Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Криминалистикийн баллистик

No description

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Криминалистикийн баллистик

"Нуугдмал гэмт явдлыг тооцоолох аргачлал"
Сэдвийн нэр: Нуугдмал гэмт явдлыг тооцоолох аргачлал

Магистрын ажлын удирдаг багш:
Хууль зүйн доктор, цагдаагийн хошууч Б.Энхболд

Магистрант Б.Соронзонбаатар
Агуулга

Удиртгал

Нэгдүгээр бүлэг: Нуугдмал гэмт явдлын судлагдсан байдал ба онолын үндэслэл

Хоёрдугаар бүлэг: Судалгааны арга зүй

Гуравдугаар бүлэг: Судалгааны үр дүн

Дүгнэлт

Санал

Эх сурвалжийн жагсаалт

Нэгдүгээр бүлэг
1.1 Нуугдмал гэмт явдлын ойлголт, үндсэн шинж

1.2 Нуугдмал гэмт явдлыг хэмжих арга зүй

1.3 Нуугдмал гэмт явдлын судлагдсан байдал

1.4 Монгол улс дахь гэмт явдал, чиг хандлага
Хоёрдугаар бүлэг
2.1 Түүвэрлэлтийн техник ба хэмжээ

2.2 Санал асуулга

2.3 Судалгааны үр дүнг тооцсон аргачлал

2.4 Мэдээлэл цуглуулсан үе шат
Гуравдугаар бүлэг: Судалгааны үр дүн
3.1 Объектив нуугдмал гэмт явдлыг тооцоолсон үр дүн

3.2 Субъектив нуугдмал гэмт явдлыг тооцоолсон үр дүн

3.3 Нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг ярилцлагын аргаар хэмжсэн үр дүн
Урьдчилсан хамгаалалтаар авсан шүүмж
Доктор, дэд профессор цагдаагийн хурандаа Г.Гантөмөр:
Судалгааны арга зүйг бүлэг болгох нь төдийлэн ач холбогдолгүй, хэрэв уг магистрын ажлын үр дүн судалгааны аргачлалтай шууд холбоотой бол судалгаа авсан үе шат, судлагдсан байдал, мэдээлэл цуглуулах үе шат, мэдээлэл боловсруулалт, мэдээлэл боловсруулалтын үед тулгарсан хүндрэл бэрхшээл, зэргийг дэлгэрэнгүй тайлбарлан бичвэл зохино.

Доктор, дэд профессор, цагдаагийн дэд хурандаа Ж.Мөнхболд:
Олон улсын туршлагаас авч үзэхэд магистр, докторын ажилд судалгааны арга зүйг бүлэг болгон бичиж болдог бөгөөд чанарын судалгаанд түлхүү хэрэглэдэг. Одоогийн байдлаар магистрант Б.Соронзонбаатарын бичиглэл дутуу байна.

Удиртгал
Цагдаагийн байгууллагаас гэмт хэргийг илрүүлэх, гэмт хэрэг нэг бүрийг бүртгэх чиглэлээр 2002 оноос хойш жил дараалан тодорхой зорилт дэвшүүлэн ажиллаж байгаа ч дорвитой өөрчлөлт гарахгүй байгаа нь цагдаагийн байгууллагын үйл ажиллагааны доголдол, цаашид гэмт хэрэг өсөх, гэмт хэрэг нуугдмал шинжтэй болох анхдагч нөхцөл нь гэж үзэх үндэстэй. Нуугдмал гэмт явдал ихсэх тусам гэмт хэргийн гаралт ихэсдэг шууд хамаарал байдаг.
Нуугдмал гэмт явдлын онолын үндэс болон олон улсын туршлага талаас нь судлах түүнчлэн нуугдмал гэмт явдлыг тодорхойлох аргачлалыг боловсронгуй болгох судалгаа шинжилгээний ажилд төрийн удирдах байгууллагын зүгээс анхаарлаа хандуулж, судалгааны үр дүнд үндэслэн гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг явуулж хэвших шаардлага зүй ёсоор тавигдаад байна.

Судалгааны ажлын зорилго, зорилт
Хууль сахиулахын их сургуулиас ХЗДХЯ-ны захиалгаар Үндэсний статистикийн хороо, “Хууль зүйн цахим нэгтгэл” төслийн баг, хууль сахиулах, шүүх эрх мэдлийн байгууллагуудтай хамтран хэрэгжүүлж буй “Гэмт хэргийн статистикийг боловсронгуй болгох асуудал” сэдэвт судалгааны төслийн хүрээнд Монгол Улс дахь нуугдмал гэмт явдлын түвшинг тодорхойлж, түүнийг тооцох аргачлал боловсруулахад оршино. Энэ ажлын хүрээнд дараах зорилтуудыг дэвшүүлсэн болно. Үүнд:
1. Нуугдмал гэмт явдлын ойлголт, үндсэн шинж, төрөл, хор уршиг зэрэг онолын үндсэн асуудлыг тодорхойлох;
2. Нуугдмал гэмт явдлын түвшинг хэмжих аргачлалд харьцуулсан судалгаа хийж дүгнэлт хийх;
3. Монгол Улс дахь гэмт хэргийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийх;
4. Объектив нуугдмал гэмт явдлын түвшинг хэмжиж дүгнэлт хийх
5. Субъектив нуугдмал гэмт явдлын түвшинг хэмжиж дүгнэлт хийх
6. Нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг ярилцлагын аргаар хэмжиж дүгнэлт хийх

Судалгааны ажлын хязгаарлалт
Нуугдмал гэмт явдлын онолын үндэс, Монгол Улс дахь гэмт хэргийн нөхцөл байдалд сүүлийн 10 жилээр дүн шинжилгээ хийх, гэмт хэрэгт хохирсон боловч цагдаагийн байгууллагад мэдээлээгүй иргэдийн дунд ярилцлагын аргаар судалгаа явуулж субъектив нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг тодруулах, нуугдмал байх магадлалтай тодорхой төрлийн гэмт хэргийн түвшинг математикийн аргачлалд тулгуурлан тооцоолох. Мөн судалгааны ажлын хүрээнд тодорхой төрлийн зарим гэмт хэргийн нуугдмал байх магадлалыг тооцсон.
Онол практикийн ач холбогдол
Нуугдмал гэмт явдлын үндсэн ойлголт, шалтгаан нөхцөл, тооцоолох аргачлалыг томъёолсоноор гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиг үүргийг хэрэгжүүлэхэд гэмт хэргийн криминологи судалгааг явуулж бүртгэгдсэн гэмт хэрэг болон нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг тодорхойлж, нуугдмал гэмт явдлын нийгэмд эзлэх хувь хэмжээг бодитойгоор тооцон цаашид цагдаагийн байгууллагын газар хэлтсүүдийн хүн хүч, ажлын байрны тодорхойлолт, төсөв санхүүг зөв хувиарлан гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг судалгааны үндэслэлтэйгээр төлөвлөн хэрэгжүүлэхэд ач холбогдолтой юм.
Америкийн нэгдсэн улс, Оросын холбооны улс, Австрали улс, Япон зэрэг улсын эрдэмтэд судалгааны баг гарган нуугдмал гэмт явдлын онолын үндсийг судалж гэмт хэргийн нуугдмал байх магадлал, шалтгаан нөхцлийг тодорхойлж практик байгууллагад зөвлөмж хүргүүлж хамтран ажилладаг

Судалгааны ажлын хэрэгжилтийн үр дүн
Тодорхой төрлийн гэмт хэргийн субъектив нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг тодруулах зорилгоор нийслэл хотод 2016, 2017 онд үйлдэгдсэн дээрмийн гэмт хэрэг дээр криминологи судалгаа хийж дээрмийн гэмт хэрэг ихээр үйлдэгддэг Баянгол, Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрт ажиллах удирдамж, төлөвлөгөөг Нийслэлийн цагдаагийн газрын Мөрдөн шалгах газрын даргаар батлуулан Нийслэлийн цагдаагийн газрын Хүнд гэмт хэрэгтэй тэмцэх хэлтсийн алба хаагчидтай хамтран гүйцэтгэх ажлын арга хэмжээг 2018 оны 01 дүгээр сард зохион явуулж дүүргүүдэд дээрмийн гэмт хэрэг ихээр гарч байгаа хороодоос 5 бүлэг 15 этгээдийг дайчлан баривчилж 68 гэмт хэрэг илрүүлсэн.
Илрүүлсэн 68 дээрмийн гэмт хэргийн 45 хэрэг нь цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдсэн, 23 хэрэг нь цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдээгүй байсан. Цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдээгүй 23 дээрэмдэх гэмт хэргийн хохирогчийг олж тогтоон уулзаж, цагдаагийн байгууллагад дээрэмдэх гэмт хэргийн хохирогч болсон талаараа мэдээлээгүй нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийн талаар ярилцаж уг судалгааны ажилдаа тусгасан.


Нийслэл хотод 2016, 2017 онд үйлдэгдсэн дээрэмдэх гэмт хэргийн талаарх дүн шинжилгээ судалгааг “Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал” сэтгүүлийн 2018 оны 1 дүгээр улирлын хэвлэлтэнд нийтэлсэн. Энэхүү ажлын үр дүнд Нийслэлийн цагдаагийн газрын чиглэлийн хэлтсүүд үйлдэгдсэн гэмт хэргүүд дээр криминологи судалгаа гарган гэмт хэргийг илрүүлэх, хохирогч тогтоох, гэмт хэргийн субъектив нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг судалж ажиллах талаар Мөрдөн шалгах газрын даргаас үүрэг чиглэл аван өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа мөрдлөг болгон ажиллаж байна.
Мөн 2017 онд зохион явуулсан Монгол улс дахь гэмт хэргийн статистикийг боловсронгуй болгох асуудал эрдэм шинжилгээний хуралд “Нуугдмал гэмт явдлын ойлголт, хэмжих арга зүй” сэдэвт илтгэл хэлэлцүүлсэн.
Судалгааны үр дүнд үндэслэн “Нуугдмал гэмт явдлыг объектив болон субъектив аргачлалаар тооцоолох арга зүй” сэдэвт эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал онол арга зүйн сэтгүүлийн 2017 оны №3, “Монгол улс дахь нуугдмал гэмт явдлын түвшинг субъектив аргачлалаар тооцсон байдал” сэдэвт эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал сэтгүүлийн 2018 оны №1, “Улаанбаатар хотод үйлдэгдсэн нуугдмал дээрэмдэх гэмт явдлын шалтгаан нөхцөлд хийсэн дүн шинжилгээ” сэдэвт эрдэм шинжилгээний өгүүлэл Гэмт явдалтай тэмцэх асуудал сэтгүүлийн 2018 оны №1 дугаарт тус тус нийтлүүлсэн.

Бүлэг 1. Нуугдмал гэмт явдлын ойлголт, үндсэн шинж
Нуугдмал гэмт явдал гэдэг нь Латент буюу “latentis” гэсэн латин үгнээс эхтэй бөгөөд үзэгдэшгүй, нууц, далд, нуугдмал гэсэн утга агуулдаг, шинжлэх ухаан танин мэдэхүйн олон салбарт өргөнөөр хэрэглэгддэг байна.
Нуугдмал гэмт явдал гэх ойлголтыг Бельги Улсын математикч, социологич, криминологич Адолфе Куэтэлэт 1832 онд анх нээсэн . Нуугдмал гэмт явдал гэж хууль сахиулах байгууллагад бүртгэгдээгүй гэмт хэрэг болон хууль сахиулах байгууллагад шалгуулахаар мэдээлсэн боловч хэрэг нь хууль бусаар хаагдсан гэмт хэргүүдийг хамруулан ойлгоно. Өөрөөр хэлбэл гэмт хэрэгт хохирсон этгээд цагдаагийн байгууллагад дуудлага мэдээлэл өгөөгүй, гэмт хэрэг зөрчилтэй холбоотой гомдол мэдээлэл болон гэмт хэргийн шинжийг агуулсан үйл явдал нь гэмт хэргийн статистик мэдээллийн сан, цагдаа болон бусад эрүүгийн эрх зүйн систем дэх байгууллага, иргэний байгууллагын тоо бүртгэлийн санд бүртгэгдээгүй байхыг хэлдэг гэж тодорхойлсон байна.

Гэмт хэрэг цагдаагийн байгууллагад
бүртгэгдэж байгаа төрлүүд:
1. Гэмт хэргийг үйлдэл дээр нь илрүүлсэн
2. Хөндлөнгийн гэрч цагдаагийн байгууллагад мэдээлэх
3.Нууц арга хэмжээгээр илрүүлсэн гэмт хэрэг
4. Хохирогч гэмт хэргийн талаар мэдээлсэн
Гэмт хэргийг бүртгэхгүй байх шалтгаан
1. Гэмт хэрэгт хохирсон иргэн цагдаагийн байгууллагад мэдэгддэгүй.

2. Цагдаагийн байгууллагын буруутай үйл ажиллагааны улмаас бүртэгдэггүй.
Нуугдмал гэмт явдлын ангилал
1. Объектив нуугдмал гэмт явдал.
“Нуун дарагдуулсан” өөрөөр хэлбэл хууль сахиулах байгууллагад ямар нэг хэлбэрээр мэдэгдсэн боловч нэгдсэн тоо бүртгэлд ороогүй гэмт хэрэг






2.Субъектив нуугдмал гэмт явдалд
Нууц далд” гэмт хэрэг өөрөөр хэлбэл, бодит байдал дээр үйлдэгдэж хэн нэгэн этгээд хохирсон боловч хууль сахиулах байгууллагад огт мэдэгдээгүй гэмт хэрэг. Субъектив нуугдмал гэмт явдал үүсэн бий болох шалтгаан нь иргэд гэмт хэрэгт хохирсон талаараа мэддэггүй хуулийн мэдлэг байдаггүй , цагдаагийн байгууллагад мэдэгдэхээс айдаг, гэмт хэрэг илэрнэ гэдэг итгэл үнэмшил байдаггүй гэх мэт шалтгаануудаас хамааран субъектив нуугдмал гэмт явдал үүсэн бий болдог.
Нуугдмал гэмт явдлыг хэмжих арга зүй
1. Обьектив нуугдмал гэмт явдлыг хэмжих арга зүй
А. Нуугдмал гэмт явдлыг тооцох аналогийн арга
Гэмт хэргийн тодорхойлолтод үндэслэн хүн ам зүй, эдийн засаг зэрэг нийгмийн бүхий л салбарын нөхцөл байдлаар адил түвшинд байгаа тодорхой хоёр нутаг дэвсгэрийн гэмт хэргийн тоон үзүүлэлтийг харьцуулан нэгтгэн дүгнэх үйл ажиллагааг аналогийн арга гэнэ.
Х1 - Г1 = Х2 – Г2 (Н1)
Х1- Эхний нутаг дэвсгэрийн нэгжийн хүн амын тоо,
Г1- Эхний нутаг дэвсгэрийн нэгжийн гэмт хэргийн тоо,
Х2- Хоёрдахь нутаг дэвсгэрийн нэгжийн хүн амын тоо,
Г2 – Хоёрдахь нутаг дэвсгэрийн нэгжийн гэмт хэргийн тоо гэж үзвэл:
Г2 (Н) = Г1 * Х2 / Х1 хоёрдахь нутаг дэвсгэрийн нэгжийн нуугдмал гэмт хэргийн тоог гаргаж болно.

Б. Нуугдмал гэмт явдлыг хэмжих тусгай коэффициентын арга
Нийт бүртгэгдсэн өргөдөл гомдлын тоог хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээсэн хэргийн тоотой, хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзсан материалын тоог татгалзсан тогтоолыг хүчингүй болгосон тогтоолын тоотой харьцуулж тусгай коэффициентыг гаргана. Нутаг дэвсгэрийн нэгжийн сүүлийн 2-5 жилийн тоон өгөгдэхүүнүүдийг ашиглах нь нуугдмал гэмт хэргийн өсөлт бууралтад дүн шинжилгээ хийх дундаж байдлыг тогтоох боломжийг нээн гаргана. Тусгай коэффициентыг дараах томьёо ашиглан гаргана.

Кд =((З-Д)/Д/(П-Пт)/Пт)*100%
З-нийт бүртгэсэн гэмт хэргийн тухай өргөдөл гомдол мэдээлэл
Д-нийт бүртгэсэн гэмт хэрэг
П-нийт эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн татгалзсан материалын тоо
Пт –татгалзсан тогтоолыг хүчингүй болгосон тоо

Субъектив нуугдмал гэмт явдлыг хэмжих арга зүй
Барууны хөгжингүй орнуудад нуугдмал гэмт хэргийн талаар ХХ зууны дунд үе буюу 1940–өөд оноос эхлэн эрчимтэй судалгаа хийж эхэлсэн. Энэхүү судалгаануудын үндсэн чиглэл нуугдмал гэмт хэргийн тоог хэмжээг хэмжих арга аргачлал боловсруулахад чиглэгдэж байсан. Энэ үйл ажиллагаанд барууны оронд түгээмэл хэрэглэгддэг “Гэмт хэрэгт хохирох явдлын судалгаа” (National crime victimization survey), “Гэр бүлийн хүчирхийллийн судалгаа” (National family Violence surveys), “Үндэсний эмэгтэйчүүдийн судалгаа” (National women’s study), “Өөрийгөө мэдээллэх судалгаа” (self reported survey) зэргийг дурьдаж болно.
Нуугдмал гэмт явдлын судлагдсан байдал
.Нуугдмал гэмт явдлын судлагдсан байдал үр дүн
Нуугдмал гэмт хэргийн талаар доктор (Ph.D), профессор Н.Жанцан “Криминологи” 2004, доктор (Ph.D), Ц.Цэлмэг “Криминологи” 2005, доктор (Ph.D), Б.Энхболд “Хотжилт ба гэмт явдал” 2011, доктор (Ph.D) Б.Батзориг “Криминологи” 2013 бүтээлдээ нийтлэг байдлаар авч үзсэн бол Доктор (Ph.D) ”Д.Мягмарцэрэн “Нуугдмал гэмт хэрэг, ойлголт, шалтгаан, тооцоолол, өнөөгийн байдал” эрдэм шинжилгээний өгүүлэл нийтлүүлж байжээ.
1960-аад оноос ОХУ-д нуугдмал гэмт хэрэг, ялангуяа обьектив нуугдмал гэмт хэргийн түвшинг тодорхойлох зорилгоор дорвитой судалгааны ажлууд хийгдэж ирсэн байна. Тухайлбал, Р.З.Акутаев, Х.Д.Аликперов, С.Босхолов, Г.Булатов, С.В.Вицин, Б.Гаврилов, К.К.Горяинов, А.И.Долгова, Г.И.Забрянский, А.А.Конев, В.В.Лунеев зэрэг эрдэмтэд өөрсдийн судалгааны ажлаа чиглүүлж байсан. Манай улсад энэ талаар дорвитой хийсэн судалгааны ажил хараахан байхгүй ч эрүүгийн эрх зүйн, байцаан шийтгэх эрх зүйн болон криминологч эрдэмтэд тодорхой түвшинд анхаарлаа хандуулж ирсэн.

Хоёрдугаар бүлэг:
Судалгааны арга зүй
Түүвэрлэлт
1. Гэмт хэрэгт хохирох эрсдлийн судалгаа
14 аймаг, 8 дүүргийн 1449 иргэнээс санал асуулга авсан.

Түүврийн бага хэмжээ-962 хүн
2. Нийслэлийн цагдаагийн харъяа дүүргийн цагдаагийн хэлтсүүдээс 50 эрүүгийн мөрдөгч нартай ажилласан жил, туршлага, нас хүйс харгалзалгүй түүвэрлэн уулзаж ярилцсан.

3.Гэмт хэрэгт хохирсон 23 иргэнтэй уулзаж ярилцсан.
4 суурь судалгааг явуулсан.
Субъектив нуугдмал гэмт явдал
1. Гэмт хэрэгт хохирох эрсдлийн судалгааг
1449 хүнээс авсан.
2. Дээрэмдэх гэмт хэрэгт хохироод цагдаагийн байгууллагад мэдэгдээгүй 23 иргэнтэй уулзаж ярилцсан.

Объектив нуугдмал гэмт явдал
1. Дүүргийн цагдаагийн хэлтсийн эрүүгийн 50 мөрдөгчтэй уулзаж ярилцсан.
2. Цагдаагийн Ерөнхий газраас гаргасан гэмт хэргийн тоон мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийж нуугдмал гэмт явдлын жинг гаргасан.

Субъектив нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг тодорхойлж гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх ажлыг санал асуулгын аргаар улс бүсийнхээ хэмжээнд явуулж үр дүнд хүрсэн гадаад орнууд байдаг. Тухайлбал:

Гэмт хэрэгт хохирох эрсдлийн судалгаа: 2014 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдөр Америкийн нэгдсэн улсын социологич, доктор Эдвард Крүүсийн ахалсан судалгааны баг Чикаго хотын хэмжээнд гэмт хэрэгт хохирох эрсдлийн судалгааг 77,800 хүнээс авч цагдаагийн байгууллагын иргэдэд итгэх итгэл, иргэдийн хохирсон нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцөл, түгээмэл үйлдэгдэж буй гэмт хэргийн судалгааг гарган хотын цагдаагийн газар уламжилсан байна. Энэхүү судалгааны үр дүнг хотын цагдаагийн газрын дарга, удирдлагууд таатай хүлээн авч нэгдүгээрт иргэдийнхээ цагдаад итгэх итгэлийг дээшлүүлэх чиглэлээр тодорхой ажил арга хэмжээ зохион 2015 онд мөн адил судалгаа авахад иргэд 100 хувь цагдаагийн байгууллагадаа итгэдэг талаар үр дүн гарсан байна. Судалгааны үр дүнд үндэслэн оновчтой арга хэмжээ зохион явуулсан нь Америкийн нэгдсэн улсын 2015 оны шилдэг судалгааны ажлаар шалгасан байна.
Өөрийгөө мэдээлэх судалгаа: Япон улсын засгийн газраас 2013 онд гэмт хэргийг бууруулах үндсэн ажлын хүрээнд хөнгөн гэмт хэрэг үйлдээд цагдаагийн газар шалгагдаагүй иргэдийн мэдээллийг цахим сүлжээгээр авч нэгдсэн судалгааг гаргасан байна. Судалгаанд иргэд маш идэвхтэй оролцож 2013 онд үйлдсэн гэмт хэргүүдийг цахим сүлжээгээр бичиж илгээсэн ба судалгааны үр дүнд нийгэмд ямар төрлийн гэмт хэрэг нуугдмал байна вэ гэдэг судалгааг гаргаж цагдаагийн байгууллага урьдчилан сэргийлэх ажилдаа тусгажээ. Судалгааны үр дүнд 2016 онд цагдаагийн байгууллагад хандах хохирогчдын тоо 25 хувиар буурсан тоон үзүүлэлт гарчээ.
Гэр бүлийн хүчирхийллийн судалгаа:
Холбооны Бүгд Найрамдах Герман улс 2008 онд гэр бүлийн хүчирхийлэл, хүүхдийг хүчирхийллээс хамгаалах хууль сахиулах байгууллагын дунд хамтарсан зөвлөгөөн байгуулж хүүхдийн хүчирхийлэлд өртсөн эсэх судалгааг дунд сургуулийн 987.000 хүүхдээс судалгааг авч нэгтгэн судалгааны үр дүнг засгийн газартаа тайлагнасан байна.

Судалгааны үр дүнг тооцсон аргачлал
1. Гэмт хэрэгт хохирох эрсдлийн судалгаа
Санал асуулга 8 бүлэг, 65 асуулттай
Санал асуулгын асуулт тус бүрийн хариултыг “1=Огт санал нийлэхгүй”, “2=Санал нийлэхгүй”, “3=Дунд зэрэг”, “4=Санал нийлнэ”, “5=Санал бүрэн нийлнэ” гэсэн хувилбаруудтай ликертийн хэмжүүрээр 1-5 хүртэл үнэлэх бөгөөд сэтгэл ханамжийн түвшинг улс, бүс, Улаанбаатар хотын хэмжээнд тус бүрээр тодорхойлно. Асуултын үнэлгээг асуулт тус бүрийн дундаж утгаар тодорхойлох ба 5.0 гэсэн утгад ойртох тусам “Сэтгэл ханамжтай” гэсэн утгыг илэрхийлнэ.
Судалгаа тус бүрд
1. Түүвэрлэлт
2.Судалгааны дүнг тооцох аргачлал
3. Санал асуулгын онцлог
4. Мэдээлэл цуглуулсан үе шат, боловсруулалт
Судалгааны үр дүнг тооцсон аргачлал
Ү-Цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдсэн гэмт хэрэг
Х-Иргэдээс авсан санал асуулгаар эзлэх хувь
Z-Нийт үйлдэгдсэн байж болох энэ төрлийн гэмт хэрэг
К-Энэ төрлийн гэмт хэргийн нуугдмал байх магадлалт тоо
f- Нуугдмал гэмт хэрэг цагдаад бүртгэгдсэнээс хэд дахин их байгааг харуулах тоо

Ярилцлагын аргын үр дүнг тооцсон аргачлал
Нуугдмал гэмт явдлын шалтгаан нөхцлийг тогтоох зорилгоор тусгайлан боловсруулан нийтлэг асуулганд хэрхэн хариулсаныг үндэслэн ярилцлагын аргаар гэмт хэрэг нуугдмал байх шалтгааныг тогтооно.
Объектив нуугдмал гэмт явдлыг тодорхойлсон аргачлал

Кд =((З-Д)/Д/(П-Пт)/Пт)*100%
З-нийт бүртгэсэн гэмт хэргийн тухай өргөдөл гомдол мэдээлэл
Д-нийт бүртгэсэн гэмт хэрэг
П-нийт эрүүгийн хэрэг үүсгэсэн татгалзсан материалын тоо
Пт –татгалзсан тогтоолыг хүчингүй болгосон тоо

Дээрх томъёоноос гарсан “Кд”- тусгай коэффициентыг ашиглан нийт үйлдэгдсэн байж болох гэмт хэргийн тоог гаргана.

4 суурь судалгаа тус бүрд нь мэдээлэл боловсруулалт, мэдээлэл цуглуулсан үе шат, мэдээлэл цуглуулахад тохиолдсон хүндрэл бэрхшээл зэргийг дурьдаж өгсөн.
Гуравдугаар бүлэг:
Судалгааны үр дүн
Объектив нуугдмал гэмт явдлыг тооцоолсон үр дүн
Субъектив нуугдмал гэмт явдлыг тооцсон үр дүн
Судалгаанд оролцсон 1449 хүнээс гэмт тодорхой төрлийн хэрэгт хохирсон гэж хариулсан хүмүүсийн хувь хэмжээгээр хохирсон хүмүүсийн тоог гаргаж, гарсан тоог 100 хувь гэж үзвэл түүний 39.9 гэмт хэрэгт хохирсон талаараа цагдаагийн байгууллагад мэдэгддэг бол 60.1 хувь нь нуугдмал байх боломжтой гэж тооцсон. Жишээлбэл, бусдын эд хөрөнгийг хулгайлах гэмт хэргийг тооцож үзье. судалгаанд оролцсон 1449 хүний 463 буюу 32 хувь нь хулгайлах гэмт хэрэгт хохирсон гэж хариулсан байна. нийт хулгайлах гэмт хэрэгт хохирсон 463 хүний 100 хувь гэж үзвэл тэдний 184 буюу 39.9 хувь нь цагдаад мэдэгдсэн бол 278 буюу 60.1 хувь мэдээлээгүй байна
Ярилцлагын судалгааны үр дүн
Эрүүгийн мөрдөгч нартай ярилцсан судалгаа

1. Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтсийн нутаг дэвсгэрт худалдаа үйлчилгээний байгууллага, банк бус санхүүгийн байгууллага, үйлчилгээний томоохон дэлгүүр, үзвэр үйлчилгээ, баар цэнгээний газар их байдгаас хамаарч залилангийн гэмт хэрэг, аж ахуй нэгж байгууллагын лангуунаас эд зүйл хулгайд алдагдах, халаасны хулгайн гэмт хэрэг, бусдын эд хөрөнгө устгаж гэмтээх, болон дээрмийн гэмт хэргүүд ихэвчлэн гардаг. Тус хэлтэст ажилладаг эрүүгийн мөрдөгч өдөрт дунджаар 10-15 гэмт хэргийн шинжтэй өргөдөл гомдол, жилд 450-500 өргөдөл гомдол шалгадаг.
2. Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн хоёрдугаар хэлтсийн нутаг дэвсгэр нь гэр хороолол ихээр төвлөрсөн, автобусны эцсийн буудал дээр байрлах нийтийн үйлчилгээний газар олон, зуслангийн хотхон, хороолол ихтэй байдгаас хамаарч орон байрны хулгай, малын хулгай, аж ахуй нэгж байгууллагын хулгай ихээр үйлдэгддэг байна. Тус хэлтсийн эрүүгийн мөрдөгч өдөрт дунджаар 8-10 гэмт хэргийн шинжтэй өргөдөл гомдол, жилд 350-400 өргөдөл гомдол хүлээн авч шалгадаг.
3. Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтсийн нутаг дэвсгэр нь хотхон хороолол, үзвэр үйлчилгээний газар ихтэй байдгаас шалтгаалан хохирол ихтэй орон байрны цуврал хулгайн гэмт хэрэг, халаасны хулгайн гэмт хэрэг, залилан мэхлэх гэмт хэрэг ихэвчлэн үйлдэгддэг байна. Тус хэлтсийн эрүүгийн мөрдөгч өдөрт дунджаар 5-8 гэмт хэргийн шинжтэй өргөдөл гомдол, жилд 300-350 өргөдөл гомдол шалгадаг.
4. Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн хоёрдугаар хэлтэс нь гэр хороолол, орон сууц хосолсон нутаг дэвсгэртэй бөгөөд Төв аймаг явах замд шатахуун түгээх станц, сүлжээ дэлгүүрүүд ихтэй байдгаас хамаарч орон байрны хулгай, аж ахуй нэгж байгууллагын хулгай ихээр үйлдэгддэг байна. Тус хэлтсийн эрүүгийн мөрдөгч өдөрт дунджаар 8-10 гэмт хэргийн шинжтэй өргөдөл гомдол, жилд 350-370 өргөдөл гомдол шалгадаг.
5. Баянзүрх дүүргийн цагдаагийн гуравдугаар хэлтэс нь гэр хороолол, орон сууц хосолсон нутаг дэвсгэртэй бөгөөд томоохон сүлжээ дэлгүүр, аж ахуй нэгж байгууллага харьцангуй цөөн, автомашин түүний эд анги худалдаалах цэгүүд ихтэй байдгаас хамаарч орон байрны хулгай, малын хулгай, болон залилангийн гэмт хэргүүд ихээр үйлдэгддэг байна. Тус хэлтсийн эрүүгийн мөрдөгч өдөрт дунджаар 7-10 гэмт хэргийн шинжтэй өргөдөл гомдол, жилд 400-450 өргөдөл гомдол шалгадаг.


Дүгнэлт

1. Монгол Улсын үндсэн хуулийн 16 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “...Аюулгүй орчинд амьдрах эрхтэй”, 19 дүгээр зүйлийн 1 дахь хэсэгт “Төрөөс хүний эрх, эрх чөлөөг хангахуйц эдийн засаг, нийгэм, хууль зүйн болон бусад баталгааг бүрдүүлэх, хүний эрх, эрх чөлөөг зөрчихтэй тэмцэх, хөндөгдсөн эрхийг сэргээн эдлүүлэх үүргийг иргэнийхээ өмнө хариуцна”, мөн 38 дугаар зүйлийн 7 дахь хэсэгт “Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаалах, нийгмийн хэв журмыг бэхжүүлэх, гэмт хэрэгтэй тэмцэх арга хэмжээ авч хэрэгжүүлэх” нь засгийн газрын үүрэг мөн гэж тодорхойлсон нь гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх ажлыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй цогцолбор байдлаар авч хэрэгжүүлэхийн тулд улсын хэмжээнд үйлдэгдэж буй гэмт хэргийн нөхцөл байдлыг бодитойгоор тогтоох зүй ёсны шаардлага тулгарч байна.
2. Цаг хугацаа орон зайн хүрээнд нийгэмд аюултай үзэгдэл болох нийгмийн болон эрүүгийн эрх зүйн шинжийг агуулсан тодорхой нөхцөлд үүсэж бий болсон төрийн бүртгэлийн системд ороогүй байдлаар илэрхийлэгдсэн бодит гэмт хэргийн нэг хэсгийг нуугдмал гэмт хэрэг гэж тодорхойлж болно. Нуугдмал гэмт хэргийн түвшин өндөр байх тусам, иргэдийн аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж, нийгмийн дэг журам алдагдаж, иргэд гэмт хэргээс түгших хандлага нэмэгддэг.
3. Нуугдмал гэмт хэргийн түвшинг тооцох обьектив болон субьектив аргачлал байдаг. Обьектив аргачлалын үүднээс шинжилгээ хийж үзвэл өнгөрсөн 5 жилийн дунджаар 1 гэмт хэргийн цаана 0.21 гэмт хэрэг нуугдмал байх магадлалтай байгаа бол хохирох явдлын судалгааны дүнгээс үзвэл субьектив нуугдмал гэмт хэргийн түвшин цагдаагийн байгууллагад бүртгэгдсэн гэмт хэргээс 1.5 дахин өндөр үзүүлэлттэй байна./Хүснэгт №7-г үзнэ үү/
4. Нуугдмал гэмт хэргийн түвшинг тодорхойлох субьектив аргачлалын дагуу 1449 иргэнээс авсан судалгааны дүнгээс үзэхэд эд хөрөнгө хулгайлах гэмт хэрэг хамгийн их нуугдмал шинжтэй байгаа бол залилан мэхлэх, дээрэмдэх гэмт хэргүүдийн хувьд ч нуугдмал байх магадлал өндөр байна.
5. Нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтэс, Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн хоёрдугаар хэлтэс, Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн нэгдүгээр хэлтэс, Хан-Уул дүүргийн цагдаагийн хоёрдугаар хэлтэс, Баянзүрх дүүргийн цагдаагийн гуравдугаар хэлтсийн 50 эрүүгийн мөрдөгч нартай уулзаж ярилцахад ажиллагаанд шалгаж буй 190 гаруй хэрэг материал болон бусад хариутай бичиг зэргээс болж иргэний гаргасан гэмт хэргийн шинжтэй гомдол мэдээллийг хууль бусаар татгалзаж хааж байна.
6. Субъектив нуугдмал гэмт явдал оршин байх хамгийн том шалтгаан нь иргэд цагдаагийн байгууллагад итгэх итгэл сул байгаатай холбон тайлбарлаж болно. Цагдаагийн алба хаагчид гэмт хэрэг үйлдсэн байж болзошгүй этгээдийг илрүүлж дайчлан баривчилдаг боловч хохирогчийн хохирлыг хэрхэн барагдуулах тал дээр анхаарал хандуулдаггүй нь иргэд цагдаад хандах иргэдийн тоог бууруулж байна.
7. Нуугдмал гэмт явдлын түвшинг бууруулахын тулд гэмт хэрэг илрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх ажил арга хэмжээ зохион явуулах үүрэг бүхий алба хаагчдыг бусад ажилд татан оролцуулахгүй байх нь гэмт хэргийн илрүүлэлт өсч, нуугдмал гэмт хэргийн тоо багасах боломжтой шэж үзэж байна.
8. Цагдаагийн Ерөнхий газрын харъяа гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиг үүрэг бүхий алба хэлтсүүд бүртгэгдсэн гэмт хэргийн статистик мэдээ, чанарын судалгааг үндэслэн цаашид хэрэгжүүлэх ажил арга хэмжээ боловсруулдаг байх нь гэмт хэрэгтэй тэмцэх шинжлэх ухааны үндэслэл юм.

Санал

1. Нуугдмал гэмт явдлын түвшинг хэмжихэд түгээмэл ашигладаг гэмт хэрэгт хохирох явдлын судалгааг (National crime victimization survey) иргэдийн дунд санал асуулгын болон ярилцлагын аргаар 3 жил тутамд тогтмол явуулах эрх зүйн үндсийг Монгол улсын статистикийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгад тусгах.
2. Нуугдмал гэмт явдлын түвшинг тодорхойлох зорилгоор гэмт хэрэгт хохирох явдлын судалгааг улсын хэмжээнд явуулахдаа НҮБ-ын Гэмт хэрэг, мансууруулах бодистой тэмцэх хорооноос гаргасан аргачлалын дагуу насанд хүрсэн нийт хүн амын 0.6 хувиас доошгүй иргэдийн дунд явуулж үр дүнг гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажилд ашиглаж хэвших, Статистикийн үндэсний хорооны тайланд тусгах замаар НҮБ-д мэдээлэл хүргүүлж байх.
3. Нуугдмал гэмт хэргийн тусгай коэффициентыг ашиглан нуугдмал гэмт хэргийн байх магадлалтай ерөнхий тоог гаргасан бол цаашид тодорхой төрлийн гэмт хэргүүдийн /авилга, хар тамхи хууль бусаар тээвэрлэх, дээрэм, гэр бүлийн хүчирхийлэл/ нуугдмал байх магадалалыг тооцож, урьдчилан сэргийлэх, илрүүлэх арга хэмжээг зохион байгуулах. Уг арга хэмжээг илрүүлэн тодорхой төрлийн гэмт хэргүүдийн нуугдмал байх магадлалын харьцааг гарган томъёолох. Жишээ нь: Хахууль авах гэмт хэргийн нуугдмал байх магадлал гэсэн судалгаа явуулах.




Анхаарал хандуулсан та бүхэнд баярлалаа
Full transcript