Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Presentation

null
by

Д. Намнансүрэн

on 16 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Presentation

Ханасан нүүрстөрөгч Алкан, Цагираг алкан
Агуулга
Изомер ,нэршил
Орон зайн бүтэц
Хими физик шинж
Цагиарг алкан
Гарган авах
Хэрэглээ

Нэршил
Нүүрстөрөгч атомын валент нь бүрэн хангагдсан , ханасан холбоо бүхий нүүрстөрөгчийг ханасан нүүрстөрөгч гэнэ.
изомерийн тоо нь нүүрстөрөгчийн атомын тоо нэмэгдэх тутам олширно.
Изомер тоо
Ханасан нүүрстөрөгчийн найрлагаас нэг устөрөгчийн атомыг салгахад чөлөөт нэг валент бүхий бүлэг атомыг язгуур гэнэ. Язгуурыг “Ил” төгсгөлтэй нэрлэнэ.
Алканы нүүрстөрөгчийн атом бүр 4 атомтай холбогдсон байх ба молекулын орбиталиуд нь sp3 гэсэн эрлийзжилт бүхий тетраэдрийн өнцгүүд рүү чиглэн өөр хоорондоо109’281’ өнцөг үүсгэн байрладаг.
Алканы нэршлийн хувьд олон улсын нэршил болох IUPAC- аар нэрлэнэ.
Ханасан нүүрстөрөгчийн молекул масс ихсэх тутам тэдгээрийн хайлах буцлах темпратур болон нягт ихсэнэ.
Метан нь өнгө үнэргүй агаараас бараг 2 дахин хөнгөн усанд муу уусдаг хий.
Этан, пропан, бутан нь ердийн нөхцөлд хий пентанаас пентадекан хүртэл шингэн, дараагийн төлөөлөгчид нь хатуу.
Нүүрстөрөгч устөрөгчийн (C-H) холбоо маш бага туйлширсан байдаг тул холбоо нь гомолитик тасралд орж, урвал язгуурын механизмаар явагдана.
Ханасан нүүрстөрөгчид нь халалцах, задрах, изомержих, шатах, исэлдэх урвалд ордог.
1.Халалцах урвал:
Ханасан нүүрстөрөгчдийн устөрөгч нь атом, бүлэг атомуудаар халагдах урвалд орно.
Нүүрстөрөгчийн молекул дахь устөрөгчийн атом хлороор халагдах урвалийг хлоржих урвал гэнэ. Энэ мэт бусад галогентэй урвалд орохыг ерөнхийд нь галогенжих урвал гэнэ.

2. Задрах:
Метаныг хүчтэй халаахад (1000C)д нүүрстөрөгч, устөрөгч болж задардаг.
Өндөр темпратурын нөлөөгөөр молекул масс багатай бодис үүсгэн задрах үзэгдлийг крекинг(задрах) гэнэ.
Изомержих урвал:
Молекул байгуулалт өөрчлөгдөн явагдах урвалыг изомержих урвал гэнэ.
Шатах урвал:
Ханасан нүүрсустөрөгч нь хүчилтөрөгчийн оролцоотой шатаж нүүрсхүчлийн хий, ус үүсгэнэ.
Урвалын дүнд их хэмжээний дулаан ялгарна. Иймд тэдгээрийг хийн түлш болгон ашигладаг.
Нүүрстөрөгчийн хэлхээ нь цагираг байгуулалттай ханасан нүүрсустөрөгчдийг ханасан цагираг нүүрсустөрөгч (цагираг алкан) гэнэ. Задгай хэлхэ хансан нүүрсустөрөгчдөөс 2 атом устөрөгчийг салгахад (дегидрогенжүүлэхэд) цагираг ханасан нүүрсустөрөгчид үүснэ.
Ханасан цагираг нүүрсустөрөгчид нь харгалзах хансан задгай хэлхээ нүүрсустөрөгчдөөс 2 устөрөгчийн атомаар цөөн байна. Иймд цагираг алканы ерөнхий томъё нь CnH2n болно. Ханасан цагиарг алканууд дараах төрлийн изомер үүсгэн.
Нүүрстөрөгчийн галогент уламжлалыг металлаар үйлчилж цагираг алканыг гарган авдаг.
Нефтийн крекингээр (салгах бутаргах) буюу энэ нь үйдвэрийн арга юм.
Ханаагүй нүүрсустөрөгчдийг гидрогенжих аргаар урвалаар гарган авдаг.
Өндөр темпратурт, даралт ба никель катализаторын орчинд хатуу түлшний хийжүүлэлтээр
Хийн синтезээс алканы хольцыг гарган авдаг.
Энгийн нүүрсустөрөгчдийн галогент уламжлалыг металл натригаар үйлчлэхэд зөвхөн тэгш тооны нүүрстөрөгчийн атом бүхий алкан үүсдэг. Үүнийг Вюрцийн урвал гэдэг(1885).
Карбон хүчлийн давсыг шүлтээр үйлчлэх Дюмагийн урвал.
1 суурьт карбон хүчлийн электролизоор гарган авдаг. 1894 онд анх Колбье нээсэн тул нэрээр нэрлэсэн.
Металлын карбидыг усаар үйлчлэн гарган авна.
Бертлогийн урвалаар 1868 онд алканы янз бүрийн уламжлалыг өндөр темпратурт иодотустөрөгчийн хүчлээр ангижруулан гарган авдаг.
Алканы хэрэглээ
Full transcript