Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Język wobec płci w różnych kręgach kulturowych. Seksizm a poprawność polityczna.

No description
by

Julia Dudziak

on 12 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Język wobec płci w różnych kręgach kulturowych. Seksizm a poprawność polityczna.

KOMUNIKOWANIE MIEDZYNARODOWE I MIEDZYKULTUROWE
1 rok SUM DiKS
WNPiD UAM 2012/2013 Seksizm
lingwistyczny Lingwistyka
feministyczna 1. Imiona 2. Nazwiska, zwroty adresatywne
Seksizm lingwistyczny/ językowy przejawia się w:
słownictwie,
słowotwórstwie,
semantyce,
frazeologii,
gramatyce,
przysłowiach i powiedzeniach,
różnego rodzaju tekstach. Bada język pod kątem mechanizmów dyskryminujących kobiety, pyta jak język traktuje kobiety: czy struktury języka są sprawiedliwe społecznie i czy język w równym stopniu reprezentuje przedstawicieli obojga płci? Drugim aspektem zainteresowań, są zachowania językowe kobiet i mężczyzn, występujące różnice i podobieństwa, wzajemne relacje i strategie komunikowania się obu płci.

Ten kierunek badań, wyrósł na podłożu tendencji emancypacyjnych. Powstał w latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych, kiedy to na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvinie Mary Key prowadziła seminarium pt. „Język a płeć”.
j. arabski:
imiona dla dziewczynek – „dosyć”, „koniec”, „wystarczy”, imiona dla chłopców – „wyproszony przez Boga”, „boży dar”;

j. japoński:
imiona dziewczynek nawiązują do wdzięku i piękna, chłopców natomiast do siły; podobnie jest w językach słowiańskich: j. rosyjski: Vera = wiara, Vladimir = władca
świata;

bardzo populrane - tworzenie imion żeńskich od męskich:
*j. francuski: Paul - Paulette,
*j. angielski: Patrick - Patricia;

jedyne polskie imię męskie stworzone od damskiego odpowiednika : Maria - Marian.

(Pauwels ,1998) powszechne jest tworzenie żeńskich odpowiedników od męskich rzeczowników:

*j. angielski : waiter – waitress, actor – actress,
*j. włoski: avvocato - avvocatessa,
*j. szwedzki: norsk (Norweg) – norska,
*j. polski: redaktor - redaktorka

NIE: magister - magisterka, pilot - pilotka, czy adwokat - adwokatka,

*nawet w j. węgierskim, w którym nie ma rodzaju gramatycznego, a rzeczowniki będące nazwami zawodów są bezrodzajowe, określaniu kobiet towarzyszy morfem no`` („kobieta”): orvosl (lekarz) - orvosno`` 4. Luki leksykalne Interpretacja analogicznych zdań różni się w zależności od płci, do której się odnoszą:
- konotacje seksualne w odniesieniu do kobiet:

j. angielski:
*He is a tramp. – on jest brudny/jest brudasem.
*She is a tramp. – ona jest prostytutką.

j. japoński:
*Yogoreta otoko. – brudas.
*Yogoreta onna. – rozwiązła. 5. Asymetrie w systemie rodzajowym Stosunek asymetryczny, z wyraźną dominacją męskości, w przypadku liczby mnogiej w odniesieniu do szeregowe połączenia podmiotów różnej płci:

j. czeski, polski, włoski, francuski, hiszpański:
*Jeden mężczyzna i trzy kobiety poszli do kina.

j. angielski:
Jeżeli płeć wykonawcy danej czynności nie jest określona to powinien występować zaimek rodzaju męskiego:
*Each candidate should bring three copies of his papers.
Choć w uzusie coraz częściej pojawia się neutralne 'their'. 6. Zasada
pierwszeństwa mężczyzn W szyku składników w ciągach szeregowych, w przypadku zwrotów odnoszących się do obu płci, zasadą jest umieszczanie członu męskiego przed żeńskim np. mężczyźni i kobiety, chłopcy i dziewczynki, bracia i siostry, panowie i panie.

Zasada ta widoczna jest w licznych nazwach i tytułach :
Jaś i Małgosia,
Misio i Margolcia,
Jacek i Agatka,
co jest zgodne z patriarchalną tradycją europejską zaznaczoną w tytułach słynnych utworów:
Romeo i Julia,
Tristan i Izolda,
Cezar i Kleopatra,
Mistrz i Małgorzata.
Szyk ten bywa okazjonalnie zmieniany, gdy mówiący objawia szacunek dla „płci pięknej” np.: koleżanki i koledzy, panie i panowie. 8. Gatunkowość
rzeczowników męskich - Człowiek to w zbiorowej wyobraźni mężczyzna. Męskość jest kategorią nieoznaczoną, istniejącą sama przez się. Kobiecość jest oznaczana i reprezentuje tylko kobiety.
- Badania prowadzone przez angielskie badaczki Paludi i Dole potwierdzają, że za zaimkiem he lub man słuchacz/słuchaczka, czytelnik/czytelniczka mogą dostrzec mężczyznę i jego świat, nie odnajdą zaś kobiety i jej doświadczeń, zatem człowiek ma dużo silniejsze konotacje męskie.
- W jęzuku angielskim za bardziej stosowne uznawane są obecnie bardziej precyzyjne zwroty określające całą ludzkość – human beings lub people, a słowo mankind zastępowane jest przez humankind.

Polak potrafi.
Wszyscy ludzie są braćmi.
Kobieta też człowiek. 9. Porzekadła,
przysłowia, frazeologizmy Niemieckie: Kobieta jest jak księżyc, świeci światłem pożyczonym.
Czeskie: Poczekaj miesiąc zanim pochwalisz konia i kobietę.
Irlandzkie: Kobieta jest jak koza – albo w tarapatach, albo właśnie z nich wyszła.
Francuskie: Tylko kobieta potrafi sprawić, że mężczyzna staje się parodią samego siebie.
Arabskie: Samica u wszystkich zwierząt jest lepsza, z wyjątkiem ludzi.
Tureckie: Niech kobieta, która urodzi syna będzie z siebie dumna, a która urodzi córkę, ukarze samą siebie.
Polskie: Baba z wozu, koniom lżej. 11. Splitting Do języka polskiego wprowadza się neutralizację rodzajową poprzez użycie konstrukcji analitycznych rzeczowników:

tegoroczni maturzyści - osoby zdające w tym roku maturę,
naukowcy - kadra naukowa,
klienci - klientela,
pracownicy - personel,
każdy ma wolny wybór - wszyscy mają wolny wybór,
podjęłam męską decyzję - podjęłam stanowczą decyzję,
z dzida pradzieda - z pokolenia na pokolenie. 12. Neutralizacja
rodzajowa Dziękujemy za uwagę: Sandra Barycz
Agnieszka Buszczak
Julia Dudziak
Maria Nowak Język wobec płci w różnych kręgach kulturowych.
Seksizm a poprawność polityczna. Seksizm to asymetrie dotyczące kobiet i mężczyzn, które wskazują na ich niejednakowe traktowanie;

to niejednakowe traktowanie obydwu płci w danym społeczeństwie;

pojęcie to nie stwierdza, która płeć dominuje, lecz jedynie sugeruje istnienie ważnych dysproporcji w ich traktowaniu;

zazwyczaj przyjmuje się jednak, że to zjawisko dotyczy dominacji płci męskiej nad żeńską. Bańko: „seksizm to pogląd, że przedstawiciele jednej płci, zwykle żeńskiej, są mniej zdolni lub mniej inteligentni niż przedstawiciele płci drugiej” Badania Hellingera i Bussmanna dowodzą, że wszystkie zbadane dotąd języki świata charakteryzują się zawartym w nich nierównym obrazem obu płci, w znaczącej większości, ze zdecydowanie gorszym, niekorzystnym wizerunkiem kobiet, zakodowanym na różnych płaszczyznach języka. (Hellinger, Bussmann, 2001- 2003, Weatherall 2002) babskie rozmowy i męskie gadanie...

odwiedziny "babciów"...

i bycie "magisterką"... Jakby to brzmiało? Wnioski z badań przyjmowanie nazwisk mężów przez kobiety i nazwisk ojców przez dzieci; rożne praktyki w zależnosći od kraju, jednak zawsze nazwisko po mężczyźnie jest najważniejsze;

wyrazy oznaczające stan cywilny tylko w przypadku kobiet – Miss/Mrs, Mademoiselle/Madame, Senorita/Senora; obecnie w uzusie stosuje się neutralne - Ms., ponieważ problematyczne jest zwrócenie się do kobiety, której stan cywilny nie jest znany;

j. polski: Kaziowa, Michałowa (żona Kazia, Michała); natomiast nie mówi się Małgosiny, Haniny na małżonków kobiet, którym na imię Małgorzata i Hanna;

profesor – profesorowa, Pan prezydent – Pani prezydentowa, brat – bratowa, w opozycji do siostra - szwagier;

pary: Markowie, Jurkowie, 3. Słowotwórstwo
rzeczowników pospolitych 10. Konotacje seksualne brak odpowiedników dla męskich wykonawców zawodów tradycyjnie kobiecych: akuszerka, przedszkolanka, sprzątaczka;

brak żeńskich określeń większości prestiżowych stanowisk i funkcji oraz zawodów typowo męskich:

*j. polski: ambasador, rektor, decent, premier, nauczyciel akademicki (nie nauczycielka), górnik, hudraulik;
*j. angielski: fireman, chairman, obecnie zastępuje się słowami firefighter i chair(person). Niektóre słowa zostały tak zmienione, by nie wskazywać jednoznacznie na płeć: steward i stewardess zastąpiono flight attendant. Splitting jest już normą zalecaną w wytycznych językowego równouprawnienia kobiet i mężczyzn w języku niemieckim. Sufiks In pisany wielką literą przed końcówką liczby mnogiej np.:

*StudentInen zamiast Student und Studentinen

W językach, w których rodzaj gramatyczny zanika, jak np. w języku angielskim, reforma feministyczna języka domaga się odrzucenie nielicznych pozostałych sufiksów żeńskich oraz cząstek wskazujących na płeć -ess, w mistress czy -man w chairman, stąd też np. chairperson lub po prostu chair. Relatywizm językowy w lingistyce feministycznej hipoteza Sapira-Whorfa
rola języka - transmisja kultury
stereotypy ukryte w języku Pewien mężczyzna jechał samochodem ze swoim synem, kiedy zdarzył się im wypadek – zderzyli się z innym pojazdem. Mężczyzna zginął na miejscu, a jego ciężko rannego syna przewieziono do szpitala. A o to reakcja chirurga po wejściu na salę operacyjną: „Ależ to mój syn”. Jak to możliwe?
Full transcript