebu Bekir Müslüman olan ilk erkektir.


HZ. OSMAN DÖNEMİ (644-656)
Halife Nedir ?


Halife, '
sonradan gelen
' anlamında ki Arapça 'halef' kelimesinden türetilmiş bir unvandır.Hz.Muhammed'in vekili,Müslümanların din ve devlet başkanıdır.Halifelik sistemi,Hz.Muhammed'in vefatından sonra ortaya çıkmıştır.

Hz.Muhammed'ten sonra devlet başkanlığı sorununun bir çeşit seçimle çözümlenmesi o döneme göre ileri bir uygulamadır.Bu sebepten dolayı İslam tarihinde bu dönem '
Cumhuriyet Devri
' olarakta tanımlanır.

Hz.Ebu Bekir, Hz.Ömer, Hz.Osman ve Hz.Ali'nin halifeliklerini kapsayan bu döneme 'Raşid Halifeler' anlamında '
Hulefa-i Raşidin
' de denilmektedir.



Hz.Ebu Bekir, Medine'ye hicrette Peygamber'imize arkadaşlık etmiş, Hz.Ebu Bekir'in, Peygamber'in hicretinde yanında bulunması Kur'an'da '
ikilerin ikincisi
' (sani el-isneyn) niteliğiyle zikredilmesine neden olmuştur.

Hz.Muhammed'in, Hz.Ebu Bekir'in kızı Hz.Aişe ile evlenmesinden dolayı kayınpederidir.Peygamber'imiz hastalandığında namazı kıldırması için Hz.Ebu Bekir'i tayin ederdi.

Hz.Ebu Bekir halifeliğe seçildikten sonra hayatında bir değişiklik yapmamış, eskisi gibi yaşamış ve sade , gösterişsiz hayatı ile örnek olmuştur.

Hz.Ebu Bekir , istişari seçimle göreve gelmiş ilk halifedir.İslamın ileri gelenleri Hz.Ömer'in önerisiyle Hz.Ebu Bekir'i halife seçmişlerdir.


Hz.Ebu Bekir Dönemi Siyasi Olaylar

İçteki siyasi olaylar:


İlk olarak Yemen'de ortaya çıkan yalancı peygamberler ortadan kaldırıldı.Ridde olayları diye bildiğimiz dinden dönme hareketlerine son vererek İslamda dağılmak üzere olan birlik yeniden sağlandı.
Zekât vermek istemeyen Arap kabileleri üzerine ordu gönderilerek kabilelerin zekât vermeleri sağlandı.


Dıştaki siyasi olaylar ( ilk kez Arap yarımadası dışında seferler düzenlendi)

Suriye Seferi:
Usame bin Zeyd komutasındaki bir ordu Suriye'ye gönderilmiş ve bu yöredeki kabileler hakimiyet altına alınmıştır.Böylece Hz.Muhammed'in ölümünden sonrada İslamiyet'in gücünün devam ettiği kanıtlanmıştır.

İran Seferi:
Halid b. Velid komutasında ki ordu Irak'a gönderilerek Hire bölgesi ele geçirilmiş, Fırat nehri çevresindeki kabileler İslamiyeti kabul etmişlerdir.İslamiyetin ilk kez Arap yarımadası dışında yayılması sağlanmıştır.


Yermük Savaşı(634):
Hz.Ebu Bekir döneminde, Suriye topraklarında yapılan Yermük Savaşı'nda, Doğu Roma kuvvetleri ağır bir yenilgiye uğratıldı.Bu zafer, Müslümanların Doğu Roma'ya karşı ilk büyük zaferidir.Bu zafer ile Suriye kapıları Müslümanlara açılmıştır.


Kur'an'ın Toplatılarak Mushaf(Kitap) Haline Getirilmesi:
Hz.Muhammed döneminde Kur'an ayetleri hafızlar(kurra) tarafından ezberleniyor, vahiy katipleri tarafından da tahta,deri,düz kemikler,taşlar üzerine yazılıyordu.Ancak savaşlarda hafızların ölmesi ve yazılı ayetlerin malzemelerini korumadaki güçlükler nedeniyle Zeyd b.Sabit başkanlığında bir heyet oluşturulmuş, Kur'an kitap haline getirilmiştir.



Hz.Ebu Bekir Döneminde Ülke Yönetimi

Arap yarımadası,tamamen İslami yönetim altına girmiş, siyasi birlik sağlanmıştır.

Ganimetlerin beşte biri beytülmâle verilirdi.Ayrıca Müslümanların zekâtları ile cizyeler de beytülmâlde toplanırdı.Memurlar maaşlarını buradan alırlardı.

İslam askerlerinin hepsi gönüllüydü.Belli maaşları yoktu.Ganimetlerden beşte dört hisse alırlardı.

Hz.Ebu Bekir 2 yıl 3 ay kadar halifelik yapmış,
634
yılında hastalanarak vefat etmiştir.Vefat etmeden önce bütün malını Müslümanlara bırakmıştır.Hz.Ebu Bekir, hayattayken Hz.Ömer'i halifeliğe aday olarak göstermiştir.Hz.Ebu Bekir'den sonra Hz.Ömer halifelik makamına gelecektir.



Hz.Ömer, Hz.Ebu Bekir hayattayken onun tayini ile halife olur. O,Mekke'de doğmuş;doğruluk,mertlik,cesaret gibi üstün meziyetlerle yetiştirilmiştir.Hz.Ömer adalet ve doğruluktan ayrılmamıştır.'
Emirü'l Müminin
'(müminlerin emiri) ve '
Farûk
' lakapları vardır.Hz.Ebu Bekir döneminde adalet işlerini fiilen yönetmiştir.Bu dönem fetihlerin en yoğun olduğu dönemdir.




Siyasi Olaylar

Suriye'nin Fethi:
Hz.Ömer, halife olduğunda Suriye'deki İslam ordularının fetihleri devam ediyordu.Ebu Ubeyd'e komutasındaki İslam ordusu Şam'ı kuşattı, altı ay süren kuşatma sonunda
Şam
fethedildi,Suriye'nin tamamen fethi 636 yılına kadar sürdü.Bu arada Doğu Roma orduları ile
Ecnadeyn Savaşı
yapılmıştı(
636
). Bu savaştan sonra Suriye'de tutunamayacağını anlayan Doğu Roma, ordularını Suriye'den çekti.


İran'ın Fethi:
Hz.Ebu Bekir döneminde Müslümanlar ile Sasaniler arasındaki ilk savaş Hire'nin alınmasıyla başlamıştı.Halid b.Velid'in Suriye'ye gönderilmesinden sonra Ebu Ubeyd'e Hire'deki orduların komutanlığına atanmıştı.Bu ordu,Kûfe yakınlarında Fırat nehrini sallarla geçerek Sasani ordusuna saldırdı.Sasani ordusundaki filleri gören Müslümanlar,çok şaşırdılar.
Köprü Savaşı
olarak bilinen bu savaş İslam ordularının yenilgisiyle sonuçlanmıştı(
634
).Müslümanlar Köprü Savaşı'nda yenilmelerine rağmen İran'ın fethini gerçekleştirmek için faaliyetlerine devam ettiler.Sasani hükümdarı da Müslümanlar üzerine bir ordu gönderdi. Müslüman ve Sasani orduları
Kadisiye
denilen yerde üç gün savaştı ve savaşı Müslümanlar kazandı(
636
).



Kadisiye Savaşı'ndan sonra Irak, Müslümanların eline geçti.Müslümanlar, Basra ve Kûfe'de
ordugâh şehirleri
kurarak İran'ın fethine devam ettiler.Sasaniler,
Celula
'da Müslümanlara karşı direnmek istedilersede
637
yılında tekrar yenildiler.
638
'de Kudüs'ün fethinden sonra
Mescid'i Aksa
inşa edilmiş, burası Müslümanların ilk camisi olmuştur.
Sasaniler, yeni bir ordu kurarak İran'ın fethini tamamlamaya çalışan İslam ordusunu,
Nihavent
'te durdurmak istemiş,yapılan savaşta iki ordunun komutanıda ölmüştür.Savaşı Müslümanlar kazandı ve Sasani ordusu tamamen dağıldı(
642
).

Nihavent Savaşı'ndan sonra İran'da Müslümanların önüne çıkacak güç kalmamıştı.Hz.Ömer döneminin sonlarına doğru İran tamamen fethedildi.İran'ın fethi tamamlanınca Müslümanlar,Horosan bölgesinde Türklerle komşu oldular.643-644 yıllarında,bütün
Azerbaycan
'ı ele geçiren İslam orduları Kafkaslar ve Hazar Denizi'ne ulaştılar.


Mısır'ın Fethi:
İslam ordusu komutanlarından Amr b.As, Mısır seferine çıktı. Buradaki Doğu Roma ordusunu yenerek Mısır'ı ele geçirdi(
640-641
).Hristiyanlar cizye vergisi ödemeleri karşılığında din ve ibadetlerinde serbest bırakıldılar. Amr b.As, Mısır'da Kahire yakınlarında '
Fustat
' (Çadırkent) (Kahire) şehrini kurdu.Amacı; Kuzey Afrika'nın fethine hazırlanırken bu şehri ordugâh olarak kullanmaktı.Mısır'ın fethi,
642
yılında
İskenderiye
'nin ele geçirilmesi ile tamamlandı.
Hz. Ömer, 644 yılında vergisinin indirilmesini isteyen bir demirci tarafından şehit edilmiştir.



Hz.Ömer Döneminde İslam Devleti'nin Kurumları
Oluşturuldu:

Ülke toprakaları yönetim birimlerine ayrılarak valilik sistemi kuruldu.
Adli sistem kurularak mahkemeler oluşturuldu ve illere kadılar tayin edildi.
Düzenli ordu ve ordugâhlar kuruldu.(Mesleği askerlik olan daimi ordular)
Vergiler sistemli hale getirildi(cizye, haraç düzenlendi)
Askeri ıkta sisteminin temelleri atılarak fethedilen toprakların verimli kullanımının yolu açıldı.
Hicret olayı (622) Hicri takvime başlangıç oldu.
Ticareti kolaylaştırmak için bakır ve bronzdan ilk paralar basıldı.
Devletin önemli sorunlarının görüşüldüğü mali ve askeri(divan-ı cünd) divanlar kuruldu.
İslam Devlet hazinesi Beyt'ül Mâl adıyla sistemleştirildi.
Askeri posta teşkilatı kuruldu.

HZ ÖMER DÖNEMİ (634-644)

Hz.Ömer'in şehit edilmesinden sonra Hz.Osman 'Şûra' denilen bir kurul (6 kişilik) tarafından halife seçildi.Hz.Osman, Kureyş'e mensup Ümeyyeoğulları olarakta bilinen Emevi ailesinden olup zengin bir tüccardı.Ahlâk itibariyle iyi niyetli ve hoşgörülü bir yapıya sahipti.Hz. Muhammed'in iki kızı ile evlenmiş olmasından dolayı ' iki nur sahibi' anlamına gelen '
Zi'n-nûreyn
' lakabı verilmiştir.Halifelik makamına geldiği dönemde İslam Devleti'nin sınırları çok geniş coğrafyalara ulaşmış, değişik din ve kültürden insanlar aynı devlet çatısı altında birleşmişlerdi.Bu durum devletleri yıkılan bir kısım insanların hoşnutsuzluğuna ve iç isyanlar başlatmalarına neden oldu.

Hz.Osman'ın halifeliği döneminde Doğu Roma ile savaşlar sürdü.Suriye valisi Muaviye Anadolu'da Kayseri'ye kadar seferler düzenlemiş ve Muaviye tarafından oluşturulan ilk İslam donanması ile
Kıbrıs
fethedilmiştir (
649
). Zamanla güçlenen İslam donanması, Doğu Roma'ya yaptığı
Zatü's Savârî Deniz Savaşı
'nı kazanmış , bu zafer Müslümanların aldığı ilk deniz zaferidir (
655
).

İslam orduları, Hz.Osman zamanında doğuda Horosan'a kadar ilerledi,
Horosan
ve
Harezm
ülkelerini fethetti ,
Azerbaycan
ve
Gürcistan
'ı da fetheden Müslümanlar, Kafkas Dağları'na dayanarak Hazar Türkleriyle komşu oldular.Ancak Kafkasya'daki ilerleyiş Hazar Türkleri tarafından durdurulmuştur(
652
). Böylece İslamiyetin Hazar Denizi'nin batısına yayılması engellenmişti.


Kuzey Afrika'da
Tunus
,
Trablusgarb
(Libya) ele geçirilmiş, Tunus'un fethinden sonra İslamiyet, Kuzey Afrika'nın yerli halkı olan Berberîler arasında hızla yayılmıştır.

Hz.Osman döneminin en önemli gelişmelerinden biri de Kur'an-ı Kerim'in çoğaltılarak ( 6 nüsha ) Mekke, Basra, Kûfe, Şam, Mısır gibi önemli İslam beldelerine gönderilmesidir.Bu dönemde Kur'an-ı Kerim harekelenmiştir.Kur'an-ın bir örneğide Medine'de kalmıştır.

Hz.Osman, 80 yaşında iken halife olmuştu.Yaşlılığı ve yaratılış itibari ile yumuşak huylu ve iyi niyetli bir kişi olması sebebiyle yönetime tam hakim olamadı. İslam tarihindeki ilk karışıklıklar bu dönemde çıkmıştır.Emevi ailesinden olanlar devletin üst kademelerine getirilince Müslümanlar bu durumu hoş karşılamadı.Kûfe ve Mısır'da yöneticilere karşı ayaklanmalar çıktı, ayaklananların elebaşları Medine'ye giderek Hz.Osman'ı Kur'an-ı Kerim okuduğu sırada şehit ettiler. (
656
)


Hz.Osman'ın şehit edilmesi, Müslümanlar arasında büyük bir üzüntüye neden olmuş, isyancılar Medine'ye hakim olarak Hz.Ali'ye başvurup ona halifelik teklifinde bulunmuşlardır.Hz.Osman gibi yüce bir sahabeyi ve halifeyi şehit etmiş olanlar tarafından halife ilan edilme görüntüsü, Hz.Ali tarafından şiddetle reddedildi. Ancak daha sonra ensar (yardım eden) ve muhacirin (bir yerden göç eden anlamında) teklifi üzerine Hz.Ali, Müslümanlar arasındaki huzursuzluğun daha fazla sürmemesi ve Müslüman kanı akmaması için halifelik teklifini kabul etti.

Hz.Ali halife olduktan sonra, Hz.Osman'ın katillerini cezalandırmadığını iddia edenler, Hz.Ali'nin halifeliğine karşı çıktılar.Hz.Ali ise tam bir adalet gerçekleştirmek istiyordu.Henüz kargaşa ortamının devam ettiği bir süreçte; masum insanların zarar görmemesi için katillerin olaylar yatıştıktan sonra cezalandırılmasını istiyordu.

Başta Muaviye olmak üzere Hz.Ayşe, Talha b. Ubeydullah, Zübeyr b. Avvam ise suçluların ne olursa olsun bir an önce yakalanmasını istiyorlardı.Bu durum tarafların savaşmasına neden oldu.


Cemel Vakası (Deve Olayı)
(656)
:
Hz.Ali kendisine karşı olanları ikna edemedi. Hz.Ayşe, Talha ve Zübeyr, Irak'tan topladıkları kuvvetlerle harekete geçtiler.Bunun üzerine iki taraf kuvvetleri Kûfe'de karşı karşıya geldiler.
Yapılan savaşı Hz.Ali kazandı.Savaşta Talha ve Zübeyr şehit oldu. Bu savaşın en şiddetli çarpışmaları, savaşa katılan Hz.Ayşe'nin bindiği devenin etrafında geçtiğinden bu savaş İslam tarihinde
''
Cemel Vakası
''
olarak bilinir.Savaştan sonra Hz.Ayşe Medine'ye gönderildi. Bu olaydan sonra devlet merkezi Medine'den
Kûfe
'ye taşındı.Cemel Vakası, İslam Devleti'nde yaşanan ilk iç savaştır ve İslam aleminin ikiye bölünmesinde temel olmuş olaylardan birisidir.


Sıffîn Savaşı
(657)
:
Hz.Ali'nin halifeliğine Şam valisi Muaviye'de karşı çıkıyordu.Cemel Vakası'ndan sonra Hz.Ali'ye karşı olanlar, Muaviye'nin etrafında birleşip onu halife ilan ettiler.

İki taraf arasında savaş kaçınılmaz duruma gelince iki ordu Sıffîn ovasında karşı karşıya geldi.Muaviye, savaşı kaybetmek üzere iken Mısır valisi Amr b. As, askerlerin mızraklarına Kur'an-ı Kerim sayfalarını taktırarak sorunun bitmesi için Kur'an-ın hükümlerini iyi bilen hakemlerin önereceği çözüme razı olunmasını istedi. Hz.Ali bunun bir hile olduğunu söylemesine rağmen Hz. Ali'nin askerleri, Kur'an sayfalarına karşı savaşamayacaklarını bildirdi. Sıffîn Savaşı'ndan bir sonuç alınamayınca sorunun hakemlerle çözülmesi kararlaştırıldı.
Hz.Ali,
Ebu Musa El-Eşarî
'yi temsilci olarak seçmiş, Muaviye ise Amr b. As' temsilci olarak seçmiştir.Ancak
Hakem Olayı
ile halifelik sorunu çözümlenemediği gibi daha büyük bir çıkmaza girmiştir. Müslümanlar üç gruba ayrıldılar:

Muaviye'den yana olanlar
Hz.Ali'den yana olanlar
Hariciler: Hz.Ali'ye ve Muaviye'ye karşı olanlar

Hz.Ali'nin hakem isteğine razı olmasından rahatsız olan taraftarlarından büyük bir grup
''
Hüküm yalnızca Allah'ındır
''
ayetini öne sürerek bu durumu protesto ettiler.Bu gruptan küçük bir kısmı Harûrâ köyüne çekilmiş ve gruptan ayrıldıkları için
Haricîler
(dışarıdakiler) olarak anılmışlardır.


HZ.ALİ DÖNEMİ ( 656-661)

Nehrevan Savaşı
(658)
:
Hakem kararı Hz.Ali'nin aleyhinde sonuçlanınca bir grup Harici Nehrevan'da İbn Vahab önderliğinde toplandılar. Savaş, Hz. Ali ile Hariciler arasında olmuştur.Haricilerin büyük bir kısmı bu savaşta öldürüldü.Savaştan sonra Hariciler tamamen sona ermemiştir.Günümüzde Selefi, Vahhabi toplumlarının fikir ve davranışları Haricilerle aynıdır.

Hariciler, İslam Devleti'ndeki ayrılıklara son vermek iddiasıyla Hz.Ali, Muaviye ve Amr b.As'ın öldürülmesi gerektiğine karar verdiler.Alınan karar gereği üçüde aynı anda seçilen fedailerce öldürülecekti. Muaviye ve Amr b. As, düzenlenen suikastten kurtuldu.Hz.Ali, sabah namazını kılarken ağır şekilde yaralandı ve birkaç gün sonrada vefat etti.
(661)


Hz.Ali, ilk Müslümanlardan olup Hz.Muhammed'in damadı ve amcasının oğludur.Atak ve cesur bir karaktere sahip olan Hz.Ali'den İslam tarihinde
Allah'ın Aslanı
(Esedullah) ya da
Haydar-ı Kerrar
olarak söz edilmiştir.Hz. Ali'nin şehit edilmesiyle Dört Halife Devri sona ermiştir.




Toplum Yapısı:

Dört Halife döneminde halk Müslüman olanlar ve Müslüman olmayanlar şeklinde iki gruba ayrılıyor.Müslüman olmayanlara da hoşgörü ile yaklaşılmıştır.


Devlet Yönetimi:
Dört Halife döneminde Peygamberlik dışında devletin görevlerini üstlenen halifeler Şura'ya (danışma meclisi) danışarak devleti yönetmeye çalışmışlardır.Hz.Ömer döneminde sınırların genişlemesiyle birtakım düzenlemeler yapılmıştır.Hz.Ömer döneminde tayin edilen valiler hem askeri hem idari işlere bakıyordu.Hz.Osman döneminde askeri ve idari işler birbirinden ayrılmış ve askeri işlere bir komutan tayin edilmiştir.


Ordu:
Hz. Ebu Bekir döneminde düzenli ordu yoktu.Gönüllülerden oluşuyordu.Din uğruna yapılan savaşlarda (cihad-gaza) ölenlere şehitlik (cennet vaadi), sağ kalanlara gazilik unvanı veriliyordu.İlk düzenli ordu Hz.Ömer döneminde oluşturuldu.Askerlere maaş bağlanmış, ordugâhlar oluşturulmuştur.Hz.Osman döneminde ilk İslam donanması oluşturulmuş,Akdeniz'de Kıbrıs adası alınmıştır.



Eğitim-Öğretim:

İslamiyet öncesi Arap yarımadasında okuma yazma oranı çok düşüktü.Dört Halife döneminde camiiler yoluyla eğitim verilmiş, okur yazar sayısı arttırılmaya çalışılmıştır.


Bilim ve Sanat:
Müslümanlar yeni fethettikleri ülkelerin kültürlerinden etkilenmiştir.Fethedilen yerlerde camii yapımına önem verilmiştir.Hicret olayı, Hz.Ömer döneminde Hicrî takvimin başlangıcı olmuştur.


Ekonomik Yaşam:

Dört Halife döneminde fetihlerle birlikte ganimet ve vergiler önemli gelir kaynakları olmuş, devletin bütün gelirleri Beyt'ül mâl denilen devlet hazinesinde toplanmıştır.


Dört Halife Dönemi İslam Uygalığı'nın Yapısı



Dinlediğiniz için teşekkür ederim


AYLİN ÜNAL



Full transcript