Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

TEK DENEKLİ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

No description
by

Peri han

on 3 December 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of TEK DENEKLİ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ

TEK DENEKLİ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ
PERİHAN ÖKTEN - NUR ATAK
S.Ü. YAŞAM BOYU ÖĞRENME
YÜKSEK LİSANS ÖĞRENCİLERİ

Tek Denekli Araştırma Nedir? Nerelerde Kullanılır?
Sadece bir deneğe ilişkin bulguların yorumlandığı
araştırmalardır.
Yarı-deneysel bir araştırma türüdür.
Değişimlerin grafiklerle incelendiği bir zaman serisi çalışması olarak da tanımlanabilir.
Özel eğitimde sıklıkla kullanılır.
Tek Denekli Araştırma
Desenleri

AB desenleri deneysel işlemler yapılmadığı zaman deneğin başlama düzeyine geri döndüğü durumlar için uygundur.
• Ancak başlama düzeyine dönülemeyen, aynı konunun birden
fazla hedef, birden fazla ortam ya da denekle araştırıldığı
durumlarda «çoklu başlama düzeyi desenleri» kullanılır.
Tek Denekli Araştırmalar
Deneysel araştırmalar 2'ye ayrılır;
1. grup deneysel,
2. tek denekli

Neden Tek Denekli Araştırmalar?
Grup deneysel araştırmalarda bir çok sorun ile karşılaşılmaktadır, Bunlar;
1- Deneklerle karşılaşılan sorunlar;
a. Yeterli sayıda denek bulunamaması
b. Denek yitimi
c. Homojen gruplar oluşturamama

2- Veri toplama ve verilerin analizi ile ilgili sorunlar;
a. Veri toplama için araç gereç bulma
b. İstatistiksel tekniklerin uygulanma ve yorumlanmasının zorluğu. Tek denekli araştırmalarda yöneltilen eleştiri genellenebilirliğinin düşük olmasıdır.
Tek Denekli Araştırma Nedir?
Tek denekli araştırmalarda denekler yansız olarak seçilmediği için yarı deneysel araştırma modeli kabul edilmelidir.
Bir ya da birkaç denekten standart koşullar altında yinelenen ölçümler alınarak bir uygulamanın etkinliğinin her bir denekte kendi içinde değerlendirildiği araştırmalara tek denekli desen araştırmaları denir.
Tek denekli araştırmalarda bağımsız değişken 3 grupta toplanır;
1
.
Davranış öncesi öğretimsel stratejiler. örnek: yanlışsız öğretim yöntemleri
2. Ortam düzenlemeleri: öğretim yapılan ortamın düzenlenmesi.
3. Davranış sonrası öğretimsel stratejiler. Örnek: pekiştireç kullanımı: hata düzeltilmesi.
Tek Denekli Çalışmanın Önemi
• Bazı durumlarda çok fazla sayıda deneğe ulaşmak zordur.
• Denek sayısının artması grubun heterojenliğini de artırır.
• Bağımsız değişkenin etkisinin daha iyi ölçülebilmesini sağlar
• Veri toplama ve yorumlamada kolaylık sağlar
• Bağımsız değişkende revizyona gitmekte kolaylık sağlar.
Tek Denekli Araştırma
Desenleri

A harfi Başlama Düzeyi Belirleme Aşaması
• B harfi Deneysel İşlem Aşaması
gösterir.
Örnek;
‘’B’’ sadece deneysel işlem uygulanmış
‘’AB’’ başlama düzeyi belirlenmiş ve deneysel işlem uygulanmış
‘’ABA’’ başlama düzeyi belirlenmiş, deneysel işlem uygulanmış, ve
deneysel işlem ortamdan çekildikten sonra başlama düzeyi
belirlendiği veri toplama aracı ile tekrar ikinci bir başlama
düzeyinin belirlendiğini gösterir.
TEK DENEKLİ ARAŞTIRMALARIN ÖZELLİKLERİ
1- Yinelenen ölçümler: Yinelenen ölçümler standart koşullarda sürekli olarak veri toplanır.
Standart koşul: Bağımsız değişken dışındaki tüm değişkenlerin sabit tutulması ile sağlanır..
 Uygulama günün hangi saatinde yapılacak..
 ortam özellikleri..
 Araç gereç özellikleri.

2- Başlama düzeyi evresi; Başlama düzeyi evresi bağımsız değişken uygulamaya başlamadan önce bağımsız değişkenin hangi sıklık, süre ya da düzeyde sergilendiğini belirlemek üzere toplanan veriler. Başlama düzeyinin önemi
.• .Var olan performans düzeyi hakkında bilgi verir.
.• .Uygulamacının programında gerekli değişiklikleri yapmasını sağlar. Başlama düzeyi evresi en az 3 oturum üst üste kararlı veri elde edilinceye değin sürdürülür.

3.Uygulama evresi: Uygulama evresi, bağımsız değişkenin uygulandığı evredir.
4- Yineleme; Bir araştırmada elde edilen bulgular benzer özellikte denekler ortam kullanıldığında elde edilmelidir.
AB DESENİ

A >Başlama Düzeyinin
Ölçülmesi

B>Deneysel İşlemin Yapılması
ve Bağımlı değişkenin ölçülmesi
AB DESENİ
Birinci aşamada (A) deneğin bağımlı değişken açısından
başlama düzeyinin belirlenmesi yapılır.
• Bu durum iç geçerlik açısından oldukça önemlidir.
• İkinci aşamada (B) deneysel işlem uygulanır. Bağımlı
değişkenle ilgili ölçüm alınır.
• Elde edilen veriler zaman bağlı değişimi görsel olarak
yorumlanır.

AB DESENİ
-Birinci aşamada (A) deneğin bağımlı değişken açısından başlama düzeyinin belirlenmesi yapılır.
• Bu durum iç geçerlik açısından oldukça önemlidir.
• İkinci aşamada (B) deneysel işlem uygulanır. Bağımlı değişkenle ilgili ölçüm alınır.
• Elde edilen veriler zaman bağlı değişimi görsel olarak yorumlanır.
AB DESENİ
• AB deseninin uygulanması kolaydır.
• BU desende deneysel işlem kaldırıldığında deneğin eski davranışını gösterip göstermeyeceğinin tekrar kontrol edilmesine imkan vermez. Bu durum bir neden-sonuç ilişkisinin kurulmasına engeller.
• Yani iç geçerlik zayıf.
ABA Deseni
A
Başlama Düzeyinin Ölçülmesi

B
Deneysel İşlemin Yapılması ve
Bağımlı değişkenin ölçülmesi

A
Başlama Düzeyinin Yeniden
Ölçülmesi ve Belirlenmesi
ABA Deseni
AB deseninden farkı deneysel işlem sonrasında yeniden
başlama düzeyinin ölçülmesidir. Bu açıdan neden-sonuç
ilişkisinin kurulmasını sağlar.
• Burada etik sorun şudur; deneysel işlem bittikten sonra tekrar başlama düzeyine gelmesinin beklenmesidir.
ABAB Deseni
• ABAB deseni, AB desenindeki işlemlerin bir kez daha tekrar
edilmesi ile gerçekleştirilir.
• Bu model bağımsız değişkenin etkisi kaldırıldıktan sonra tekrar
uygulanması sağlanarak etkisi tekrar gözlemlendiği için neden sonuç
ilişkisinin daha kolay kurulmasını sağlar.
• Böylece ABA desenindeki başlama düzeyine geri dönülmesi
şeklindeki etik olmayan durum da kaldırılmış olur. Ancak kısa
süreli de olsa bu desende de başlama düzeyine dönme
durumu vardır.
• Görece olarak ikinci başlama düzeyi birinciye göre daha yüksek
çıkacaktır.
ABCB Deseni
ABCB deseni, dönüşümlü uygulamalar deseni de denir.
B deneysel işleminden sonra C farklı bir deneysel işlem uygulanır.
• Hangi deneysel işlemin bağımlı değişken üzerindeki etkisi daha fazla olduğu belirlenir.
• Farklı deneysel işlemleri gerektirmesi ve daha fazla veri toplama aracı kullanımını zorunlu kılması açısından dezavantajlıdır.
BAB Deseni
BAB deseni, bu desen acelemiz olduğunda kullanılır.
• Burada hemen deneysel işlem uygulanır ve bağımlı değişkenle
ilgili ölçümler yapılır.
• Deneysel işlem bitirilir ve başlama düzeyi belirlenir. Tekrar
deneysel işlem uygulanır.
• Bu desen ABAB desenine göre zayıftır.
Çoklu Başlama Desenleri
Çoklu başlama desenleri, beceri ve yetenek gibi geliştirilmesi
düşünülen bazı kazanımların başlama düzeyine
dönülmemesinin istenmediği durumlarda kullanılan bir
desendir.
• Bu desenlerde bir bağımsız değişkenin etkisinin birden fazla
durumlarda sınanması amaçlanır.
• Bu durumlar; farklı deneklerle yapılma durumu: Denekler
arası çoklu başlama deseni
• Eğer aynı deneysel işlemin farklı davranışlar üzerindeki etkisi
inceleniyorsa, davranışlar arası çoklu başlama deseni
• Eğer aynı deneysel işlemin deneğin farklı ortamlarda etkisi
inceleniyorsa, ortamlar arası çoklu başlama deseni adı verilir.
Denekler Arası Çoklu Başlama Deseni
Aynı deneysel işlem, aynı ortam ve koşullar altında, aynı
bağımlı değişken üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla
farklı deneklere uygulanır.
• Burada amaç dış geçerliğin artırılmasıdır.
• Örnek,
• Göz kayması davranışı, kaymayan gözü kapatma davranışı.
Başlama düzeyleri belirlenir. Televizyon programı izletilir.
Tekrar göz kayma sıklığı ölçümleri yapılır.
Davranışlar Arası Çoklu Başlama Deseni
• Bir deneysel işlemin, yani bağımsız değişkenin bir deneğin farklı davranışları üzerindeki etkilerine bakıldığı desendir.
• Her bir davranış için veri toplanır.
• Bunun için eğer 3 davranış varsa 3 farklı grafik çizilmesi önerilir.
• Örnek, 3 davranış olsun, söz almadan konuşma, izin almadan sınıftan çıkma, izin almadan yer değiştirme. Araştırmacı bu davranışların başlangıç düzeyini belirler..
Ortamlar Arası Çoklu Başlama Deseni
• Bir deneysel işlemin, yani bağımsız değişkenin bir deneğin farklı ortamlardaki etkilerine bakıldığı desendir.
• Her bir ortam için veri toplanır. (Evde, okulda, dersanede)
• Bunun için eğer 3 ortam için 3 farklı grafik çizilmesi önerilir.
• Örnek, öğrenme güçlüğünün 3 farklı ders için ölçümü yapılır.
Başlama Düzeyinin
Belirlenmesi
Bağımlı değişkene ilişkin ölçümlerin kararlılık gösterdiği ana kadar yapılır.
• E az 3 kez yapılmalıdır. Bazı araştırmacılar 5-6 kez ölçüm
yapılmasını önerir.
• Kararlılık yoksa kontrol dışı değişkenler etkiliyor olabilir.
• Kararlılık durumu nasıl belirlenir. 5 ölçümden 4 ünün (%80),
tüm verilerin ortalamalarına %15 eklenerek ve azaltılarak elde
edilen üst ve alt sınır içinde kaldığında tamamdır
Başlama Düzeyinin
Belirlenmesi
• Örnek,
• 80, 70, 60, 90, 100 olsun
• Ortamala: 80
• % 15’i 12 puan, o zaman 92 üst sınır ve 68 alt sınır olur.
• 5 ölçümden 4 ünün bu ölçüm aralığında olması beklenir.
Veri Toplanması ve Analizi
• Çoktan seçmeli test, likert tipi ölçek, gözlem, görüşme gibi
araçlar kullanılabilir. Ölçümü yapan kişiler arasında uyum
yüzdesi önemlidir.
• Veriler ölçüm-zaman grafiklerinde yorumlanır.
• İstatistik analizler de kullanılabilir.
• Başlama düzeyi puanları ile deneysel işlem sonrası puanlar
arasındaki farklar için Wilcoxon Sign Testi kullanılabilir. Ya da
davranışı gösterme sayısının dağılımı ki-kare ile incelenebilir.
Full transcript