Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Rrezatimi radioaktiv

No description
by

tea heba

on 28 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Rrezatimi radioaktiv

Rrezatimi radioaktiv
Radioaktiviteti dhe rezatimi radioaktiv

Aftësia që kanë disa elemente për të lëshuar reze pa u ngacmuar u quajt radioaktivitet, kurse vete rrezatimi- rrezatim radioaktiv.
Si ndodh?
Në bërthamën e një atomi ndodhen grimcat themelore të protoneve dhe të neutroneve. Në shtresat e jashtme të tij janë elektronet, që ndodhen vazhdimisht në lëvizje. Atomi gjithmonë synon që të jetë në një gjendje stabile, pra të qëndrueshme.
Ndaj kur numri i neutroneve dhe ai i protoneve në bërthamë, nuk është i barabartë, logjikisht atomi, për tu kthyer në një gjendje më të qëndrueshme, energjinë do ta rrezatojë jashtë.
Radioaktiviteti mund të jetë natyror dhe artificial
Gjatë dukurisë së radioaktivitetit nga bërthamat e elementëve dalin thërrmija, vetitë e të cilave percaktojnë tre lloje rrezatimesh.
Efektet Biologjike të Rrezatimit
Në fakt shumë nga aktivitetet radioaktive, janë të padëmshme për jetën e njeriut, siç është një dozë e vogël në ajër, ushqime dhe ujë. Rrezatimet që e dëmtojnë organizmin e njeriut kryesisht vijnë nga rrezet (X) dhe kura të tjera ku përdoret rrezatimi, si ai për kancerin etj. Efektet e rrezatimit jonizues shfaqen për shkak te jonizimit te indeve nëpër të cilat kalon rrezatimi.Në këto qeliza shkaktohen efekte somatike dhe gjenetike


Radioaktiviteti natyror
Vjen nga kozmosi (rrezet kozmike) ose nga materialet radioaktive që gjenden në tokë (kaliumi,rubidiumi etj).Kështu p.sh.,200 km larg San Paolos (Brazil),radioaktiviteti natyror i tokës është 800 herë më i lartë sesa radioaktiviteti mesatar në tokë. Burimi kryesor i radioaktivitetit natyror është radoni.

Radioaktiviteti artificial
Bashkeshortet Frederik Zholio Kyri dhe Irene Kyri realizuan radioaktivitetin artificial te elementeve joradioaktive. Ky ishte nje zbulim i madh ne fushen e fizikes berthamore.
Falë shkencës dhe teknologjisë, sot njeriu ka krijuar me qindra radionuklidë artificial, ndërsa radioaktivitetin e tyre e ka vene në shërbim të tij:
për prodhimin e energjisë elektrike
për qëllime mjeksore
për qëllime ushtarake (Bombat nukleare)

Radoni
Është 7.5 herë më i rëndë se ajri
Është i padukshëm,nuk ka shije dhe erë
Thëngjilli, përmban disa radionuklidë në gjurmë, me djegien e tij radionuklidet lirohen në mjedise.
Energjia gjeotermale, posaçërisht fosfatet, janë burim i përqenderimeve të larta të uraniumit, prandaj gjatë eksploatimit,nxerrjes dhe përpunimit të tyre lirohet radoni.

Rrezatimi alfa
Grimcat alfa kanë aftësi të lartë jonizuese dhe lëvizin me shpejtësi relativisht të medha por e humbin shpejt energjinë e tyre gjatë bashkeveprimit me lendët ku kalojnë. Kështu rrezatimi alfa nuk ka aftësi te madhe depërtuese.
Rrezatimi gama
Është rrezatim që përmban fotone me energji të lartë por me gjatësi vale shumë të shkurtra. Kanë aftësi të lartë depërtuese. Nuk devijohen nga fusha magnetike Dëmtojne indet e gjalla. Duhet të mbrohemi nga ky lloj rrezatimi. Por mund ta perdorim për shkatërrimin e indeve kanceroze.
Rrezatimi beta
Janë fluks thërrmijash të ngarkuara negativisht ose pozitivisht. Thërrmijat e ngakuara (-) lëshohen nga bërthamat radioactive natyrore, kurse (+) nga bërthamat radioactive artificial. Këto grimca levizin me shpejtësi afërsisht të barabartë me shpejtësinë e dritës. Kanë aftësi të madhe depërtuese pothuajse 100 herë më të madhe se rrezet alfa. Kanë aftesi të vogël jonizuese.
Si u zbulua?
Më 1896 Marie Curie vendosi të kompletonte tezën e saj të doktoratës në një fushë tërësisht të re: radiacionin. Shkencëtarët e dinin se radiacioni i ngarkuar elektrikisht notonte në ajrin rreth uraniumit, por asgjë tjetër nuk dihej më shumë. Marie përdori nje aparat që i shoqi, profesor Pierre Curie, kishte shpikur për të kapur ngarkesat elektrike rreth provëzave minerale. Ajo e quajti këtë proçes radioaktivitet dhe doli në përfundimin se radioaktiviteti lëshohej nga përbrenda atomeve të uraniumit. Më 1898 asaj iu dha një uranium i çuditshëm ose siç quhej ndryshe përzierës i zi, ku testimet e saj treguan një rrezatim radioaktiv më të madh nga sa pritej të kishte një sasi uraniumi. Ajo doli në përfundimin se duhej të kishte një tjetër substancë brenda uraniumit e cila lëshonte rrezatimin e tepërt. Ajo planifikoi të hiqte të gjithë elementët e njohur në mënyrë që në fund ajo që do të mbetej do të ishte ky element i ri, i cili kishte një rrezatim tepër të lartë. Ajo e çementoi mineralin e thërrmoi, e kaloi në një sitë, e shkriu në një acid, e përvëloi, e distiloi, dhe në fund e elektrolizoi. Cuditërisht, sa herë që Marie hiqte një nga elementët e njohur, ajo që kishte ngelur bëhej gjithmonë e më radioaktive se më parë. Në mars të 1901, përzjerësi i zi më në fund i lëshoi sekretet e tij. Marie kishte gjetur dy elementët më radioaktiv të gjetur deri më sot: poloniumin dhe radiumin.
Rrezatimi nga skaneri është jonizues dhe përbën rrezik kancerogjen për njeriun. Rrezatimi jonizues mund të dëmtojë strukturën e ADN-së në qelizat e njeriut. Në disa raste ADN-ja e dëmtuar mund të riparohet, por në rastet kur dëmtimi është shumë i madh atëherë diçka e tillë nuk është e mundur. Qelizat e dëmtuara do të kthehen në qeliza kancerogjene. Rekomandohet që këto ekzaminime të mos jenë të shpeshta, për të evituar dëmtimin e shëndetit. Mes njerëzve, më të ndjeshëm nga rrezatimi jonizues janë fëmijët dhe femrat në moshë të re. Ndërsa nga organet e trupit të njeriut, më të ndjeshme janë mushkëritë dhe gjiri te femrat në moshë të re.
Efektete somatike
1.
shkurton gjatësin e jetës dhe zvogëlon dimensionet e trupit
2.
dëmton spermatogjenezën, ovogjeneza
3.
shkaktojne mutacione ne pasardhes, të cilat manifestohen me ç'rregullime biokimike dhe fiziologjike.

Pasojat gjenetike
shprehen pas 60 deri 900 vjet e më vonë
dëmtohet sistemi nervor,
zvogëlohet aktiviteti
enzimat kolineterazë
ç'rregullohet funksioni i mëlçisë
zvogëlohet sasia Hb dhe numri i leukociteve në gjak
Rreze radioaktive ne
jeten e perditshme
Rreze radioaktive kanë edhe celularët që përdorim sot, janë shumë të dëmshëm nëse i mbajmë në xhep të pantollonave se mund të ketë ndikim negativ në spermatogjenez tek meshkujt, po ashtu edhe nëse mbahet në ndonje xhep afër zemrës, kudo qoftë afër organizmit të njeriut rrezet e celularëve janë shumë të rrezikshme.Po ashtu edhe kompjuteri ynë lëshon rreze jo edhe aq të mira për organizmin e njeriut, po të qëndroni një kohë të gjatë pranë kompjuterit do të keni dhembje koke. Rreze të dëmshme lëshojne edhe të ashtuquajturat antenat të Televizioneve ose kompanive kombëtare.
Rrezatimi radioaktiv
ne fusha te ndryshme te veprimtarise shoqerore
Ne Energjetike- Në vendet e zhvilluara ku ndihet mungesa e burimeve të energjisë konvencionale energjia bërthamore është bërë pothuajse burim kryesor.
Ne mjekësi
Në mjekësi lënda radioaktive shfrytëzohet edhe në fushën e diagnostifikimit, edhe në fushën e kurimit. Në radiologji përdorin rrezet radioaktive X, në mjekësinë bërthamore për diagnozë përdoren rrezet gama, kurse për kurim rrezet beta. Të gjitha ilaçet janë radioactive.

Ne bujqesi
Rrezet bërthamore përdoren për përmirësimin e llojit të bimëve bujqësore duke i bërë ato më rezistente përballë diellit dhe të ftohtit dhe duke shtuar rendimentin e tyre. Rrezet bërthamore përdoren edhe për luftimin e parazitëve të ndryshëm që dëmtojnë bimët bujqësore.
Ne industri
Me anë të rrezeve bërthamore mund të maten me saktësi diametrat e pjesëve të ndryshme, parametrat e saldimit si dhe të pjesëve të ndryshme industriale nga më të imtat e deri tek më të mëdhatë. Rrezet Gama për shkak të aftësisë së madhe depërtuese përdoren për kontrollimin e makinerive dhe të tubacioneve. Këto rreze përdoren edhe në studimin e mineraleve duke ndihmuar në përcaktimin e vendndodhjes, sasisë dhe madhësisë së mineraleve. Lëndët radioaktive shfrytëzohen edhe në sektorin e naftës.Duke përdorur aparatura me lëndë radioaktive, specialistët kuptojnë sasinë e naftës që ndodhet në puset naftëmbajtëse. Rrezet radioaktive shfrytëzohen edhe gjatë procesit të rafinimit të naftës.
Punoi :
Tea Heba
Joana Arapi
Klevisa Goxhaj

Klasa XI-A

Full transcript