Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Chronisch ziek en seksualiteit

No description
by

j dijkstra

on 2 October 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Chronisch ziek en seksualiteit

dr. Paul Enzlin
orthopedagoog – seksuoloog

Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen (K.U.Leuven)

Context – centrum voor relatie-, gezins- en sekstherapie (UPC K.U.Leuven)
Women’s health – Seksuologie (UZ Leuven, Gasthuisberg) Chronische ziekte en seksualiteit Seksuele disfunctie 18-65 jaar 15-35% minstens 1 seksuele disfunctie

orgasme stoornis (8-33%)
Verminderd verlangen (4-8%)
dyspareunie (2-7%) Vrouwen 10-20% minstens 1 seksuele dysfunctie

vroegtijdige zaadlozing (8-18%)
erectiestoornis (3-6%)
verminderd verlangen (2-3%) Mannen gerapporteerde psychosociale problemen Psychologische aspecten Ziekte Relationele aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Relatie tussen seksualiteit en medische aandoeningen = complex

Model = een goede basis voor zowel diagnose, behandeling en onderzoek

Culturele norm dat seksualiteit en seksueel functioneren niet voor zieke mensen is
bemoeilijkt
het vragen naar
het voorzien in seksuele hulpverlening Conclusie Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Belang/betekenis van seksualiteit in de relatie
varieert afhankelijk van duur, gezinsfase, gezinscultuur, relatiekwaliteit

belangrijke factoren
hoe was de seksuele relatie vóór de diagnose ?
wat moet er nu veranderen ?
zoektocht naar een nieuw evenwicht (zorg en liefde)

 een aandoening beïnvloedt de partnerrelatie maar zou deze niet compleet mogen bepalen Relationele aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Ziekte kan een invloed hebben op

rolverandering en rolverwarring

ernstige lichamelijke aandoeningen kunnen leiden tot rolverwarring waarbij de zorgende partner soms persoonlijk in conflict komt om de verzorgde partner als een seksuele partner te zien Relationele aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Functie van het seksueel probleem

seksueel probleem = seksueel probleem ?
seksueel probleem = symptoom van een onderliggend probleem ?


Relationele vaardigheden

communicatie, sociale vaardigheden, probleemoplossend vermogen heeft een invloed op de wijze waarop de veranderingen in een koppel zullen worden verwerkt Relationele aspecten

persoonlijke betekenis van seksualiteit
varieert afhankelijk van leeftijd, levensfase, gender, persoonlijkheid, opvoeding en cultuur Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Ziekte kan een invloed hebben op

zelfwaardegevoel
veranderingen in de mogelijkheid om verschillende sociale rollen (o.a. vader, moeder, partner, kostwinner, vrijer, ) op te nemen, kan bijdragen tot seksuele problemen

individuele coping en aanpassingsvaardigheden
alle mensen hebben weerstand tegen verandering
ziekte impliceert
veranderingen in het algemeen functioneren
veranderingen in het seksueel functioneren en de seksualiteitsbeleving Psychologische aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Ziekte kan een invloed hebben op

psychologisch ‘well-being’
een chronische ziekte veronderstelt een psychologische aanpassing aan de confrontatie met de aandoening en aan het chronisch aspect ervan

lichaamsbeeld
vragen over aantrekkelijkheid
kans op seksuele vermijding Psychologische aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Aanvaarden van de ziekte
de initiële crisis bij de diagnose
aanvaarding is echter een levenslange opdracht
leven met de diagnose
leven met de behandeling
leven met de verwikkelingen
leven met de kans op terugval
levens- en gezinsperspectief
aanvaarding wordt beïnvloed door individuele verschillen, sociale omgevingssteun, stress, … Psychologische aspecten Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit

Levensfase
“kritische periode”
ziek worden tijdens de puberteit

ziek worden vóór de start van seksuele activiteit
aanpassing vanaf de start van het seksueel actief zijn

ziek worden ná de start van seksuele activiteit
noodzakelijke aanpassingen in een bestaande seksuele relatie Chronische ziekte, aandoening of handicap

stabiel (bijv. amputatie)
eenmalige psychologische aanpassing

progressief (bijv. diabetes, MS, …)
permanente psychologische aanpassing vereist in functie van de evolutie van de ziekte en de gevolgen ervan op seksueel functioneren en seksualiteitsbeleving
nevenwerkingen van medicatie
vermindering
antidepressiva, antihypertensiva, …
vermeerdering
dopamine agonisten (ziekte van Parkinson)

nevenwerkingen van voorgeschreven gedrag
bijv. gepland vrijen bij fertiliteitsbehandelingen
levensreddende chirurgie kan een negatieve impact hebben op het seksueel functioneren: bijv.
radicale vulvectomie
radicale hysterectomie
exenteratie met aanleg van colostoma en urostoma
radicale prostatectomie
aangezichtschirurgie
mastectomie of lumpectomie
amputatie
laryngectomie

indirecte impact op seksueel functioneren
neurologische, vasculaire of hormonale complicaties
bijv. diabetische neuropathie, nierfalen, radiotherapie, hormoontherapie, …

indirecte impact op seksualiteitsbeleving
algemene klachten
bijv. pijn, vermoeidheid, stijfheid, verminderde mobiliteit, kortademigheid en beperkt uithoudingvermogen, kaalheid, …

aantasting van de genitale anatomie
bijv. vulvaire kanker, borstkanker, motorongeluk, …

aantasting van de seksuele fysiologie
neurologische aandoening of schade
bijv. chemotherapie, ziekte van Parkinson, MS
vasculaire aandoeningen of schade
bijv. radiotherapie, hypertensie, hartfalen
hormonale verstoringen
bijv. hormoontherapie, diabetes, hypogonadisme Chronische ziekte, aandoening of handicap Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Acute en tijdelijke ziekte
daling van seksueel verlangen =//= seksueel probleem
bijv. verkoudheid, koorts, griep, diaree, hoofdpijn...

versus

Chronische ziekte
tijdelijke of permanente negatieve invloed op seksueel functioneren
bijv. diabetes, ruggenmergletsel, RA, nierlijden, multiple sclerose Presentatie gebruikt op het symposium n.a.v. de presentatie van het boek Seksualiteit bij ziekte en lichamelijke beperking
9 september 2008 Ziekte en seksualiteit:
een hypothetisch werkmodel Type ziekte aandoening en beinvloeding

directe impact
op seksueel functioneren
indirecte impact
op seksualiteitsbeleving
iatrogene impact Chronische ziekte, aandoening of handicap Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Uitgangspunt

seksualiteit is een complex fenomeen waarin biologische, psychologische, relationele en culturele factoren een rol spelen


een chronische ziekte verwijst naar een aantal biologische symptomen, maar kan evenzeer grote psychologische, relationele of sociale gevolgen met zich meebrengen Seksualiteit en chronische ziekte Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Relatie Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Seksueel functioneren
Seksualiteitsbeleving Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Therapietrouw Therapietrouw Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Ziekte Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Acceptatie Therapietrouw Therapietrouw Relatie Complicaties Ziekteactiviteit Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Seksueel functioneren
Seksualiteitsbeleving Ziekte Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Acceptatie Therapietrouw Therapietrouw Relatie Complicaties Ziekteactiviteit Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Seksueel functioneren
Seksualiteitsbeleving Ziekte Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Acceptatie Therapietrouw Therapietrouw Relatie Complicaties Ziekteactiviteit Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Seksueel functioneren
Seksualiteitsbeleving Ziekte Paul Enzlin - werkmodel ziekte en seksualiteit Behandeling Acceptatie Therapietrouw Therapietrouw Relatie Complicaties Ziekteactiviteit Psychologisch
welzijn Fysieke
conditie Seksueel functioneren
Seksualiteitsbeleving Ziekte neurologie Urologie


Gynaecologie Overig Stoma
grote variatie problemen
reden stoma
leeftijd
psychosociaal functioneren
vooral opwindingsprobleem psoriasis en eczeem
reuma
Astma/COPD
diabetes (erectie!) Cardiologie
- hypertensie
- hartinfarct
(problemen mede door angst)
- perifeer vaatlijden
(orgasme en erectie!) MS
CVA
M. Parkinson
dwarsleasie
- afh van hoogte
- vooral opwindingsstoornis
- compensatoire erogene zones Chronische prostaatklachten
prostaathypertrofie
kanker
incontinentie Nierinsufficientie
60-70% dialyse pt seksuele problemen
sterk multicausaal
hormonaal
medicamenten
moeheid
psychosociaal Iatrogeen Verloop ziekte Indirecte invloed Directe invloed specialisme specifiek gynaecologie
uterusextirpatie
prolaps
mesh chirurgie
kanker
cyclusproblemen
fluorklachten mammacarcinoom Borstamputatie
na 1 jaar, seksualiteit:
8 % verbetering
54% onveranderd
21% lichte verslechtering
17% ernstige verslechtering Borstsparend
41% ongevoelige borst
39% betrekt borst niet bij vrijen
80% tevreden met resultaat amputatie of sparend?
geen verschil
- angst of depressie
- frequentie seksueel contact
- seksuele disfunctie

wel verschil
- sparend: lichaamsbeeld positiever
- sparend: hogere seksuele satisfactie Oorzaken seksuele problemen
pijn borst/arm
vaginale droogheid
negatief lichaamsbeeld
opstelling partner
angst
vermoeidheid Herstel seksualiteit
aanpassen aan verandering
aandacht voor intimiteit en affectie
liefdevolle relatie
betrokken partner
communicatie
bespreekbaar maken! (ook door hulpverlener) 34% v. tijdens coitus
Full transcript