Loading presentation...
Prezi is an interactive zooming presentation

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of HAMBINGAN NG WIKANG ILOCANO SA TAGALOG

No description
by

Anne Villanueva

on 19 March 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of HAMBINGAN NG WIKANG ILOCANO SA TAGALOG

SINTAKSIS ANO NGA BA ANG WIKANG ILOCANO?
MAPA NG MGA TAGAPAGSALITA NG WIKA
RELIHIYON AT ANGKAN NG WIKA
PONOLOHIYANG ILOCANO
MOPRPOLOHIYANG ILOCANO
SINTAKSIS KASAYSAYAN NG
WIKANG ILOCANO PAMILYA NG WIKANG ILOCANO PONOLOHIYA MORPOLOHIYA MGA PANANDA
PANGHALIP
PANGNGALAN
PANG-URI
PANDIWA MARY ANNE B. VILLANUEVA
Tagapag-ulat HAMBINGAN NG
WIKANG TAGALOG
SA WIKANG ILOKANO ILOCO, ILUKO, ILOCANO, ILUKANO
- nagmula sa "i" na ibig sabihin ay nagmula o from; "looc" -baybay o bay
- "Samtoy" mula sa pariralang "sao mi ditoy" na may kahulugang "aming lenggwahe rito"
- Lingua Franca ng mga nasa hilagang Luzon at ilan mga lalo na sa rehiyon ng Ilocos, Lambak ng Cagayan, at sa maraming bahagi ng Abra at Pangasinan
-sinasalita rin sa Nueva Ecija, Tarlac, Mindoro at ilang lalawigan saVisayas at Mindanao
-Heritage Language ng Hawaii at ilang estado sa America at Europa Ang mga relihiyon ng Ilocano ay:
Romano Katoliko;
Protestantismo;
at Aglipayan Austronesian
Malayo Polynesian
Philippine
Northern Philippine
Iloko - 2007 census - mayrong 9.1 milyong Ilocano sa Pilipinas
- ika-3 sa may pinakamaraming nagsasalita ng wika sa buong bansa PARAAN NG PAGSULAT Latin Ilocano Alphabet
Historically Baybayin
Amami, ñga addaca sadi lañgi, Amami, nga addaka sadi langit,
Madaydayao coma ti Naganmo. Madaydayaw koma ti Naganmo.
Umay cuma ti pagariam. Umay koma ti pagariam.
Maaramid cuma ti pagayatam Maaramid koma ti pagayatam
Cas sadi lañgit casta met ditoy daga. Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
Itedmo cadacam ita ti taraonmi iti inaldao. Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
Quet pacaoanennacami cadaguiti ut-utangmi, Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
A cas met panamacaoanmi A kas met panamakawanmi
Cadaguiti nacautang cadacami. Kadagiti nakautang kadakami.
Quet dinacam iyeg iti pannacasulisog, Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog
No di quet isalacannacami iti daques. No di ket isalakannakami iti dakes. PONOLOHIYA NG WIKANG
TAGALOG AT ILOCANO TSART NG MGA PATINIG WIKANG TAGALOG
Buka ng Harap Sentral Likod
bibig
mataas i u
gitna e o
mababa a WIKANG ILOCANO
Harap Sentral Likod
i e, u/o
e o
a Ang /a/ ay maaaring binibigyang - diin sa kaso ng
ngiwat (bibig) at hindi binibigyang- diin sa kaso ng
madi ( di pupwede ). o/u at i/e
luto - cook
agluto - to cook
lutuen - to cook something laud = /la.?ud/ - (west)
danum= /da.'nom/ ( water)
ubing = /u.'beng/ (child) DIPTONGGO at KLASTER MGA DIPTONGGO SA
FILIPINO MGA DIPTONGGO SA
ILOCANO giliw bahay tulay
kami'y aruy beloy
reyna kahoy palitaw kabaw - makakalimutin ( senile )
iliw - sabik nang umuwi (homesick)
maysa - isa (one)
idiey - there ( regional variant idiay)
aldaw - araw ( day) KLASTER kwento, sweldo, pyano, tren, trak kwarta, eskwela, paria (ampalaya) ,
nyiwat (bibig), adyayen (doon ) KATINIG -Magkatulad lamang ang mga tunog ng katinig sa parehong wika.
-Subalit kung susuriin ang wikang Ilocano ay mababakas ang impluwensiya ng mga Kastila ang RELO ( clock ) ay binibigkas na tila may tunog /h/ sa dulo - RE.LOH subalit may mga tagapagsalitang gamit na ang RE.LO.
-Sa pagkakataon naman ng mas matandang panahon, RE.LOZ ay maaaring makonsiderang pareho lamang. Glottal na Hinto /?/ aramat = [?a.ra.mat] (use)
agaramat = [?a.ga.ra.mat] ( to use )
agar-aramat = [?a.ga.?a.ra.mat] ( will use sungbat = [sun.bat] = answer/reply Alophone/ Tril r/d - dugo - dara
gabi - rabii
rr - serrek -pasok MGA PANANDA ( DETERMINANTS) COMMON CASE SINGULAR PLURAL
core ti dagiti
oblique iti kadagiti PERSONAL CASE SINGULAR PLURAL
core ni da
oblique kenni kada 1. Napan ti ama idiay eskuelahan ti anakna.
Nagpunta ang ama sa paaralan ng anak niya.

2. Napan ni ama idiay eskuelahan ni kabsat.
Nagpunta ang tatay sa paarala ng kapatid niya.

1. Nakitak ni maestra idiay padaya.
( tinutukoy ang guro ng tagapagsalita sa eskwelahan niya )
2. Nakitak ti maestra idiay padaya.
( does not refer to any teacher in particular) PANGHALIP NA PAMATLIG
( DEMONSTRATIVE PRONOUNS) SPATIAL NUMBER CASE PROXIMAL MEDIAL DISTAL
CORE daytoy dayta daydiay
SINGULAR iti daytoy iti dayta iti daydiay
OBLIQUE kadaytoy kadayta kadaydiay
PLURAL CORE daogitoy dagita dagidiay
OBLIQUE kadagitoy kadagita kadagidiay TEMPORAL NUMBER CASE RECENT REMOTE
CORE daytay daydi
SINGULAR iti daytay iti daydi
OBLIQUE kadaytay kadaydi
PLURAL CORE daogitay dagidi
OBLIQUE kadagitay kadagidi 1. Daytoy a lalaki
Ang lalaking ito
2. Lalaki a daytoy
( pareho ng kahulugan subalit mas malapit sa tagapagsalita )
3. Daytoy a dakkel a balay
Itong malaking bahay
4. Dayta nga imay nga ubing
Ang mga batang dumating 1. ta lalaki
Ang lalaking iyon
2. Nagtagtagainepak iti daydi nga apong.
Napanaginipan ko si lola.
3. Nabirukam 'tay kwartam?
Nakita mo ba ang pera mo? PANGHALIP PANAO Personal Pronouns
Absolutive Ergative Oblique
Disjunctive Enclitic (-ak)[2] Enclitic (-ko)[3] Disjunctive
1st person singular siák[4] -ak[5] -k(o)[6][7] kaniák
1st person dual datá, sitá[4] -ta -ta kadatá
2nd person singular siká[4] -ka -m(o)[6] kaniam, kenká
3rd person singular isú(na) Ø[8] -na kaniana, kenkuána
1st person plural inclusive datayó, sitayó[4] -tayó -tayó kaniatayo, kadatayó
1st person plural exclusive dakamí, sikamí[4] -kamí -mi kaniami, kadakamí
2nd person plural dakayó, sikayó[4] -kayó -yo kaniayo, kadakayó
3rd person plural isúda -da -da kaniada, kadakuáda 1) Siak ti gayyem ni Juan.
"I am Juan's friend."

2) Dakami ti napan idiay Laoag.
"It was us who went to Laoag."

3) Sikayo ngay?
"What about you? (plural) " Examples of enclitic absolutive personal pronouns:

Gumatgatangak iti saba.
"I am buying bananas."

Agawidkayonto kadi intono Sabado?
"Are all of you going home on Saturday?" Examples of possessive use of the enclitic personal pronouns:

Napintas ti balaymo.
"Your house is beautiful."

Ayanna daydiay asok?
"Where is my dog?" Examples of ergative enclitic personal pronouns:

Basbasaenda ti diario.
"They are reading the newspaper."

Intedna kaniak.
"He gave it to me." Examples of oblique personal pronouns:

Imbagam kaniana!
"You told her!"

Adda kadakuada.
"He is at their house." PANG-URI Anyo ng mga pang-uri na hindi nilalapian ng a-, ma-, na- o anupamang panlapi. Madalas ang mga pang-uri sa wikang ilocano ay ukol sa mga pangit na katangian.

Halimbawa:
bassit maliit, kaunti
dakkel malaki
baro(u) bago
daan luma
baket matanda (kung babae)
lakay matanda (kung lalake)
buttiog malaki ang tiyan ( hindi para sa mga babae)
tuleng bingi
pangkis duling
mulagat malaki ang mga mata


A-

Salitang-ugat KAHULUGAN NALAPIANG ANYO KAHULUGAN
tiddog haba atiddog mahaba
baba taas ababa pandak
KAANTASAN NG PANG-URI TUMBAS KAHULUGAN
LANTAY napudot mainit
PAHAMBING napudpudot mas mainit
PAHAMBING NA PASUKDOL pamudoten mainit-init
KOMPARATIV NA PASUKDOL kapudotan pinakamainit ABSOLUTIV NA PASUKDOL nakapudpudot napakainit
EXCESSIVE napudot unay sobrang init
INTENSIVE nagpudoten nuknukan ng init PANDIWA Reduplikasyon

Isang mahalagang sangkap ng wikang Ilocano ang pag-uulit ng unlapi ng salitang- ugat.

salitang -ugat: gatang ( bili, buy)
Reduplikasyon: gatgatang ( bumili, to buy )

salitang -ugat: aramat ( gamit, use )
Reduplikasyon: ar-aramat ( gamitin, to use )

PANLAPI HALIMBAWA KAHULUGAN

Agent <um> gumatang BUMILI
ag- aggatang BIBILI ULIT
mang- manggatang BUMILI
ma- maturog MATULOG
Patient -en dalusen LINISIN
Commitative ka- kasao MAKIPAG-USAP
Locative -an dalusan PAHIRIN
Thematic i- iruar ILABAS
Benefactive i> <an igatangan BILHAN
Instrumental pag- pagdalus IPANLINIS PANG-ABAY ( ADVERBS ) PANG-ABAY NA PAMATLIG

Ang pang-abay na pamatlig sa wikang Ilocano ay kagaya ng mga panghalip na pamatlig. Sinusukat ito batay sa distansiya ng tagapagsalit o mga nagsasalita.

LOKASYON KAHULUGAN
Proximal ditoy DITO
Medial dita DIYAN
Distal idiay, sadiay DOON Napan iti balay.
He went to a house.
Nagpunta siya sa bahay.

Napan idiay balay.
He went to that house (over there).
Nagpunta siya sa bahay doon.

Napan idiay.
He went there.
Nagpunta siya diyan na bahay. PAMARAAN

Ang wikang Ilokano ay may set na kombinasyon ng kas ("like/as") at ng toy, ta and diay.

Halimbawa:

Kinitak a kastoy.
I looked at him like this. Nagsala a kasdiay.
Tiningnan ko siya nang ganito. She danced like that Nagsayaw siya nang paganun
Apay sinuratmo a kasta?
Why did you write it that way?
Bakit mo isinulat nang paganito? PANG-ABAY NA NAGSASAAD SA PANGKALATAHAN NG PAGKAPANDIWA
May mga salita sa Ilocano na kapag nalalapian ng ag- sa halip na maging pang-abay sa gamit ay resulta ng pagiging pandiwa dahil nagsasaad ito ang pangkalahatang kahulugan na tumutukoy sa aksyon o kilos.

Halimbawa:

Nagkastoy. Agkasta kunana.
He went like this/He did this. She said that she would go like that/do that.
Ginawa niya ito. Sabi niya gagawin niya ang ganito.

Nagkasdiayak.
I went like that/do that (over there) (pointing to someone who is in the midst of the action in question).
Ganun ang ginawa ko kagaya ng ginawa niya.

Kung dadagan naman ng -pa nagsasaad ng direksyon.

Halimbawa: Nagpakastoy. Agpakasta kunana.
He went/came here. He went/came through here. She said that she would go/come there. She said she would go/come through there.

Nagpakasdiayak.
I went/came (over) there. I went/came through (over) there. GRAMATIKA Ang gramatika ng wikang Ilocano ay pinangungunahan ng panaguri at masasabing nasa karaniwang anyo ng pangungusap. Common expressions
English Ilokano

Yes Wen Haan (variant)
No Saan How are you? Kumusta ka?
Kumusta kayo? (polite and plural)

Good day Naimbag nga aldaw.

Naimbag nga aldawyo. (polite and plural)
Good morning Naimbag a bigatmo.

Naimbag a bigatyo. Naimbag a malemyo. (polite and plural)
Good afternoon Naimbag a malemmo.

Good evening Naimbag a rabiim. Naimbag a rabiiyo. (polite and plural)

What is your name? Ania ti naganmo? (often contracted to Aniat' naganmo? or Ana't naganmo) Ania ti naganyo?
Where's the bathroom? Ayanna ti banio?
I cannot understand Diak matarusan/maawatan.

Saanko maawatan (or Saanko nga maawatan).
I love you Ay-ayatenka.

Ipatpategka. Dispensarak.
I'm sorry. Pakawanennak. Pagpasensiyahan mo na.

Line 10: // Amami // [Our Father]

Line 11: Amami a (nga) addaka't sadi langita (langit) // [Our father that you are in heaven]

Line 12: Pasantipikalmo (pasantipikarmo) ti nagammo (naganmo) // [sanctify your name]

Line 13: padtengmo (ipagtengmo) kadakam ti paghadiam (pagarian) // [take us to your kingdom]

Line 14: // Paannugummo (paannugotmo) ti nakemmo // ditoy [thy will be done // here]

Line 15: daga kas sadi langit // itdem kadaka- [on earth as in heaven // give u-]

Line 16: m // iti aldao (aldaw) itoy ti kanemmi (kanenmi) [us this day our food]

Line 17: a patinayon a (nga) aldao (aldaw) // paavani (pakawanen- [of all days // forgi-(ve)]

Line 1: Iti insulat (insurat) di- [What is written h-]

Line 2: toy // iti dutlina (doktrina) kidistiana (kristiana) // [here in the Christian doctrine].

Line 3: nga isu ti lualo a kuna ti [which is the prayer as said by the]

Line 4: Samtoy. [Ilocano (from saomi 'toy: 'this is our language')]

Line 5: O Apomi Dios // isalakannakam ka- [Oh, God our lord, Save us from]

Line 6: dagiti kabusolmi (kabusormi) // iti tandaan [our enemies // by the sign of]

Line 7: ti santa kudus (krus) // iti nagan ti ama // [of the holy cross // in the name of the father]

Line 8: ken anak // ken ispiditu (ispiritu) santo [of the son and of the holy ghost]

Line 9: Amen, Sisus (Hesus) [Amen Jesus] Line by line Translation: ILOCANO BAYBAYIN Paglalapi ng

Na-

Salitang-ugat KAHULUGAN NALAPIANG ANYO KAHULUGAN
alsem asim naalsem maasim
gasang anghang nagasang maanghang
pait pait napait mapait
uyong lala nauyong malala
Ma-
Ang nilalapian naman panalaping ma- (na maaari rin namang gamitan ng na-) ay tumutukoy sa isang pang-uring naglalahad ng kondisyon, kalagayan o karanasan.

Salitang-ugat KAHULUGAN NALAPIANG ANYO KAHULUGAN
sakit karamdaman nasakit masakit
lam-ek ginawa nalam-ek malamig, maginaw
malam-ek nilalamig, giniginaw
ulaw HIlo maulaw hiLO PANGHALIP
Ilokano:

Mano a kilo ti bagas ti kayatmo?
How many kilos of rice do you want?
Sangapulo laeng.
Ten only.

Adda dua nga ikan kenkuana.
He has two fish. (lit. There are two fish with him.) Word Source Original Meaning Ilokano meaning
arak Arabic drink similar to sake generic alcoholic drink
karma Sanskrit deed (see Buddhism) spirit
sanglay Hokkien to deliver goods to deliver/Chinese merchant
agbuldos English to bulldoze to bulldoze
kuarta Spanish cuarta ("quarter") money
kumusta Spanish greeting: ¿Cómo está? how are you MGA PANGHIHIRAM SA IBANG WIKA Thank you. Agyamannak apo.

Dios ti agngina. Kastan/Kasta pay. (Till then)
Goodbye. Agpakadaakon. Innakkon pay. Aalis na ako.

Sige. (Okay)

Inkamin. (We are going) Ditakayon. (You stay there) Agyamannak apo amin nga inaramid daytoy nga reportak.
Naimbag nga bigat! PANGHALIP Spanish:

Mano ti tawenmo?
How old are you (in years)? (Lit. How many years do you have?)
Beintiuno.
Twenty one.

Luktanyo dagiti Bibliayo iti libro ni Juan kapitulo tres bersikolo diesiseis.
Open your Bibles to the book of John chapter three verse sixteen. Ti táo nga mannaríta, awán ti ania nga magapuánanna.
A man that talks too much accomplishes little.

Mabiág ti kalkalsáda, matáy ti koskosína.
Captivating in the street, dead in the kitchen (lady who dresses beyond her means)

Ti napudpudno a gayyémmo, am-ammontó no addáka ití pelígro.
A true friend is known in time of need.

Tay áso nga taol nga taol saán a makakagát ken makadunor.
Barking dogs seldom bite.

Awán kas iti sursúro a sanikuá, ta daytá awán makatákaw kenká.
Knowledge is wealth that can't be stolen.

No trabáho, gulpién, no kanén, in-inúten.
If it's work, do it fast. If it's food, eat it little by little.

Ti táo a manákem, dína makíta ti panagdissó ti sakána ití dagá.
Kitáenna ketdi ti sumarunó a baddekánna.
A wise man doesn't see his foot on the ground, he watches his next step.

Ti nalaká ti pannakasápulna, nalaká met ti pannakapúkawna.
What is easily acquired is easily lost.

Ti kukuá masapúlan ngem ti pintas saán.
Wealth can be acquired but beauty cannot. MGA KASABIHAN AT SAWIKAIN
Full transcript