Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

АУС306 Уушиг

Anatomy Class
by

uuree uuree

on 26 October 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of АУС306 Уушиг

Амьсгалын эрхтэн тогтолцоо
АУС306 У. Энхтуяа
А. Тэлмэн
Д. Үүрийнцолмон
The Nose
The Pharynx
The Larynx
The Trachea
The Bronchi
The Lungs
Амьсгалын тогтолцооны бүтэц, үйл ажиллагаа
Амьсгалын эрхтэн тогтолцоонд:
хамар, түүний дайвар хөндийнүүд
хамар залгиур
төвөнх
цагаан мөгөөрсөн хоолой
уушиг
гялтан, цээжний хэнхэрцэг, амьсгалын булчин, мэдрэл шингэний зохицуулгын аппарат болон хийг тээвэрлэгч цус зэрэг гадаад амьсгалд оролцдог эрхтэнүүдийг багтаан авч үздэг.
Амьсгалын тогтолцооны бүтэц, үйл ажиллагаа
Амьсгалын эрхтэн тогтолцоо нь хийн солилцоо явуулах үндсэн үүрэгтэйгээс гадна бодисын солилцоонд оролцох, хамгаалах, БИБ ялгаруулах, дуу гаргах, хүчил шүлтийн тэнцвэрийг зохицуулахад оролцдог.
Амьсгал дамжих зам
Агаар дамжих дээд доод зам
Хийн солилцоо явагддаг респиратор буюу амьсгалын хэсэг
Амьсгалын эмгэгтэй хүмүүст илрэх зовиурууд
Амьсгаадах
Амьсгал боогдох
Ханиах
Цэр гарах
Цусаар ханиах
Цээж өвдөх
Амьсгаадах гэдэг нь амьсгалын хэм, гүн, давтамж алдагдах байдлаар илэрч, агаар дутагдах эсвэл амьсгалахад бэрхшээлтэй болох байдлаар мэдрэгддэг.
Амьсгаадалт нь амьсгалын төв цочирсонтой холбоотой үүснэ.
Амьсгаадалтын ангилал:
Шалтгааны хувьд:
Физиологийн амьсгаадалт
Эмгэг амьсгаадалт
Эмнэлзүйн илрэлээр:

Обьектив
Субьектив
Холимог
Амьсгалын фаз өөрлөгдөх байдлаар:
Инспиратор
Экспиратор
Холимог
Хугацааны хувьд:
Байнгын
Удаан үргэлжлэх
Гэнэтийн
Ханиалга нь төвөнх, ЦМХ, гуурсан хоолой, гялтанд байрлах ханиалгын рецепторууд цочирсоноос дууны хөвч нээгдэж, амьсгалын булчингууд нэгэн зэрэг агшиж, агаар маш хурдтай гадагшилахдаа гуурсан хоолойд хуралдсан цэр, салс, гадны биет, бусад цочроогч бодисыг гадагшлуулахад чиглэсэн хамгаалах рефлекс юм.
Ханиах рецептор:
хариу урвал түргэн үзүүлдэг
хариу урвал аажим үзүүлдэг
Ханиалгын үе шат:
I үед дууны хөвч нарийсахын хамт нэгэн зэрэг амьсгалын булчингууд агшина.
II үед дууны хөвч нээгдэж, агаар их хурдтайгаар амьсгалын замаас цэр, гадны биетийн хамт гадагшилдаг.
Muscles of respiration
Монгол улсад зонхилон тохиолдох амьсгалын замын өвчнүүд
Амьсгалын замын олон олон өвчин байна. Үүнээс монгол улсад элбэг тохиолдож буй амьсгалын өвчнүүдэд:
Гуурсан хоолойн багтраа
Гуурсан хоолойн архаг үрэвсэл ( архаг бронхит )
Плеврит (цээжний гялтангийн үрэвсэл )
Уушгины архаг үрэвсэл ( архаг пневмони )

Гуурсан хоолойн багтраа
Дархлал болон дархлалттай холбоогүй хүчин зүйлүүдтэй уялдан гуурсан хоолойн мэдрэгшил өөрчлөгдсөнөөр гуурсан хоолой агшин хөөж салстаар дүүрч үе үе цээж багтран амьсгаа бачуурч нүүр хөхөрч амьсгааддаг өвчин.
Бие махбодыг мэдрэгжүүлэн багтраа үүсгэдэг бодисуудыг аллерген ( харшил үүсгэгч ) гэнэ.
Гуурсан хоолойн багтраа
Дан харшлын
Бие махбодид эсрэг бодис үүсгэж чадах бүхий л ( ноос, үс, ургамал, тоос, шороо, эм) бодисуудаас шалтгаалж болно.
Халдвар харшлын
Уушгины цочмог, архаг үрэвслээс болж уушиг харших
Гуурсан хоолойн багтрааг үе шатаар нь
Энэ өвчний урьдал үе : үе үе цээж шуугиж, хамар бөглөрч, бие загтанадаг, бас тархи таллаж гэнэт өвддөг.
Эмнэлзүйн шинжийн хувьд тод илэрсэн : ГХБ гэж хувааж үзэж байгаагаас гадна дархлалтай холбоотой, холбоогүй, эмгэг жамаар нь цэвэр харшлаас болсон, уушгин дахь үрэвслэлээс болсон, уушгин дахь үрэвслээс болсон, аутоимуны, дааврын солилцооны хямралаас болсон, мэдрэл сэтгэл санааны тогтвор муутай хүмүүсд үүссэн, механик цочролоос болсон гэх мэтээр хуваах болов.
Шинж тэмдэг, явц :
Багтраа эхлэхээс өмнө биеэр загтнуур туурах, хамар битүүрч ус гоожих, толгой өвдөх зэрэг шинжүүд илэрч болно. Ихэнхдээ багтраа гэнэт шөнийн цагаар цээж багтран амьсгал давчдан бачуурч нүүр хөхөрч хөөн айсан шинж илэрнэ.
Өвчтөн чөлөөтэй амьсгалахын тулд 2 гараараа өвдөгөө тулж цээжээ өргөн суух юмуу эсвэл байж ядсан байдалтай болно.
Амьсгал авалт огцом богино, гаргалт удаан саадтай.
Тогшиход хөндий хайрцган чимээтэй.
Чагнахад амьсгал суларсан олон тооны нойтон хэржигнүүр уушгины аль ч хэсэгт тод сонсогдно.


ДЭХБ, цагаан мөгөөрсөн ба гуурсан хоолой, уушгины өөр ноцтой өвчингүй хүн 2 жилийн турш жилд 3 сараас багагүй хугацаагаар ханиалгаж цэр ялгаруулж байгаа бол гуурсан хоолойд архаг үрэвсэлтэй гэж үзэж болно.
Гуурсан хоолой утаа тоос химийн бодисоор удаа дараа байнга цочирсоноос гуурсан хоолойн цэр хөөх үйл ажиллагаа хямарч доторхи салст нь аажимдаа өөрчлөгдөн зузаарч архаг бронхит үүсэх бөгөөд бас улаан бурхан, хөхүүл ханиад, томуу өвчний илрэл болох цочмог бронхит дутуу эмчлэгдэн архагшиснаас үүсдэг.

Гуурсан хоолойн архаг үрэвсэл
Хоногт гарах цусны хэмжээ 50 мл-ээс ихгүй тохиолдолд цустай ханиалгах гэнэ.
ГХТӨ, уушигны хорт хавдар, сүрьеэ, шигдээс, 2 хавтаст хавхлагийн нарийсал зэргийн үед судасны ханын нэвчимхий чанар ихэссэнээс улаан эс гуурсан хоолой болон цулцангийн хөндийд нэвчин гарснаар цустай ханиана.


Цустай ханиах
Амьсгал боогдох
Амьсгаадалтын хүнд хэлбэрийг хэлнэ
ямарч шалтгаангүй агаар дутагдах мэдрэмж төрнө
Амьсгал дутлын шинж илэрнэ.
Инспиратор
Экспиратор
Холимог гэж ангилдаг

Цэр гарах

Салсархаг
Цусархаг
Зэв шиг
Ягаан хөөсөрхөг
Үмхий үнэртэй
Усархаг их хэмжээтэй
Цээж өвдөх
Шалтгаанаар нь:
гялтан
булчин
хавирга
яс мөгөөрсний холбоос
мэдрэл
Зүрх судас
Улаан хоолой
Байрлал
Эхлэх онцлог
Шинж чанар
Дамжилт
хүч
Хугацаа
үүсгэх шалтгаан
дагалдах зовиур
өвдөлт ихэсгэх шалтгаан
J20
Цочмог бронхит
J21
Цочмог бронхиолит
J43
Уушги тэлэгдэл (эмфизем)
J45
багтраа
J45.1
харшил давамгайсан багтраа
Харшилын –бронхит ӨЗГ
-багтраатай хавсарсан ринит
- атопийн багтраа
- гадны шалгаант харшилт багтраа
- багтраатай хавсарсан өвчний чичрэг

J65
Сүрьеэтэй хавсарсан уушги тоосжих
А15-А16-д ангилсан сүрьеэгийн аль ч хэлбэртэй хавсарсан J60-J64-д ангилсан аль нэгэн эмгэг
J85
Уушги ба голтын буглаа

J85.0
Уушгины үхшил ба үхжил

J85.1
Пневмонитай хавсарсан уушгины буглаа
Орхих нь: тодорхой үүсгэгчээр сэдээгдсэн Пневмонитай хавсарсан (J10-J16)
J85.2
Пневмонитай хавсараагүй уушгины буглаа
Уушги буглаа ӨЗГ

J85.3
Голтын буглаа
J93
Пневмотракс
J93.0
даралтаас аяндаа үүсэх пневмотракс
J93.1
Аяндаа үүсэх Пневмотракс
J93.2
Бусад Пневмотракс
J98.1
Уушгины коллапс
Ателектаз

Шинж тэмдэг :
Гуурсан хоолойн цочмог үрэвсэлтэй төсөөтэй эхлэх боловч өглөөгүүр ханиаж нилээд цэр гарах ба дулааны улиралд ханмах нь багасч хүйтэн сэрүүний улиралд ялангуяа агаарын бохирдол ихсэх үед ханиалга хүчтэй болж заримдаа халуурна. Хоолой загатнах байнга хуцуулж тагшин ханиах нь биеийг их ядраадаг бөгөөд гуурсан хоолойн дискигези –с ихээхэн шалтгаалах ба ийм ханиалгыг даруй дарах нь зүйтэй. Өвчин даамжирч лавшрах тусам ханиах рефлекс мохоход ханиах нь багасч цэр ихэсч цээж хоржигнон мэнгэртэй болно.
Архаг бронхитийн өөр нэг шинж нь өвчин лавшрах тутам амьсгаадалт нэмэгдэж улмаар уруул чихний омог хөхөвтөр болж эхлэх явдал.

Уушгины архаг үрэвсэл
Уушигны аль нэг хэсэгт уушгины цочмог үрэвлээс үлдэж хоцроод байн байн сэдэрч байдаг сорвожилт бүх архаг үрэвслийг хэлдэг.
Үрэвслийн процесст ихэвчлэн гуурс юмуу уушгины эд аль нь давамгайлж хамарч байгаагаас бронхит байдлаар юмуу цул эдийн үрэвсэл байдлаар сэдэрдэг. Үрэвссэн эд гаднаас нь харахад хэмжээгээр багасч атийж хорчийж байх ба гялтан хальстай наалдсан, зүсч үзэхэд гуурсны хана тэр хэсэг эд цөм хатуурч голдуу өтгөн салсархаг шүүстэй байна.


Архаг хатгалгааг завсрын эдээсээ сорвижсон буюу цул эд нь сорвижиж хатуурсан гэж хуваахаас гадна дээр дурьдсанаар уушгин дахь байрлалаар хуваана. Удаан хугацаагаар эмчлээд байхад гэрлийн сүүдэр арилахгүй байх ба тэр хэсэгт өвчин дахиад байгаа тохиолдлыг архаг үрэвсэл гэж тооцдог.
Намжилтын үедээ хааяа хуурай ханиадаг гэхээс өөр зовиур хэлэхгүй.
Сэдрэлтийн үед өвчтөний мие суларч тамирдах, хөлрөх бөгөөд үе үе 37-38 градус хүртэл халуурч ханиалга нэмэгдэн цэр нь ихэсч ирдэг. Заримдаа цээжээр сулавтар хатгуулж зовиурлах бөгөөд үзлэгт тэр хэсэгт тогшилтийн авиа бүдгэрэн хуурай нойтон хэржигнүүр сонсогдоно.
Зарим үед ханиагаад амьсгаа авахад хэржигнүүр сонсогдвол архаг хатгалгаатайд тооцдог.

Монгол улсад зонхилон тохиолдох амьсгалын замын өвчнүүд
Плеврит
Цээжний хэнхэрцэгийн дотор хана ба уушгийг бүрсэн гялтан үрэвссэнээс өнгөр суух буюу завсраар нь шингэн хуралдахыг плеврит гэдэг.
Плевврит нь голдуу хоёрдогчоор тохиолдох ба өвчний үүсэлд халдвар, мөөгөнцөр, празит, хортой хавдар, холбогч эдийн эмгэг, гэмтэл бэртэл, цээжний хөндийн мэс засал, харшил чухал нөлөөтэй.
Эдгээрийн дотроос манай орны нөхцөлд сүрьеэ, уушгины цочмог үрэвсэл, хэрх, хортой хавдар, гэмтэж бэртсэнээс плеврит үүсэх голлох байр суурийг эзэлж байна.
Гарлаар нь :
Халдварын
Халдварын бус
Хуурай
Шүүдэст
Эмнэлзүйн явцаар нь :
Цочмог
Архаг
Байрлалаар нь :
Уушгины оройн
Хананы
Дэлбэн завсрын
Өрцний
Дундын зай орчмын
Шүүдэст плеврит :
Гялтангийн хөндийд шүүдэс хуримтлагдхад амьсгалах хөдлөгөөнд саад учирч хийн солилцоо алдахад хүрнэ. Шүүдэс их ыайвал зүрхийг эрүүл талруу шахаж зайлуулснаас зүрх судасны цочмог дутагдал илэрдэг.
Өвчин цочмог эхэлдэг. Чичрүүдэс хүрч халуурна. Эхний үед цээжээр хатгууж ханиалгана.
Шүүдэст плевритийн үед цээжнйи хөндийд янз бүрийн өнгөтэй шингэн хуралдана. Сүрьеэ, уушигний цочмог үрэвсэл, хэрхийн үед уушигний шингэн цайвар шаргал өнгөтэй, байдаг харин хорт хавдар, гэмтэл цусны өвчтэй хүнд цусархаг улаан, тунгалгын судас гэмтсэн үед сүүн цагаан өнгөтэй байдаг.

Явцын хувьд 3-н үе болгон хуваана
1. Шүүдэс хуримтлах үе
2. Шүүдэс тогинож байзнах
3. Шүүдэс шимэгдэх.

Хуурай өнгөт плеврит
Амьсгаа авах, ханиах, эрүүл талруу хазайхад цээжээр хатгуулах нь энэ өвчний гол шинж.
Гялтанг цочирсоноос хааяа хий ханиалгана. Тогшилтоор бараг өөрчлөлт илрэхгүй боловч чагнахад өвчтэй хэсэгт амьсгал сулрах ба амьсгаа авах гарахтай давхцан гялтангын шүргэлцэх чимээ сонсогдоно.
Хуурай плевритийн үед өвчтөн бага зэрэг халуурах, чихүүдэс хүрэх, шөнөдөө хөлрөх, бие сулрах шинжүүд илэрнэ.
Дүгнэлт
Өрцний плеврит
Цээжээр өвдөхөөс гаднам хавирганы нум доогуур, аюулхай, ууц нуруугаар өвдөх зогисох, юм залгих бөөлжихөд хөндөгдөж хэвлийн хана чангарна.
Гялтан шүргэлцэх чимээ дуулдахгүй харин гүрээний булчингийн доод завсар ба өрц бэхэлдэг хавирга болон шилний хонохроос доош тэмтэрхэд эмзэг байна.

Уушгинд хөндийн үүсэх хам шинж
Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Олон улсын 10 дугаар ангилал
Амьсгалын эрхтэний үед гарах үндсэн хам шинж
Full transcript