Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Жасушага сигналдардын берілуінін негізгі кезендері.Жасушаіші

No description
by

Saltanat Nurzhanova

on 2 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Жасушага сигналдардын берілуінін негізгі кезендері.Жасушаіші

1-жасушада


2-цитозолде

3-ядрода
Клеткалы жауаптын ерекшелігі рецептор турімен аныкталынады, ойткені клеткаларда рецепторлар жиынтыгы бар, олар орналасады:
Жасушага сигналдардын берілуінін негізгі кезендері.Жасушаішілік рецепторлар ж/е мембранамен байланысы.
1.Е-Жасуша сыртылық домен(это-домен)
2.Р-Трансмембраналық домен,ол монотропты политопты болады.
3.І-Цитоплазмалық домен(эндо домен)
Беткейлік рецепторларда 3 домен болады.
G-ақуыздар-бұлар 3 суббірліктен тұратын тримерлер.Бұл ақуыздар мембрананың құрамына кірмейді,бір жағынан мембрананың цитоплазмаға жақын орналасқан липидтермен,ал екінші жағынан цитопламалық доменмен байланысқан болады.Белсенсіз қалпында ақуыздар ГДФ-пен комплекс түзеді.
G-ақуыздар
Жасушааралык сигнализация дегеніміз – агза жасушаларынын озара турліше акпараттармен алмасуы ж/е оларга тиесілі жауап кайтаруы болып табылады
Сиганалды берудің
жалпы кестесінің
5 негізгі
этаптары бар.
1 этап – лигандалармен
байланысуы- (лиганд-байланысу, мысалы: рецептор+дәрі-дәрмек, немесе + антидене).
2 этап – рецептор активациясы.
3 этап – сигналды қайта жасау.
4 этап- эффектор активациясы.
5 этап – сигналдың әлсіреуі.
Жасушаның беткейлік рецепторларымен байланысты өтетін сигналдардың берілу механизмдері.
ГОРМОНДАР

НЕЙРОМЕДИАТОРЛАР

ГИСТОГОРМОНДАР

ЖАСУША АРАЛЫҚ
СИГНАЛДЫҚ
ЗАТТАР

Назарларыңызға рахмет!
эндокриндік жасушалар пайда ететін және жасуша нысанаға қан арқылы жеткізілетін реттегіштер
сигналды синапстың пресинаптикалық ұштарынан постсинаптикалық мембранаға өткізуші қосылыстар.
эндокриндік емес жасушалардың қантамырлардан тыс кеңістікке бөліп шығаратын, сондықтан да жергілікті әсер ететін реттегіштері.
Гормондар
Барлық гормон өндіруші құрылымдарды 4 топқа бөледі:
1. Орталық эндокриндік мүшелер: гипоталамус, гипофиз, эпифиз.
2. Шеткі эндокриндік бездер: қалқанша безі , бүйрек үсті безі;
3. Аралас бездер: ұйқы безі, бүйректер, тимус, гормондар, қағанақ, жүрек
4. Жеке гормонөндіруші жасушалар (бытыраңқы(диффузиялық);
5. Эндокриндік жүйе: нерв, асқорыту және тынысалу жүйелерінің әртүрлі бөлімдеріндегі эндокриндік жасушалар.

Гормондар – өздерінің химиялық табиғаты жағынан негізінен: ақуыздар не пептидтер, аминқышқылдарының өнімдері; стероидтар болуы мүмкін
Ал полярлығы жағынан гормондарды 2 топқа топтастыруға болады;
1. Полярлы емес немесе гидрофильді гормондар – ақуыздар, пептидтер және аминқышқылдары өнімдері;
2. Полярлы емес немесе гидрофобты гормондар – стероидтар.
Екі топ гормондарының жасуша – нысанаға әсер етуінің екі түрлі тектері белгілі:
а) Гидрофильдік гормондар плазмолемма арқылы өте алмайды, сондықтан да сигналды қабылдап алатын және оны эффекторлық құрылымдарға өткізетін арнайы тетіктер (механизм) болуы қажет.
б) Гидрофобтық гормондар жасуша мембранасы арқылы өтіп, цитоплазмада не ядрода орналасқан арнайы рецепторлық ақуыздар көмегімен, тікелей реттелуші объектте, әдетте хромосамалардың белгілі бір аймағына, жеткізіледі.

Екінші мессенджерлер дегеніміз – рецепторлардың активтенуіне жауап
Ретінде жасушада тез және көп мөлшерде синтезделетін және молекулалық сигналды күшейтетін кіші молекулалық заттар. Олар, әдетте, өте қысқа мерзімде әрекет етеді және әртүрлі тетіктер арқылы активтенеді. Қазіргі кезде, жасушааралық сигналдың берілуінде маңызды рөл атқаратын, 6 - 7 түрлі екінші мессенджерлер белгілі, олар :
• Циклдық аденозин монофосфат- цАМФ;
• Циклдық гуанозинмонофосфат- цГМФ;
• Азот оксиді ( NO);
• Инозиттрифосфат ( ИТФ);
• Диацилглицерин (ДАГ);
• Кальций ионы ( Са2 + - ионы).
Екінші мессенджерлердің қатысуымен сигналдардың берілуі маңызы физиологиялық құбылыстардың қалыптасуын қамтамасыз етеді және олардың тетіктері түрліше болады. Сондықтан, олардың кейбіреулерін жоба күйінде болса да қысқа сипаттауда жөн көрдік.

Гистогормондар
Гистогормондардың гормондардан айырмашылығы:
а)эндокриндік емес,"кәдімгі" жасушалар өндіреді
б)қан арқылы таралмай жасушааралық кеңістікке диффузияланады
в) сондықтан да жергілікті әсер етеді,яғни жақын орналасқан жасушаларға әсер етеді.
Гистогормондарға цитокиндер және өсу факторлары жатады.
І.
Цитокиндер
-қабыну,иммундық және ағзаның басқа да қорғаныстық реакцияларына қатынасады
ІІ.
Өсу факторы
белілі бір жасушалардың бөлінуін және дамуын стимулдушы,немесе ингибиторлық әсер етуші ақуыздар.Оларға өсудің эпидермалдық факторы,нейрондардың өсу факторы,фибробластардың өсу факторы жатады.
Нейромедиаторлар және нейродулятрлар
Нейромодуляторлар
дегеніміз-өздері тікелей сигналды өткізе алмайтын бірақ нағыз медиаторлардың сигналды өткізу қабілетіне әсер ететін заттар болып табылады.Нейропептидер медиаторлардан ерекше биоорталарда қанда цитоплазмада жасушааралық сұйықтықта салыстырмалы ұзақ уақыт өзгеріссіз кездеседі.Бұл олардың біршама алшақ орналасқан синапстарға дейін жетіп диффузияланып ұзақ уақыт әсер етуіне мүмкіндік береді.
Молекулалардың ядроға және ядродан сыртқа өткізілуі-белсенді тасымалдау,жай диффузия немесе ядрода орналасқан арнайы сигналдар арқылы жүзеге асады.Ұсақ молекулалар иондар диаметрі 10нм тең ядролық поралық кешеннің су арналары арқылы тасымалданады.Ірі молекулалары ядро сигналадрын пайдаланып белсенді тасымалдану жолымен өткізіледі.
Ядроға тасымалданатын кейбір ақуыздар ядрода орналасқан сигналдар көмегімен импортталады. Ядрода орналасқан сигнал дегеніміз 5-6 аминқышқылына бай ақуыз молекуласының бір учаскесі.
Ядрода орналасқан сигнал аминқышқылдары ақуыз молекуласының кез келген жерінде орналасуы мүмкін.
Митохондрияға тасымалданатын ақуыз молекуласының N ұшында орналасқан
сигналдық пептидтер
болады.Сигналдық пептидтер ұзындығы 12-80 аминқышқылындай.Сигналдық пептиттер амфифильдік оралма пайда етеді.Онда зарядталған АҚ оралманың бір жаңына полярлы емес АҚ екінші жағына топтасқан.Амфифильдік оралма митохондрияның сыртқы мембранасында орналасқан танып білуші рецептордың байланысу доменімен әрекеттеседі.
Full transcript