Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

TEMEL PSİKOLOJİK DANIŞMA BECERİLERİ

No description
by

demet ay

on 3 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of TEMEL PSİKOLOJİK DANIŞMA BECERİLERİ

TEMEL PSİKOLOJİK DANIŞMA BECERİLERİ
Bu bölümün konusu psikolojik danışma ilişkisinde empatik anlayışı kolaylaştıracak temel yardım becerileridir.
Alt Başlıklar:
Terapötik ilişki psikolojik danışmada yardım sürecini kolaylaştıran en önemli araç olarak görülebilir.

Psikolojik danışmada yardım etmek doğrudan yapılan bir eylem değildir. Değişim için uygun terapötik ortamı hazırlamak psikolojik danışmanın üstlendiği ancak mutlak surette danışanın işbirliğine ihtiyaç duyduğu bir sorumluluktur.

Danışan problemleri kesin ve kolay çözümleri olan sorunlar değildir. Danışanlar genellikle problemlerini anlaşılır şekilde tanımlayamazlar. Temel terapötik beceriler danışanı daha etkin dinlemeye ve anlamaya yönelik becerilerdir.

Kısa, konuya odaklı ve açık psikolojik danışman tepkileri terapötik iletişimi kolaylaştırır. Uzun cümleler kurmak, aynı anda birden fazla soru sormak oturumlarda odağın dağılmasına neden olur. Psikolojik danışman kısa tepkileri tercih ederek danışana konuşması için daha çok zaman kalmasını sağlar.

Gözlem Becerileri
Psikolojik danışma sözel iletişime dayalı olsa da hem danışanın hem de psikolojik danışmanın sözel ve sözel olmayan davranışları önemli ipuçları sağlayabilir.

Psikolojik danışman, oturumlar sırasında etkin dinleme ile birlikte gözlem yapma becerilerini aktif olarak kullanabilmelidir. Psikolojik danışman kendi kişilerarası ilişki kurma modelini ve iletişim kurma yollarını gözlemleyerek işe başlayabilir.

Gözlem yaparken önemli olan psikolojik danışmanın danışan tarafından doğrulanabilir bilgiyi kullanmasıdır. Psikolojik danışmanın çıkarımlarını paylaşması ve gözlemlerini yansıtması arasında fark vardır. Çıkarım yaparken psikolojik danışmanın iş dünyasını yansıtan yorum ekleme olasılığı yüksektir. Oysa gözlem yaparken dış dünyada var olan bilgiler kullanılmalıdır. Danışanın ifadelerindeki karmaşık mesajlar, tereddütler, ikilemler, tutarsızlıklar ya da boşluklar yine psikolojik danışmanın gözlemlemesi gereken noktalar arasındadır. Sözel ve sözel olmayan davranışlardaki tutarsızlıklar gözlem becerileri ile fark edilebilir.
Danışanın anahtar kelimeleriyle ilgili gerçekleri, duyguları ve düşünceleri keşfetmelerine yardım etmek, aynı kelimeleri kullanarak danışanın fenomonolojik dünyasına girmeye çalışmak, kelimeler aracılığıyla bilişsel şemalarını anlamaya çalışmak, olumsuz tanımlamaları ve kelimeleri olumlularla değiştirmek açısından gözlemler çok değerlidir.

Danışan ve psikolojik danışmanın beden dili arasındaki uyum ya da uyumsuzluk terapötik ilişkide kurulan iletişimin bir göstergesi olabilir. Danışanı daha iyi anlamaya çalışırken danışanın beden dilini aynalamak iletişimi kolaylaştırabilir. Ancak psikolojik danışman rahat hissetmeden bunu yaparsa, danışan da içten olmadığını ve rol yaptığını anlayacaktır. Eğer psikolojik danışman dinlemekten uzaklaştıysa büyük ihtimalle beden dili de danışandan uzaklaşmıştır. Psikolojik danışmanın oturumlar sırasında kendini gözlemleyebilmesi gerekir.
Cesaretlendirme, Açımlama ve Özetleme
Bu beceriler mikrobeceriler hiyerarşisinde danışanı doğru duyma ile ilgili beceriler arasında yer alır. Bu becerilerin kullanımı iki amaca hizmet eder:
1. Danışanın konuşmasını kolaylaştırmak ve paylaşımı artırmak.
2. Psikolojik danışmanın söylenenlerin doğruluğunu sınayarak danışanın anlaşıldığını hissetme ihtiyacını gidermesi.

Cesaretlendiriciler:
Danışanın konuşmaya ve kendini açmaya devam etmesi için sözel ve sözel olmayan kolaylaştırıcılar kullanmaktır.
• Kafa sallayarak devam etmesini teşvik etme
• Açık beden duruşları
• Olumlu yüz ifadeleri
• Hhmm...
• Uygun sözel olmayan iletişimle sessiz kalmak
• Anahtar kelimeleri tekrar etmek, basit tekrarlar yapmak

KAYNAKÇA
Kaya, A. (Ed.). (2014). Kişilerarası ilişkiler ve Etkili iletişim. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık
Gözlem Becerileri
Cesaretlendirme, Açımlama ve Özetleme
Duygu Yansıtma
Danışanın ihtiyaçlarını Karşılamak için Becerileri Seçme ve Yapılandırma
Beş Aşamalı Görüşme: Dinleme Becerileri ile Görüşme Yapılandırma
Yüzleştirme
Boşlukları Belirleme
Açımlama:
Danışanın söylediklerini kısaltarak ve netleştirerek özünü danışana yansıtmaktır.

Etkili bir açımlamanın terapötik iletişimi kolaylaştırması için aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi önerilir:
• Açımlama yaparken kullanılan ses tonu ve beden dili yargılayıcı değil teşvik edici olmalıdır.
• Açımlama yapmadan önce, gözlemlemek, dinlemek ve önemli anahtar kelimeleri duymak öncelikli koşuldur.
• Psikolojik danışmanın danışanın fikirlerini kendi sözcükleriyle ifade ederek açımlama yapması danışan tarafından kabul edilmesini sağlar.

Bu beceri danışanın açılması, özgürce konuşması ve konuşmaya devam etmesine yardım eder.
Açımlama yapabilmek empati kurabilmenin başlangıcı olarak görülebilir.

Özetleme:
Karmaşık duygu ve düşünceler içindeki danışan bilgileri toparlamaya ve düzenlemeye ihtiyaç duyabilir. Psikolojik danışman oturum başlarında bir önceki oturumu özetlemekle başlayabilir. Bir kaç oturum süresince danışanın ifade ettiği sorunları özetlemek danışanın süreci kavramasını sağlar.
Özetleme oturumun başında ve sonunda, yeni bir konuya geçerken ya da karmaşık konuları açıklarken kullanılabilir.
Duygu Yansıtma
Duygu yansıtmada amaç duyguları açık ve anlaşılır hale getirmektir. Bir çok danışan olaylar karşısında karışık ve ikili duygular hissederler. Duygu yansıtma karışık duyguların anlaşılır hale gelmesine yardım eder.

Psikolojik danışmanın danışanın duygularını fark edebilmesi ve yansıtabilmesi için öncelikle kendi duygularını tanıyor olması gerekir.

Duyguların keşfedilmesi için güven ilişkisinin oluşması gereklidir. Danışanlar en çok duygularını paylaşırken zorlanırlar. Psikolojik danışman duygu yansıtırken dikkatli ve duyarlı olmalıdır.

Duygu yansıtması yaparken aşağıdaki noktaların gözden geçirilmesi önerilir:
• Kısa ve doğru tahmin edilmiş yansıtmalar önemlidir.
• Duygu yansıtma yaparken bir duygu ifadesi açımlama ile birleştirilmelidir.
• Duygu yansıtmaları belirli bir zamana yönelik olarak yapılabilir.

Duygu yansıtması ile ilgili olarak aşağıdaki noktalar unutulmamalıdır:
• Başarılı bir psikolojik danışmada temel bir beceridir.
• Duygu yansıtırken zamanlama önemlidir.
• Etkili bir duygu yansıtması için, danışanın duygularının derinlik ve yoğunluğunu yakalamak ve bu yoğunluk ile uyumlu sözcükleri seçmek gerekir.
• Duygu yansıtmada kültürel farklar dikkate alınmalıdır.
• Her duygu yansıtılmak zorunda değildir.
• Sadece olumsuz duygular değil olumlu duygular da yansıtılmalıdır.
• Güven ilişkisinden sonra duygu yansıtması yapmak daha uygundur.

Danışanın İhtiyaçlarını Karşılamak İçin Becerileri Seçme ve Yapılandırma
Psikolojik danışmanın en temel ilkesi olan empatik anlayış, somutluk, anındalık ve yargılayıcı olmayan tutumla ilişkilidir. Empati en basit anlamıyla danışanın iç dünyasına nüfuz etmek olarak tanımlanabilir.

Empati psikolojik danışma ortamındaki güven duygusunu destekler; danışanın anlaşılmışlık hissini artırır ve psikolojik danışma deneyimindeki beklentileri karşılar. Empati psikolojik danışmada danışana ayna tutulmasıdır.

Yorumlamalardan, varsayımlardan, beklentilerden, etiketlemelerden ve kuramsal sınıflamalarda uzak durup danışan hakkında hiç bir şey bilmediğini kabul edip danışanı anlamak için öncelikle danışanın hikayesini onun bakış açısıyla dinlemek empatik anlayışı geliştirir.

Mikrobeceriler hiyerarşisinde üç tür empati becerisi tanımlanmıştır: temel empati, gelişmiş (aditif) empati ve eksiltici empati.

Temel empati becerisinde psikolojik danışman tepkileri ile danışan ifadeleri birbirinin yerine geçebilir özelliktedir. Etkin dinleme becerilerinin doğru kullanılması sonucunda psikolojik danışman temel düzeyde empati kurabilir. Gelişmiş (aditif) empati becerisi ise danışanın kendini keşfetmesi için düşünceleri ile uyumlu fikir ve duyguların farklı bir bakış açısı ile sunulmasıdır. Gelişmiş empatide danışan kendi söylediklerinin ötesinde anlam aramaya başlar. Eksiltici empati danışanın söylediklerinin anlamını bozan ve dinleme becerilerinin etkin kullanılmadığı tepkilerdir. Psikolojik danışmanın eksiltici tepkileri her seferinde danışanı olumsuz etkiler ve terapötik ilişki zedelenebilir.
Aşağıdaki kavramlar empatiye yardımcı kavramlar olarak sıralanabilir:

Olumlu kabul:
Danışanın değerli olması

Saygı:
Sözel ifadelerinizle sözel olmayan davranışlarınızdaki tutarlılık ve içtenlik

Somutluk:
Oturumun içeriğini anlaşılır kılmak

Anındalık:
Gelecek ya da geçmiş zaman yönelimli danışanı şimdiki zamana çekebilmek ve üç zamanı da içeren tepkiler vermek

Gerçek ya da otantik olmak:
Karışık mesajlar vermemek ve esnek olmak

Yargılayıcı olmayan tutum:
Sözel ve sözel olmayan iletişim yoluyla yargılayıcı olmamak, onaylayıcı ya da kınayan tutumdan uzak durmak.
Beş Aşamalı Görüşme: Dinleme Becerileri ile Görüşme Yapılandırma
Yakınlık kurma ve yapılandırma:
ilk aşamada, terapötik işbirliği kurabilmek temel hedeftir. Yakınlık kurmadan psikolojik danışmanın işlevsel olması zordur. Danışanın rahat hissetmesini sağlamak öncelikli amaçlar arasındadır. Danışanla ilk teması kurmak ve bilgi vermek olarak özetlenebilir.

Bilgi Toplama:
Danışanın neden yardım aradığını bulmak ve öyküsünü dinlemek ve danışanı tanımak ikinci aşama ile ilgili önceliklerdir. Psikolojik danışman ve danışan hedef belirlemeden önce danışanın fenomenolojik dünyasında ne olup bittiğini birlikte çalışarak anlamaya çalışırlar.

Hedef belirleme:
Hedef belirleme aşaması, psikolojik danışma deneyimi sonucunda "Danışan nereye varmak istiyor?", "Kendisini nasıl biri olarak hayal ediyor?", "Eğer problemi çözülürse hayatında ne değişir?" gibi sorulara yanıt arandığı aşamadır.

Danışanın ideal dünyasını anlamak ve sorunun çözümü için hedef koymak önemlidir. Belirlenen hedeflerin işlevsel, ölçülebilir, ulaşılabilir ve danışan odaklı olması psikolojik danışmanlara yüklenmiş etik sorumluluktur.

Hedef koyarken danışana yöneltilebilecek bazı örnek sorular şunlar olabilir:
• Yaşadığın soruna en ideal çözüm ne olabilirdi?
• Arkana yaslan. Gözlerini kapa ve nasıl bir çözümün olması gerektiğini hayal et.
• Nasıl biri olmak istersin?
• Eğer problem çözülürse hayatında neler değişir?
• Psikolojik danışma senin için işe yarasa yaşamında ne değişirdi?
Ulaşılmak istenen hedef üzerinde danışan ve psikolojik danışman arasında uyum ve işbirliği olmalıdır.
Tutarsızlıklarla yüzleştirme ve alternatif yaratma:
Hedef belirlendikten sonra danışanın öyküsündeki tutarsızlıkları danışanla işbirliği yaparak ve terapötik ilişkiyi koruyarak bulmak önemlidir.

Ögrenmeyi transfer etme ve genelleştirme:
Psikolojik danışma deneyimi sonucunda danışanın kazanımları yeni öğrenmeler olarak kabul edilebilir. Danışanın yeni bilgiyi genelleştirmesi ve içselleştirmesi beklenir. Son aşamada, danışanın düşünce, duygu ve davranışlarındaki değişimi kolaylaştırmak amaçlanır.

Aşağıda sıralanan tekniklerle danışanın yaşadığı deneyimi somutlaştırması kolaylaştırılabilir:
 Rol oynama: Yeni davranışı süreçte denemek
 Hayal etme: Problemle başa çıkabilmek için ne yapması gerektiğini hayal etme
 Davranış kontrolü: Davranışla ilgili kayıt tutmak, günlük tutmak ve psikolojik danışman ile paylaşmak
 Ev ödevleri: Oturumlar arasında danışanın gerçek dünyada yeni davranışı denemek
 izleme ve destek: Sonlandırmadan sonra davranışın sabit kalıp kalmadığını izlemek

Aşağıdaki örnek sorular danışanın öğrendiklerini transfer etmesine yardımcı olabilir:
• Bu oturumdan alıp eve götüreceğin ne var?
• Bu oturumda neyi duymak sana iyi geldi?
• Konuştuklarımız arasında en çok ne işine yaradı?
• Alternatif çözümler ürettin ve bir tanesini seçtin. Şimdi seçtiğin çözüm için neler yapabilirsin?
Yüzleştirme
Yüzleştirme, benliğin değişimi engelleyen yönlerini düşünmeye davet eden bir beceridir.Psikolojik danışman danışanın gizil gücünü harekete geçiren ve sorunun bir adım ötesine geçerek yapabileceklerini fark etmesini sağlamak için yüzleştirme becerisini kullanabilir.Yüzleştirme yaparken danışanın duygusal olarak kendini tehdit altında hissetmemesi gerekir. Mikrobecerilerin hiyerarşisinde en güçlü beceri olarak tanımlanan yüzleştirme kesinlikle etkin dinleme ve gözlem becerileri ile desteklenmelidir.etkin dinleme becerileri ile desteklenmiş bir yüzleştirme danışanın durumu ve kendini gözden geçirmesine neden olur.


Yüzleştirme yaparken psikolojik danışmanın izlemesi gereken üç temel adımdan söz etmektedir.

Boşlukları Belirleme

Danışanın iç dünyasındaki boşluklar:Psikolojik danışman sözel olmayan davranışlardaki tutarsızlıkları,sözel ifadelerdeki tutarsızlıkları,sözel ifadeler ve davranışlar arasındaki tutarsızlıkları yüzleştirebilir.

Boşlukları danışana yansıtma ve çözüm için danışana yardım etme:


Danışanın yüzleştirmeyi kişisel almaması ve genelleştirmemesi için psikolojik danışmanın sözel ifadelerinde dikkatli olması gerekir. Danışanın kişiliği ile ilgili yüzleştirmeler danışan tarafından saldırı olarak yorumlanabilir. Aynı zamanda psikolojik danışman yüzleştirme karşısında danışanın kendisini savunacağı varsayımı ile hareket edebilir. Danışanın öyküsündeki somut tutarsızlıklara odaklanırken danışanın ifadelerinden yola çıkmak önemlidir ve yorum yapmaktan kaçınmak gerekir.

Yüzleştirmenin etkililigini degerlendirme (inkar,kabul…):


Danışanlar genellikle değişime karşı dirençlidir. Değişmek için yardım aramalarına rağmen yaşadıkları tutarsızlıklarla yüzleştiklerinde inkar edebilirler.

Danışanın yüzleştirmeyi kabul etmesi değişimin başladığı noktadır .Yaşadığı tutarsızlıkları ve çelişkileri fark ettikten sonra danışan hayatını değiştirmemeyi seçebilir.
Değişim sırasında danışanın geçtiği aşamalar:

a. inkar: Yüzleştirmeyi doğrudan reddetmek.

b. Kısmen sorgulama: Yüzleştirmenin haklılık payı olabileceğini düşünmek.

c. Kabul: Yüzleştirmeyi kabullenmek.

d. Yeni çözümler üretmek: Farkındalık yaşayıp alternatifler düşünmek.

e. Kapsamlı yapıcı değişimler yaşamak: Yeni davranış ve düşünce örüntüleri geliştirmek.

Yüzleştirme ile ilgili unutulmaması gereken noktalar şunlardır:

• Yüzleştirmeler danışan tarafından kolayca kabul edilemez.

• Yüzleştirme değişimi hızlandıran bir beceridir.

• Terapötik diyalog ve güven ilişkisinin sağlam kurulmadığı durumlarda yüzleştirmeler danışanın inkarı ile sonuçlanır.

• Yüzleştirme yapmadan önce psikolojik danışman bu yüzleştirmeye neden ihtiyaç duyduğunun farkında olmalıdır.

• Yüzleştirme yaparken motivasyon kaynağı danışanın iyiliği olmalıdır.

• Yüzleştirme becerisinin diğer psikolojik danışma becerileri ile desteklenmesi önemlidir.
HAZIRLAYANLAR
G120610036: DEMET AY
G130610002: ARSLAN ERELi
G130610026: GÜRKAN IRGAN
G130610046: AHMET AKBAŞ
G130610048: ABDULHALiM DAĞ
G130610064: SEMA BiRiNCi
Full transcript