Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Religia, a polityka- konflikty XVII-wiecznej Europy

No description
by

Frank Zieliński

on 8 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Religia, a polityka- konflikty XVII-wiecznej Europy

Wojny religijne
u podstaw wojen religijnych, prowadzonych pod hasłami obrony wiary, leżały sprzeczności społeczno-polityczne wynikłe z kryzysu średniowiecznego państwa feudalnego z jego rozproszoną władzą i podzieloną własnością, które zaostrzyły się pod wpływem prądów umysłowych epoki renesansu; żywiołowy rozwój reformacji w państwach europejskich wiązał się z narodzinami nowożytnych, nierzadko narodowych monarchii, z dążeniem monarchów do suwerennej władzy, której na przeszkodzie stały m.in. przywileje polityczne i ekonomiczne Kościoła. Przykładem wojen religijnych były już wojny husyckie 1419–34; przyjęcie reformacji w XVI w.
Wojny religijne przed VXII w
Przykładem wojen religijnych były już wojny husyckie 1419–34. Widownią wojen religijnych stały się najwcześniej Niemcy; wystąpienie M. Lutra 1517 w Wittenberdze i potępienie jego nauki (wormacki edykt) zaostrzyły kryzys społeczno-polityczny, który doprowadził do powstania 1522–23 rycerstwa pod wodzą Franza von Sickingena oraz do wojny chłopskiej 1525 mimo stłumienia bardziej radykalnych ruchów reformacyjnych (monasterska komuna), po stronie umiarkowanego luteranizmu, opowiedziała się część książąt i miast niemieckich (szmalkaldzki związek 1531); protestanci zostali pokonani przez cesarza Karola V i zmuszeni do przyjęcia kompromisu wyznaniowego (augsburskie interim 1548); wkrótce jednak (poparci przez Henryka II francuskiego) wystąpili ponownie, osiągając na mocy pokoju 1552 w Pasawie zniesienie interim; w podpisanym 1555 augsburskim pokoju religijnym obronili zdobycze reformacji i zapewnili krajowi pokój na czas dłuższy, jednak sformułowana w nim zasada cuius regio eius religio (‘czyje panowanie tego religia’) przekreślała w praktyce wolność religijną; dalsze konflikty doprowadziły na początku XVII w. do powstania 2 wrogich ugrupowań (Unia Protestancka 1608, Liga Katolicka 1609) i wybuchu nowego konfliktu politycznego oraz religijnego wojny trzydziestoletniej 1618–48.
Wojna trzydziestoletnia
konflikt trwający od 23 maja 1618 do 24 października 1648 pomiędzy protestanckimi państwami Świętego Cesarstwa Rzymskiego (I Rzeszy) wspieranymi przez inne państwa europejskie (takie jak Szwecja, Dania, Republika Zjednoczonych Prowincji, Francja) a katolicką dynastią Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jednym z powodów jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich (nie tylko protestanckich) do osłabienia potęgi Habsburgów.

Wojnę trzydziestoletnią dzieli się na cztery okresy:

okres czesko-palatynacki (1618–1624)
okres duński (1625–1629)
okres szwedzki (1630–1635)
okres francusko-szwedzki (1635–1648)
W wojnie trzydziestoletniej, pośrednio lub bezpośrednio, wzięły udział niemal wszystkie państwa europejskie. Stronę katolicką reprezentowały państwa Habsburgów (Austria i Hiszpania), niektóre księstwa I Rzeszy (m.in. Bawaria, niemieckie księstwa biskupie, m.in.: arcybiskupstwo Kolonii, arcybiskupstwo Moguncji oraz arcybiskupstwo Trewiru). Oficjalnie swojego wsparcia katolikom nie udzieliła Rzeczpospolita Obojga Narodów, lecz zaciężne oddziały lisowczyków zostały wysłane przez króla na Węgry w celu odciągnięcia wojsk protestanckich od obleganego Wiednia w 1619.

Po stronie protestanckich państw Rzeszy (m.in. Czech w tym Śląska, Palatynatu, Brandenburgii, Saksonii, księstw meklemburskich) stanęła Dania (do 1629 roku), Szwecja, katolicka Francja, Siedmiogród.

Wojna nie zakończyła się zupełnym zwycięstwem strony protestanckiej. Jej głównymi skutkami, oprócz zapewnienia częściowej wolności wyznania na terenie Rzeszy, było osłabienie dynastii Habsburgów, wzmocnienie pozycji Francji i Szwecji oraz uznanie niepodległości Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Z drugiej strony Habsburgowie osiągnęli rekatolicyzację Czech i umocnili swoją pozycję w tym państwie. Wojnę zakończył pokój westfalski podpisany w 1648
Okres Czesko- Palatynacki
Religia, a polityka- konflikty XVII-wiecznej Europy

Fryderyk V Wittelsbach
„król zimowy” Czech
Okres Duński
Albrecht von Wallenstein
Okres Francusko-Szwedzki
1635-1648
Europa po wojnie
Pokój westfalski
Następnym etapem rozgrywek religijnych na tle politycznym była walka wydana przez kardynała A.J. de Richelieu hugenotom, stanowiącym realną siłę utrudniającą wprowadzenie absolutyzmu; 1628 wydano kolejny edykt odbierający hugenotom prawo posiadania twierdz (zburzenie La Rochelle) i przywileje gwarantujące niezależność polityczną; została jednak zachowana wolność wyznania (edykt łaski 1629). Odwołanie 1685 edyktu nantejskiego, likwidujące ostatecznie odrębność skupisk hugenockich, spowodowało wybuch lokalnego zbrojnego powstania (kamizardowie), krwawo stłumionego. Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia wojen religijnych w Niderlandach były próby zahamowania siłą rozwoju reformacji; prześladowania protestantów (głównie kalwinów), ucisk fiskalny, uciążliwa obecność wojsk hiszpańskich i lekceważenie autonomii tej prowincji doprowadziły 1566 (gezowie) do powstania zwolenników kalwinizmu; terror (Rada Zaburzeń) spowodował 1572 wybuch nowego powstania, w którego wyniku doszło 1579 do zawarcia unii utrechckiej przez północne prowincje niderlandzkie, a 1581 do utworzenia Republiki Zjednoczonych Prowincji; rozejm 1609 zakończył długoletnie wojny.
W Anglii i Szkocji Kościół anglikański (anglikanizm), powołany przez Henryka VIII Tudora, był w połowie XVI w. przejściowo atakowany przez katolików (panowanie Marii I Tudor, okres krwawych represji w stosunku do anglikanów), a następnie przez purytanów, którzy w XVII w. skupili wokół siebie opozycję parlamentarną, łącząc sprawy religijne z walką przeciw absolutyzmowi Stuartów (rewolucja angielska 1640–60).
Krwawe represje dotknęły katolików w Irlandii. W Szkocji próbę przeciwstawienia się ruchowi reformacji podjęła regentka Maria de Guise (matka Marii Stuart), co wywołało 1559 powstanie ludności, zakończone pokojem w Edynburgu 1560, zapewniającym kalwinizmowi pozycję religii panującej. Wojny religijne spowodowały wyniszczenie gospodarcze i demograficzne wielu krajów, zahamowały uniwersalistyczne dążenia kontrreformacji, dokonały ujednolicenia wyznaniowego poszczególnych państw, przyczyniły się do emancypacji klas średnich.
Full transcript