Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

VWO: Aarde en Middellandse Zeegebied

Onderwerpen: (1) endogene processen, opbouw; (2) exogene processen, afbraak; (3) relatie mens-natuur in MZ gebied
by

Fokko Hooijer

on 14 November 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of VWO: Aarde en Middellandse Zeegebied

VWO: Aarde en Middellandse Zeegebied Processen binnen de aardkorst en gevolgen daarvan Relatie mens-natuur in het Middellandse Zeegebied Processen aan buitenkant van de aardkorst Aanname:
Actualiteitsprincipe "Alles wat nu gebeurt, gebeurde vroeger op dezelfde manier" Uitbarsting in Pompeï (79 nChr) Zelfde soort uitbarsting later Opbouw van de aarde Aardkern Vaste binnenkern
Vloeibare buitenkern Zware metalen Heet door kernreacties Aardmantel Verwarming door kern Vrij zware metalen Ontstaan van convectiestromen Vast gesteente onder
onze voeten? vast stroperig mantel (+/- 100 km) mantel (+/- 75 km) korst (+/- 10 km) korst (+/- 30 km) rest van de mantel (+/- 2750 km) Platentektoniek Grieks: tektonikós, betekent bouwwerk Tektoniek voor dummies Het is een naam voor alle bewegingen en vervormingen van de aardkorst bij elkaar. De aardkorst bestaat uit een aantal brokken: "platen" Convergente plaatgrens Platen bewegen naar elkaar toe Divergente plaatgrens Platen bewegen van elkaar af Transforme plaatgrens Platen bewegen langs elkaar Aanwijzingen voor bestaan
platentektoniek Wegener Continenten passen als een puzzel in elkaar
Overeenkomsten in fossielen van flora/fauna
Paleomagnetisme Paleomagnetisme Magnetische pool draait regelmatig om.

De richting van 'oud' magnetisme is opgeslagen in gestold lava in de aardkorst.

Patroon is gespiegeld, dus oceaan wordt hier breder Belangrijkste zones Subductiezone Oceanische plaat is zwaarder dan continentale plaat

Oceanische plaat (basalt, sediment en water)
duikt onder continentale plaat (+ slab pull)

Plaat smelt op +/-75 km diepte
(licht, maar stroperig materiaal)

Door toenemende druk dringt
magma door de korst naar het
oppervlak

Vulkanisme Mid-oceanische rug Convectiestromen bewegen hier
uit elkaar

Daardoor breekt de plaat (ridge push)

Vloeibaar magma dringt in de spleet

Nieuwe aardkorst met basalt Twee soorten korst Oceanische korst:
dun
basalt: zwaar gesteente
ligt +/- 4 km lager dan continentale korst Continentale korst:
dik
graniet: liger gesteente
ligt +/- 4 km hoger dan oceanische korst Trog Gevolgen p.t. Explosieve eruptie Oceanische plaat die onderduikt
bestaat uit basalt, sediment en water.


Magma is licht en stroperig

Eruptietype: explosief, door stroperigheid

Vulkaantype: steile stratovulkaan,
opgebouwd uit laagjes as en lava Effusieve eruptie Zeer vloeibaar magma

Kan geen druk opbouwen,
dus vloeit rustig uit

Kan ver uitvloeien,
dus lage vulkaan


Waar: bij mid-oceanische ruggen en bij hotspots Verschil in kristalgrootte graniet/basalt Hoe dieper in de aardkorst een gesteente stolt

Hoe langer de stolling duurt (dieper is het warmer)

Hoe langer de kristalvorming duurt

Hoe groter de kristallen (bij graniet) Magmakamer Opstijgend magma Pyroclastisch materiaal
(as, steentjes) Lava (andesiet) Trog Vulkanisme:
eruptietypes "Rustig" Hotspot Hier vind je vulkanisme door opstijgende lava,
VER van een plaatgrens.

De "wratten" van de aarde


Te zien als een reeks van vulkanen, waarom? Aardbevingen Trilling door verschuiving van de aardkorst
Door opbouw van spanning door wrijving nodig.
Hoe meer opbouw van spanning, hoe zwaarder de beving. Hoe zwaar is een aardbeving? Priester, keek naar de schade Wetenschapper, keek naar vrijgekomen energie Gebergtevorming Plooiingsgebergte De grootste kreukelzone op aarde... Bij druk (b.v. convergentie) Breukgebergte Bij rek (b.v. divergentie) Van binnenuit: aangedreven door hitte in de aarde Endogene processen Van buitenaf: aangedreven door de zon Exogene processen Door verwering, erosie en massabeweging Afbraak *Afbraak* van gesteente door exogene processen Verwering Vooral in woestijnen, daar wisselen
dag/nacht temperaturen sterk Vooral in hooggebergte, doordat
temperatuur daar vaak rond 0 gr is
en water aanwezig is Vorming karstverschijnselen: grotten, gangen
doordat het zuur kalk oplost. Gaat het snelst in de tropen: vochtige en warme omgeving Het losse verweringsmateriaal vormt de bodem voor de planten Verweringsmateriaal komt door reliëf in beweging Massabewegingen Droog Nat Langzaam Snel aardverschuiving modderstroom steenlawine bodemkruip *Afschuren* en transporteren van gesteente door wind, water of ijs Erosie Regel: eroderende kracht en getransporteerd materiaal is afhankelijk van de stroomsnelheid.

B.v. hoe sneller het water stroomt, hoe meer kracht het water heeft, hoe zwaarder materiaal het kan meenemen. Opbouw door sedimentatie Neerleggen van door erosie meegevoerd materiaal Vaak in horizontale lagen neergelegd, door afname stroomsnelheid

Vaak gelaagd

Landschappen:
puinwaaier
meanderende rivier
delta Hooggelegen gebieden Laaggelegen gebieden Landschappen:
hoe jonger het gebergte, hoe minder erosie er is geweest, dus hoe scherper/steiler
v-vormig dal door rivieren
u-vormig dal door gletsjers Kringlopen belangrijk bij
landschapsvorming Kringloop van reliëf gebergtevorming (plooiing) verwering en erosie sedimentatie Gesteentenkringloop magma metamorf
gesteente sediments-
gesteente Hoe hangen de processen met elkaar samen? stollings-
gesteente Ontstaat door stolling van
vloeibaar gesteente graniet
(bij intrusie, dieptegesteente) andesiet
(bij stratovulkaan, uitvloeiingsgesteente) basalt
(bij schildvulkaan, uitvloeiingsgesteente) hoge druk/
temperatuur hoge druk/
temperatuur afbraak door verwering en erosie
opbouw door sedimentatie
verharding door druk lagen afbraak door verwering en erosie
opbouw door sedimentatie
verharding door druk lagen smelten smelten Ontstaat door omvorming je vindt een hoge druk en temperatuur dieper in de aardkorst bij
plooiing
dikke sedimentlagen boven op elkaar verhard zandsteen zandsteen kalksteen marmer schalie
(kleisteen) leisteen bruinkool steenkool Ontstaat door verharding en
vervorming van afgezet materiaal zandsteen kalksteen schalie
(kleisteen) bruinkool zand kalk(skeletten) klei veen Waterkringloop Speelt een grote rol bij exogene processen Landschap en de mens Geofactoren Factoren die een rol spelen bij ontstaan en verandering landschap Voorbeeld Hoe kan het dat Europa geschikt is voor loofbos en wat is de invloed van de mens op het bos geweest? Voorwaarden voor groei loofbos:
Geofactor klimaat: gematigde temperaturen en het gehele jaar door neerslag
Geofactor ondergrond: voldoende los verweringsmateriaal om in te wortelen
Geofactor bodem: voldoende bodemleven om dood plantenmateriaal om te zetten in voedingsstoffen

Invloed van de mens:
Geofactor mens: sinds middeleeuwen toenemende houtkap
Gevolg voor geofactor bodem: minder beschikbare voedingsstoffen
Gevolg voor geofactor ondergrond: meer bodemerosie op heuvels omdat de grond minder goed wordt vastgehouden Overzicht landsc.zones Grote gebieden met ongeveer hetzelfde klimaat en vegetatie De tropische zone ►Geschiktheid voor landbouw
- lage chemische vruchtbaarheid
- traditionele landbouw =
zwerflandbouw ►Natuurlijke begroeiing
- tropisch regenwoud
- savanne
- woestijnsteppe ►Klimaten
- tropisch regenwoudklimaat
- savanne klimaat Is hier sprake van een grote
of kleine uitspoeling? De aride zone de voorgrond Welk deel van deze foto ↑ bestaat uit
natuurlandschap, de voorgrond of
de achtergrond? ►Geschiktheid voor landbouw
-Lage fysische vruchtbaarheid

Traditionele landbouw = combinatie van sedentaire akkerbouw en nomadische veeteelt
Moderne landbouw = irrigatielandbouw ►Natuurlijke begroeiing
-woestijn (zand, grind, rots en zout)
-woestijnsteppe ►Klimaten
-woestijnklimaat
<250mm neerslag
Hoge neerslagvariabiliteit De gematigde zone ►Geschiktheid voor landbouw
-hoge tot zeer hoge chemische vruchtbaarheid
-groeiseizoen lang genoeg

Graanschuur van de wereld ►Natuurlijke begroeiing
-zomergroen loofwoud
-grassteppe (prairie, pampa, poesta) ►Klimaten
-gematigd zeeklimaat
-steppeklimaat De boreale zone Grote uitspoeling door een hoog neerslagoverschot Is hier sprake van een grote of kleine uitspoeling? ►Geschiktheid voor landbouw
-Lage chemische vruchtbaarheid
Vrijwel geen landbouw, alleen bosbouw ►Natuurlijke begroeiing
-naaldwoud ►Klimaten
-landklimaat, lage
wintertemperaturen,
kort groeiseizoen De polaire zone ►Geschiktheid voor landbouw
-Lage fysische vruchtbaarheid (permafrost)
Traditionele = extensieve
Landbouw veehouderij ►Natuurlijke begroeiing
-toendra (gras, heide, struiken)
-geen begroeiing, (sneeuw, ijs, kaal) ►Klimaten
-toendraklimaat
-poolklimaat
Kort groeiseizoen, lage
temperaturen De subtropische zone Zie hoofdstuk 2! ►Geschiktheid voor landbouw
-Lage chemische vruchtbaarheid
-Traditionele = kleinschalig
landbouw
-Moderne = grootschalige
landbouw irrigatielandbouw ►Natuurlijke begroeiing
-naald- en loofbos
-lage struiken en bomen
-steppe ►Klimaten
-subtropisch klimaat, kenmerken
van een gematigd zeeklimaat en
een tropisch klimaat De bodem verliest vruchtbaarheid en daardoor economische waarde Landdegradatie Oorzaken:
te intensief gebruik voor landbouw/mijnbouw/bosbouw
snelle bevolkingsgroei vraagt veel ruimte Versnelde bodemerosie Verweringslaag wordt snel afgevoerd door afstromend regenwater na het verdwijnen van de vegetatie Oorzaak 1: ontbossing Oorzaak 2: slechte landbouwmethode Verdroging van de steppe en oprukken van de woestijn Verwoestijning Relatie geofactoren houtkap veel neerslag veel reliëf nodig voor afstroming bevolkingsgroei, waardoor overbeweiding hoge neerslagvariabiliteit:
perioden van droogte ontbossing voor
brandhout Verzilting Zouter worden van de bodem, maakt landbouw onmogelijk Gevolgen:
verlies vruchtbare landbouwgrond
milieuramp bij landdegradatie op grote schaal, want grote gebieden dan onbewoonbaar duurzaam
landgebruik Drie belangrijkste vormen Relatie geofactoren Neerslagvariabiliteit
- gemiddelde neerslag 300-500 mm
- grote verschillen per jaar Bevolkingsgroei
- overbeweiding
- ontbossing
- uitbreiding akkerland - Natuurlijke begroeiing verdwijnt
- Bodem spoelt of waait weg Waar? verzilting: in (semi-)aride zones versnelde bodemerosie: in gebieden met veel reliëf en veel neerslag verwoestijning: verzilting: in (semi-)aride zones Landdegradatie komt vaker voor in onderontwikkelde landen, want? Natuur- en milieurampen Rampen met veel slachtoffers, grote schade en ontwrichting van de samenleving Verschillen en overeenkomsten Overzicht Hazard = gevaar --> Hoe kunnen we (burgers, bedrijven, overheid) ons goed voorbereiden op rampen? Hazard management Koolstofkringloop Koolstof in alle sferen Het element koolstof zit in alle ‘sferen’ om ons heen,
maar steeds in een andere vorm… In water
opgeloste
CO2 Organisch
materiaal Steenkool, kalksteen, bruinkool,
veen, marmer bestaan allemaal
uit chemische verbindingen met koolstof CO2 Uitwisseling van koolstof (C) tussen reservoirs Welke processen dragen bij aan de
koolstofkringloop? CO2 wordt opgenomen en afgegeven door de oceaan Sedimentatie van
kalkskeletjes en schelpen
> kalksteen Kalksteen duikt weg
in de aardkorst verwering vulkanisme fotosynthese De thermostaat van de aarde Bij de vorming van kalksteen en steenkool zijn
grote hoeveelheden koolstof opgeslagen in lithosfeer Conclusie: het broeikaseffect is in de geologische geschiedenis sterk afgenomen. De concentratie CO2 in de atmosfeer is in de loop
van de geologische geschiedenis sterk gedaald. Waar is alle koolstof uit de verdwenen CO2
gebleven? >90% CO2 0,035% CO2 verwering CO2 wordt opgenomen
en afgenomen door
de oceaan sedimentatie
kalkskeletjes,
wordt kalksteen fotosynthese kalksteen duikt weg
onder aardkorst Natuurramp: veroorzaakt door natuurkrachten, gebeurt plotseling

Milieuramp: verstoring van door de mens (b.v. versterkt broeikaseffect, versnelde bodemerosie), gebeurt geleidelijk

Waar ligt de grens tussen een natuurramp en een milieuramp?

Voorbeeld: overstroming Gewenste strategie 1. Risicoanalyse 2. Technische maatregelen 3. Voorbereiding bevolking Bestuderen van
rampen uit verleden Succes hangt af van... 1. Welvaart: technische maatregelen voor arme landen onbetaalbaar

2. Kwaliteit van bestuur staat: bij slechte organisatie of corruptie kan regering bevolking niet goed voorbereiden

3. Verschil in risicoperceptie: persoonlijke inschatting van gevaar; mensen die het laag inschatten nemen minder snel maatregelen ("mij gebeurt het niet") Endogene processen:
platentektoniek Groeten vanuit de
Middellandse Zee! woestijn in spanje fruitteelt Toscane als toeristisch gebied cultuurhistorie olijfbomen bosbranden Complexer bij inzoomen Vroeger lag er een oceaan

Over 10 mln jaar is de Middellandse Zee verleden tijd Inzoomen Inzoomen Oceanische of
continentale korst? Oceanische of
continentale korst? Vulkanisme Appenijnen verdronken gebergtes Hazard management is nodig.
Landen rond Middellandse Zee verschillen in ontwikkelingsniveau, dus pakken het verschillend aan. Subtropische landschapszone Hardbladige vegetatie Vegetatie is aangepast aan droogte tijdens de zomer
Bomen met leerachtige bladeren die altijd groen blijven, ook naaldbomen
Struiken met harde, glanzende bladeren
Kruiden: tijm, etc. Kenmerken Diep wortelstelsel Olijfbomen en kurkeik Klimaat Waarom zien de planten er zo uit? Klimaat Cs Warm gematigd klimaat
Natte natte winters

Positief:
Zachte winters  alle maanden T>10°C  planten groeien altijd
Negatief:
Zomerdroogte
Hoe neerslag valt (volgt hierna) Klimaat Cs In totaal 300 mm in 4 tot 5 uur.
Soms tot wel 20 mm per 6 minuten!
In Nederland: 800 mm neerslag per jaar

Regengebied blijft hangen tegen gebergten  regent leeg
Een hoge neerslagintensiteit: de hoeveelheid die per uur of per dag valt
Een hoge neerslagvariabiliteit per jaar: bui kan ook niet vallen.... Dorp op 22 sept. 1992 Neerslag: v.b.
Vaison la Romaine Dorp op 22 sept. 1992 Waterbalans Verschuiving loodrechte zonnestand Situatie in januari of juli? toevoer opslag afvoer Waterbalans is vaak niet in evenwicht droge zomer warme zomer,
dus veel verdamping in (stuw)meren
en grondwater grote vraag door
irrigatie en toerisme grondwater is
niet-vernieuwbaar!
gevolg: verdroging Voorbeelden van oplossingen Duurzaam watergebruik Druppelirrigatie (landbouw grootste boosdoener)

Droogtelandbouw (citrusbomen, olijfbomen)

Minder golfbanen, zwembaden voor toeristen

Recyclen afvalwater (70% wordt op zee geloosd) Water van reservoirs naar droge gebieden Great Man Made River Project in Libië Grondwater oppompen

Duurzaam? Hoe landbouw te bedrijven in een extreem klimaat? Landbouw Òf zorgen dat je water krijgt

Òf zorgen dat je geen water nodig hebt

Drie verschillende soorten landbouw Mediterrane landbouw Water wordt met windmolens opgepompt uit waterputten en zo via greppels verdeeld over de akkers. 1. Irrigatielandbouw 1. Irrigatielandbouw (Eurostat) Tijdens de irrigatie verdampt veel water. In water zitten opgeloste zouten die na de verdamping achterblijven op de akkers. Zij maken de bodem onvruchtbaar.
Als waterbalans niet in evenwicht (verdamping>neerslag), dan niet duurzaam (?)
Verzilting van de bodem Milieuprobleem: verzilting Teelten aangepast aan de droogte
Planten met diepe wortels (olijfbomen, wijnranken)
Vooral op hellingen, soms met terrassen 2. Droogtelandbouw Afspoelend water slijt steeds diepere geulen in de helling Milieuprobleem:geulerosie Regel: Verstoring van natuurlijke plantengroei door menselijke activiteit leidt in semi-aride gebieden vaak tot sterke geul-erosie Milieuprobleem:geulerosie Olijfbomen (>100jr oud) in Anadalusië, Spanje. De bodem is helemaal geërodeerd. Milieuprobleem: erosie Wortels van wijnranken (Cote du Ventoux) worden zichtbaar door watererosie Milieuprobleem: erosie 3. Extensieve veeteelt Overbegrazing  bodembedekkend gewas verdwijnt  afspoeling van grond door water Milieuprobleem: overbegrazing Zeevervuiling Rioolwater
Plastic afval
Industrie
Overbemesting
Olierampen Toerisme Actieplan lastig,
landen niet op 1 lijn vs. Verschil tussen weer en klimaat Verwachting
donderdag 20 tot en met woensdag 26 september 2012

Vandaag en morgen: Wolkenvelden, af en toe regen.
Het is overwegend bewolkt met af en toe regen, het meeste wordt in het noorden verwacht. De middagtemperatuur ligt rond 16 graden. De wind is zuidwestelijk, matig, in het noordelijk kustgebied vrij krachtig, mogelijk krachtig.
Komende nacht is er veel bewolking, daar valt soms ook wat regen. In het zuiden en zuidoosten is er alleen (dunne) hoge bewolking. De minimumtemperatuur ligt tussen 13 graden in het Waddengebied en 6 graden in het zuidoosten. De wind is zwak tot matig uit zuid tot zuidwest.

Morgen verandert er weinig in dit weerbeeld. Er is vrij veel hogere bewolking en in het noorden valt af en toe (mot)regen of een bui. De middagtemperatuur ligt rond 17 graden. De wind is zwak tot matig uit zuidwest. (Bron: KNMI) Mondiale circulaties
van lucht en water Verschil in breedteligging --> versch. in temp. Hoe loodrechter de stralen op de aarde vallen
hoe meer geconcentreerder de straling
dus hoe warmer Evenwichtsherstel door wind-/zeestromen Verschil in temperatuur --> wind Temperatuursverschillen op aarde zorgen voor mondiale luchtstromen en zeestromen. Ontstaan luchtdrukverschillen Drie kolommen lucht boven X, Y en Z.
Lucht is in rust. Lucht wordt verwarmd bij Y
--> Lucht in kolom Y zet uit
--> Kolom Y wordt hoger
N.B.: alle kolommen zijn nog even zwaar! Bij Y' is nu WEL lucht, bij X' en Z' niet
--> lucht gaat bovenin wegstromen van Y'
--> Kolom Y wordt lichter, kolom X en Z zwaarder
--> Y wordt lagedrukgebied, X en Z hogedrukgebied Bij kolom X en Z is MEER lucht
--> lucht gaat onderin terugstromen naar Y (WIND)

Bij lagedrukgebied: warme lucht stijgt
Bij hogedrukgebied: koude lucht daalt Mondiale luchtcirculaties N.B. tekening laat situatie zien als zon op evenaar staat! Oceanische circulaties Neerslag door ITCZ Zee temperatuur Loodrechte zonnestand verschuift
--> ITCZ (zone met lagedrukgebieden rond evenaar) ook! door passaten westenwinddrift golfstroom Water neemt warmte langzaam op en geeft warmte langzaam af.
Zeer belangrijk voor energietransport. Mondiale klimaatzones door kou dalende lucht (polaire klimaten) botsende polaire en tropische lucht geeft wisselvallig weer (zee- en landklimaat) dalende lucht wordt opgewarmd, droog
(aride klimaten) warme opstijgende lucht koelt af, geeft neerslag (tropische klimaten) Afwijkingen van mondiale klimaatzones door 4 oorzaken: Verdeling van land en zee Zeestroom heeft matigende invloed op temperatuur langs de kust,
als wind aanlandig is. Water koelt langzaam af en warmt snel op, want:
Water heeft meer energie nodig om 1 graad op te warmen dan land
De zonnestraling dringt diep door, want het is doorzichtig
Water mengt

Gevolg:
Zeeklimaat: bij aanlandige wind van zee, koele winters, zachte zomers, vochtige wind dus meer neerslag
Landklimaat: waar zee geen invloed (meer) heeft, koude winters, warme zomers, drogere wind dus minder neerslag Ligging van gebergten westenwinden Stuwingsneerslag stijgende lucht
loefzijde dalende lucht
lijzijde (regenschaduw) Hoogteligging Hoe hoger ...
hoe kouder Klimaatindeling (A) (B) (C) (D) (E) Op basis van vegetatie (beinvloed door temperatuur en neerslag) Klimaatverandering Mondiale klimaatverandering door de mens Natuurlijke regionale klimaatverandering Achter C, D en A:
..f: hele jaar door neerslag
..w: droge winter
..s: droge zomer Klimaatverandering in het verleden Nederland in kwartair Moessons In tropische zone soms moesson i.p.v. passaat Moesson is halfjaarlijks draaiende wind REGEL: Hoe groter de afstand die de wind over zee aflegt, hoe natter de moesson ITCZ Intertropische convergentiezone gebied in tropen met lagedrukgebieden waar passaten bij elkaar komen L H L H Afwisseling glacialen en interglacialen in kwartair (laatste 2 mln jaar) Voornamelijk door veranderingen aardbaan rond de zon:
meer/minder elliptische baan
hellingshoek aardas
tolbeweging aardas
(zoek op Milankovic) Andere oorzaken voor klimaatverandering As in atmosfeer door vulkaanuitbarstingen (effect door maar enkele jaren)
Platentektoniek, waardoor zeestromen veranderen
Veranderingen in albedo (meer ijs --> meer weerkaatsing)
Stilvallen golfstroom Versterkt broeikaseffect Menselijke oorzaken:
uitstoot CO2 (zie rechtsboven)
ontbossing (minder opname CO2)
bevolkingsgroei
stijging welvaart (meer energieverbruik) El Nino 3-7 jaarlijkse klimaatschommeling in Stille Oceaan sterke ZO-passaat
--> stuwing opwarmend oceaanwater naar Australië/Indonesië

Zuid-Amerika: droogte door opwellend koel zeewater (H)

Indonesië: veel neerslag door opgestuwd warm water (waarom: L) ZO-passaat zwakt af
--> opgewarmd oceaanwater stroomt terug naar Zuid-Amerika
--> neerslag verschuift mee

Zuid-Amerika: hevige neerslag door relatief warm oceaanwater (--> modderstromen, overstromingen)

Indonesië: droogte (--> bosbranden door zwerflandbouw, die blijven branden, luchtverontreiniging)
Full transcript