Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

KONUŞMA BECERİLERİ

No description
by

mehmet goksen

on 5 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of KONUŞMA BECERİLERİ

Dinleme ve okuma anadilinde anlama gücüne yönelik becerilerdir ve alıcı dil olarak da bilinir. Konuşma ve yazma ise anlatım gücüne yönelik becerilerdir ve verici dil olarak da adlandırılır.
Bireyin iletişimsel yeterliliği bu becerilerin birbiriyle bağlantılı gelişimiyle ilişkilidir; çünkü bir becerinin gelişimi öteki becerinin gelişimini etkilemektedir. Hagevik (1999), insanların zamanlarının %40’ını dinlemeye, %35’ini konuşmaya, %16’sını okumaya, %9’unu yazmaya ayırdığını belirtmektedir.
KONUŞMA BECERİLERİ

Dil öğretimi dinleme, konuşma, okuma ve yazma olmak üzere dört temel becerisi ile dil bilgisi üzerine yapılandırılmıştır. Dil eğitimi ve öğretimi sürecinde 4 temel dil becerisinin istendik düzeyde edinilmesi ve geliştirilmesi öncül amaçlardandır. Dil eğitimi ve öğretimi sürecinin en önemli iki boyutu anlama ve anlatmadır.
Anlama, dinleme ve okuma becerilerini; anlatma, konuşma ve yazma becerilerini kapsamaktadır (Kavcar, Oğuzkan ve Sever 1999).
5. Konuşma eğitiminde ulaşılacak son hedef kişinin 15 yaşında ülkesinin parlamentosundaki konuşma tekniklerini takip edecek, onları yorumlayabilecek ve duygularını bu düzeyde anlatabilecek hâle getirilmesidir. Kendi parlamentosunda konuşulanları anlayıp, yorumlayabilen ve gerektiği zaman fikir yürütebilen bireyler konuşma eğitiminde istenilen seviyeye ulaşmış demektir.
6. Konuşma eğitiminde yıkıcı değil yapıcı olunması gerektiği mutlaka öğretilmelidir. İlgi çekebilmek için bayağı ve sıradan şeyleri anlatmak gibi bir kolaycılığın içine kesinlikle girilmemelidir.
7. Konuşma eğitimi sırasında konuşmaya mutlaka çok iyi hazır- lanmanın gerektiği öğretilmelidir. Konuşmanın temel unsurları ile yan unsurları belirlenmeden, nerede ne kadar bahsedileceği tespit olunmadan yapılacak konuşmanın başarısız olacağı anlatılmalıdır. Bu eğitim sırasında konuşmacıya, hitap edilecek topluluğun eğitim seviyesini, özel ilgilerini vs. dikkate almalarının gerekliliği de öğretilmelidir.

Konuşmanın gerçekleşebilmesi için beynin iki yarıküresi de eş güdümlü çalışır. Yani sol yarım kürede anlamlı tümceler oluşturulurken, sağ yarım kürede bu tümcelere vurgu, ezgi, ton katar ( Ergenç 1994).
Konuşma yetisi doğuştan getirilir fakat doğru ve etkili konuşma eğitim ile elde edilen bir beceridir. Etkili ve güzel konuşma eğitiminin geliştirilmesi bireylerin toplum halinde yaşamalarında çok büyük bir öneme sahiptir.
İyi konuşan bir birey kendini tam ve doğru olarak ifade edebilir. “Eğitim kurumlarında verilen konuşma derslerinin amacı, öğrencilerin düşünce ve duygularını dil kurallarına uygun, doğru ve etkili biçimde anlatma yeteneği kazandırmaktır” (Aktaş-Gündüz; 2001).
Chomsky’e (1965) göre konuşmayı gerçekleştiren süreç, devinsel (motor) beceri ile dilsel edinci oluşturan çoğunlukla gözlemlenemeyen işlemlerin bir son ürünüdür.
Konuşma ses üretiminin, ses tonunun, kalite, ritim ve sözcük hazinesinin gelişmesinden oluşan bir bütündür (Bugay 1990).
Bireye verilecek dil becerileri eğitiminde ulaşılacak düzey bilim adamlarının üzerinde anlaştığı dört temel noktaya dayanmaktadır (Yalçın 1997):
1- Algılamaya (Cognitive) yönelik olmak; bireyin kendi dışındaki bilgileri eksiksiz algılama ve anlamasına yarayacak dil becerileri öğretmek
2- İletişime (Communicative) yönelik olmak; bireyin başka insanlarla iletişim teknolojisini eksiksiz kullanarak duygu ve dileklerini anlatmasını, başka insanlarla sağlıklı ilişki kurmasını sağlayacak düzeyde dil öğretimi yapmak. Örnek: telefonla konuşma, internetten yararlanabilme.
3- Geçerliliğe (Fonctional) yönelik olmak; bireyin edindiği dil becerilerini davranışlarına yansıtabilmesini sağlayacak bir dil öğretimi vermek.
4- Planlama becerisine yönelik olmak; dil öğretiminin dördüncü önemli kavramı da planlama becerisinin kişiye kazandırılması ile dil öğretimi arasında bir ilginin kurulmasıdır.
KONUŞMA BECERİLERİ
Dil eğitimi ile ilgili bilim adamlarınca ortak değerler olarak kabul edilen bu hedeflerden yararlanarak konuşma eğitiminin temel kavramlarını ve konuşma eğitiminde dikkat edilmesi gereken hususları şu şekilde belirtebiliriz (Yalçın 2002, Kılıç 2000):
1. Konuşma da diğer dil sanatları gibi eğitim yoluyla geliştirilebilir. Eğer eğitim ciddî ve sağlıklı değilse ileri yaşlarda konuşma yeteneği- nin gelişmesi de güçleşmektedir.Yine konuşma eğitimi sadece bir öğretim şeklinde değil, yeri geldikçe oyun, uygulama ve eğitim şeklinde verilmelidir.

2. Konuşma eğitiminin asıl amacı kişinin duygu ve düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilmesini sağlamıştır. Dolayısıyla konuşma ile sosyalleşme arasındaki doğrudan ilgi gözardı edilmemelidir.

3. Modern toplum yaşantısının gerektirdiği bütün konuşma tür ve şekilleri insanlara kazandırılmalıdır.

4. Çocuk dört yaşından itibaren aldığı konuşma eğitimi sonunda karşılaştığı değişik kitleler karşısında nasıl konuşacağı konusunda eğitilmelidir.Yani konuşma eğitimi tek ve standart değildir. Sosyal sınıflara ve yaş gruplarına göre değişir. Bu hususlara dikkat edilmeden verilecek genel bir eğitim formasyonu fertlerin normal konuşma alışkanlığı kazanmalarını sağlamanın dışında başka bir şey kazandırmayacaktır. Tekamül etmiş, gelişmiş bir dil zevkinin ve konuşma alışkanlığının kazanılmasında ferdî yeteneklerin ve sahip olunan kültürel yapının göz önünde bulundurulmasının büyük önemi vardır.




Konuşma Becerisini Geliştirmeye Yönelik Etkinlikler
Konuşma eğitimi hayatın her alanını kuşatan bir beceri olduğu
için hem Türkçe dersi hem diğer dersler hem de kişinin hayatı boyunca gereklidir. Bu sebepten dolayı konuşma eğitimine önem verilmeli, geliştirilmesi için değişik uygulamalar yapılmalıdır. Bu hususta Türkçe öğretmenine büyük görev düşmektedir. Türkçe derslerinin işlenişinde öğretmenlerin her zaman hatırlamalarında yarar görülen ilkeler vardır(Kavcar, Sever ve Oğuzkan 1999): Bunlar;
1.Dil doğal bir ortam içinde öğretilmelidir.
2.Öğretimde çocuğun kendi dilinden hareket edilmelidir.
3.Değişik dil çalışmaları arasında sıkı bir ilişki kurulmalıdır. 4.Çeşitli ders araç ve gereçlerinden faydanılmalıdır.
5.Türkçe öğretimi, bütün derslerle ilişki halinde olmalıdır.

Öğrencilerin konuşma becerilerini geliştirmenin bir yolu da onlara seviyelerine uygun sorular sormaktır. Öğrenciler gerek okuma metni ile gerekse, dil bilgisi veya diğer konularla ilgili sorular sorarak yakından takip edilmeli, hataları anında düzeltilmelidir. Öğrencilerin bu sorulara “evet, öyle, hayır” gibi bir kelimelik cevap vermeleri yerine tam cümle ile cevap vermeleri sağlanmalıdır.
Anlatma çalışmaları yaparak konuşma becerileri geliştirilebilir. Anlatmaya her insanda hazır olan anıdan başlamak çok yararlıdır. Anı hazır bir konudur.
Konuşma eğitimi için bir diğer anlatma çalışması da gezi anlatımıdır. Öğrencinin gezi ve gözlem yoluyla elde ettiği bilgi, izlenim, edindiği fikir, hissettiği duygu anlattırılır. Bu çalışma da tıpkı anı anlatımında olduğu gibi öğrencinin doğrudan kendi gözlemlerine dayandığı için konuşma eğitimi açısından önemlidir.

Yine anlatma çalışmaları arasında yapılabilecek diğer bir etkinlik de bir masal, öykü anlatımıdır. Bu anlatımda öğrenci anlatacağı masal ya da hikayeyi kendisi seçmeli, daha sonra sınıfta arkadaşlarına anlatmalıdır. Bu çalışma önceden ödev olarak verilebilir sonraki derste anlatması istenebilir. Bu tür etkinliklerde öğretmenin dikkat etmesi gereken husus, öğrencilerin anlatımı sırasında yapmış oldukları küçük anlatım hatalarını öğrencinin anlatımını kesip düzeltmemesidir.

Günlük gazete veya değişik dergilerden okunan bir yazının sınıfta anlatılması da konuşma eğitimi etkinlikleri olarak yapılabilir. Öğrenci hem okumaya yönlendirilir hem de okuduklarını anlatma fırsatı verilerek bu konuda cesaretlendirilir. Öğrenci eleştirel okuma yönünde de geliştirilir.

Metinlerde yer alan olayların sonuçlarını tahmin etme çalışmaları da konuşma eğitiminde kullanılabilecek etkinliklerdendir. Örneğin şöyle bir çalışma yapılabilir; metinde, hikayede, görüntüde gösterilen durumun sonuçlarının öğrenciler tarafından sıralanması istenebilir. Bu durumdan sonra da metindeki durumdan az sonra ya da gelecekte olabilecekler tahmin ettirilebilir. Sonuçlar resimlere, olaylara, düşüncelere ve nedenlere bakılarak tahmin edildiği gibi resimlerin, olayların, düşüncelerin ve nedenlerin şartları değiştirilebilir.

Konuşmanın zihinsel süreçlerinin geliştirilmesine yönelik olarak öğrencilere sınıflandırma, ilgilendirme, gruplandırma çalışmaları yapılabilir. Bilginin beyinde depolanması eğer düzensiz olursa insanlar konuşurlarken bu bilgileri anında geri getirip konuşmasında kullanamazlar. Bu da anlatımda başarısızlığa yol açar. Sınıflandırma bu açından çok önemlidir. Belleğin çalışma sistemini göz önünde bulundurarak değişik çalışmalar yapılabilir.

Hayal kurma ve bu hayalleri sınıfta anlatma çalışmalarıda konuşma eğitiminde yapılacak etkinliklerdendir. Bu çalışma da beynin zihinsel sürecini hedef almaktadır. Beynin yapısı itibari ile hayallerden sorumlu kısım sağ yarım küredir. Yaratılıcılık kabiliyeti de sağ yarım kürededir. Sol yarım kürede ise mantıksal işlemlerden sorumlu merkezler vardır. Bu açıdan baktığımız da biz özgün fikir ve hayallerimizi sağ ya- rım küre ile geliştirmekte, daha sonra bunlara sol yarım küremiz ile şekil vermekteyiz. Çoğu hayallerin saçma olarak nitelenmesi de sol yarım kürenin mantık süzgecine göredir. Bu açıdan baktığımızda öğrencilerin hayallerini engelleyici düzeltmeler konuşmalarını da olumsuz yönde etkilemektedir.

Söz korosu çalışmaları da her sınıfta uygulanabilecek konuşma eğitimi etkinliklerindendir. Söz korosu bir şiirin ya da herhangi bir metnin çok kişi tarafından birlikte okunması demektir. Bu çalışmanın öğrencilere faydaları şunlardır (Burdurlu ve Kantarcı 1971):

1- Metinleri seslendirme güçlerini artırır.
2- Birlikte okuma alışkanlığını sağlar.
3- Zevk düzeylerini yükseltir.
4- Önemli yanlışları ortadan kaldırır.

Dramatizasyon uzun bir hazırlığa ihtiyaç göstermeden yapılan, dersleri daha güzel ve daha iyi anlaşılır hale koyan bir çalışmadır. Bunun için de bu teknikten öğretmen yeterince yararlanmalıdır (Öz 2001:232). Bu çalışmalar;
1- Hayattan seçilecek sahnelerin,
2- Metinlerde anlatılanların
3- İzlenilen bir TV proğramında ya tiyatroda beğenilen sahnelerin canlandırılması ile olabilir.
Dramatizasyon çalışmalarının uygulama alanı görüldüğü gibi çok geniştir. En basitinden öğrencilere telefonla konuşma çalışması yaptırılabilir. Bu etkinlikler günlük konuşmadan, sanatsal konuşmaya kadar sınıfın ve öğrencinin düzeyine göre uygulanabilir.
Resim, grafik veya karikatürler üzerine konuşma etkinlikleri de konuşma eğitiminde kullanılabilir. Sınıf seviyesine uygun bu tür görsel materyaller sınıfa getirilerek öğrencilerin onlar üzerine konuşmaları istenebilir. Resmin anlatılmasında hem öğrencilerin gözlem güçleri, hem dikkatleri hem de anlatımları geliştirilmeye çalışılır. Ders kitaplarındaki resimlerin konu ile alakalı olması bu açıdan önemlidir. Öğrenciler metni okumadan önce resme bakıp konu hakkında fikir edinebilmelidir.
Bir kişiyi sözlü olarak anlatma yani tasvir ve tahlil de konuşma eğitiminde kullanılabilir. Öğretmen ilk önce örnek anlatım çalışması yapmalı daha sonra öğrencilerin birisini (arkadaş, sanatçı, aile fertleri, öğretmenler, tarihi kişiler, sporcu vb) anlatmasını isteyebilir. Bu çalışmada resimler de kullanılabilir.

Beyin fırtınası tekniğinin kullanılması da konuşma becerisinin özellikle de zihinsel boyutu açısından önemlidir. Beyin fırtınasında öncelikle bir problem belirlenmelidir. Problemin mantıklı olup olmaması önemli değildir. Önemli olan öğrencilerin hayal dünyasına da hitap ederek çok sayıda fikrin ortaya çıkmasıdır. Beyin fırtınası için problemler olumlu veya olumsuz yönde seçilebilir.

Sınıfta, konuşma eğitimi çerçevesinde değişik oyunlardan yararlanılabilir.
Bunlar;
Son harf, Kelime anlatımı, Sessiz sinema, Sesli sinema, Kim bu adam?, Ben kimim?, Meslekler, Kulaktan kulağa, Cümle tamamlaması, Atasözlerini birleştirme olabilir.



DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER
Full transcript