Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Hanna's reis voor CODA Junior

Kofferleners bij jeugdboek
by

CODA Apeldoorn

on 30 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Hanna's reis voor CODA Junior

en het
Apeldoornsche Bosch

Hanna's reis
Hanna en Greta
Hanna Engelsman
We gaan op zoek naar het ware verhaal achter Hanna´s reis vanuit het Apeldoornsche Bosch.

Het verhaal van Hanna is gebaseerd op het echte leven van Greta Swart.
Familie-album
Bekijk het familie-album van Greta Swart.

Wie is wie?
Greta Swart, geboren op 6 december 1926
Greta op 12-jarige leeftijd
Greta op 15-jarige leeftijd
zus Fietje, 26 jaar, met zoontje Albert
Het gezin Swart in het voorjaar van 1942:

Vader Jesaja, 58 jaar en moeder Saartje, 56 jaar
Esther, 34 jaar, getrouwd
Gabriel, 32 jaar, getrouwd
Hijman, 30 jaar, getrouwd
Louis, 29 jaar, getrouwd
Vrouwtje, 26 jaar, getrouwd
Elisabeth, 24 jaar, getrouwd
Nathan, 21 jaar
Marcus, 19 jaar
Margaretha, 15 jaar
Izak Jacob, 13 jaar
broer Hijman, 30 jaar
broer Nathan (links) en broer Marcus (rechts)
broertje Izak, 13 jaar
vader Jesaja (58) en moeder Saartje (56)
Wat deed de vader van Greta voor werk?
DE FAMILIE SWART
Op deze foto uit november 1940 zie je de zogenoemde ‘jodenmarkt’ op het Waterlooplein in Amsterdam. De opname is gemaakt door een Duitse propagandafotograaf, die Joden vastlegde als overlastgevende armoedzaaiers.
Een straatbeeld van de jaren dertig in de Uilenburgersteeg, het hart van de oude Jodenbuurt in Amsterdam. Het gezin Swart kon nauwelijks rondkomen en klopte vaak aan bij de hulpverlening. Vader kwam wegens diefstal en illegaal gokken nogal eens in aanraking met de politie. Hij stond daar bekend als ‘Jesaja de Jatter’.
Greta moest na de lagere school gaan werken als dienstmeisje.
Dit is een vergunning. Hiermee kon je
aantonen dat je recht had op een standplaats op de markt.
Joods meisje

In het boek lezen we dat Hanna, als Joods meisje, steeds minder mag.

Kijk hier naar echte foto's uit de oorlog.
HET APELDOORNSCHE BOSCH
(c) www.annefrankguide.net
(c) www.annefrankguide.net
(c) www.annefrankguide.net
(c) www.annefrankguide.net
Greta Swart

BRIEVEN
NAAR
HUIS
Lieve vrouw en kinderen ik ben van amstelveen overgeplaats naar
Amersvoort in het schutzhaftling block no. 1209 je kan wel
begrijpen hoe of het met mij gaat maar ik hoop eens weer thuis te
komen. schrijf mij direct terug hoe of het met jou en de kinderen
gaat ik wil dit zo gaarne van jullie weten maar schrijf het
duidelijk. en enkel familiezaken. hoe gaat het met arie
geeft hij jou elke week geld om te leven, dat wil ik
graag weten, en of piet er ook aan meedoet, dan ben ik te vree
dit moet ik je wel zeggen, dat je nooit je sjaje zoo weer ziet als hij
weg is gegaan ik weet nog niet wanneer ik naar huis kom want ik
weet nog niet wat mijn straf is, ik hoop dat ik weer gau thuis
mag zijn. hou jullie zich maar goed ik moet het ook doen je weet
wat Nathan altijd schrijft: boven de wolken schijnd de zon maar ik denk aan jullie en om me zelven doen jullie dat ook maar, het komt nog wel terecht met god hulp
gegroet allen, je man.
Arie je weet nu waar ik ben, wij mogen hier
niets ontvangen alleen postzegels anders niet. Arie schrijf mij
bij mijn vrouw in de brief hoe of het met de handel en met mijn
geld gaat dat wil ik graag van je weten en ook moet ik je
schrijven dat ik je bij je woord houd wat mij gezin betreft.
meer weet ik niet, de groete aan je vrouw en kinderen tabe tot
ziens dag allen
kamp Amersfoort
briefkaart vader uit kamp Amersfoort
brief broer Hijman uit werkkamp
woensdag 18 maart 1942

Lieve Moeder Vader en Broers Zusters

ik neem de pen op om jullie te schrijven. Ik ben goed overgekomen.

Het is hier niet zoo koud meer. Moeder wij mogen niets meer naar

huis sturen geen brood en geen boter meer dat vind ik jammer want

Jo wou een paar vischjes voor mij bakken en wat pannekoeken en nou

kan ik haar geen boter sturen. Moeder ik zal Greta ook weer een

brief schrijven en ik heb die brief met 2 postzegels ontvangen.

Moeder wij hoopen maar dat wij gauw naar huis komen. Maar terwijl

ik dezen brief schrijf krijgen wij de boodschappen dat vanmiddag

de Ortskommandant bij ons op bezoek komt. Wij weten niet voor wat

hij hier komt maar wij zullen wel afwachten.

Moeder houd u maar goed want dat moet ik ook. De tijd zal wel gauw

genoeg om zijn. En misschien komen wij dan weer naar huis. Wij

waren hier van half tien 's avonds in het kamp en het regende hier

verschrikkelijk maar het is beter als de hevige kou. Dus Moeder

misschien gaan wij gauw aan het werk. Op het ogenblik doen wij nog niets.

Dat duurt nog wel 14 dagen. Moeder groet ze allemaal voor mij en houd jullie maar goed.

Dag Moeder gekust van u lieve Zoon Hijman. Dag tot weerziens. Laten

wij hopen dat het gauw is. Daag gekust.
Later moest ook broer Nathan naar een werkkamp. Deze foto is afkomstig uit werkkamp Elsloo in Friesland.
Nathan Swart

Vanaf januari 1942 werden Joodse mannen naar werkkampen in het Noorden en Oosten van het land gestuurd. Ze moesten daar heide ontginnen. Het leven in deze kampen was in het begin niet zo zwaar. Maar later werd het slechter. De mannen werden uiteindelijk, net als hun familie, naar vernietigingskampen in Polen gedeporteerd.
Hijman was de eerste van de familie Swart die naar een werkkamp moest. Zijn vrouw Johanna en kinderen bleven achter in Amsterdam. Dit is Hijmans eerste brief naar huis. De eerste paar weken kon er niet gewerkt worden omdat de grond nog bevroren was.
Een andere broer van Greta was Marcus, roepnaam Max. Hij was achttien jaar toen vader werd opgepakt. Max kreeg net als zijn broers een oproep voor een werkkamp. Hij weigerde; werd gearresteerd en belandde begin september 1942 in Westerbork.

Hier schreef hij deze brief.
Het pakje met als inhoud scheergerei, gymnastiekschoenen en een handdoek is wel naar Westerbork gestuurd, maar heeft Max niet meer bereikt. Hij was al in Auschwitz vermoord.
lees de tekst
Greta schreef ook brieven naar huis. Kort na aankomst in het Apeldoornsche Bosch, schreef ze:
En Greta dan?
Deze brief schreef zij aan
haar zus en zwager,
de avond voor de deportatie.
Claartje van Aals, leerling-verpleegster, schreef dagelijks brieven aan haar vriendin Aagje Kaagman.

Dit is een foto van Eef Croiset en haar vriend Eli Asser. Ze werkten beiden in het Apeldoornsche Bosch. In de nacht voor de ontruiming zagen zij kans op tijd te vluchten, net als ongeveer de helft van het personeel (in totaal ca.150 personen) en tachtig patiënten.

De 23-jarige Sal van Son uit Apeldoorn was huisknecht in het Apeldoornsche Bosch. Hij woonde op kamers bij geneesheer-directeur dr. Lobstein. Toen de ontruiming begon, belde de vader van Sal naar de inrichting. Met de woorden ‘voorwaarts mars’ gaf hij Sal opdracht het terrein zo snel mogelijk te verlaten. De landweg aan de achterzijde van het Apeldoornsche Bosch heette De Voorwaarts. Sal weigerde, waarop mevrouw Lobstein zei: “Je moet doen wat je vader zegt!” Ze verwijderde de Jodenster van zijn jas. Sal vluchtte via de weg die zijn vader had aangegeven.
Het leven van Greta in Amsterdam
Meiske schrik niet, maar vandaag gaan we foetsie. Waarheen weten we nog niet en wat er met de mensen gebeurt weten we ook niet. Het is een en al chaos. Ik zit op de gang te schrijven en ben idioot kalm (...). Aag, denk je eens even in: 1300 mensen - patiënten en personeel - worden maar zo weggehaald en je weet niet wat er met je gaat gebeuren. Haast de helft van het personeel is ondergedoken. (...) Als ik wil kan ik duiken, maar ik voel me verplicht met de mensen mee te gaan, want daar gaat je hart toch ook wel naar uit.
Greta Swart
HET EINDE:
OP TRANSPORT
Sal van Son
Full transcript