Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Kabanata 1

No description
by

karren sablan

on 31 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Kabanata 1

Kabanata 1
Ang Wika
Katangian ng Wika
Masistemang Balangkas
Binubuo ng tunog
Pinili at isinaayos
Arbitaryo ang wika
Dinamiko ang wika
Ang wika ay kabuhol ng kultura
May sariling kakayahan
Masistemang balangkas
Lahat ng wika sa mundo ay gumagamit ng isang tiyak na balangkas, mapagramatika man o mapangkahulugan.
Binubuo ng tunog
Bawa't tunog na bigkasin ay binigyan ng katumbas na letra/titik o simbolo.
Pinili at isinaayos
Ang wika ay hindi maaaring gamitin kung hindi rin lang nagkakaintindihan.
Arbitaryo ang wika
Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito.
Dinamiko ang wika
Napaparami/nadaragdagan ito sa pamamagitan ng panghihiram, pagsasalin at paglikha.
Ang wika ay kabuhol ng kultura
Maraming salita na hindi maisalin sapagkat wala silang katumbas sa ibang wika.
May sariling kakayahan
Walang wikang mababa (inferior)o mataas(superior), lahat pantay-pantay
Lahat ng wika ay naghihiram
Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya’t ito’y patuloy na umuunlad.
Ang wika ay isang sining (Edward Sapir)
Ang wika ay isang sining na nagbibigay ng impresyon o kahulugan.
Mga Pilosopiyang Pangwika
Ang wika ay isang sining - (Edward Sapir).
Ang wika ay "armory" sa utak ng tao - (Samuel Taylor Coleridge).
Limitasyon ng wika: limitasyon ng mundo - (Ludwig Wittgenstein).
Proseso ng malayang paglikha (Noam Chomsky).
Mga wika para sa kasarian(Language Sexism) - (R. Wardwaugh at A. P. Nielsen).
Nakabatay ang wika sa pagpapakahulugan ng tao sa kanyang kapaligiran (Benjamin Whorf).
Ang wika ay "armory" sa utak ng tao (Samuel Taylor Coleridge)
Ang mga karunugang nabuo nang dahil sa wika ay nakatatak/nakalagak sa utak.
May wika para sa kasarian (Ronald Wardhaugh at Allan Pace Nielsen)
May mga salita nagamit para lang sa lalaki at babae; may mga pro/anti ang mga salitang panglalaki at pambabae; at may salitang negatibo, restriktibo, at ekslusibo para sa lalaki at babae.
Proseso ng malayng paglikha (Noam Chomsky)
Ang mga batas at prinsipyo nito ay fix nguni't kung saan at paano gagamitin ang likha ay malaya at sa iba't ibang kaparaanan; maging ang interpretasyon ng mga salita ay isa pa ring proseso ng malayang paglikha.
Limitasyon ng wika; limitasyon ng mundo (Ludwig Wittgenstein)
Mahirap intindihin ang wikang di mo alam; at kung limitado naman ang iyong bokabularyo, mahirap kang makarelayt sa ibang tao.
Mga teorya sa pagkatuto ng wika
Teoryang napapaloob:
Teoryang Behaviouist (F. Skinner)
Teoryang Innmateness (Noam Chomsky)
Teoryang Kognitibo (Jean Piaget)
Teoryang Interaksyon (Jerome Bruner)
Teoryang Behaviourist (F. Skinner)
Natutunan ng bata ang iba't ibang gawain kapag patuloy o lagi nilang ginagawaang mga bagay/gawaing ito.
Teoryang Innateness (Noam Chomsky)
Ang kanyang kagustuhang matutunan ang wika ay napapalawig ng pakikinig sa mga pahayag nga kausap, kaya, ang kanyang utak ay gumagana sa pagbibigay ng kahulugan ng kanyang sinabi.
Teoryang Kognitibo (Jean Piaget)
Ang wika ay isang aspekto sa intelektwal debelopment/pag-unlad ng bata.
Kailangang maintindihan ng bata ang konsepto bago niya makuha ang partikular na salita/wika na magpapaliwanag tungkol sa konseptong gusto niyang buuin.
Teoryang Interaksyon (Jerome Bruner)
Ang teoryang ito ay nagpapakita ng interaksyong nagaganap sa pagitan ng bata at ng kanyang tagapag-alaga.
Ang mga napapakinggan salita o pahayag(input) mula sa tagapag-alaga ay nagagaya ng bata.
Ang Wika sa Pagkatuto
Sa murang edad, kakikitaan na siya ng pagnanais na magsalita, kahit pautal-utal pa ang pagbanggit niya sa may letra, may mga tunog nang namumutawi sa kanyang mga labi.
Habang lumalaki at nagkaka-edad ang bata, natuto siya ng maraming salita dahil na rin sa kanyang pakikisalamuha sa iba.
Kung siya'y maging propesyonal, mas malawak na ang kanyang kaalaman, karanasan at mas malalim na siyang mag-isip.
Sa wikang angkin niya nagagawa ang lahat -- nakapagpapahayag siya pasulat man o pasalita, nakikipagpalitan ng kuro, tumatalino, gumaganap ng tungkulin, nakikipag-ugnayan at nagkikipagkapwa-tao.
Pag-iyak (crying)
uha (unang tinig ng sanggol)
Kuwing(cooing)
parang "gargling" at "mewing" patinig lamang (vowel-like).
Babling(babbling)
pag-usal ng pantig magkahalong patinig at katinig.
Intonasyon (intonation)
nakakakikilala ng kombinasyong tunog-letra at intonasyon sa mga napapakinggan.
Isang Salita (holophrastic stage)
isang salita ang nabubuo
Dalawang salita (two-word uttrances)
dalawang salitang pinagsama
Salita (word infections)
nakakabuo na ng mga salita.
Tanong(question)
nagtatanong na ang bata; kailangan niya ng tugon
Debelopment/Isteyjes sa Pagkatuto ng Wika
Para kina George A. Miller at Patricia M. Gildea sa How Children Learn Words (1987), labintatlong salita ang natutunan ng bata bawa't araw at limang libong salita bawa't taon.
Habang nabubuhay ang tao, patuloy ang kanyang pakikibaka sa takbo ng buhay.
Mangyari pa, wika ang instrumento sa pakikipagtalastasan.
Ipinakita nina Miller at Gildea ang hakbang sa pagkatuto ng bata ng wika sa pamamagitan ng mga sumusunod na hakbang/isteyjes:
Kompleks na Pangungusap (Complex Constructions)
nakakabubuo ng mg parirala, pangungusap at simpleng talataan.
Matyur na Pananlita (Speech)
nakakapagsasalita ng mga pangungusap, kinukunsidera ang gramar, istruktura ng pangungusap at mga panuntunan ng wikang ginamit.
Paglikha ng Salita
Kapag extensibo/malawak ang angking bokabularyo ng isang tao, nakaktulong ito sa ekspresyon o pagpapahayag niya.

Maugnaying Filipino
Mga salita ito na nalilikha ng mga tao, partikular ng mga dalubwika at purista upang kunin ang dalisay ma kahulugan ng salita.

Hb:
Kapnayan - Kemistri
Kimnayan - Physics
hatinig - telepono
saksisid - sasakyang sumisisid
salipawpaw - eroplano
Jargon
Mga salitang partikular lamang o identifayd sa isang grupo o sa mga tao na nasa parehong propesyon.

Sa IT
byte - sukat ng karakter sa kompyuter.
blog - mga pino-post na salita/mensahe sa internet
megabyte - mas malaking sukat ng karakter sa kompyuter.
Pagpapalit ng mga Arkayk(Archaic) na salita
Mga salitang gamit sa nakaraang panahon na kung gagamitin sa panahong kasalukuyan ay totoong luma na at papag-isipin ang mambabasa o tagakinig sa kahulugan ng mga slitang ito lalo't di kilala ang salita.
Hb:
Dati Ngayo
sartin - gamit bilang tasa na yari sa lata,kaya di nababasag.
tampipi - maleta
balabal - alampay
Mix-mix na lenggwahe
a. pagsasama ng Ingles at Tagalog sa pangungusap
Hb: Uuwi na me.
b. Pagsasama ng dalawa o higit pang salita upang makabuo ng salita
Hb: brunch - breakfast at lunch
Mga salita/ekspresyong na nalikha/lumitaw dahil sa mga pangyayri o pangailangan ng panahon
Hb:
crush ng bayan - iniidolo ng marami.
gupit-bente - murang gupit kaya, di ayos o pangit.
red alert - nakahanda sa mga nagbabantang pangyayari.
lipo - pag-oopera upang sipsipin ang taba sa loob ng katawan.
blitzkrieg - intensibong paggamit ng puwersa sa panahon ng giyera.
Eupemismo
Paggamit ng malumanay na salita sa halip na maanghang, may tonong sekswal at pangit sa panlasa/pandinig.

Hb:
sa halip na punerarya - himlayan (slumber room)
sa halip na iskwater - informal settler; relocatee
sa halip na bobo - mahina ang ulo
sa halip na matakaw - masarap kumain
Eponims
Ito ang mga salitang nalikha mula sa ngalan ng isang tao.

Hb:
Celsius(Anders Celsius)
Marxism(Karl Marxism)
Aphrodisac(Aphrodite)
Napoleonic(Napoleon)
Salitang Nanganganak ng salita
Ang isang punong salita ay napaparami at nanganganak.

Hb:
aral, nag-aaral, nag-aral, mag-aral, magsi-aral, mangag-aral, mag-aaral, mangagsipag-aral, aralan, silid-aralan, aaralin, aral nang aral.
Paggamit ng Numero
May mga ibig sabihin/kahulugan ang numero kapasg ginamit na pasalita/pasulat sa pagpapahayag.

Hb:
0 - sero; wala; bilog
7 - palakol; tsismis, GMA 7
75 - matanda
9 - lucky no./swerte
Paglikha ng Balbal
Mga salita na nalikha ng kabataan na parang bula na dumating at kagyat ding nawawala (ang iba) pagkalipas ng ilang panahon.

Hb:
djowa/jowa - asawa
gorabels - papunta na
nosibalasi - sino ba sila?
Pagtatambal ng salita
Tambalang ganap - pinagtambal na salita na nagkaroon ng panibagong kahulugan.
Hb: anak at araw (anak-araw) - tao na maputing-maputi ang kulay
Tambalang di-ganap - pinagsamang salita na hindi nagbago ang kahulugan.
Hb:
anak at dalita - mahirap
Paggamit ng jejemon at mga shortend na ispeling
Ito'y isang paraang pagpapamulagat sa tao at nagwawasak o tumaliwas s nakagisnang leksikon at balarila.
Hb:
slr - sorry late reply
beeree - bad vibes
qaqamit - sa halip na gagamit
4nu b4 y4n - ano ba yan?
<3 - puso
Ndi nA aQ sA2mA - Hindi na ako sasama.
:)
Credits
Miyembro ng Unang Grupo sa Filipino
Joyce Anne R. Datuin
Peter Joshua P. Brion
Emil D. Jane
Coleen Grace Cayetano
Ace G. Javier
Kim Clarence Penaflor
MARAMING SALAMAT SA INYONG PAKIKINIG SA AMING REPORT!
Full transcript