Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

POPÜLASYON EKOLOJİSİ (Popülasyon Dinamiği)

No description
by

feride akkaş

on 28 April 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of POPÜLASYON EKOLOJİSİ (Popülasyon Dinamiği)

POPÜLASYON EKOLOJİSİ

POPÜLASYON EKOLOJİSİ
Aynı anda belirli bir alanda yaşayan bir türe ait bireylerin oluşturduğu topluluğa POPÜLASYON denir. Popülasyon ekolojisi ise, bir popülasyonu çevresiyle nasıl bir etkileşim içerisinde olduğunu inceler. Popülasyonu oluşturan bireyler aynı kaynaklara bağlı olup, benzer çevresel faktörlerden etkilenirler.
POPÜLASYON DİNAMİĞİ
Bir popülasyonun kendine özgü özellikleri bulunur. Bu özelliklerin bazıları değişik fiziksel güçlere, mevsimlere ve bireylerin birbirleriyle olan etkileşimlerine bağlı olarak değişir. Zamana ve mekana bağlı olarak, popülasyonların birey sayısındaki oransal değişimi ve bu değişime yol açan faktörleri araştıran bilim dalına popülasyon dinamiği adı verilir.
POPÜLASYON YOĞUNLUĞU
Birim alan ya da hacimdeki birey sayısına denir. Örneğin bir hektar alandaki çam ağacı sayısı ya da bir metreküp sudaki terliksi hayvan sayısı, ilgili türlerin popülasyon yoğunluğunu verir. Popülasyon yoğunluğu çevre şartlarına göre değişir.
POPÜLASYON DAĞILIMI
Bir popülasyonun coğrafik sınırları içinde bireylerin yerleşme biçimlerine denir. Popülasyonu oluşturan bireyler, homojen olmayan çevre faktörlerinin etkisiyle çeşitli dağılım biçimleri sergilerler. Üç farklı dağılım şekli görülür.
DÜZENLİ DAĞILIM
Çok yaygın değildir.
Çevresel koşulların alanın her yerinde çok düzenli olduğu ve bireyler arasında yoğun rekabetin bulunduğu yerlerde gözlenir.
Bu dağılış tipinde bireyler arası uzaklıl eşittir.
RASTGELE DAĞILIM
Tek düze koşullara sahiptir.
Bireyler arası rekabet minimum düzeydedir.
Bir araya toplanma eğilimi olmayan bireylerden oluşmuş popülasyonlarda görülür.
KÜMELİ DAĞILIM
Sıcaklık, ışık, toprak yapısı gibi faktörlerin her noktada farklı olduğu popülasyonlarda görülür.
Doğada hem bitkiler hemde hayvanlar arasında sıkça görülür.
POPÜLASYON BÜYÜKLÜĞÜ
Belirli bir zamanda popülasyonun içerdiği birey sayısına denir. Popülasyon büyüklüğü temelde üç ana etkenin kontrolündedir. Bunlar doğum oranı, ölüm oranı ve göçlerdir.
DOĞUM ORANI
Belirli bir zamanda popülasyona üreme sonucu katılan birey sayısının
o popülasyonda artıştan önceki birey sayısına oranı birey başına doğum
oranını verir.
ÖLÜM ORANI
Bir popülasyonda belirli bir zamanda ölen birey sayısının oranıdır.
Bir popülasyonu oluşturan yaş gruplarındaki ölüm oranlarının belirlenmesiyle hayat
(yaşam) tablosu adı verilen özel bir çizelge oluşturulur. Bu istatiksel tablo, popülasyonun
yaşa bağlı olarak hayatta kalma durumunu gösterir. Hayat tablosundaki verilere bakılarak
çizilen grafikler ise hayatta kalma eğrisi adını alır. Hayatta kalma eğrileri genel olarak
üç tipte olabilir.
Tip I eğrisi, yaşamın ilk ve orta dönemlerindeki düşük ölüm oranlarını yansıtan düz bir çizgiyle başlar ve daha sonra ileri yaş gruplarındaki artan ölüm oranlarını gösteren ani bir düşüş sergiler. insan ve birçok iri vücutlu memeli türünün hayatta kalma eğrisi bu tipe örnektir.
Tip II eğrisi ise,
tüm yaşam süresince sabit olan ölüm oranını gösteren doğrusal bir eğridir. Bazı tek yıllık bitkilerin, hidra gibi bazı omurgasızların, kertenkele türlerinin ve gri sincap gibi bazı kemirgenlerin hayatta kalma eğrisi bu tipe örnektir.
Tip III eğrisi, genç yaşlardaki yüksek ölüm oranlarını yansıtan ani bir düşüşle başlar, sonra hayatta kalan az sayıdaki bireyde düşük ölüm oranlarını gösterecek şekilde düzleşir. Bu tip eğri, balık ve deniz omurgasızları gibi çok sayıda yavru yapıp bunlara pek bakım gösteremeyen organizmalarda görülür.
GÖÇLER
Bir popülasyona diğer alanlardan yeni bireylerin gelişi içe göç, popülasyondaki bireylerin başka alanlara gidişi ise dışa göç adını alır.
Popülasyonlar açık sistemlerdir. Popülasyonlar büyüyebilir ya da küçülebilir. Doğum veya içeri göçle yeni bireylerin katılması popülasyonda büyümeye, ölüm veya dışarı göçle birey sayısının azalması ise popülasyonda küçülmeye neden olur.
YAŞ DAĞILIMI
Yaş dağılımı bir popülasyonda hem doğum oranına hem de ölüm
oranına etki eden önemli bir popülasyon özelliğidir. Bir popülasyonda değişik yaş gruplarının oranına bakılarak, o popülasyonun gelecekteki durumu tahmin edilebilir.

Üç ekolojik yaş grubu vardır.
Üreme öncesi dönem (genç),
Üreme dönemi (ergin),
Üreme sonrası dönem (yaşlı)
Üreme dönemine girmemiş ve üreme dönemini geçmiş bireylerin popülasyon büyümesine aktif katkısı olmaz
POPÜLASYONDA BÜYÜME ŞEKİLLERİ
Popülasyonlar büyürken, çevresel koşullara bağlı olarak belirli büyüme modelleri gösterirler. Bu büyüme modellerine göre, popülasyon büyüklüğünün zamana göre değişimi grafikler üzerinde gösterildiği zaman büyüme eğrileri elde edilir. Popülasyon gelişiminde başlıca iki çeşit büyüme eğrisi veya büyüme
modeli görülür.
S TİPİ BÜYÜME EĞRİSİ
Popülasyon yoğunluğu arttıkça, çevresel tepkinin etkilerini yavaş yavaş göstermesi sonucu yüksek büyüme hızının azalması ve popülasyon büyüklüğünün doyma noktasına ulaşarak dengelenmesi ile sonlanan bir eğri tipidir.
Pozitif Artış Evresi (Kuruluş Evresi):
Popülasyonun ilk defa girdiği yeni yaşama ortamına yerleşip alışması için geçmesi gereken zamanı gösterir. Bu süreçte besin bulma, barınma gibi nedenlerle popülasyon büyümesi yavaş olur.
Logaritmik Artış Evresi:
Popülasyon çevreye alışıp, uyum sağlamıştır. Birey sayısı geometrik bir hızla artmaya başlar. Bu evrede popülasyonun büyüme hızı
en yüksektir.
Negatif Artış Evresi:
Popülasyonun büyüme hızı, bu evrenin başından itibaren gittikçe yavaşlar. Bu yavaşlama, doğal kaynakların sınırlayıcı bir etken olmasından ileri gelir. Yani birey sayısındaki artış hızı azalır.
Denge Evresi:
Büyümesini sürdüren popülasyon bu evrede, yoğunluğunun en yüksek, popülasyon artışının ise sıfır olduğu düzeye ulaşır. Yani popülasyon denge haline ulaşmış olarak varlığını sürdürür. Dolayısıyla büyüme hızı sıfırdır.
J TİPİ BÜYÜME EĞRİSİ
Kısa bir kuruluş evresinden sonra hızlı bir artışın gerçekleştiği logaritmik artış evresi vardır. Ancak çevre direncinin artması nedeniyle birey sayısı hızla azalacağından hemen negatif evreye geçilir. Denge evresi yoktur. Genellikle böcek gibi küçük hayvan popülasyonlarında olur.
ÇEVRE DİRENCİ
Popülasyon büyümesi sonucu ortaya çıkan, popülasyonun
potansiyel büyüme hızında gittikçe azalan bir düşüşe yol açan, tüm biyotik ve abiyotik nitelikli faktörlerdir. Çevre direncini; su eksikliği, uygun habitat eksikliği, hastalıklar,
rekabet, parazitler, avcılar, yoğunluk, olumsuz iklim koşulları ve toksik maddelerin birikimi gibi bazı faktörler oluşturur.
POPÜLASYONDA DALGALANMALAR
Popülasyon büyüklüğünde çeşitli faktörlerin etkisiyle meydana gelen azalış ve artışlardır. Kuşların, böceklerin ve memelilerin bazı popülasyonları, sadece şansa bağlı olarak açıklanamayacak bir düzen içinde dalgalanmalar gösterir.
Popülasyonlarda görülen dalgalanmalar şiddetli kış koşulları, besin yetersizliği, kuraklık, tarımsal faaliyetler, avlanma gibi abiyotik ve biyotik faktörlerin etkileşimleri sonucu ortaya çıkabilir.
Full transcript