Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Reagowanie zwierząt na bodźce

No description
by

do anna

on 19 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Reagowanie zwierząt na bodźce

Reagowanie zwierząt na bodźce
Narządy zmysłów u zwierząt
Wyróżnia się pięć rodzajów zmysłów:
wzroku
,
słuchu i równowagi
,
węchu
,
smaku
oraz
dotyku
.
Warunkiem przetrwania organizmu w określonym środowisku jest
odbieranie oraz przetwarzanie przez niego sygnałów
(
bodźców
) docierających zarówno z otoczenia, jak i z narządów wewnętrznych. Niezbędne jest również
odpowiednie reagowanie na bodźce
, czyli ich przewodzenie od miejsca odbioru do narządu wykonawczego - czynności te należą do podstawowych funkcji
układu nerwowego
.
Węch i smak
Działanie zmysłów węchu i smaku oparte jest na funkcjonowaniu
chemoreceptorów
. Reagują one na cząsteczki związków chemicznych obecnych w otoczeniu.
Wzrok
Narządami wzroku zwierząt są
oczy
. Składają się one z
fotoreceptorów
, które odbierają bodźce świetlne, a następnie przetwarzają je na impuls nerwowy. Uczestniczący w tym procesie barwnik –
rodopsyna
– rozpada się pod wpływem światła, co powoduje powstanie impulsu nerwowego.
Receptory
Wyspecjalizowane komórki zmysłowe służące do odbioru bodźców.
Podział receptorów
rodzaj docierającego bodźca
; m.in.
mechanoreceptory
,
nocyceptory
,
chemoreceptory
pochodzenie bodźców
:
eksterceptory
(odbierają bodźce z otoczenia)

interoreceptory
(odbierają sygnały z wnętrza organizmu
budowa
:
receptory komórkowe
(specyficzne białka występujące w błonie komórkowej lub we wnętrzu komórki, reagują one na sygnały płynące z wnętrza organizmu i wywołują lub hamują odpowiednie reakcje zachodzące wewnątrz komórki),
receptory czuciowe
: (komórki lub narządy odbierające określone bodźce ze środowiska zewnętrznego lub z wnętrza organizmu, bodźce zamieniane są na impulsy nerwowe, które wywołują konkretną reakcję organizmu)
U poszczególnych gatunków zwierząt są one rozwinięte w różnych stopniu. Zmysł, który odgrywa główną rolę, nazywamy
dominującym
.
Np. u ptaków – wzrok ( w związku z przystosowaniem do lotu), u ssaków – słuch (bardziej przydatny na lądzie) *wyjątek stanowią ssaki naczelne, także człowiek dla których najważniejszym zmysłem jest wzrok.
Dotyk
Narządami zmysłu dotyku są mechanoreceptory rozmieszczone w powłoce ciała, odbierające bodźce bezpośrednie: dotyk, ucisk, rozciąganie czy wibracje. Tworzą je komórki zmysłowe lub wolne zakończenia włókien nerwowych.
Za narząd zmysłu dotyku można też uznać
linię naboczną
ryb i larw płazów.
Receptory dotyku występują również np. na
czułkach stawonogów
U większości grup zwierząt występują oczy proste. Wiele stawonogów (skorupiaki wyższe, wije i owady), oprócz oczu prostych, ma również
oczy złożone
, zbudowane z setek, a nawet tysięcy
ommatidiów
– każde ommatidium rejestruje tylko określony fragment otoczenia. Na cały obraz widziany przez stawonoga składają się obrazy ze wszystkich ommatidiów – takie widzenie nazywamy
mozaikowym
.
Ewolucja oka
Początkowo wykształciły się tylko
skupienia komórek światłoczułych
(np. u skąposzczetów) pozwalające odróżnić światło od ciemności.
Bardziej złożone
oczy kubkowe
, które umożliwiają określenie kierunku padającego światła, mają m.in. wirki i ślimaki.
U głowonogów i kręgowców występują już
oczy pęcherzykowe
, które umożliwiają uzyskanie ostrego obrazu (łącznie z odróżnianiem kształtów i kolorów) oraz akomodację.
Węch
umożliwia wykrywanie cząsteczek unoszących się w powietrzu
Smak
umożliwia wykrywanie cząsteczek rozpuszczonych w cieczy mającej bezpośredni kontakt z receptorem
Chemorecptory
występują u wszystkich zwierząt. U
bezkręgowców
znajdują się one
w okolicy otworu gębowego
, przy czym u parzydełkowców tworzą je skupiska komórek ( u meduz również
ciałka brzeżne – ropalia
), a u innych grup –
brodawki
.
U
kręgowców wodnych
występują narządy zmysłu czucia chemicznego – są to
kubki smakowe
rozmieszczone
w śluzówce jamy gębowej
,
na łukach skrzelowych
i
w skórze
.
Zwierzęta lądowe mają wyspecjalizowane narządy zmysłu węchu. U
stawonogów
występują one
na czułkach
, natomiast u
kręgowców

w jamie nosowej
.
U
owadów
receptory smaku znajdują się zazwyczaj
na narządach gębowych
, czasami też
na czułkach
. Z kolei receptory smaku
kręgowców lądowych
– kubki smakowe – umiejscowione są
w okolicy otworu gębowego
,
na języku
i
w powłoce wyściełającej jamę gębową
.
Wyróżnia się pięć podstawowych rodzajów smaków:
gorzki
,
słodki
,
kwaśny
,
słony
oraz tzw. smak mięsny -
umami
Słuch i równowaga
W funkcjonowaniu tych zmysłów główną rolę odgrywają
mechanoreceptory
. U bezkręgowców mieszczą się one w
statocystach
, natomiast u kręgowców – w
błędniku
, położonym w uchu wewnętrznym.
Słuch
Działanie narządu słuchu polega na odbieraniu i analizowaniu drgań powietrza lub wody. Do rejestrowania dźwięków zdolne są owady wyposażone w
narządy tympanalne

oraz większość kręgowców, u których funkcję zmysłu słuchu pełni
błędnik błoniasty
. U ryb ważna rolę w odbieraniu dźwięków pełni
pęcherz pławny
wzmacniający bodźce dźwiękowe. Płazy, gady i ptaki mają
błonę bębenkową oraz kosteczkę słuchową
(strzemiączko), natomiast ssaki – dodatkowo
ucho zewnętrzne oraz trzy kosteczki słuchowe: młoteczek, kowadełko i strzemiączko
.
narząd tympanalny
Równowaga
Narząd tego zmysłu informuje zwierzę o jego położeniu w przestrzeni. U bezkręgowców funkcję tę pełnią
statocysty
, czyli pęcherzyki zbudowane z orzęsionego nabłonka, w którym występują kryształy węglanu wapnia (statolity). Na podobnej zasadzie działa błędnik błoniasty kręgowców.
statocysta
Odruchy
Reakcja polegająca na tym, ze receptor rejestrujący bodziec powoduje przesłanie impulsu i – w konsekwencji – działanie efektora, czyli narządu, który w odpowiedni sposób reaguje na ten bodziec.
bezwarunkowy
warunkowy
jest wrodzony i identyczny u przedstawicieli danego gatunku
jest nabyty (powstaje przez analizę danego bodźca) u różnych osobników poszczególnych gatunków mogą występować inne odruchy warunkowe na dany bodziec.
Układ nerwowy
Jest to zespół struktur w organizmie przewodzący impulsy w obrębie całego ciała oraz integrujący czynności innych układów. Podstawowym elementem strukturalnym układu nerwowego są
komórki nerwowe

neurony
(neuron, komórka nerwowa, neurocyt, razem ze swoimi wypustkami -dendrytami, których jest zazwyczaj więcej niż jeden i zawsze jednym neurytem (aksonem), przystosowana do przewodzenia i przetwarzania, a także wytwarzania bodźców nerwowych).
Parzydełkowce
Najprostszy system nerwowy występuje u parzydełkowców:
*
neurony rozproszone są w całym ciele zwierzęcia,
*
sieć nerwowa przewodzi podrażnienia we wszystkich kierunkach,
*
w miarę oddalania się od miejsca pobudzenia impuls słabnie,
*
zakres reakcji jest ograniczony.

Rozproszony układ nerwowy u parzydełkowców można uznać za wyjściowy dla układów nerwowych zwierząt bardziej uorganizowanych.
Zwierzęta dwubocznie symetryczne
Układ nerwowy zwierząt dwubocznie symetrycznych ma z reguły bardziej złożoną budowę:

*
zwiększa się liczba i różnorodność komórek nerwowych, złożoność ich budowy i rozmieszczenia,
*
komplikują się związki między neuronami oraz między neuronami, receptorami i efektorami,
*
reakcje organizmów stają się bardziej złożone i różnorodne,
*
cefalizacja
i
koncentracja narządów
zmysłu
w przedniej części ciała
powoduje skupienie się w tej części komórek nerwowych, powstanie zwoju mózgowego, a następnie mózgu.
Płazińce i nicienie
Stadium przejściowym między rozsianymi i silnie scentralizowanymi układami nerwowymi są
pnie nerwowe
, których neurony skupiają się w kilku pasmach podłużnych pni połączonych
spoidłami poprzecznymi
oraz w zwoju mózgowym.
Pierścienice i stawonogi
Układ nerwowy pierścienic i stawonogów występuje w postaci tzw.
łańcuszków nerwowych brzusznych
. W poszczególnych segmentach ciała występują
parzyste zwoje
. W zwoju mózgowym stawonogów można wyróżnić funkcjonalne regiony.
Układ nerwowy drabinkowy
Po raz pierwszy pojawił się u pierścienic. Zbudowany jest z
zwojów nadgardzielowych
,
obrączki okołoprzełykowej
,
zwojów podgardzielowych
i
nerwowego łańcuszka brzusznego
. Nerwowy łańcuszek brzuszny składa się z pary zwojów segmentalnych (po jednej parze w każdym segmencie) oraz spoideł podłużnych (konektyw) i spoideł.
Mięczaki
Mięczaki mają trzy pary zwojów:
mózgowe
,
trzewiowe
i
nożne
, połączonych za pośrednictwem pni nerwowych.
-
Zwoje powstają w wyniku koncentracji komórek nerwowych w określonych punktach ciała.
-
Pod względem funkcjonalnym zwoje mózgowe dominują nad pozostałymi (wyjątek stanowią małże, u których zwoje są równorzędne).
-
U głowonogów nastąpiło w znacznym stopniu włączenie zwojów obwodowych do centralnej części układu nerwowego.

Ewolucyjny rozwój układu nerwowego komplikuje jego budowę coraz bardziej, tak że wyróżnić w nim można
część ośrodkową
i
obwodową
. Koncentracja komórek nerwowych oraz centralizacja układu nerwowego doprowadziły do powstania dwóch zasadniczych typów układu nerwowego:
*w formie
pni i sznurów nerwowych
leżących po brzusznej stronie ciała u zwierząt pierwoustych,
*w postaci
cewki nerwowej
z kanałem wewnątrz, położonej po stronie grzbietowej u strunowców.
Bezkręgowce
Układ nerwowy występujący u bezkręgowców jest już w dużym stopniu scentralizowany - składa się z
mózgu
i wzdłużnie położonego
rdzenia kręgowego
. Natomiast neurony i połączenia między nimi (synapsy) są w zasadzie identyczne z tymi występującymi u człowieka.
Kręgowce
Przednia część cewki nerwowej u kręgowców poszerza się i dzieli początkowo na trzy, a następnie na pięć pęcherzyków:
kresomózgowie, międzymózgowie, śródmózgowie, tyłomózgowie
(móżdżek) oraz
zamózgowie
(rdzeń przedłużony); dalsza część cewki tworzy
rdzeń kręgowy.
Poszczególne części mózgowia kręgowców są różnie wykształcone.

– Układ nerwowy kręgowców dzieli się na część:
*
ośrodkową
, w skład której wchodzi mózgowie i rdzeń kręgowy,
*
obwodową
, którą tworzą nerwy czaszkowe i rdzeniowe.

– W toku ewolucji kręgowców obserwujemy coraz silniejszy rozwój przednich odcinków
mózgowia
, a przede wszystkim
kresomózgowia
oraz
móżdżku
. Z kresomózgowia rozwijają się półkule mózgowe oraz u większości kręgowców opuszki węchowe.
-
Kresomózgowie
zbudowane jest z istoty białej (aksonów łączących poszczególne części mózgu) i istoty szarej, zwanej korą mózgową, pojawiającej się u gadów jako kora nowa, a najwyższy stopień rozwoju osiąga u ssaków, szczególnie naczelnych.

Śródmózgowie
, jako główny ośrodek kojarzeniowy oraz ośrodek wzroku, jest najlepiej rozwiniętą częścią u ryb i płazów. U wyższych kręgowców wiele funkcji śródmózgowia przejmuje kresomózgowie.

Móżdżek
rozwinięty jest dość dobrze u niektórych ryb oraz dobrze u ptaków i ssaków, co związane jest z aktywnością tych zwierząt.
– W
rdzeniu przedłużonym
kręgowców wyższych mieszczą się ośrodki wielu czynności odruchowych, tędy przechodzą szlaki nerwowe, które zapewniają łączność z różnymi częściami mózgowia.
– U ssaków do rdzenia przedłużonego przylega pęk włókien zwany mostem, który łączy rdzeń przedłużony i rdzeń kręgowy z pozostałymi częściami mózgowia i umożliwia przekazywanie impulsów między lewą i prawą stroną pnia mózgu.

Rdzeń przedłużony, śródmózgowie
i
most
tworzą pień mózgu, na którym opiera się kresomózgowie.
– U niższych kręgowców i niższych ssaków w korze mózgowej przeważają obszary odbierające bodźce czuciowe i ruchowe; zwierzęta te reagują głównie w sposób stereotypowy. U wyższych ssaków i człowieka duże obszary kory mózgowej zajmują ośrodki kojarzące, dzięki którym reakcje mogą być modyfikowane oraz które kierują typowo ludzkimi funkcjami, jak: myślenie, mowa, czytanie, pisanie, planowanie działań
Układ hormonalny
Nazywany
dokrewnym
wraz z układem nerwowym sprawuje kontrolę nad prawidłowym funkcjonowaniem organizmu. Odbywa się to za pośrednictwem
hormonów
, specyficznych substancji chemicznych oddziałujących na komórki, posiadające dla nich receptory. Hormony mogą być wydzielane przez komórki rozproszone w tkance (hormony tkankowe) lub skupione w gruczoły. W obu przypadkach wydzielane są do krwi/chłonki z pominięciem jakichkolwiek przewodów wyprowadzających.
Gruczołami wydzielania wewnętrznego są:
podwzgórze, szyszynka, przysadka mózgowa, tarczyca, przytarczyce, grasica, trzustka, nadnercza, jądra, jajniki, gruczoły mleczne, łożysko, błona śluzowa żołądka i jelita cienkiego
.
W przeciwieństwie do układu nerwowego układ dokrewny działa
długofalowo i wolniej
. Kontrolowane są przez niego procesy związane ze wzrostem, rozwojem i rozmnażaniem, a także procesy metaboliczne (utrzymywanie równowagi stężeń różnych związków chemicznych w organizmie tj. glukoza, różnego rodzaju jony, woda w różnych płynach ustrojowych). Hormon niosący ze sobą informację dla określonego typu komórek, aby ją przekazać musi zostać związany przez specyficzny receptor, znajdujący się w komórce docelowej. Bez niego jest on bezużyteczny.
Schorzenia układu dokrewnego lub zaburzenia w działaniu poszczególnych hormonów niekoniecznie wiążą się z nieprawidłowościami w ich wydzielaniu, czy budowie hormonu, gdyż przyczyną może być nieprawidłowość w działaniu receptora. Same hormony możemy również podzielić na kilka grup:
-
hormony gruczołowe
- wydzielane przez gruczoły dokrewne bezpośrednio do krwi/limfy i działające na określone komórki poprzez receptory
-
hormony tkankowe
- wydzielane przez komórki sąsiadujące ze sobą, lub rozproszone w danej tkance; z reguły działają parakrynnie (na komórki sąsiadujące) lub autokrynnie (same posiadają receptory dla wytwarzanych przez siebie hormonów)
-
neurohormony
- są wydzielane przez podwzgórze, należą do najwyższego piętra kontroli całego układu hormonalnego (regulacja wydzielania hormonów tropowych przysadki)
Full transcript