Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Untitled Prezi

No description
by

Karolina Hau

on 26 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Untitled Prezi

źródła, przykłady analizy, problemy Lingwistyka płci Dlaczego męska rozmowa ma dotyczyć ważnych, zasadniczych i niejednokrotnie trudnych spraw?

A babskie gadanie to paplanie o błahostkach? Jak dowodzą badania (Weatherall 2002, Hellinger i Bussmann, 2001-2003) wszystkie zbadane dotąd języki świata charakteryzują się zawartym w nich nierównym obrazem obu płci, ze zdecydowanie gorszym, niekorzystnym wizerunkiem kobiet, zakodowanym na różnych płaszczyznach języka: w leksyce i słowotwórstwie, frazeologii i gramatyce. Językoznawstwo feministyczne Dlaczego zdanie He is a professional oznacza, że on dobrze wykonuje prestiżowy zawód, a She is a professional oznacza, że ona wykonuje najstarszy zawód świata? Podstawowe zagadnienia:
1. Specyfika użycia języka przez kobiety i mężczyzn
2. Badanie struktury języka, norma i uzus w relacji do świata kobiet i mężczyzn

Cel: odkrywanie przejawów dyskryminacji i dążenie do zmiany postaw językowych

Najważniejsze nazwiska: Lakoff (1975), Spender (1980), Cameron (1985), Coates (1986), Hellinger i Bussmann (2001-2003), Pauwels (1998) Dlaczego dziadek i babcia to dziadkowie, a nie babciowie*?
Dlaczego (jak dobrze pójdzie) będziemy magistrami, a nie magisterkami*? Polskia literatura: asymetrie językowe (Anusiewicz i Handke 1994)
Literatura zagraniczna: seksizm językowy (sexistische Sprache, longue sexiste, lenguaje sexista) Źródła badań nad seksizmem językowym USA i Europa Zachodnia, lata 70. XX
Ruchy feministyczne
Gender studies
Pierwszy etap badań: dokumentowanie niesymetrycznośći w różnych językach świata
Kolejna faza: analiza wpływu tego zjawiska na percepcję świata, relacje między kobietami i mężczyznami
Trzeci etap: studia nad sposobami komunikowania kobiet i mężczyzn, specyficznymi cechami dyskursu „Lingwistyka feministyczna definiuje mowę jako działanie społeczne, poprzez które niektóre grupy społeczne mogą być dyskryminowane, upokarzane lub dyskredytowane. Jeżeli dyskryminacja ta wynika z przynależności do danej płci, mówimy wówczas o zjawisku seksizmu, które zazwyczaj dotyczy kobiet” (Jurasz 1994: 203) Gender studies Women studies
Druga fala feminizmu (równouprawnienie na rynku pracy, aborcja, seksualność)
Kulturowe i społeczne procesy konstruowania norm męskości i kobiecości, internalizacja owych norm oraz społecznych konsekwencji ich obowiązywania. Kwestie klasowe, etniczne, rasowe, religijne.
Nienormatywność płciowa
Teoria społeczeństwa patriarchalnego “Gender is not something we are born with, and not something we have, but something we do (West and Zimmerman 1987) – something we perform (Butler 1990).”

“Sex is a biological categorization based primarily on reproductive potential, wheras gender is the social elaboration of biological sex”

(Penelope Eckert, Sally McConnell-Ginet 2003: 10) “Labeling someone a man or a woman is a social decision. We may use scientific knowledge to help us to make a decision, but only our beliefs about gender – not science – can define our sex. Furthermore, our beliefs about gender affect what kinds of knowledge scientists produce about sex in the first place”
(Anne Fausto- Sterling, 2000) Przykłady praktycznej analizy: •Prawidłowość słowotwórcza polegająca na tworzeniu imion żeńskich od męskich Francuski:
Paul>Paulette
George>Georgette
Jean>Jeanette Angielski:
Patrick>Patricia
Joseph>Josephine •Stosowanie przed imionami i nazwiskami kobiet, lecz nie mężczyzn, wyrazów oznaczających ich stan cywilny Miss/Mrs
Fräulein/Frau
Mademoiselle/MadameSeñorita/Señora
Froken/Frue Mr, Herr, Monsieur, Señor •Słowotwórstwo rzeczowników pospolitych Angielski: waiter>waitress
Szwedzki: arbetare>abetreska (pracownik)
Włoski: avvocato>avvocatessa
Węgierski: brak rodzajów gramatycznych, rzeczowniki będące nazwami zawodów są bezrodzajowe, dodawanie morfemu nő dla zaznaczenia płci żeńskiej, płci męskiej nie zaznacza się morfologicznie
orvos>orvosnő (lekarz)
tanár>tanárnő (nauczyciel) •Luki leksykalne Nazwy zawodów tradycyjnie wykonywanych przez mężczyzn (górnik, hutnik) oraz zawodów prestiżowych (prezydent, ambasador, konsul): brak żeńskich odpowiedników
-man: fireman, chairman, postman Nazwy zawodów tradycyjnie kobiecych (przedszkolanka, sprzątaczka): brak męskich odpowiedników, tworzenie nowej formy, a nie stosowanie żeńskiej wobec mężczyzn •Gatunkowość rzeczowników męskoosobowych "Masculine nouns like Russian vrač (physician), French ministre (minister) or Arab muhami (lawyer) may be used to refer to males, groups of people whose gender is unknown or unimportant in the context, or even female referents, illustrating the function of the so called generic masculine usage. The reverse, i.e. the use of feminine nouns with gender- indefinite reference is the rare exception." (Hellinger i Bussmann, 2001-2003: 9) •Pejoratywizacja rzeczowników żeńskoosobowych Semantyczna degradacja, początkowo neutralne, a nawet pozytywne określenia stopniowo stają się nazwami mającymi seksualne zabarwienie, z czasem uzyskują negatywne konotacje
Kobiety rozwiązłe, lubiące towarzystwo mężczyzn, prostytutki
(japoński, angielski, niemiecki, francuski, arabski) Mistress (pani domu, paralelne do master)> kochanka,
a kept mistress (utrzymanka)
Madam (pani, zwrot grzecznościowy) > burdelmama
Queen (królowa)> pogardliwe określenie homoseksualisty • Językowa niewidzialność kobiet, czyli asymetrie w systemie rodzajowym Frazy nominalne, w skład których wchodzą rzeczowniki męskie i żeńskie: czasowniki, przymiotniki, zaimki (języki słowiańskie, włoski, francuski, hiszpański)
Jeden mężczyzna i trzy kobiety poszli do kina. Pronominalizacja
Angielski: jeśli płeć wykonawcy danej czynności nie jest określona, zawsze używa się zaimków rodzaju męskiego he i his
Each candidate should bring three copies of his paper. •Słownictwo, frazeologia, przysłowia Angielski:
He is a professional./ She is a professional.
He is a tramp. (On jest włóczęgą.)/ She is a tramp. (Ona jest prostytutką.)
Japoński:
Yogoreta otoko (brudny mężczyzna, tj. brudas) / Yogoreta onna (brudna kobieta, tj. prostytutka). •Perspektywa: ślub po polsku Kobieta: wychodzi za mąż (z czasów, gdy kobieta wychodziła z domu i wchodziła do rodziny męża, szła więc za mężem)
Mężczyzna: żeni się (pewien etap w życiu mężczyzny, kiedy zaczyna żyć z żoną=mieć żonę) Opozycja wyjątkowa: hiszpański (casarse), francuski (se marier), angielski (to marry), niemiecki (heiraten)
Ale: poślubić, pobrać się, wziąć ślub, stanąć na ślubnym kobiercu, zawrzeć związek małżeński, pojąć za żonę/za męża Czeskie: Poczekaj miesiąc, zanim pochwalisz konia i rok zanim pochwalisz kobietę.
Tureckie: Niech kobieta, która urodzi syna będzie dumna, a która urodzi córkę, ukarze samą siebie.
Arabskie: Samica jest u wszystkich zwierząt lepsza, z wyjątkiem ludzi.
Niemieckie: Kobieta jest jak księżyc, świeci światłem pożyczonym.
Francuskie: Tylko kobieta potrafi sprawić, że mężczyzna staje się parodią samego siebie.
Polskie: Miele językiem jak baba.
Kobieta ma włos długi, a rozum krótki.
Łatwiej wroga pokonać, niż kobietę przekonać. Uniwersalny rodzaj męski Rozstrzygnięcie między systemowym a uzualnym charakterem uniwersalnego maskulinum sprowadza się do pytania, czy gramatyka może obejść się bez takiej funkcji. Splitting: Polacy= Polki i Polacy

„Należy zadać sobie pytanie, kto ponosi odpowiedzialność za te jawne asymetrie widoczne w hasłach słownikowych? Autorki i autorzy słowników? Użytkownicy i użytkowniczki języka? Autorzy i autorki wekscerpowanych dzieł?”
(Miemietz w Łaziński 2006:207) Splitting jest już normą zalecaną w wytycznych językowego równouprawnienia kobiet i mężczyzn w języku niemieckim.
Sufiks In pisany wielką literą przed końcówką liczby mnogiej np. StudentInnen zamiast Studenten und Studentinnen W językach, w których rodzaj gramatyczny zanika tak jak np. w angielskim, reforma feministyczna języka domaga się odrzucenia nielicznych pozostałych sufiksów żeńskich oraz cząstek wskazujących na płeć –ess w mistress, -man w chairman (chairwoman, chairperson lub chair) "Language and gender in Polish"
Gabriela Koniuszaniec i Hanna Błaszkowska Specyfika polskiej fleksji, unikanie splittingu, zamiast feminizacji neutralizację rodzajową poprzez użycie konstrukcji analitycznych rzeczownikowych:
Tegoroczni maturzyści> osoby zdające w tym roku maturę
Naukowcy> kadra naukowa
Klienci> klientela
Pracownicy> personel
Ale:
Katdra naukowa od wieków stara się rozwiązać tą zagadkę.
Klientela ustawiała się w urzędzie w długie kolejki. Każdy ma wolny wybór> Wszyscy mają wolny wybór> Każdy człowiek ma wolny wybór> Wszyscy ludzie mają wolny wybór> Każdy/każda ma wolny wybór

Podjęła męską decyzję> Podjęła stanowczą decyzję

Z dziada pradziada> Od wielu pokoleń „Nie wydaje się możliwe, by polski system językowy mógł być w znaczący sposób zmodyfikowany w kierunku większej symetryczności rodzajowo-płciowej. Także zmiany w zakresie gatunkowości nazw męskoosobowych nie są zbyt prawdopodobne wobec uciążliwości stosowania splittingu. Sztuczne tworzenie form żeńskich jest również problematyczne, gdyż formy uznawane za mało prestiżowe nie mogą liczyć na wdrożenie, zwłaszcza przez kobiety urażone ich użyciem.”
(Szpyra-Kozłowska i Karwatowska, 2010: 281) Problemy
System językowy czy teksty lub strategie komunikacyjne mówiących?

Główna różnica: swoboda wyboru Fakt, że uniwersalnym członem kategorii rodzaju jest maskulinum ma prawdopodobnie uzasadnienie historyczne. System gramatyczny kształtował się przez wieki w społeczeństwie patriarchalnym, a nawet seksistowskim. O mężczyznach mówiło się i pisało w tekstach publicznych częściej niż o kobietach i jest tak nadal, ale ma to podłoże społeczne, a nie językowe. Uniwersalne odniesienie nazw męskich oraz homonimia referencjalna słowa człowiek, które w użyciu szczegółowym odnosi się do mężczyzn, to w pierwszym rzędzie wyraz dążenia do ekonomii języka, a nie narzędzie „językowego unicestwienia” płci żeńskiej (Ciechomska 1993:44) ani insygnia męskiej „władzy nadawania imion”. (Ciechomska 1993) U większości badaczy i badaczek seksizm językowy jest terminem wartościującym a priori, niezależnie od związku tej asymetrii językowej z poglądami lub stereotypami. Problem literalnej interpretacji zapisów prawa nie dotyczy wyłącznie rodzaju. Tak jak rzeczownik męski w kontekście generycznym odnosi się z założenia do grupy różnopłciowej, tak samo rzeczownik w liczbie pojedynczej w tym samym statucie denotacyjnym może odnosić się do zbioru obiektów.
KSH pozwala zarządowi spółki zwołać zgromadzenie wspólników „w innym miejscu” niż siedziba zarządu: jest to jedno miejsce ustalone raz na zawsze czy wiele różnych miejsc?
Anusiewicz, J., Handke, K. (red.), (1994), Język a kultura, Tom IX, Płeć w języku i kulturze, Wrocław.
Cameron, D. (1985), Feminism and linguistic theory, Macmillan, Londyn.
Ciechomska, M. (1993), „Nieobecność”, w: „Pełnym głosem” 1, 43-55.
Coates, J. (1986), Woman, man and language, Longman, Londyn.
Eckert, P., McConnell-Ginet, S. (2003), Language and Gender, Cambridge University Press.
Fausto-Sterling, A. (2000), Sexing the Body, Basic Books.
Handke, K. (2008), Socjologia języka, PWN, Warszawa.
Hellinger, M., Bussmann, H. (2001-2003), Gender across Languages, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam.
Jurasz, A., (1994), „Lingwistyka feministyczna w RFN”, w: Anusiewicz, J., Handke, K. (red.), (1994), Język a kultura, Tom IX, Płeć w języku i kulturze, Wrocław, 201-209.
Karwatowska, M., Szpyra-Kozłowska, J. (2010), Lingwistyka płci: ona i on w języku polskim, UMCS, Lublin.
Koniuszaniec, G., Błaszkowska, H. (2003), „Language and Gender in Polish”, w: Hellinger, M., Bussmann, H. (2001-2003), Gender across Languages, John Benjamins Publishing Company, Amsterdam, 259-286.
Lakoff, R. (1975), Language and women’s place, Harper, Nowy York.
Levinson, S.C. (2010), Pragmatyka, PWN, Warszawa.
Łaziński, M. (2006), O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa, PWN, Warszawa.
Pauwels, A. (1998), Woman changing language, Longman, Londyn i Nowy York.
Sprender, D. (1980), Man-made language, Routledge, Londyn.
Weatherall, A. (2002), Gender, language and discourse, Routledge, Londyn. Bibliografia
•Gatunkowość rzeczowników męskoosobowych
Full transcript