Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Historia w gimnazjum - powtórka - Polska.

No description
by

Dariusz Kucharski

on 3 June 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Historia w gimnazjum - powtórka - Polska.

Polska pierwszych Piastów. Uczeń:
1) sytuuje w czasie i przestrzeni państwo pierwszych Piastów;
2) wskazuje, na przykładzie państwa pierwszych Piastów, charakterystyczne cechy
monarchii patrymonialnej;
3) wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa kulturowe,
społeczne i polityczne chrystianizacji Polski;
4) ocenia dokonania pierwszych Piastów w dziedzinie polityki, gospodarki i kultury.
Polska dzielnicowa i zjednoczona. Uczeń:
1) sytuuje w czasie i przestrzeni Polskę okresu rozbicia dzielnicowego;
2) opisuje postanowienia statutu Bolesława Krzywoustego;
3) porządkuje i sytuuje w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w epoce Piastów;
4) opisuje zmiany społeczno-gospodarcze w epoce rozbicia dzielnicowego i
dostrzega związki pomiędzy rozwojem ruchu osadniczego a ożywieniem
gospodarczym;
5) ocenia dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej (system obronny, urbanizacja kraju, prawo, nauka) oraz w polityce zagranicznej;
6) charakteryzuje zmiany struktury społeczno-wyznaniowej Królestwa Polskiego po przyłączeniu ziem ruskich.
15. Polska w dobie unii z Litwą. Uczeń:
1) wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Litwą;
2) porządkuje i sytuuje w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w epoce Jagiellonów;
3) charakteryzuje rozwój uprawnień stanu szlacheckiego.
19. Polska i Litwa w czasach ostatnich Jagiellonów. Uczeń:
1) ocenia politykę zagraniczną ostatnich Jagiellonów;

2) przedstawia okoliczności zawarcia unii realnej pomiędzy Polską a Litwą i jej główne postanowienia oraz wskazuje na mapie terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów;

3) charakteryzuje stosunki wyznaniowe w państwie polsko-litewskim i wyjaśnia ich specyfikę na tle europejskim;

4) przedstawia największe osiągnięcia piśmiennictwa polskiego epoki renesansu, uwzględniając twórczość Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Andrzeja Frycza Modrzewskiego;

5) rozpoznaje reprezentatywne obiekty sztuki renesansowej na ziemiach polskich ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu.
Monarchia patrymonialna
państwo dziedziczną własnościa dynastii
władca decyduje o podatkach, jest sędzia i prawodawcą
władca opiera się ma możnych i duchowieństwu
ludność obciążona daninami i pracami na rzecz władcy
Przyjęcie chrześcijaństwa - 966 r.
PRZYCZYNY
aby zjednoczyć wszystkie plemiona -
aby wzmocnić autorytet w kraju i zagranicą
aby zwiększyć bezpieczeństwo kraju
SKUTKI
przyjęcie kultury łacińskiej
chrystianizacja
duchowni organizują państwo, obyczaje, nauka itp
podjęcie działalności misyjnej
wzrost znaczenia na arenie międzynarodowej
likwidacja kultury pogańskiej
1138
r. -
ustawa sukcesyjna (tzw.testament) Bolesława Krzywoustego
cel: uniknięcie konfliktów między synami Krzywoustego i zachowanie jedności państwa
zasada senioratu
- władzę zwierzchnią miał obejmować najstarszy członek rodu a nie najstarszy syn
senior obejmował położoną centralnie i niepodzielną dzielnicę senioralną
senior
: reprezentował ród na zewnątrz, był najwyższym sędzią, mógł utrzymywać załogi w różnych miastach
dzielnice dziedziczne mogły być dzielone
państwo własnością dynastii
RELACJE POLSKO -KRZYŻACKIE W CZASACH PIASTÓW
1228 -
Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków
1283 -
koniec podboju Prus
1308-1309 -
zajmują Pomorze Gdańskie
1320-1321
- sąd papieski w Inowrocławiu nakazał zwrot ziem i wypłatę odszkodowania
1326-1331
wojny Władysława Łokietka - klęska i utrata Kujaw i ziemi dobrzyńskiej
1339 -
sąd papieski w Warszawie na korzyść Polski
1343 -
pokój wieczysty w Kaliszu - odzyskanie Kujaw i ziemi dobrzyńskiej - Pomorze - wieczystą jałmużną
PRZEMIANY SPOŁECZNO - GOSPODARCZE W OKRESIE ROZBICIA DZIELNICOWEGO
rozwój osadnictwa wiejskiego i miejskiego
lokacje w oparciu o
prawo niemieckie i polskie
XIII w.
rozwój rolnictwa -
trójpolówka
, pługi , brony
rozwój rzemiosła i gospodarki towarowo-pieniężnej
górnictwo - kopalnie soli, złota i srebra
kolonizacja niemiecka
społeczeństwo miast:
patrycjat, pospólstwo, plebs
cechy rzemieślnicze i gildie kupieckie
UNIA PERSONALNA Z LITWĄ
1385
- umowa w Krewie
1386
- wchodzi w życie
PRZYCZYNY UNII
wspólny wróg - Krzyżacy
nadzieje na korzyści gospodarcze na Litwie dla polskiej szlachty
bojarzy chcą przywilejów polskiej szlachty
chrystianizacja - interes dla obu stron
brak króla na tronie polskim
aby wzmocnić pozycję na arenie międzynarodowej
SKUTKI UNII
powstanie silnego mocarstwa w Europie Środkowo -Wschodniej
chrystianizacja Litwy
wpływ kultury polskiej na Litwinów
wykształcenie szeroko rozumianej tolerancji
Relacje polsko-krzyżackie w czasach Jagiellonów.
1409 - 1411
- wielka wojna z Zakonem
1411
- I pokój toruński - Polska - odzyskanie ziemi dobrzyńskiej, Litwa - Źmudź
1414-1418
- próba rozwiązania konfliktu polsko- krzyżackiego na soborze w Konstancji - bez skutku
1454- 1466
- wojna trzynastoletnia
1466

- II pokój toruński Państwo Zakonne -lennikiem Polski, odzyskanie Pomorza Gdańskiego
1525
- po wojnie z Zakonem , hołd lenny Albrechta Hohenzollerna - likwidacja zakonu krzyżackiego - powstaje świeckie państwo -
Prusy Książęce
ROZWÓJ PRZYWILEJÓW SZLACHECKICH
1374
- Koszyce - ograniczenie podatków do poradlnego
1422
- Czerwińsk -nietykalność majątkowa szlachty
1430-1433
Jedlnia-Kraków - nietykalność osobista szlachty
1454
- Cerekwica i Nieszawa - zgoda sejmików na nowe podatki i zwołanie pospolitego ruszenia
1505
- Radom -
konstytucja nihil novi
- konieczna zgoda izby poselskiej, senatu i króla na nowe prawa
POLITYKA ZAGRANICZNA OSTATNICH JAGIELLONÓW.
aktywna polityka dynastyczna - objęcie tronów w kilku krajach ( Polska, Litwa, Czechy, Węgry)
współpraca z cesarską dynastią Habsburgów
sojusz z Tatarami przeciw Moskwie - wojny i utrata przez Litwę wschodniej części państwa
opanowanie Inflant na pólnocy
konflikt z Krzyżakami -hołd lenny w 1525 r.
Unia lubelska 1569 r.
ścisły związek z Litwą -postulat ruchu egzekucyjnego
Postanowienia :
unia realna
- Rzeczpospolita oparta o wspólne instytucje
wspólny władca, sejm, polityka zagraniczna i obronna, moneta
odrębne: urzędy, skarb, wojsko, sądy, języki
przyłączenie do Polski: Podlasia, Wołynia, Kijowszczyzny
FENOMEN POLSKIEJ TOLERANCJI RELIGIJNEJ - "PAŃSTWO BEZ STOSÓW"
w jednym państwie żyją od XIV w. katolicy , prawosławni, żydzi, muzułmańscy Tatarzy
w XVI w. dociera reformacja: popularność luteranizmu wśród mieszczan, kalwinizm wśród szlachty
arianie- bracia polscy
protestancka szlachta w polskim sejmie
oficjalnie władcy zwalczają reformację, praktycznie tolerują protestantów
azyl dla uciekinierów z zachodniej Europy
20. Społeczeństwo i ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Uczeń:
1) wymienia instytucje ustrojowe demokracji szlacheckiej i charakteryzuje ich kompetencje;
2) wyjaśnia okoliczności uchwalenia oraz główne założenia konfederacji warszawskiej i artykułów henrykowskich;
3) przedstawia zasady wolnej elekcji;
4) ocenia charakter zmian systemu polityczno-ustrojowego Rzeczypospolitej w XVII w.;
5) rozpoznaje charakterystyczne cechy kultury baroku, odwołując się do przykładów architektury i sztuki we własnym regionie.
WOLNA ELEKCJA
WOLNA ELEKCJA - każdy szlachcic może kandydować i wybierać monarchę bez względu na majątek i pozycję
SEJM ELEKCYJNY

- SZLACHTA DOKONYWAŁA WYBORU NOWEGO KRÓLA
SZLACHTA ZAWIĄZYWAŁA
KONFEDERACJE SZLACHECKIE
INTERREX
PRYMAS POLSKI OBEJMOWAŁ TYMCZASOWĄ WŁADZĘ
BEZKRÓLEWIE
INSTYTUCJE DEMOKRACJI SZLACHECKIEJ
DEMOKRACJA SZLACHECKA
Typ ustroju w rzeczpospolitej szlacheckiej ukształtowany na przełomie XV i XVI wieku
Cała szlachta jako klasa rządząca korzystała z pełni praw obywatelskich i przywilejów
sz. poprzez sejmy i sejmiki wypowiada się w ważnych dla państwa sprawach
Wywiera decydujący wpływ na politykę państwa
sejmiki ziemskie
wybór posłów
wybór władz terytorialnych
instrukcje sejmikowe -obowiązują posłów w trakcie sejmu
izba poselska
senat
król
SEJM WALNY
Uprawnienia sejmu walnego:
nakładanie podatków
zwoływanie pospolitego ruszenia
prawo łaski i amnestii
zawieranie traktatów pokojowych i sojuszniczych
przyjmowanie poselstw
sądy w sprawach szczególnej wagi
nadawanie szlachectwa
głosowanie zgodne z instrukcjami sejmikowymi
zgłaszanie projektów uchwał
organ doradczy króla
opiniują projekty królewskie i poselskie

KONFEDERACJA WARSZAWSKA - 1573

szlachta różnych wyznań zobowiązała się do pokoju religijnego i wzajemnej tolerancji
gwarancja wolności wyznania
fundament " państwa bez stosów"
ARTYKUŁY HENRYKOWSKIE
gwarancje ustroju Rzeczpospolitej zaprzysięgane przez kolejnych władców zawierające:
wolna elekcja
przestrzeganie warunków konfederacji warszawskiej - tolerancja wyznaniowa
zwoływanie sejmu co 2 lata
utrzymywanie rady senatorów
utrzymanie przywilejów szlacheckich
prawo do wypowiadania posłuszeństwa królowi
PACTA CONVENTA
dodatkowe zobowiązania kolejnych władców elekcyjnych np spłata długów
BAROK ...już wkrótce...
21. Rzeczpospolita Obojga Narodów i jej sąsiedzi w XVII w. Uczeń:
1) wyjaśnia główne przyczyny wojen Rzeczypospolitej ze Szwecją, Turcją i Rosją;
2) wyjaśnia przyczyny, cele i następstwa powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie;
3) ocenia społeczno-gospodarcze i polityczne następstwa wojen w XVII w.;
4) wyjaśnia przyczyny i wskazuje przejawy kryzysu politycznego i społeczno-gospodarczego Rzeczypospolitej w II połowie XVII w.
EFEKTY
PRZYSTĄPIENIE ZYGMUNTA AUGUSTA DO RUCHU
LUSTRACJA I ODZYSKANIE DÓBR KORONNYCH
UTWORZENIE WOJSKA KWARCIANEGO
KONTROLA FINANSÓW KRÓLA
DOBRA KRÓLA WŁASNOŚCIĄ PAŃSTWA
UTRZYMANIE TOLERANCJI RELIGIJNEJ
WŁĄCZENIE DO PAŃSTWA
Litwy
Mazowsza
Prus Królewskich
RUCH EGZEKUCYJNY I UNIA LUBELSKA
RUCH EGZEKUCYJNY
PROGRAM POLITYCZNY ŚREDNIEJ SZLACHTY WALCZĄCEJ Z WPŁYWAMI MAGNATERII
POSTULATY
LUSTRACJA
spisanie granic i dochodów
EGZEKUCJA
zwrot bezprawnie zajętych królewszczyzn -ziemie króla oddane w dzierżawę
przestrzeganie prawa
KODYFIKACJA
spisanie jednolitego prawa
zwiększenie liczebności armii
zniesienie dominującej roli Kościoła
uniezależnienie od Rzymu - kościół narodowy
połączenie z Litwą
zniesienie odrębności Prus i Mazowsza
INNE
POSTANOWIENIA UNII LUBELSKIEJ
1569 r.
Korona i Wielkie Księstwo Litewskie tworzą Rzeczpospolita
Kraje połączone przez wspólnego:
króla
sejm
monetę
politykę zagraniczną i obronną
Zachowanie odrębnego:
terytorium
urzędów
wojska
skarbu
prawa i języków
WOJNY RZECZPOSPOLITEJ W I POŁOWIE XVII WIEKU.
SZWECJA
ROSJA
TURCJA
24. Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVIII w. Uczeń:
1) przedstawia przyczyny i przejawy kryzysu państwa polskiego w czasach saskich;
2) wyjaśnia zmiany położenia międzynarodowego Rzeczypospolitej w XVIII w.;
3) charakteryzuje projekty reform ustrojowych Stanisława Konarskiego i Stanisława
Leszczyńskiego oraz dostrzega przejawy ożywienia w gospodarce i kulturze czasów saskich.
PRZYCZYNY I PRZEJAWY KRYZYSU W CZASACH
SASKICH
nagminne zrywanie sejmów - paraliż najważniejszej instytucji państwa
egoizm, zacofanie, nietolerancja religijna szlachty
załatwianie konfliktów wew. przy pomocy państw ościennych
słabość polityczna, militarna i ekonomiczna państwa
brak poparcia szlachty dla niezbędnych reform
upadek stanu chłopskiego i miast
CZASY SASKIE
( 1697-1763)- władcy z dynastii Wettinów
AUGUST II MOCNY
AUGUST III SAS

PRZEJAWY KRYZYSU W CZASACH SASKICH
1700-1721 - wielka wojna północna ( Polska areną wojny choć nie bierze udziału w konflikcie) - spustoszenie kraju
elekcja St. Leszczyńskiego za sprawą króla Szwecji - wojna domowa zwolenników " Sasa i Lasa"
1717 -sejm niemy - sejm kontrolowany przez wojsko rosyjskie
elekcja 1733 r. - obalenie legalnie wybranego króla St. Leszczyńskiego
1 sejm w ciągu 30 lat

REFORMY W CZASACH SASKICH
stały podatek na 24 tys. armię
ożywienie gospodarcze w
królewszczyznach
rozwój banków i manufaktur magnackich
rozbudowa sieci szkół parafialnych
1740 - S t. Konarski utworzył
Collegium Nobilium
- nowoczesna szkoła dla szlachty
otwarcie biblioteki Załuskich
program reform St. Leszczyńskiego - "Głos wolny wolność ubezpieczający" - ograniczenie liberum veto, powiększeni armii, poprawa sytuacji chłopów
zwołuje sejm
ustala czas, miejsce i temat obrad
zatwierdza wszystkie akty prawne
przewodniczy posiedzeniom sejmowym
wnosi projekty ustaw
ZASADA JEDNOŚCI I JEDNOMYŚLNOŚCI
Skutki wojen XVII- wiecznych.
utrata dużej części terytorium ( ok 1/4)
osłabienie armii
utrata pozycji mocarstwa
wrogość wobec innych religii i kultur (sarmatyzm)
kryzys gospodarczy i zniszczenie kraju
upadek miast
wyludnienie obszarów ogarniętych wojną ( z 11 do 6 mln.)
dewaluacja -spadek wartości polskiej waluty
Przyczyny i wskazuje przejawy kryzysu politycznego i społeczno-gospodarczego Rzeczypospolitej w II połowie XVII w.
osłabienie średniej szlachty na rzecz magnatów -
oligarchia magnacka
liberum veto
- "źrenica wolności szlacheckiej" (od 1652 r. ) - prawo do zerwania sejmu i unieważnienia jego postanowień przez jednego posła
ingerencje obcych państw we współpracy z magnatami
rokosze - bunty szlachty przeciwko królowi
- 1665 - rokosz Lubomirskiego - wojny domowe i osłabienie armii
brak reform wzmacniających państwo i władzę króla
pogłębiająca się słabość mieszczaństwa i chłopów
Sukcesy w polityce zagranicznej.
1335
r. - zrzeczenie sie praw do tronu polskiego króla Czech
1343 r. - "pokój wieczysty" z Krzyżakami w Kaliszu
(odzyskanie Kujaw i ziemi dobrzyńskiej - Pomorze Gdańskie "wieczysta jałmużną" Krzyżaków
podbój
Rusi Halickiej
Mazowsze lennem Polski - 1351 r.
1364 - zjazd monarchów chrześcijańskich w Krakowie- uczta u Wierzynka
Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego.
Czyli o tym , który zastał Polskę drewnianą i tak dalej....sami wiecie!
Przemiany administracyjne.
Dążenie do unifikacji( ujednolicenia) ziem polskich
Powołanie instytucji i urzędów centralnych: kancelaria królewska, skarb centralny, rada królewska
Urzędnicy ziemscy : wojewodowie, kasztelanowie
Utrzymanie urzędu starosty – reprezentują lokalnie króla i mają dużą władzę administracyjną, sądową i wojskową
Reforma sądownictwa i prawodawstwa.
Najwyższy – sąd królewski
Sprawy cywilne: sądy ziemskie
Ciężkie przestępstwa – sądy grodzkie
Kodyfikacja prawa – wprowadzenie statutów kazimierzowskich ( piotrkowski dla Wielkopolski i wiślicki dla Małopolski
Ochrona prawna wszystkich stanów – monarchia stanowa
Reformy gospodarcze.
Jednolita moneta – grosz polski
Jeden stały podatek – poradlne
Sprawny pobór ceł – ¼ dochodów
Dochody z żup solnych – kopalnie soli w Bochni i Wieliczce
Dochody 4 mln. groszy rocznie – znaczy się dużo...
Rozwój miast i handlu.
Wzmożona akcja lokacji miast i wsi na „surowym pniu” i reorganizacja istniejących
opieka nad miastami -przywileje handlowe
Rozwój handlu międzynarodowego po przyłączeniu Rusi Halickiej – szlak kupiecki nad Morze Czarne
Obronność państwa.
Państwa broni
pospolite ruszenie
– armia składająca się z rycerzy i sołtysów, podzielona na chorągwie
Miast bronili mieszczanie
Budowa 53 zamków obronnych
Fortyfikacja 30 miast
MONARCHIA STANOWA
-ustrój państwa, w którym władzę króla ograniczają przywileje stanów.
Tekst źródłowy B s.68
Co obejmuje pojęcie: polityka wewnętrzna państwa?
Polityka wewnętrzna państwa :
gospodarka
obronność
prawo
edukacja
infrastruktura
administracja
Co w tych dziedzinach miał do zrobienia Kazimierz Wielki?

Rozbicie dzielnicowe - chronologia.
1138
- ustawa sukcesyjna Krzywoustego
1228 - ziemia chełmińska przekazana Krzyżakom
1241 - najazd Mongołów i bitwa pod Legnicą - śmierć Henryka Pobożnego
1295 - koronacja Przemysła II
1300 - 1306 - panowanie w Polsce Wacława II i Wacława III - Przemyślidzi z Czech
1306 - początek panowania Władysława Łokietka
1320
- koronacja Władysława Łokietka
Kazimierz Wielki 1333-1370
ostatni z Piastów na tronie Polski
26. Rzeczpospolita w dobie stanisławowskiej. Uczeń:
1) przedstawia okoliczności powstania, zadania i osiągnięcia Komisji Edukacji Narodowej;
27. Walka o utrzymanie niepodległości w ostatnich latach XVIII w. Uczeń:
1) sytuuje w czasie I, II i III rozbiór Rzeczypospolitej i wskazuje na mapie zmiany terytorialne po każdym rozbiorze;
2) przedstawia cele i następstwa powstania kościuszkowskiego;
3) rozróżnia wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej.
2) sytuuje w czasie obrady Sejmu Wielkiego oraz uchwalenie Konstytucji 3 maja; wymienia reformy Sejmu Wielkiego oraz postanowienia Konstytucji 3 maja;

3) wyjaśnia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i ocenia jej następstwa;

4) rozpoznaje charakterystyczne cechy polskiego oświecenia i charakteryzuje przykłady sztuki okresu klasycyzmu z uwzględnieniem własnego regionu.
1773
r. - zebrał sie sejm, który zaakceptował dokonanie I rozbioru
sejm skonfederowany
ustanowienie organu władzy wykonawczej:
Rada Nieustająca
powołanie
Komisji Edukacji Narodowej
namiastka rządu - konferencja króla z ministrami
komisje dobrego porządku (skarb, gospodarka, komisja mennicza)
nowa mennica - uporządkowanie polityki monetarnej
reforma wojska - większy budżet, ograniczenie władzy hetmanów, większa dyscyplina
1765 - założenie nowoczesnej szkoły oficerskiej-
Szkoły Rycerskiej
wydawanie szerzacego oświeceniowe poglądy "
Monitora
"
Pierwsze reformy "polskiego oświecenia"
1768-
sejm pod naciskiem wojsk rosyjskich przyjął
prawa kardynalne
przyznanie praw innowiercom
utrwalenie wad ustrojowych (
wolna elekcja, liberum veto, prawo buntu przeciw królowi, urzędy tylko dla szlachty)
Rzeczpospolita -
protektoratem - krajem zależnym od
Rosji
Konfederacja barska 1768-1772
bunt przeciwko ingerencji Rosji w sprawy Polski
sprzeciw wobec przyznaniu praw innowiercom i reformom S.A. Poniatowskiego
1772 - pierwszy rozbiór Polski
Sukcesy Komisji Edukacji Narodowej
stworzenie od podstaw systemu szkół średnich
opracowanie nowych programów nauczania w duchu oświecenia
utworzenie seminariów nauczycielskich przy uniwersytetach.
publikacja nowoczesnych podręczników szkolnych
reformę Akademii Krakowskiej i Wileńskiej
utworzenie Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych
nauka w języku polskim - nauka w języku łacińskim była zakazana.

Stronnictwa polityczne podczas Sejmu Wielkiego.
patriotyczne
(St. Małachowski, H. Kołłątaj) -ref. państwa i uniezależnienie od obcych mocarstw przy pomocy Prus
magnackie

-
F.K Branicki, S. Rzewuski,Sz. Potocki ) -zachowanie starego ładu i sojusz z Rosją
królewskie
- SAP, prymas Michał Poniatowski) wzmocnienie władzy wykonawczej we współpracy z Rosją
Sejm Wielki (Czteroletni)- 1788-1792
sejm obradował w czasie uwikłania Rosji w wojnę z Turcją
sejm skonfederowany - nie można go zerwać

Pierwsze reformy Sejmu Wielkiego.
rozwiązanie Rady Nieustającej
utworzenie 65 tys. armii
ustanowienie stałego podatku - szlachta 10% i duchowni 20 %
pozbawienie głosu
gołoty
zakaz pobierania kasy od obcych dworów
antyrosyjski sojusz z Prusami
XII 1789 -
"czarna procesja"
- protest mieszczan
prawo o miastach
( prawo do kupna ziemi, dostep do urzędów i stopni oficerskich, niezależny samorząd)
Magnaci
(stronnictwo hetmańskie
) : Szczęsny Potocki, Seweryn Rzewuski, Franciszek Ksawery Branicki, od V 1791 r.

,prowadzili rozmowy z Rosją o pomocy w walce przeciw Konstytucji 3 Maja.
Akt konfederacji został ogłoszony w Targowicy (
14 maja 1792
), choć przygotowano go wcześniej w Petersburgu w imię obrony kardynalnych praw szlacheckich.
Zwrócono się o pomoc militarną do Rosji .
100-tys. armia rosyjska (maj 1792) wkroczyła w granice Rzeczypospolitej.
Konfederacja targowicka 1792 r.
II rozbiór Polski - 1793 r
Rosja przejęła Litwę, Ukrainę, Podole ( 250 tys.km2.
Prusy zajęły Wielkopolskę, Gdańsk i Toruń ( 58 tys. km2)
Przyczyny powstania kościuszkowskiego.

Haniebny sejm w Grodnie w 1793 r. - zatwierdzenie rozbioru przez posłów
Po drugim rozbiorze (1793) - nastąpił kryzys gospodarczy (zerwane więzi wewnętrzne),skarb był pusty (opóźnione podatki), nastąpił krach bankowy, odpadły żyzne ziemie, Polska została odcięta od morza (handel morski), wzrosły ceny żywności, kontrybucje nakładane przez zaborców pustoszyły kraj.
Nasilały się przygotowania do nowego powstania , spiski i porozumienia
wystąpienia społeczne w miastach i na wsi (zniesienie Konstytucji 3 Maja odwrót od reform, wpływ rewolucji francuskiej).

starania o pomoc rewolucyjnej Francji

Przygotowując się do wojny z Turcją, Rosja wycofała część swojej armii i planowała zredukować armię polską a jej część wcielić do armii rosyjskiej.
INSUREKCJA KOŚCIUSZKOWSKA
1794 r.

Skutki powstania.
Trzeci rozbiór
upadek Rzeczypospolitej, kres niezawisłego bytu państwowego.
Dzięki powstaniu Francja podpisała dogodny dla siebie pokój z Prusami który uratował rewolucję francuską.
w powstaniu wzięło udział 150 tys. ludzi, po raz pierwszy odwołano się do szerszych warstw ludności
1795
r. - III rozbiór Polski
Przyczyny upadku Rzeczpospolitej.
Przyczyny wewnętrzne:
słabość króla,
wolna elekcja,liberum veto
słabość militarna i gospodarcza
egoizm szlachty i niechęć do reform
konflikty religijne i narodowościowe na Ukrainie
słabość mieszczaństwa i chłopstwa
Przyczyny zewnętrzne:
ekspansywni, silni sąsiedzi,
brak sojuszników,
wspólne interesy i sojusz trzech mocarstw
KONSEKWENCJE POWSTANIA CHMIELNICKIEGO
ZNISZCZENIE KRESÓW WSCHODNICH
WZROST NIENAWIŚCI MIĘDZY LUDNOŚCIĄ UKRAINY A POLSKĄ SZLACHTĄ
ZWROT KOZAKÓW KU MOSKWIE
UTRATA WPŁYWÓW NA UKRAINIE NA RZECZ ROSJI
UTRATA SZANSY NA RZECZPOSPOLITĄ TROJGA NARODÓW
POWSTANIE CHMIELNICKIEGO
1648 - 1658
PRZYCZYNY POWSTANIA:
TRAKTOWANIE PRZEZ SZLACHTĘ KOZAKÓW JAK CHŁOPÓW
NIEROZWIĄZANE PROBLEMY MIĘDZY RÓŻNYMI NARODOWOŚCIAMI
ZAWIEDZIONE NADZIEJE KOZACKIE NA POWIĘKSZENIE REJESTRU I WOJNĘ Z TURCJĄ -
DĄŻENIE KOZAKÓW DO UZYSKANIA SWOBÓD I PRZYWILEJÓW
KONFLIKTY RELIGIJNE - PRAWOSŁAWIE/KATOLICYZM
OSOBISTE KRZYWDY CHMIELNICKIEGO
Rokosz Jerzego Lubomirskiego
reakcja na próbę reform (dziedziczna monarchia, głosowanie większością, stałe podatki dla szlachty
1665
- bunt szlachty pod wodzą hetmana Jerzego Lubomirskiego
efekty: krwawa wojna domowa, tysiące ofiar, koniec działań reformatorskich,
1668 - abdykacja (rezygnacja z tronu) Jana Kazimierza
SARMATYZM
szlachecki światopogląd i styl życia
przekonanie o wyższości szlachty nad innymi narodami ( pochodzenie od starożytnych Sarmatów
powierzchowna religijność
wystawny styl życia
ideał szlachcica-ziemianina, obrońcy katolicyzmu i złotej wolności szlacheckiej
przejawy wpływów wschodnich w stroju i kulturze
29. Epoka napoleońska. Uczeń:
wyjaśnia okoliczności utworzenia Legionów Polskich i Księstwa Warszawskiego oraz opisuje cechy ustrojowe i terytorium Księstwa Warszawskiego;
ocenia politykę Napoleona wobec sprawy polskiej oraz postawę Polaków wobec Napoleona.
30. Europa po kongresie wiedeńskim. Uczeń:
1) przedstawia zasady i postanowienia kongresu wiedeńskiego, uwzględniając jego decyzje w sprawie polskiej;
33. Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim. Uczeń:
1) wskazuje na mapie nowy układ granic państw zaborczych na ziemiach polskich po kongresie wiedeńskim;
2) charakteryzuje ustrój Królestwa Polskiego;
3) ocenia osiągnięcia Królestwa Polskiego w gospodarce, kulturze i szkolnictwie.
34. Społeczeństwo dawnej Rzeczypospolitej w okresie powstań narodowych. Uczeń:
1) sytuuje w czasie i przestrzeni powstanie listopadowe i powstanie styczniowe;
2) przedstawia przyczyny oraz porównuje przebieg i charakter powstań narodowych;
3) rozróżnia bezpośrednie i długofalowe następstwa powstańczych ruchów narodowych;
4) charakteryzuje główne nurty i postaci Wielkiej Emigracji.
35. Życie pod zaborami. Uczeń:
1) wyjaśnia cele i opisuje metody działań zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej;
2) charakteryzuje i ocenia zróżnicowane postawy społeczeństwa wobec zaborców;
3) porównuje warunki życia społeczeństwa w trzech zaborach w II połowie XIX w., uwzględniając możliwości prowadzenia działalności społecznej i rozwoju narodowego;
4) przedstawia główne nurty życia politycznego pod zaborami w końcu XIX w.
Konstytucja Księstwa Warszawskiego
monarchia konstytucyjna
nadana przez Napoleona
władza ustawodawcza
2-izbowy sejm
omawiał i uchwalał projekty rządowe
skład
szlachta
przedstawiciele innych stanów o określonym majatku, wykształceniu
władza wykonawcza
Fryderyk August - król saski
dziedziczny " książe warszawski"
kierował rządem
prowadził politykę zagraniczną
Księstwo Warszawskie -chronologia.

1807
1809
1812
1813
traktat w Tylży -utworzenie Księstwa Warszawskiego
wojna z Austrią
bitwa pod Raszynem
powiększenie Księstwa
wojska Księstwa po stronie Napoleona wyruszają na Rosję
Rosjanie zajmują teren Księstwa po klęsce Napoleona
1807 - pokój w Tylży

Napoleon i car Rosji - Aleksander I zawarli przymierze
Rosja przystąpiła do blokady kontynentalnej
odebranie Prusom ziem II i III zaboru i utworzenie zależnego od Francji -
Księstwa Warszawskiego
KONGRES WIEDEŃSKI (1814-1815)
spotkanie monarchów i dyplomatów europejskich państw
"tańczący kongres"
dominacja :Rosji, Prus, Austrii, Wielkiej Brytanii i Francji
cele: przywrócenie starego ładu, ochrona przed rewolucją i zapewnienie pokoju
wprowadzenie zasad:
legitymizmu, restauracji i równowagi sił
zmiany terytorialne
USTRÓJ KONGRESÓWKI
konstytucja cara Aleksandra I ( opracowana przez Adama Czartoryskiego)
najbardziej liberalna konstytucja w Europie
monarchia konstytucyjna w unii personalnej z Rosją
król - car ma pełnię władzę wykonawczej i inicjatywę ustawodawczą, prawo veta wobec uchwał sejmu, dowodzi armią , mianuje naczelnika, może zmieniać konstytucję
dwuizbowy sejm -ciało opiniotwórcze
polski język urzędowy
urzędy mieli obejmować Polacy
WOLNOŚCI W RAMACH KONSTYTUCJI
wolność osobista
równość wobec prawa i sądu
wolność wyznania
wolność druku
GOSPODARKA KRÓLESTWA
reformy ministra
Ksawerego Druckiego-Lubeckiego
rozwój przemysłu metalurgicznego, górniczego, włókienniczego
zniesienie cła na handel z Rosją
potrojenie eksportu
rozwój dróg lądowych i rzecznych
utworzenie Banku Polskiego
Rozwój kultury w Kongresówce.
wzrost liczebności inteligencji (nauczyciele, artyści, inżynierowie, lekarze, prawnicy)
1816 - utworzenie
Uniwersytetu Warszawskiego

budowa
Teatru Wielkiego
wydawanie czasopism
oświecenie wypierane przez romantyzm
POWSTANIE LISTOPADOWE
POWSTANIE STYCZNIOWE
Powstanie listopadowe 1830-1831
Powstanie styczniowe 1863-1864
Charakter państwa powstańczego
Sytuacja władz powstańczych
Charakter wojska i walk
Stosunek sił
Wolne od Rosjan Królestwo Polskie
Rząd i sejm w wolnej Warszawie.
Regularna armia i bitwy wielotysięcznych oddziałów
70 tys. powstańców przeciw 150 tys Rosjan
Państwo podziemne w Królestwie okupowanym przez Rosjan.
Zakonspirowany rząd w okupowanej Warszawie.
Partyzantka, liczne potyczki niewielkich oddziałów.
30 tys. powstańców przeciw 200 tys. Rosjan
Porównanie powstania listopadowego i styczniowego.
PRZYCZYNY POWSTANIA LISTOPADOWEGO
nieurodzaj , drożyzna
łamanie konstytucji przez cara
sytuacja w Europie ( niepokoje we Francji, Belgii)
działalność spiskowa
zapowiedź wysłania polskiej armii do Belgii
nie przyłączenie ziem zabranych do Królestwa
PRZYCZYNY POWSTANIA STYCZNIOWEGO
osłabienie Rosji po wojnie krymskiej
nadzieje rozbudzone przez zjednoczenie Włoch
rosyjskie represje wobec uczestników manifestacji patriotycznych
zapowiedź branki do rosyjskiego wojska
działalność radykalnych: czerwonych i białych
SKUTKI POWSTANIA STYCZNIOWEGO
śmierć ok. 20 tys. Polaków
kilkadziesiąt tysięcy zesłanych na Syberię
zniszczenie dużych obszarów
rusyfikacja
cenzura
likwidacja polskiego szkolnictwa wyższego
uwłaszczenie chłopów
przygnębienie i poczucie katastrofy - koniec pomysłów powstańczych
Przebieg powstania listopadowego
29. XI 1830
- noc listopadowa atak spiskowców ze Szkoły Podchorążych(
Piotr Wysocki
) na Rosjan w Warszawie - wsparty przez ludność Warszawy
XII 1830 -
gen. Józef Chłopicki
dyktatorem powstania,
I 1831 r.
detronizacja cara Mikołaja I
25 II 1831
r. nierozstrzygnięta bitwa pod Grochowem
wiosna 1831
- zwycięstwa Polaków pod Dębem Wielkim i Iganiami
26 V 1831
r. klęska pod Ostrołęką
IX 1831
- kapitulacja Warszawy
21 X 1831
r. kapitulacja twierdzy Modlin
SKUTKI POWSTANIA LISTOPADOWEGO
represje - wyroki śmierci,
katorga
, konfiskata majątów, wcielenie żołnierzy do armii rosyjskiej
likwidacja polskiej armii i sejmu
zniesienie konstytucji i wprowadzenie
Statutu Organicznego
( zniesienie odrębności państwowej)
koniec układu celnego
kontrybucja i armia okupacyjna
Wielka Emigracja
POZYTYWIZM

- kierunek filozoficzny odrzucający romantyzm a propagujący naukowe podejście do świata i nauki
Pozytywizm a Polacy.
okres literacki
program rozwoju społecznego
odrzucenie walki zbrojnej na rzecz rozwoju gospodarczego i kulturalnego
praca organiczna
- rozwój wszystkich grup społecznych a chłopów w szczególności poprzez : uprzemysłowienie, oświatę, wyższy poziom rolnictwa
praca u podstaw
- kształcenie ludu i rozbudzanie jego świadomości narodowej
inne hasła: emancypacja, ograniczanie wpływu kleru, równouprawnienie Żydów
Likwidacja autonomii po powstaniu styczniowym
Zamiast Królestwa Polskiego –
Kraj Przywiślański
Rusyfikacja
– język rosyjski w szkołach i urzędach, T.Ź. s. 215
Walka z kościołem katolickim -likwidacja zakonów, zabór majątku
Administracja obsadzona przez Rosjan
Zamiast warszawskiej Szkoły Glównej – rosyjski uniwersytet
Brutalne rządy generała –gubernatora – stan wojenny do początków XX w. oparte o policję i donosicieli
Zakaz działalności politycznej – kara: aresztowania i zsyłki bez wyroku sądu
akcja kolonizacyjna na ziemiach zabranych
Polityka władz rosyjskich.
Polityka władz pruskich
Germanizacja
– usunięcie języka polskiego z urzędów, sądów, szkolnictwa, zastępowanie nazw polskich miejscowości - niemieckimi
Kulturkampf
– walka o kulturę - próba podporządkowania kościoła katolickiego państwu usuwanie księży z parafii, szkolnictwa, egzaminy z niemieckiej kultury
1886 r. powołanie
Komisji Kolonizacyjnej
-wykupywanie ziemi z polskich rąk i przekazywanie ich osadnikom niemieckim
Rugi pruskie
– wysiedlenie ok 30 tys Polaków pochodzących z innych zaborów
- ustawa utrudniająca osadnictwo polskie – sprawa wozu Drzymały
1894 r.
Niemiecki Związek Kresów Wschodnich ( Hakata)
F.Hansemann, H. Kennemann, H. Tiedemann- antypolska organizacja wspierająca politykę rządu niemieckiego
1901-1902 -
strajki polskich dzieci we Wrześni
- protest przeciwko religi w j. niemieckim
Polityka władz austriackich wobec Galicji.
Autonomia galicyjska
–szerokie swobody i uprawnienia dla Polaków w zaborze austriackim
Język polski w urzędach i sądach
Działa Sejm Krajowy i organ wykonawczy Wydział Krajowy i mianowany przez cesarza namiestnik - Polak
Polscy polityce pełnili funkcje w urzędach centralnych – minister finansów Julian Dunajewski
Działają wyższe uczelnie w Krakowie i Lwowie
swobodny rozwój kultury polskiej( teatry , wystawy, wydawnictwa)
Polityka władz austriackich wobec Galicji.
Autonomia galicyjska
–szerokie swobody i uprawnienia dla Polaków w zaborze austriackim
Język polski w urzędach i sądach
Działa Sejm Krajowy i organ wykonawczy Wydział Krajowy i mianowany przez cesarza namiestnik - Polak
Polscy polityce pełnili funkcje w urzędach centralnych – minister finansów Julian Dunajewski
Działają wyższe uczelnie w Krakowie i Lwowie
swobodny rozwój kultury polskiej( teatry , wystawy, wydawnictwa)
Przykłady architektury renesansowej w Polsce.
Cerkiew pod wezwaniem Świętych Cyryla i Metodego we Wrocławiu
Bogato zdobione fasady
Pilastry
Rzeźby
Okazałe ogrody
Wnętrza pełne złoceń, płaskorzeźb i dekoracji
Realistyczne plafony
Cechy charakterystyczne architektury baroku:
RUCH I DYNAMIKA
SILNE EMOCJE
PRZEPYCH W ZDOBIENIACH
RZEŹBA
EKSTAZA ŚW. TERESY
ŚWIATŁOCIEŃ
RUCH I DYNAMIKA
SCENY BIBLIJNE I MITOLOGICZNE

Słynni malarze: CARAVAGIO, REMBRANDT, RUBENS
CECHY MALARSTWA
CARAVAGIO DAWID
Legiony Polskie
we Włoszech.
utworzone w
1797
r. w Republice Lombardzkiej za zgodą Napoleona Bonaparte
dowódca:
generał Jan Henryk Dąbrowski
składały się z ochotników i jeńców z armii austriackiej - ok. 8 tys.
+

promowano ideały rewolucji francuskiej, postawę patriotyczną
-

wykorzystane do zwalczania ruchów niepodległościowych
Ziemie polskie w drugiej połowie XIX wieku.
Przemiany gospodarcze w drugiej połowie XIX wieku.
szybki rozwój gospodarczy w zaborze rosyjskim i zaborze pruskim
rozwój linii kolejowych ułatwił rozwój gospodarczy
pozytywne efekty pracy organicznej
Zacofanie gospodarcze Galicji
Gospodarka w zaborze rosyjskim.
główne ośrodki przemysłu: Warszawa, Łódź i Zagłębie Dąbrowskie - najbardziej uprzemysłowiona część Rosji
szybki rozwój : otwarty rynek rosyjski, tania siła robocza
dominuje przemysł włókienniczy, hutniczy, wydobywczy
rolnictwo zacofane i nieprzynoszące dochodów
Gospodarka w zaborze pruskim.
dochodowe rolnictwo opierające się na dużych gospodarstwach rolnych
zaawansowane techniki uprawy: płodozmian, nawozy sztuczne, maszyny rolnicze
rolnicze zaplecze uprzemysłowionych części Niemiec
rozwinięty przemysł przetwórczy produktów rolnych
Górny Śląsk- największe centrum wydobycia węgla i hutnictwa i przemysłu metalurgicznego
Gospodarka w Galicji.
znikomy rozwój gospodarczy- powszechna bieda i brak inwestycji państwowych
największe w Europie wydobycie ropy naftowej w rejonie Borysławia i Drohobycza
rolnictwo rozdrobnione i zacofane
Święte Przymierze (1815)
sojusz państw europejskich stworzony przez : Rosję, Austrię i Prusy
cel oficjalny: zapewnienie pokoju i ładu opartego na wartościach chrześcijańskich
cel faktyczny: utrzymanie porządku pokongresowego i wspólne zwalczanie ruchów rewolucyjnych i wolnościowych
CZERWONI
radykalne ugrupowanie
studenci, inteligencja , mieszczanie
wywołanie powstania
uwłaszczenie chłopów
sojusz z rewolucjonistami rosyjskimi
BIALI
ugrupowanie umiarkowane
ziemianie, burżuazja, inteligencja
codzienna praca na rzecz rozwoju kraju
petycje i pokojowe manifestacje
stopniowe reformy
odrzucenie walki zbrojnej
...a teraz posłuchać i iść biegać!
Full transcript