Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

İyonizan radyasyonlar ile ilgili birimler

No description
by

hasan1 yener

on 21 February 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of İyonizan radyasyonlar ile ilgili birimler

Radyasyon ile çalışanlar için bir yıl içinde alınmasına izin verilen maksimum doz 20 mSv ile sınırlandırılmıştır. Normal popülasyon için bu sınır 1 mSv olarak belirlenmiştir. Alınan radyasyonun etkileri doza, kontaminasyon şekline, maruz kalınan radyasyon kaynağının özelliklerine göre organizma üzerindeki etkileri değişebilir. Tanı ve tedavi amaçları kullanılan radyasyon üreten aygıtlarında gerekli ölçümlerin yapılması önem taşımaktadır. Radyasyonun ölçülme işlemine dozimetri, kullanılan araçlara dozimetre / dedektör denir. Radyasyon:Bir kaynaktan çevreye enerji taşınımıdır. Bu taşınım partiküler veya elektromagnetik dalga şeklinde olabilir. Atomlardan çeşitli şekillerde ortaya çıkan enerji türleri ve bunların yayılma şekilleri elektromagnetik radyasyon olarak adlandırılır.
İyonizan Radyasyon:Yüksek enerjili radyasyon iyonize radyasyon olarak da tanımlanır ve atomdan elektron koparabilen dolayısıyla atomu iyonize edebilen radyasyon türüdür. İyonizan radyasyon elektrotromagnetik ve partiküler radyasyondan oluşur. Klinik radyasyon onkolojisi; fotonlar gibi elektromagnetik; elektronlar gibi partiküler (ve daha az olarak da nötron ve protonları) radyasyonları malignitelerin tedavisinde kullanır. RBE ‘yi etkileyen yani farklı radyasyon tipleri için farklı değerler almasına neden olan faktörlerden en önemlisi radyasyonların biyolojik sistemden geçerken oluşturdukları olayların (örneğin iyonizasyonun) farklı yoğunlukta oluşudur. Gerek elektromagnetik gerekse partiküler radyasyonların absorplanmaları, içinden geçtikleri ortama enerji bırakmaları demektir. Buna göre; farklı radyasyonlar için farklı RBE değerlerinin olması, radyasyonların yolu boyunca birim uzunlukta ortama farklı değerde enerji bırakmaları ile direkt ilişkilidir. Absorbe Doz: Radyoterapide temel kullanımdaki radyasyon ölçümünün kantitesi “absorbed dose”dur. Bu terim absorbe eden materyalin birim kütlesi başına bir radyasyon demetinden absorbe edilen enerji miktarını tarifler. Absorbe dozun eski birimi Rad, yeni birimi Gy’dir. Kerma: (Kinetic energy released in the medium): Yüksüz bir iyonlaştırıcı parçacık tarafından belli bir maddenin birim kütlesi başına serbest hale geçirilen, yüklü iyonlaştırıcı parçacıkların başlangıçtaki kinetik enerjilerinin toplamıdır. Kerma soğurulan doz ile aynı birimle ölçülür(Gy). İyonlaştırıcı radyasyonlarla yapılan çalışmalarda sonuca ulaşabilmek ve oluşacak zararlı biyolojik etkileri belirleyebilmek için radyasyon miktarının bilinmesi gereklidir. Bu amaçla radyasyon ölçecek bir takım birimlerin tanımlanması gereksinimi vardır.
Radyasyonun ölçülmesinde ilk zamanlarda tanımlanan birimler zamanla birlikte büyük değişikliklere uğramış hatta bunlardan bir kısmı (örneğin Pastil birimi) tamamen terk edilerek yerlerine yeni birimler getirilmiştir. İster partiküier, isterse elektromagnetik yapıda olsun radyasyonların, canlı sistemde bir etki meydana getirmesi, iyonizasyon dediğimiz bir fiziksel olaya sebep olması ile başlar. Burada gerek şart radyasyon enerjisinin yeterli büyüklükte olmasıdır

Basit bir tanımlama ile iyonizasyon, bir fiziksel veya kimyasal etmenle elektronun atomdan ayrılması olayıdır. Atomdan ayrılan negatif yüklü elektron ile atomun geriye kalan pozitif yapısı iki ayrı iyondur ve sonuçta bir iyon çifti meydana gelmiş olur. Olaya neden olan etmen fiziksel bir faktör olan radyasyon ise, bu büyüklükte enerjiye sahip olan radyasyonlara “iyonizan radyasyonlar’ denilmektedir.
İyonizan Radyasyonlar ile İlgili Birimler

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ

FİZİK BÖLÜMÜ

HASAN YENER

2013 Fantom: Doku eşdeğeri bir maddeden yapılmış modeller olup, insan vücudu veya bir organın radyasyon soğurma ve yansıtma karakteristiklerini tayin etmek üzere kullanılırlar. Fantom malzemesi X ışını ve elektronlar için insan dokusunun radyasyona karşı eşdeğerleridir. Yumuşak doku, kemik ve akciğerler gerçek yoğunluklarına eşdeğerdirler. LET (Lineer Enerji Transferi); radyasyonun yolu boyunca birim uzunlukta ortama bıraktığı enerjidir. Elektromagnetik radyasyonların madde ile etkileşmesinin ihtimaliyet prensibine bağlı olduğunu, partiküler radyasyonların madde ile etkileşmesinin ise partikülün büyüklüğü, enerjisi (hızı) ve yükü ile ilişkili olduğunu göz önüne aldığımızda; LET’in her tip radyasyon için farklı değerde olduğu anlaşılır.
Radyasyonun RBE’si iyonizasyon olaylarının sayısına ve dağılımına bağlı olduğuna göre, yüksek LET değerli radyasyonların düşük LET değerli radyasyonlardan daha tahripkar olduğu ortaya çıkar.
Bir radyasyonun biyolojik etkisinin sadece absorplanmış radyasyona değil aynı zamanda RBE sine de (Q kalite faktörü) bağlı olması yani biyolojik etkilenmede LET’in ve bunun sonucu olarak RBE’nin oynadığı rol, bunları dikkate alan REM dediğimiz bir birimin tanımlanmasına neden olmuştur. Radyasyon miktar birimi olan Röntgen (veya Coulomb/kg) ve absorplanan radyasyon dozu birimi olan Rad (veya Gray), radyasyonun biyolojik etkileri düşünülerek tanımlanmış birimler değildir, genel kavramlardır. Radyasyonun canlı sistemlerle etkileşmesi söz konusu olduğunda, özellikle biyolojik etkilenmenin, radyasyonun tipine bağımlı olduğu mutlaka düşünülmelidir. Şüphesiz bu etkilenmede rol oynayacak biyolojik faktörler de mevcuttur.
Farklı radyasyon tiplerinin canlı sistemlerde oluşturacağı etkilerin farklı oluşu, etkilenmede rol oynayan faktörlerden bağımsız ve sadece biyolojik sonuç ile ilgili, bütün radyasyonlar için kullanılabilecek ortak bir ifadenin ortaya konmasını zorunlu kılmıştır.
RBE’nih (Rölatif Biyolojik Etkinlik) tanımlanması bu zorunluluktan kaynaklanmıştır.
RBE (Rotatif Biyolojik Etkinlik) ve LET Işınlama (Exposure) Birimi: Fotonlar tarafından havada oluşturulan iyonizasyon miktarıdır. Dokuda absorblanan dozun doğrudan ölçümü mümkün olmadığı için, radyasyonun havadayken ölçümü yapılmaktadır. Havanın birim kütlesi başına fotonlar tarafından açığa çıkarılan bütün elektronlar havada tamamen durdurulduğunda, havada oluşan aynı işaretli iyonların toplam yükün mutlak değeridir. Eski birimi Röntgen(R), yeni birimi Coulomb/kg C/kg)’dır. Radyoaktivite Birimi: Birim zamanda (t) kendiliğinden oluşan çekirdek parçalanması sayısını ifade eder. (A=N/t). Eski birimi Curie (Ci), yeni birimi Becquerel ( Bq)’ dir.
Radyoaktivite: Kararsız durumdaki bir atomun partiküler veya elektromanyetik radyasyon radyasyon yayarak parçalanıp(disintegrasyon), kararlı duruma geçmesi. RBE (Rotatif Biyolojik Etkinlik) ve LET İyonizan Radyasyonlar ile İlgili Birimler Teşekkürler
Full transcript