Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΛΑΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ

No description
by

Chris Triantafyllou

on 23 February 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΛΑΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ

Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΛΑΩΝ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ
Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΟΡΟΥ "ΒΑΡΒΑΡΟΣ"
Έργα του Σοφοκλή
-Τηρεύς
-Τραχίνιαι
-Αίας
-Ηλέκτρα
-Φιλοκτήτης
-Ποιμένες
Περιεχόμενα
Εισαγωγή: Ιστοριογραφία και εθνικότητα
Η πορεία της χρήσης του όρου βάρβαρος
Έργα Σοφοκλή:
Τηρεύς
Τραχίνιαι
Αίας
Ηλέκτρα
Φιλοκτήτης
Ποιμένες
Συμπεράσματα

ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ
Οι
παραδόσεις
και οι
μύθοι
είχαν ιδιαίτερη σημασία για τους Αρχαίους Έλληνες.
Οι
Προσωκρατικοί Φιλόσοφοι
, έθεσαν νέες βάσεις για την αποδοχή ή όχι του μύθου και της παράδοσης.
Με τη γέννηση της Ιστοριογραφίας, ως επίκεντρο του ενδιαφέροντος, θεωρήθηκε
η εικόνα των Ξένων λαών
, των εθίμων και των συνηθειών τους.
Η
εθνικότητα
, οι οποία διαχωρίζει τους λαούς, καθορίζεται από ορισμένα στοιχεία.
12ος αιώνας π.Χ.
Η χρήση του όρου, καθόριζε ένα εθνοκεντρικό στοιχείο.
Τα
όρια
μεταξύ των
Ελλήνων
και
μη Ελλήνων
, δεν ήταν με ακρίβεια και σαφήνεια καθορισμένα.
Ύπαρξη διακρίσεων, αλλά όχι μεταξύ των εθνοτικών ομάδων.
7ος αιώνας π.Χ.
Οι Έλληνες είχαν αναπτύξει μια
αντίληψη
και
απεικόνιση
των λαών της Ανατ. Μεσογείου.
Η αντίληψη αυτή, αποτελεί απόρροια των γεωγραφικών γνώσεων και μυθικών πεποιθήσεων που κατείχαν.
42ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλολόγων
Σέρρες, Νοέμβριος 2015
Μαρία-Ιωάννα Χ. Τριανταφύλλου
Φιλόλογος

6ος αιώνας π.Χ.

Συντελείται
η πρώτη

επίσημη

χρήση
του όρου "βάρβαρος",
στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.
5ος-4ος αιώναςπ.Χ.
Ως αφετηρία της χρήσης του όρου, θεωρούνται οι
Περσικοί πόλεμοι
Ως ημερομηνία τομή, το έτος
480 π.Χ.
Η πόλωση των εννοιών
Έλλην-βάρβαρος
, έχει τις ρίζες της σε
γλωσσική
κυρίως
διαφοροποίηση
Πόλωση πολυτέλειας-απλότητας
Πόλωση δεσποτισμού-δημοκρατίας
Η προσωπικότητα του Σοφοκλή, επηρεάστηκε από την επικράτηση και την αντίληψη του όρου “βάρβαρος”, κατά την Κλασική εποχή, όπως αναφέρθηκε, όχι όμως σε απόλυτο βαθμό.

H απεικόνιση των Ξένων λαών δεν συντελείται στον ίδιο βαθμό εξίσου στα έργα του.
ΣΟΦΟΚΛΗΣ
ΤΗΡΕΥΣ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Στο συγκεκριμένο έργο έχουμε την
απεικόνιση
των βαρβάρων
σε ένα ευρύτερο βαρβαρικό πλαίσιο
και περιεχόμενο.
Επιπλέον συντελείται μία
καινοτομία
από την πλευρά του Σοφοκλή, όσον αφορά τον εθνικό καθορισμό του Τηρέα.
ΙΚΕΤΙΔΕΣ-ΑΙΣΧΥΛΟΣ
ΧΟ. (στ.58-64)
Κι αν κάποιος βρίσκεται εδώ γύρω
ντόπιος που των πουλιών τη γλώσσα
γνωρίζει, τον πικρό μου θρήνο
γρικώντας, θα λογιάσει πως ακούει
το μοιρολόι της δυστυχισμένης γυναίκας του Τηρέα,
της γερακοκυνήγητης Αηδόνας,

που αλάργα απ' τα λημέρια της
και τις δροσάτες ποταμιές διωγμένη
θρηνολαλεί στους νέους τώρα τόπους,
κλαίγοντας του παιδιού της το χαμό
που με το ίδιο χέρι της εχάθη
σφαγμένο απάνω στο βαρύ
και φονικό θυμό της μάνας
ΤΡΑΧΙΝΙΑΙ
Απεικόνιση της βάρβαρης Ιόλης, ως η αιτία ζηλοφθονίας της Διηάνειρας, αλλά και ως κρυφή ερωτική επιθυμία του Ηρακλή.
Ο Σοφοκλής δεν οδηγείται σε υπερβολές.


ΑΙΑΣ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Παρουσία της βάρβαρης Τέκμησσας, γυναίκας του Αίαντα
Παρατηρούμε την απουσία σημαντικότητας της εθνικότητας της βάρβαρης συζύγου του, Τέκμησσας από την Φρυγία
Καθορισμός όρου "βάρβαρος" και όρου "Τρώες".


ΑΙΑΣ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Απόσπασμα:
ΑΙΑΣ
: Γύναι, γυναιξί κόσμον ἡ σιγή φέρει
Γυναίκα, η σιωπή στολίδι της γυναίκας

ΤΕΚΜΗΣΣΑ:
Κἀγώ μαθοῦσ' ἔληξ', ὁ δ' ἐσσύθη μόνος
Ακούγοντάς τον σώπασα κι εκείνος όρμησε μόνος του έξω

ΤΕΚΜΗΣΣΑ:
Ὤ πρός θεῶν ὓπεικε καί φρόνησον εὖ
Στ' όνομα των Θεών έλα στο νου σου.

ΗΛΕΚΤΡΑ
Παρουσία ξένων λαών, καθορισμένη από τη γεωγραφική καταγωγή.
Απόσπασμα:
ΟΡΕΣΤΗΣ

Λόγῳ δέ χρῶ, τοιῷδ' ,ὅτι ξένος μέν εἶ Φωκέως παρ' ἀνδρός Φανοτέως ἥκων ὁ γάρ μέγιστος αὐτοῖς τυγχάνει δορυξένων.
[Βρές κάποιο λόγο, πως είσαι ξένος τάχα σταλμένος απ' το Φανοτέα της Φωκίδας τον πιό μεγάλο σύμμαχο και φίλο τους]
ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Η ίδια απεικόνιση και στο συγκεκριμένο έργο.
Απόσπασμα:
Στο συγκεκριμένο στίχο μιλάει ο Ξένος, κάτοικος του Κολωνού και απευθύνεται στον Οιδίποδα.
ΞΕΝΟΣ
Οἶσθ', ὦ ξέν', ὡς νῦν μή σφαλῇς;
Μα ξέρεις ξένε, τώρα πως λάθος δεν θα κάνεις;

Σε λίγους στίχους έπειτα, απευθύνεται ο Οιδίποδας στον ξένο:
ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ
Ὦ τέκνον, ἦ βέβηκεν ἡμῖν ὁ ξένος;
Κόρη μου, (Αντιγόνη) ο ξένος έχει φύγει μήπως;
ΦΙΛΟΚΤΗΤΗΣ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Ως ξένος ορίζεται βάσει γεωγραφικών περιοχών.
Απόσπασμα:
ΟΔΥΣΣΕΥΣ

Ἀκτή μέν ἥδε τῆς περιρρύτου χθονός Λήμνου, βροτοῖς ἄστιπτος οὐδ' οἰκουμένη, .....
Αυτός είναι ο γιαλός της Λήμνου, της κυματοζωσμένης που κανένας δεν την περπάτησε θνητός και μήτε κατοίκησε ποτέ.
5.26 ΗΡΟΔΟΤΟΣ
Αυτός ο Οτάνης, λοιπόν, αφού ανέλαβε τη διοίκηση από τον Μεγάβαζο, υπέταξε το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα, καθώς και την Άντανδρο στην Τρωάδα και το Λαμπώνιο. Έπειτα με στόλο από τη Λέσβο,
κατέλαβε τη Λήμνο και την Ίμβρο, που μέχρι τότε ήταν κάτω από την κατοχή των Πελασγών.
ΠΟΙΜΕΝΕΣ-ΣΟΦΟΚΛΗ
Παρουσίαση βαρβάρων ως αλλαζόνες και υπερόπτες
Πόλωση εννοιών Ελλήνων-βαρβάρων

Έλληνες-ανδρεία
Βάρβαροι-αλλαζονεία
Ο όρος
βάρβαρος
έχει λάβει στην πορεία των αιώνων διαφορετικό περιεχόμενο, ώσπου κυριάρχησε καθολικά.
Ο συγκεκριμένος όρος βάρβαρος εντάθηκε και
διαμορφώθηκε μέσα από τα έργα της τραγωδίας
.
Ο Σοφοκλής δεν παρουσιάζει τον όρο απόλυτα.
Υπάρχει διαφορετική παρουσίαση και βαθμός έντασης χρήσης του όρου βάρβαρος στα έργα του.
Πιθανή απόδοση βαρβαρικών στοιχείων και βαρβαροποίησης χαρακτήρων Ελληνικής καταγωγής.
Ώς πιθανή εξήγηση
η

συνήθεια γραφής και σύνθεσης αυτών των βαρβαρικών στοιχείων
που υπήρχαν σε έργα τραγωδίας των περισσοτέρων.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ελληνική
Αισχύλος, Ικέτιδες, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες, μτφ: Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Ευριπίδης,Ερέχθεια,Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες, μτφ: Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Ηρόδοτος, Ιστορία 5, Τερψιχόρη, Εισαγωγή-μετάφραση-σχόλια:Φιλολογική ομάδα Κάκτου, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία Οι Έλληνες, Αθήνα 1992
Ι.Κ Ξυδόπουλος-Η εικόνα των Θρακών στην κλασική Ιστοριογραφία, Θεσσαλονίκη, 2007
Σοφοκλής, Αίας, εκδόσεις κάκτος, μετάφραση Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Σοφοκλής, Ηλέκτρα, εκδόσεις κάκτος, εισαγωγή-σχόλια: Φιλολογική ομάδα κάκτου, Αθήνα 1992
Σοφοκλής,Οιδίπους επί Κολώνω,,Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες, μτφ: Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Σοφοκλής,Τραχίνιαι,,Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες, μτφ: Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Σοφοκλής,Φιλοκτήτης,Αρχαία Ελληνική Γραμματεία οι Έλληνες, μτφ: Τάσος Ρούσσος, Αθήνα 1992
Ξένη ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
B. Zimmermann, Die Griechische Tragodie, Patmos 1995
D.M Carter, The politics of greek tragedy , briston phoenix press UK 2007
E.Hall, Inventing the Barbarian-Greek self-definition through Tragedy, Oxford 1989
Ionia Hyum Jin Kim, The Invention of the Barbarian in Late Sixth Century B.C
L. Coo, A tale of two sisters studies in Sophocles Tereus, University of Bristol
P.E. Easterling, The Cambridge companion to Greek tragedy- -Cambridge University press 1997 UK
Jacqueline de Romilly, Αρχαία Ελληνική Τραγωδία, μτφ: Ελ.Δαμιανού-Χαραλαμποπούλου, Αθήνα 1976
Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΛΑΩΝ
ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ

Σας ευχαριστώ
Απόσπασμα:
ΔΗΙΑΝΕΙΡΑ: Ο έρωτας μονάχα από τους Θεούς τον μαύλισε να πάρει τα όπλα πόλεμο να κάνει και όχι γιατί στη χώρα των Λυδών σαν σκλάβος μόχθησε υπερετώντας την Ομφάλη και τώρα τον έρωτά του αυτόν καλά σου κρύβει.
5.26
ΗΡΟΔΟΤΟΣ
Αυτός ο Οτάνης, λοιπόν, αφού ανέλαβε τη διοίκηση από τον Μεγάβαζο, υπέταξε το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα, καθώς και την Άντανδρο στην Τρωάδα και το Λαμπώνιο. Έπειτα με στόλο από τη Λέσβο, κατέλαβε τη
Λήμνο
και την Ίμβρο,
που μέχρι τότε ήταν κάτω από την κατοχή των Πελασγών
Full transcript