İÇERİK ANALİZİ

ZA
by zeynep alkan1,261 views·Updated Apr 8, 2014
Powered by AI

Need to present on this topic?

Create your own polished presentation in minutes. Just describe what you need.

Free to try, no credit card required

Transcript

İÇERİK ANALİZİ

04.04.2014

Kayıt Birimi

Bağlam Birimi

Paragraf, cümle ya da diğer gramatik birimler: Bu birimleri tek bir kategoride sınıflandırmak güç olduğu için çok az araştırmada kayıt birimi olarak kullanılmıştır.

Madde: Kayıt birimi olarak maddenin kullanılması durumunda; bir makale, bir film, bir kitap ya da radyo yayınının bütünü, belli bir kategoriye yerleştirilir. Örneğin; A filmi savaş filmi midir? Komedi filmi midir?

Bir kayıt birimini sınıflandırmanın en güvenilir ve geçerli yolu onu bağlam birimi içerisinde ele almaktır. Bağlam birimi, kayıt biriminin çözümlendiği bir çerçevedir. Bağlam birimi olarak; bir cümle, bir paragraf ya da bir makalenin tümü kullanılabilir.

Kayıt Birimi

Karakter: Kitle iletişim araçlarının yayınlarını çözümlemede kayıt birimi olarak çoğunlukla karakter kullanılmıştır. Bu tür araştırmalarda genellikle film, televizyon, dergi ve kitle iletişim araçlarının diğer ürünlerindeki karakterlerin; etnik, sosyoekonomik, psikolojik ve diğer özellikleri incelenmiştir.

Çıkarsama

Kategorilerin saptanmasında bazı teknik özelliklere dikkat edilmelidir

Araştırma modeli ya da planı, belirtilen sorulardan birini ya da birkaçını kapsayacak şekilde, üç farklı düzeyde tasarlanabilir. Bir araştırmacı,

İçerik Analizinin Kullanıldığı Yerler

  • Kitle iletişimlerinin toplum üzerindeki kültürel etkilerinin araştırılması,
  • Kliniğe başvuran kişilerin sözlerini, sabit fikirlerini veya bunalımlarını yansıtan göstergelerin araştırılması,
  • Bir savaş öncesinde, ailelere yazılan mektuplar üzerinde çalışarak bu savaşa ilişkin bilgi edinilmesi,
  • Ajanda notlarının ve günlüklerinin analizi,
  • Politik bir kampanyada rakiplerin propagandasını anlamaya yönelikler analizler, vb.
  • Kategoriler homojen olmalıdır; farklı öğeler aynı kategoride yer almamalıdır.
  • Kategoriler bütünsellik taşımalı, iletişim veya mesajın tümünü kapsamalıdır.
  • Kategoriler ayırt edici olmalı, bir öğe farklı kategorilerde yer almamalıdır.
  • Kategoriler objektif olmalı, farklı kodlayıcılar aynı öğeleri aynı kategorilere sokmalıdır.
  • Kategoriler amaca uygun ve anlamlı olmalı, araştırma hedeflerine göre uyarlanmalıdır.
  • İletişim metninin özellikleri hakkında çıkarsamalar yapmak amacıyla,
  • Mesajın nedenleri ya da mesajdan önceki koşullar hakkında çıkarsama yapmak amacıyla,
  • İletişimin etkileri ile ilgili çıkarsamalar yapmak ve hipotezler denemek amacıyla mesajları çözümleyebilir.

İçerik analizi yöntemi, bir takım nicel veya nitel göstergelerden hareketle, mesajdan elde edilen psikolojik, sosyolojik, tarihsel, ekonomik ve benzer türden bilgilerin ötesinde bazı sonuçlara ulaşmayı amaçlamaktadır.

İçerik analizinde dar anlamda betimlemeyi aşan sonuçlar çıkarmak önemlidir. Bir bakıma, betimsel çalışmadan elde edilen gösterge veya özellikler yerine yordanmış özellikleri ikame etme gibi temel bir amaç vardır. Çıkarsama metinlerin yüzeyinden derinine gitmeyi, “semantik veya dilbilimsel yapılar ile psikolojik veya sosyolojik yapılar, davranışlar, ideolojiler ve tutumlar arasında bir tekabüliyet kurmayı” ifade etmektedir.

Örneğin;

Bu özelliklerin yanı sıra içerik analizi literatüründe iki koşul tartışılmaktadır

  • İçerik analizi nicel ya da sayısal mı olmalıdır?
  • İçerik analizi yalnızca görünen içerikle sınırlanmalıdır?

İçerik analizleri teknikleri, esas olarak üç tür ihtiyaç karşılar

“Kübalı mahkumlara yönelik gizli Sovyet eylemleri, Amerika halkı tarafından hoş görülmeyecektir“ cümlesi, üç ulus hakkında iddialar içermektedir. Çözümlemeci, temayı kategorilere yerleştirmeden önce, bu cümleyi uygun biçimde parçalara ayırmak zorundadır. Örneğin: (a) Sovyetler Küba’yı esir almıştır, (b) Sovyetler, Kübalı esirlere iyi davranmamaktadır, (c) Amerika halkı Sovyetlerin bu tutumunu hoşgörüyle karşılamayacaktır, gibi.

İçerik Analizinin Temel Özellikleri

Sayım Sisteminin Belirlenmesi

İçerik analizinin üç temel özelliğe sahip

olması gerekir. Bunlar:

  • nesnellik, farklı gözlemcilerin ya da çözümlemecilerin aynı doküman üzerinde aynı sonuçları gözleyebilmesi ile mümkündür.
  • sistemlilik, araştırmacının yalnızca kendi araştırmasının amaçlarına uygun olan verileri çözümleyerek, diğer verileri ihmal etmesini önler.
  • genellik, bulguların kuramsal bir temele sahip olmasını gerektirir.

Kategori ve çözümleme birimlerinde olduğu gibi, sayma biriminin de belirlenmesi gerekir.

İçerik çözümlemelerinde değişik sayma birimleri (sistemleri) kullanılabilmektedir:

Yer ve zaman: Sayma birimi olarak yer ya da zamanın kullanılması oldukça kullanışlıdır ve güvenirliği de yüksektir. Ancak tutum ve değerlerin incelenmesinde o kadar uygun olduğu söylenemez.

Sayım Sisteminin Belirlenmesi

Kategorilerin Belirlenmesi

Ham veriler, araştırmada kullanılan kategorilerle sistemli verilere dönüştürülür. Bu nedenle kategorileme işlemi içerik çözümlemesinin en can alıcı işlemidir. Bir içerik analizinin, kullanılan kategorilerin uygunluğu ve geçerliliği oranında geçerli olacağı kabul edilir.

1. Sosyo-politik ihtiyaçlar:

Propoganda analizi;

Sosyal etki süreçlerinin incelenmesi,

Dış politika kararlarının incelenmesi.

2. Ekonomik ihtiyaçlar:

Motivasyon incelemeleri,

İşletmelerde yapısal analizler,

İş analizleri.

3. Psikolojik ihtiyaçlar:

Kişilik analizi,

Düşmanlık ve kaygının analizi,

Konuşma bozukluklarının analizi.

Örneklemin Belirlenmesi

İçerik Analizinin Tanımı

Örneklem seçiminde üç aşama vardır:

  • İletişim kaynaklarının seçimi
  • Dökümanların seçimi
  • Dökümanlar arasında hangilerinin örnekleme alınacağının seçimidir.

Görünüş: Yer ya da zaman birimini saymanın alternatiflerinden biri, kayıt biriminin bağlam birimi içerisinde görünüp görünmediğine (olup olmadığına) bakmaktır.

Tekrarlanış Sıklığı (Frekans): içerik çözümlemelerinde en çok kullanılan sayma sistemi, kayıt biriminin tekrarlanış sıklığıdır.

“söylenen şey” ile ilgili kategoriler

İçerik Analizi Yönteminin İşlemsel Basamakları

Konusu: iletişim ne hakkındadır?

Yönü: Konuya nasıl yaklaşılmıştır (örneğin; taraftar ya da karşıt, güçlü ya da zayıf)

Standartlar: Yönü belirlemenin standardı nedir?

Değerler: Hangi değerler, amaçlar ya da istekler açığa vurulmaktadır?

Yöntemler: Hedeflere ulaşmada kullanılan araçlar nelerdir?

Özellikler: insanları betimlemede kullanılan nitelikler nelerdir?

Aktör: Belli eylemleri yapan kişi olarak kim gösteriliyor?

Otorite: Demeçler kim adına verilmiştir?

Kaynak: iletişimin kaynağı neresidir?

Hedef: iletişim hangi kişilere ya da gruplara yöneliktir?

Yer: Eylem nerede ortaya çıkmaktadır?

Çatışma: Çatışma nedenleri ve çatışma düzeyleri nedir?

Zaman: Eylem ne zaman ortaya çıkmaktadır?

Yoğunluk: Değerler ve tutumlarla ilgili araştırmalarda yalnızca frekans sayısını kullanmak yeterli değildir. Yoğunluğu belirlemede kullanılan yaklaşımlardan biri, Thurstone tarafından geliştirilmiş olan “çiftli karşılaştırma” tekniğidir. Bu teknikte hakemler, iki ifadeden birinin doğrusal bir ölçek üzerinde daha olumlu olduğuna karar verir.

Osgood ve arkadaşları tarafından geliştirilen “değerlendirilebilir iddia çözümlemesi” de yoğunluğu belirleme de kullanılan bir yöntemdir. Esas itibariyle bir mesajdaki lehte ve aleyhte tutumları ölçme amacıyla kullanılır ve belli başlı tutum ölçekleri arasında yer alır. Mesaj kaynağının belirli bir objeye ilişkin sözleri analiz edilerek bu obje hakkındaki tutumların yönü (lehte-aleyhte) ve yoğunluğu (tutum objesine karşı veya taraftar oluşun düzeyi) belirlenir.

İçerik analizi, araştırmanın problemi ve amacı saptandıktan sonra şu aşamalarda gerçekleştirilir:

  • Örneklemin belirlenmesi
  • Kategorilerin belirlenmesi
  • Analiz birimlerinin belirlenmesi
  • Sayım sisteminin belirlenmesi
  • Değerlendirme
  • Çıkarsama
  • Yorumlama

Ancak, her araştırmaya uygun, geliştirilmiş ya da standardize edilmiş kategoriler listesi söz konusu degildir. Bununla beraber, içerik analiz araştırmalarında sıkı sık kullanılan bazı kategorilerden söz edilebilir. Bunlar:

“nasıl söylendiği” ile ilgili kategoriler

içerik analizi, bir gözlem yönteminden çok bir çözümleme yöntemidir. Bu yöntemde kişilerin davranışlarını gözlemlemek ya da onlara yapılanmış sorular sormak yerine, araştırmacı kişilerin ortaya koymuş oldukları iletişim materyallerini ele alır ve inceler.

içerik analizi, temelde nitel verilerin nicel terimlere indirgendiği bir tekniktir.

içerik analizi, mevcut verileri özetleme, standardize etme, karşılaştırma ya da başka bir biçime dönüştürme araçlarıdır.

içerik analizi, belli bir iletişimin görünen içeriğinin nesnel, sistemli ve nicel olarak betimlendiği bir araştırma tekniğidir.

İletişimin tipi ya da biçimi: iletişim aracı (gazete, radyo, televizyon, demeç vb) nedir?

İfade biçimi: iletişim biçiminin dilbilgisi kurallarına uygunluğu nedir?

Araç: Kullanılan propaganda ya da hitap yöntemi nedir?

Analiz (Çözümleme) Birimlerinin Belirlenmesi

İçerik Çözümlemesi Araştırma Modelleri

İçerik analizinde iki tür analiz birimi vardır. Bunlar (1) kayıt birimleri, (2) bağlam birimleridir. Kayıt birimi, iletişim içeriğini belli bir kategoriye yerleştirecek olan en küçük analiz birimidir. Bağlam birimi ise kayıt biriminin değerlendirildiği kendi içinde bir bütündür.

İletişim paradigması “kim, kime neyi nasıl söyledi ve etkisi (sonucu) ne oldu” şeklinde formüle edilebilir. içerik analizi, iletişim paradigmasında yer alan bu sorulardan herhangi biri için yapılabileceği gibi, iki veya daha fazla soruya yanıt aramak için de yapılabilir.

İçerik Analizi

İçerik analizinin 20. yüzyılın başında, Columbia Gazetecilik Okulunun gazetelerin nicel analizine ilişkin çalışmalarıyla ortaya çıktığı; bu alandaki ilk önemli kişinin de H. Lasswell olduğu kabul edilmektedir.

Kayıt Birimi

İçerik Analizi

Belli bir kategoriye yerleştirilecek olan içerik parçasıdır. Araştırmacı, daha araştırmanın başında kategorilerin yanı sıra kayıt birimlerini de belirlemek zorundadır. Içerik çözümlemesinde kullanılan kayıt birimleri;

Bir tek kelime ya da sembol: Ayırt edilebilirlik açısından bir kelimenin kayıt birimi olarak kullanılması en kolay kayıt birimidir.

Tema: Bir konu hakkındaki herhangi bir iddia olarak tanımlanan tema, içerik çözümleme araştırmalarında çeşitli amaçlarla kullanılabilmektedir.

İçerik Analizinin Güvenirliği ve Geçerliği

İçerik analizi; psikoloji, sosyoloji, tarih, edebiyat, gazetecilik, siyasal bilimler gibi değişik alanlarda farklı amaçlarla kullanılabilen bir araştırma yöntemidir.

içerik analizi tekniklerinin güvenirliği büyük ölçüde kodlama işine bağlıdır. Bu ise kodlayıcıların ve kodlama kategorilerinin güvenirliğiyle ilgilidir.

içerik analizinin geçerliği ise amaçlar ve araçlar arasındaki uygunlukla ilgilidir.