Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut

No description
by

Albora Zyberaj

on 12 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut

add logo here
Struktura e atomit njohuri
Roli i elementeve kimike ne trupin e njeriu
Elementet kimike luajne nje role te pazevendesueshem ne organizmin e njeriut sepse vete organizmi eshte nje makineri tejet e nderlikuar e cila ka nevoje per disa ‘ndihmues’sic jane elementet kimike.Per te gjetur se c’funksion kryejne ato eshte nje pyetje shume e thjesht sepse te gjitha elementet kimike jane ato qe perbejne trupin tone dhe jane te pranishme ne cdo proces metabolik megjithese ne sasira te vogla (miko-mili dhe grame) mungesa e ndonjeres prej tyre do te krijonte shume probleme ne shendetin e njeriut.Trupi i njeriut ka nevoje per 25 elemente,por nese do te duhej te ndertonim trupin e njeriut nga fillimi atehere do te na duheshin vetem 13 nga to.
Por cilat jane ato funksione qe elemente kimie kryejne???
OKSIGJENI
Pak histori per elementet
kimike
Nga fundi i shekullit XVIII kimistet filluan ti ndajne substancat e thjeshta ne elemente dhe ne perberje kimike. Jane bere shume perpjekje per te arritur deri ne klasifikimin e elementeve ne nje sistem periodik.Qe ne kohet e lashta njiheshin dhe perdoreshin keto elemente qe njohin sot si:C,S,Cu,Fe,Sn,Au etj. Deri ne vitet 1800,si rezultat I kerkimeve ne kete fushe ,ishin zbuluar rreth 30 elemente.Viti 1820 konsatoi jo vetem me zbulimin e vetive fizike e kimike te disa nga elemeneteve, por dhe te perberjeve qe ato formojne. Prej kohesh kishte lindur ideja e nje klasifikimi per elementet ndaj dhe perpjekja e pare erdhi nga Dobëreiner.Ai i grupoi elementet ne familje tri e nga tri, te cilat i quajti Triada,por u vu re se nje pjese e elementeve nuk benin pjese te asnje familje pra perpjekjet e tij nuk paten sukses.Perpjekje per klasifikim te elementeve pat dhe nga kimist te tjere si:John Njulends,Majer,Shankurtua por qe asnjeri prej tyre nuk pati sukses.Idet e mëvonshme e me një rëndësi kolosale dalin ne pahe ne 1869 nga rusi Dimitri Mendelejev.Ai u bazua ne punimet e paraardheseve te tij.Mendelejevi punoi per ndertimin e tabeles periodike ai la vende bosh per elementet qe do te krijoheshin me pas, korrigjoi masat atomike ,u nderroi vendin disa prej emenenteve etj.Dimitri gjithashtu ndihmoi dhe ne formulimin e ligjit periodik.
''''Oksigjeni u zbulua nga kimisti suedez Carl Wilhelm Scheele në 1771''''
''Jeta pa oksigjen =Jo jete''
''ROLI I ELEMENTEVE KIMIKE NE ORGANIZMIN E NJERIUT''
KIMIA X
5 bombat
A e dini se nga burojne elementet kimike???
Eshtë fakt se e gjithë toka përbëhet prej elementeve kimike të mbushura solide. Nuk është një centimetër kub i vetëm apo vetëm në brendesi të tokë .Çdo lugë e tokës, të marra nga kudo, zbulon veten pas analizave se s’është gjë tjetër veçse një përzierje e elementeve duke filluar nga alumini për zirconium.Perllogaritet se madhësia e elementeve kimike që përbëjnë tokën është 260 miliardë milje kub. Kjo sasi e madhe e elementeve kimike është furnizimi i burimeve natyrore të ofruara nga natyra. E përgjithshme të furnizimit të mineraleve të nxjerra nga njeriu për çdo vit arrin në thelb më pak se 25 milje kub. Kjo është një normë që mund të jetë e qëndrueshme për 100 milionë vitet e ardhshme. Fakti që toka është perbërje e elementeve kimike që njeriu nuk krijon as zhduk nënkupton që, nga pikëpamja e shkencës fizike, prodhimit dhe aktivitetit ekonomik mund të kuptohet si përbën thjesht ndryshon në vende dhe kombinime të elementeve kimike. Ndryshimet në vende dhe kombinime të elementeve kimike që përbëjnë prodhimin dhe aktivitetin ekonomik nuk janë aspak të rastësishme por kanë për qëllim pikërisht përmirësimin e marrëdhënieve të elementeve kimike në jetën e njeriut dhe mirëqenien e tij.
Oksigjeni ben pjese ne perioden e dyte ne grupit VIA dhe ai i perket blloukt p.
65%
Oksigjeni perben rreth 2/3 e trupit ton♪⌂⌂⌂══╦╠╬ë.Ai eshte nje nder elementet me te perhapur dhe jeta pa te do te ishte e pamendueshme.Oksigjenin ne e marrim nepermjet ajrit qe thithim dhe ujit qe pime.
KARBONI C
Karboni ben pjese ne perioden e dyte dhe grupin e IVA dhe ai i perket bllokut p.
Karboni u zbulua në parahistori dhe u njoh nga popullsitë antike që e prodhonin duke djegur materiale organike me pak oksigjen. Diamantët për shumë kohë janë konsideruar të rrallë e të mahnitshem
18.5%
Karboni eshte sinonim me jeten.Atomet e karbonit krijojne zinxhire te gjate,duke formuar boshtine e te gjitha molekulave me komplekse brenda jush.Lidhjet e karbonit mund te formohen dhe te thyhen me nje sasi modeste te energjise duke e lejuar per kimine organike qe shkone ne qelizat tona
Hidrogjeni ben pjese ne perioden e pare ne grupin e IA dhe ai i perket bllokut s .
9.5%
Në 1671 në një publikim kimisti Britanik Robert Boyle e pershkruan një gaz djekëz që u clirua nga një reaksion në mes të hekurit dhe acidit të holluar.
Hidrogjeni eshte nje element pangjyre dhe pa ere,Ai ze nje vend te rendesishem ne trupin e njeriut sepse eshte nje nder perberesit e uijt pra kjo eshte dhe forma se si ne e marrim ate.
AZOTI N
Azoti ben pjese ne perioden e dyte ne grupin VA dhe ai i perket bllokut p.
3%
Azoti u zbulua nga Daniel Ratherford ne 1772 e cili e quajti ajer helmues.Fjala azot rrjedh nga gjuha greke qe do te thotë pa jete.
Azoti, në temperaturë dhome është gaz pa ngjyrë, pa erë dhe pa shije gjithashtu ai eshte nje prej perberseve te ajrit nje forme permes te ciles ne e marrim .Ne trupin e njeriut ai kryen funksionin e nje prej perbersit kryesore te muskujve gjithashtu pervecse ne muskuj ate e kemi te pranishem dhe ne mushkeri.Organizmi yne permban sasi te medha N dhe ai luan nje rol kryesor ne strukturen e proteinave
FOSFOR P
Fosfori ben pjese ne perioden 3 ne grupin VA ai i perket bllokut p.
1%
Fosfori është element kimik i cili u zbulua ne vitin 1669 nga alkimisti gjerman Hennig Brand duke e nxehur mbeturinat e thata të lengjeve ekstretuese me rërë .
Fosfori gjendet ne disa lloje ngjyrash.Ai luan nje rol krysor ne organizmin e njeriut,kryesisht ne procesin e marrjes dhe te clirimit te energjive te organizmit.P eshte element strukturor i dhembeve,kockave dhe qelizave.Ne natyre gjendet ne forme jo elementare.
KLOR Cl
Klori ben pjese ne perioden e trete dhe grupin VIIA,ai i perket bllokut p.
0.15%
Klorin e zbuloi kimisti suedez Karl Vilhelm Shele më 1774 me ngrohjen e acidit klorhidrik (HCl) me dioksidin e manganit.Emri klor do të thotë ngjyrë e gjelbër.
Klori eshte nje gaz i gjelber vdekjeprures qe perdoret per te prodhuar zbardhues.Ne trupin e njeriut ai lidhet me Na duke formuar kripen e gjelles.
NATRIUMI Na
Natriumi ben pjese ne perioden e trete ne grupin e IA,ai i perket bllokut s.
Natriumi eshte gjysma tjeter e klorurit te natriumit.Ai eshte elementi me i bollshem ne lengun e jashtem te qelizave.Si i tille ai ndihmon ne ruajtjen e presionit osmostik jashte membranes se qelizes dhe ka nje ndikim te njejte si kaliumi brenda qelizes per ruajtjen natyrale te balances se ujit.
KALCIUMI Ca
Kalciumi ben pjese ne perioden e katert dhe grupin e IIA,ai i perket bllokut s.
1.6%
Kalciumi i pastër u zbulua në vitin 1808 nga H.Dejvi.Ai e përfitoi atë me elektrolizën e klorurit të kalciumit të shkrirë(CaCl2)
Kalciumi eshte nje ushqime thelbesor qe ndihmon ne formimin dhe ruajtjen e shendetit te kockave dhe dhembeve dhe gjithashtu luan nje rol ne kontraktimin e muskulor,enet e gjakut dhe funksionin e nervave.Rreth 99% e te gjithe sasis qe ndoshete ne trupin tone e Ca shkon te kockat dhe dhembet.
MAGNEZI Mg
Magnezi ben pjese ne perioden e dyte dhe grupin e IIA ai i perket bllokut s.
0.05%
Magnezi luan nje rol te rendesishem ne qelizat nervore.Ne momentin e lindjes,ne trupin e njeriut ndodhen 0.5 gr,ndersa ne moshe te rritur ne trup ai ka nje sasi 21-8gr,ku 50-60%ndodhen ne kocka
Squfuri bene pjese ne perioden e trete ne grupin VIA dhe ai i perket bllokut p.
Squfuri eshte nje pjese e zevendesueshme e proteinave dhe ndihmon ne mpiksjen e gjakut,Eshte gjithashtu shkaktari i eres se keqe te gazrave trupore.Me teper ndodhet ne floke ,thonje dhe lekure.Ai veprone si element antihelmues,duke u perzier me perberesit helmues dhe i shkaterron ata ne te pademshem apo i eliminon plotesisht.
HEKURI Fe
Hekuri ben pjese ne perioden e katert ne grupin e VIIIB ai i perket bllokut d.
0.008%
Hekuri eshte nje nder metalet e para i cili u njoh dhe u perdor nga njerzit qe ne kohet e lashte dhe deri tani.
Hekuri ka nje rol shume te rendesishem ne trupin e njeriut.Ai eshte nje nga perbersit e gjakut dhe kur ai lidhet me oksigjenin e i jep gjakut ngjyren e kuqe,Sasi e Fe ndryshon ne varesi te moshes dhe te gjinise tek njerzit.
JODI I
0.00004%
Jodi ben pjese ne perioden e peste dhe grupin e VIIA ai i perket bllokut p.
Ne trupin tone ka me pak se nje maje luge Jod,megjithese pa te do te vdisnim.Ai nodhet ne te gjitha qelizat e trupit, por rreth 70-80% e sasise se tyre ndodhen ne gjendrat tiroideve.Kjo lende eshte pjeserishte ne formen e hormoneve te trioksines qe sintetizohen nga gjendra e tiroideve dhe luan nje rol te rendesishem ne forcimin dhe metabolizmin e trupit.
Trupi përmban rreth 250 miligramë kalium. Qeliza luan një rol të rëndësishëm në reagimet energjike, sintezën e proteinave, si dhe në ruajtjen e ekuilibrit të acideve në trup. Megjithëse është e nevojshme ekzistenca e kaliumit në regjimin ushqimor, informacioni lidhur me nevojën e sasisë minimale të tij është i paktë. Por studimet shkencore tregojnë se ushqimet bimore janë të pasura me këtë element.
NIKELI Ni
Nikeli ben pjese ne perioden e katert dhe ne grupin VIIIB ai i perket bllokut d.
Luan një rol kryesor në rritjen natyrale, shumimin si dhe strukturën e veprimtarisë së qelizave.Duhanpirësit kanë një sasi më të lartë nikeli në mushkëri.Ushqimet zakonisht përmbajnë sasi të vogla nikeli në mënyrë natyrale. Çokollata dhe yndyrnat janë të njohura për përmbajtjen e sasive goxha të mëdha.
Kaliumi ben pjese ne perioden e katert dhe grupin II A ai i perket bllokut s.
KALIUMI K
ARGJENDI Ag
Argjendi ben pjese ne perioden e peste dhe grupin IB ai i perket bllokut d.
Argjendi është përpunuar prej njerëzve që nga shekulli i 5 para Krishtit. Është përdorur shumë nga asirianët, gotët, grekët, romakët, egjiptianët dhe gjermanët. Një kohë argjendi ka qenë edhe më çmueshëm se ari.Tek Egjiptianët, argjendi ishte i njohur edhe si metal i hënës.
Argjendi përforcon mbrojtjen imunitare të organizmit të njeriut duke luftuar kundër infeksioneve. Argentum Nitric um (15CH) qetëson stresin para një provimi apo një takimi të rëndësishëm pune.Argjendi gjendet në organizmin e njeriut në mëlçi, në bajamet dhe vezoret tek femrat. Në doza të vogla, për t’i u shmangur rrezikut të ndonjë intoksikimi, ai përdoret në oligo-terapitë dhe ne homeopati. Në kuadrin e oligo-terapisë argjendi përdoret në formën e kapsulave me nitrat argjendi në doza tepër të vogla që të mund të ndihmojë organizmin në luftën kundër infeksioneve virale të fytit, të hundëve apo veshëve. Si përdorim lokal, argjendi përdoret edhe si “spray” në hunde për të lehtësuar rinitet. Në këtë rast, argjendi eliminon shkaktarët infektues, kufizon inflamacionin dhe ndihmon mbylljen e plagës së mukozës së hundës.
AKTINI Ac
Aktini ben pjese ne perioden e shtate dhe grupin IIIB ai i perket bllokut d.
Aktini një element i rrumbullakët, proteina 42 gjendet në të gjitha qelizat eukariotike ku mund të jenë të pranishëm në përqendrime të mbi 100 μm. Kështu, aktini merr pjesë në shumë procese të rëndësishme duke përfshirë tkurrje të muskujve , lëvizshmëri qelizë, ndarja qelizore dhe citokineza, fshikëz dhe lëvizjes organeleve, qeliza e sinjalizuar, dhe për vendosjen dhe mirëmbajtjen e nyjet qelizore dhe formën e qelizës. Shumë nga këto procese janë të ndërmjetësuara nga bashkëveprimi i gjerë dhe i hollësishëm i aktinit me membranen qelizore.
Si ndikon mungesa e elementeve kimike ne shendetin tone a sjellin probleme te tjera ato ne jeten e perditshme te njeriut???Sa informacion keni ju rreth tyre?
Oksigjeni eshte i nevojshem per fymemarrje sidomos per ata te cilet kane veshtiresi ne kete proces gjithashtu ai perdoret per zhytesit, alpinistet, pilotet, ne mjeksi per ta letesuar frymemarrjen e te semureve, ne udhtimet kozmike etj pra mungesa e O2 do te kushtonte jete ,por gjithashtu marrja e O2 ne mbi doza shkakton toksifikim e cila ndodh zakonisht gjate zytjeve.
OKSIGJENI
HIDROGJENI
Hidrogjeni perben nje rrezik per njerzit,si nje shperthyes i fuqishem dhe krijimit te zjarrit(ai eshte i padukshem) kur bashkohet me ajrin,e deri ne asfiksimi ne formen e tij pa oksigjen.
AZOTI
Clirimi i menjehershem i azotit shkakton zhvendosjen e oksigjenit,duke shkaktuar asfiksim.Kur azoti thithet ne trysni te larte,me shume se rreth 4 bar ,vepron si anestetik duke shkaktuar narkoze azotike.Kjo ndodh zakonisht te zhytesit ne thellesi prej rreth 30 m.
Perberjet organike te fosforit formojne nje klase te gjere materialesh te dobishme per jeten, por disa prej tyre jane teper toksike. Fluorofosfatet jane nder neurotoksinat me te forte te njohur. Nje game e gjere perberjesh organike me permbajtje fosfori perdoren si persticide, gje qe shkaktojne deme ne te mbjella nese perdoren ne sasi te medha.
Fosfori i bardhe perben nje rrezikshmeri te veçante, sepse ai ndizet nen veprimin e ajrit. Gjithashtu helmimi kronik i fosforit te bardhe çon ne probleme kronike te nofulles, si fryrje te mishrave dhe dhimbje te dhembeve.
FOSFORI
KALCIUMI
Kalciumi eshte nje element shume i rendesishem ne organizmin dhe mungesa e tij shkakton semundje tek ne.Osteroporoza eshte nje nder to ,ajo eshte semundje metabolike e kockave qe shoqerohet m humbjen progresive te mases kockore,çregullime mitroarkitektures kockore,rritjen e fragjilitietit dhe mundesine e frakturave spontane.Kjo semundje zakonishte eshte me e dendur tek mosha e trete.
HEKURI
Mungesa e hekurit ne organizmin tone shkaktone semundje te cilat lidhen kryesishte me gjaku duke qene se Fe eshte e pranishme ne hemoglobinen.Pakesimi i hemoglobines shkakton semundjen e anemis.Kjo lloj anemie është më e shprehur te femrat të cilat pinë duhan, hanë ushqim të paktë me hekur dhe kanë periudha të ashpra menstruale. Po ashtu kjo është një sëmundje që shfaqet shpesh edhe te vegjetarianët,Gjithashtu mungesa e hekurit mund të shkaktojë:ndjenjë djegieje në gjuhë,thatësi në gojë dhe fyt,dhimbje në këndet e gojës,ndjenjë e ndryshuar e prekjes,thonj të brishtë, në formë të lugës me vija vertikale dhe uri e pangopur për ushqime të caktuar a,flokë të brishta,përtypje e vështirësuar.
JOD
Megjithese % e Jodit ne trupin tone eshte shume ee vogel rendesia e tij nuk eshte e tille.Mungesa e tij shkakton semundje nje nder to eshte gusha sic njihet nga populli.Gjendra tiroite eshte shume e vogel ajo ndodhet ne pjesen perpara qafes.Mungesa e jodit e ben ate te mos punoj normalishte ndaj ajo ne keto kushte vazhdon te rritet per te kerkuar Jod.Nje tjeter semumdje qe shkaktohet nga mungesa e Jodit eshte kretinizmi nje nga format me serioze te demtimeve te trurit ose ne gjuhen e perditshme e quajme prapambetje mendore.
MAGNEZI
Mungesa e Magnezit lidhet me skeletin dhe gjymtyret tona,gjithashtu mungesa e tij shkakton pagjumesi ,dobesi,dhimbje te ndryshme ne trup,dhimbje koke kronike,ngurtesi muskujve,ligamenteve,fibrave muskulore dhe kyqeve etje.
SQUFUR
Thithja e dioksidit te squfrit si dhe prania ne nivele te larta te squfrit ne ajer shkakton :irritime te syve,hundes dhe rrugeve te frymarrjes ,djegie te lekures dhe edeme te mushkerive (mbushje e mushkerive me leng),demtime vaskulare.
SQUFUR
0.25%
NIKELI
Njerëzit mund të ekspozohen ndaj nikelit duke marrë frymë, duke pirë ujë, duke ngrënë apo pirë cigare.Marrja e nikelit në sasi shumë të mëdha ka pasojat e mëposhtme:
-Mundësi më të mëdha për zhvillimin e kancerit në mushkëri, hundë, laring dhe prostat.
-Të përziera dhe marrje mendsh pas ekspozimit ndaj gazit të nikelit
- Emboli mushkërish
- Bllokim frymëmarrje
- Difekte në lindje
- Azmë dhe bronshit kronik
- Reaksion alergjik si p.sh. acarim i lëkurës, sidomos nga bizhuteritë.
Avujt e nikelit janë acarues të rrugëve të frymëmarrjes dhe mund të shkaktojnë pneumonit.
PLUMBI
Plumbi dhe përbërësit e tij mund të thithen nga trupi i njeriut nëpërmjet tretjes ose frymëmarrjes. Marrja e sasive të mëdha të plumbit mund të shkaktojë kriza barku, çrregullimi te të mësuarit, çrregullime në përqendrim, kapsllëk, anemi, lodhje, dëmtime nervore, vjellje, konvulsione, anoreksi, ose dëtime në tru. Edhe me nivele të ulëta të plumbit në gjak mund të evidentohen efektet toksike në tru, në qelizat e gjakut, veshka ose me sistemin qëndror nervor dhe shumë prej këtyre çojnë defiçite sjelljesh neuroptike.Femijet jan me te ndjeshem se te rriturit. Fëmijët e helmuar nga plumbi mund të vuajnë nga vështirësi në të mësuar, vonesa në zhvillimin mendor, vonesa mentale, handikap në të folur, etj.
DISA ELEMENTE VDEKJEPRURES
Antimoni vjen nga djegjet e fosileve .100mg te tij shkaktojne vdekjen.
Arseniku vjen nga pesticidet .130mg shkaktojne kancer
Kadmiumi vjen nga prodhimi i baterive ,llaqeve,detergjenteve.Shkakton helmim.
Kromi vjen nga industria e galvanizmit.Shkakton kancer me se tepermi te mushkerive.
Bakri eshte helmues vjen nga industria e perpunimit te bakrit.Shkakton helmim dhe demton melçine.
Merkuri vjen nga insekticidet.Helmimet me merkur eshte dekjeprures.
Berliumi vjen nga djegjet e fosileve .Shkakton kancer.
Seleni vjen nga perdorimi i gomes ne industrine elektronike,eshte vdekjeprures dhe kancerogjen..
Zinku vjen nga derdhjet fonderike ne industri eshte helmues.


A e dini ku mund t'i gjeni keto elemente kimike???
Shiko ato jane kudo rreth nesh!!!
Hekuri gjendet tek:
Jod
Jod
Magnezi gjendet tek:
Natriumi gjendet tek:
Kaliumi gjendet tek :
Objektivat:
Te tregojme rolin e elementeve kimike ne organizmin tone.
Te evidentojme disa nga problemet qe ato mund te sjellin tek ne.
Te njohim disa nga burimet natyrale te elementeve kimike.
Punoi:
ALBINA
BLERTA
FATMIRA
MERLIN
ROMINA
0.15%
KURIOZITETE
Ne trupin e njeriut, perveç ujit, ndodhen edhe shume lende te tjera. Nje njeri me trup normal permban aq yndyre sa per te prodhuar shtate kallepe sapuni, sheqer aq sa per te mbushur nje kavanoz, kripe sa per te mbushur gjashte kripore, karbon sa per te prodhuar 9000 lapsa plumbi,fosfor sa per te prodhuar 2200 fije shkrepese, hekur sa per te bere nje gozhde 25 mm, nje luge squfur dhe 30 gram metale te tjera.
Full transcript