Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

OŚWIECENIE W RZECZYPOSPOLITEJ

No description
by

Klaudia Jawornik

on 3 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of OŚWIECENIE W RZECZYPOSPOLITEJ

OŚWIECENIE W RZECZYPOSPOLITEJ
MECENAT STANISŁAWA AUGUSTA PONIATOWSKIEGO
SZTUKI PLASTYCZNE
W przeciwieństwie do tendencji obowiązujących w epoce poprzedzającej oświecenie, kiedy to dominował ruch, w malarstwie klasycyzmu dużą popularność zyskały wystudiowane portrety. Obrazy, wpisujące się w ten nurt, charakteryzowała harmonijna kompozycja. Ponadto ich tematyka często nawiązywała do mitologii.
EDUKACJA I NAUKA
Reformę szkolnictwa miała przeprowadzić powołana w 1773 Komisja Edukacji Narodowej. Celem wprowadzonych przez nią zmian było nie tylko podniesienie poziomu nauczania w Polsce, ale przede wszystkim ukierunkowanie go na kształcenie oświeconych obywateli. Wśród odpowiedzialnych za działania KEN było wielu wybitnych przedstawicieli epoki stanisławowskiej: A. K. Czartoryski, I. Potocki, H. Kołłątaj.
Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych (specjalny organ komisji) stworzył nowy program nauczania i wydał nowe podręczniki. Komisja stworzyła równiez nowy system szkolny, w którym istniała określona hierarchia.
Stworzony przez KEN nowoczesny model świeckiego szkolnictwa stał się wzorem dla innych państw np. Rosji i Prus.
W literaturze często sięgano po antyczne formy, które umożliwiały łatwy i logiczny przekaz; przede wszystkim dramat, komedię, bajke i satyrę.
ARCHITEKTURA
Powstające w oświeceniu budowle przybierały formy klasycystyczne; ozdabiano ja kolumnadami, miały symetryczną bryłę. Ponadto w stylu klasycystycznym wznoszono także kościoły i budowle miejskie.
POCZĄTKI OŚWIECENIA W POLSCE
Według znawcy tej epoki M. Klimowicza idee oświeceniowe dotarły do Polski głównie poprzez Niemcy. Dzięki głoszącemu w sposób umiarkowany nowe idee filozofowi niemieckiemu Ch. Wolffowi. Pierwszymi prekursorami nowych poglądów w Polsce stali się dwaj biskupi: A. S. Załuski - kanclerz wielki koronny i biskup krakowski oraz jego brat bp kijowski J. A. Załuski.
Dużą rolę w propagowaniu myśli oświeceniowych odegrały zakładane w czasach Augusta III loże masońskie (międzynarodowy ruch parareligijny i etyczny o charakterze antyklerykalnym, powstały na początku XVIII w., stawiający sobie za cel doskonalenie ludzi, niwelowanie różnic religijnych i stanowych). Początek oświecenia na ziemiach polskich wiąże się także z powstaniem w 1740 Collegium Nobilium i 1747 biblioteki Załuskich.
Lata panowania tego władcy (1764-1795) to okres największego rozwoju kultury i sztuki w Polsce nazywany
oświeceniem stanisławowskim
. Fundował on stypendia najbardziej zdolnym twórcom w naszym kraju np. malarzom: F. Smuglewiczowi i Z. Voglowi, pisarzom: S. Trembeckiemu, F. S. Jezierskiemu, F. Bohomolcowi. Z jego inicjatywy dokonano przekładu z łaciny i francuskiego dzieł Tacyta, Horacego, Seneki i Monteskuisza oraz powołano "Monitor" - pierwsze w Polsce regularnie wydawane czasopismo.
OBIADY CZWARTKOWE
Cotygodniowe spotkania organizowane przez Stanisława Augusta na wzór paryskich salonów literackich w Zamku Królewskim i Łazienkach. Dyskutowano na nich o sztuce, literaturze, polityce i reformach. Wśród gości byli np. F. Bohomolec, H. Kołłątaj i I. Krasicki. Odbywały się co tydzień przez 11 lat począwszy od 1771.
ŁAZIENKI
zespół parkowo-architektoniczny pod Warszawą
ARKADIA-PARK SENTYMENTALNY RADZIWIŁŁÓW
przykład architektury rezydencjonalnej wczesnego klasycyzmu
JABŁONNA - PAŁAC PONIATOWSKICH
znakomity przykład podmiejskiej willi z doby stanisławowskiej
PAWŁOWICE - PAŁAC MIELŻYŃSKICH
rezydencja klasycystyczna epoki stanisławowskiej w Wielkopolsce
KOŚCIÓŁ ŚW. TRÓJCY W WARSZAWIE
pomnik klasycyzmu polskiego, najwspanialsza świątynia niekatolicka (luterańska) z epoki stanisławowskiej
MARCELLO BACCIARELLI
Włoch; tworzył m. in. portrety Stanisława Augusta Poniatowskiego i sceny z historii Polski
portret Stanisława Augusta w stroju koronacyjnym
BERNARDO BELOTTO (CANALETTO)
Włoch; stworzył wiele obrazów ukazujących widok ówczesnej Warszawy
widok Warszawy z tarasu Zamku Królewskiego
JAN PIOTR NORBLIN
Francuz; na swoich obrazach przedstawiał sceny z historii Polski lub współczesne mu wydarzenia
Targ na Pradze
LITERATURA
FRANCISZEK BOHOMOLEC
Tworzył komedie, w których ośmieszał nadmierne przywiązanie do tradycji sarmackich oraz przestrzegał przed zachłyśnięciem się cudzoziemczyzną. W krąg jego dzieł wchodzą m. in. "Paryżanin polski" - sztuka konwiktowa (przeznaczona do odgrywania przez młodzież szkolną), "Małżeństwo z kalendarza", "Pan dobry", "Czary". Był też współzałożycielem i publicystą "Monitora".
STANISŁAW TREMBECKI
Tworzył zarówno bajki, jak i poematy polityczne, sławiące politykę króla np. list poetycki "Dnia siódmego września", poemat "Sofiówka". Jego utwory zostały wydane w całości dopieo w 2. połowie XX wieku.
KLASYCYZM
ADAM NARUSZEWICZ
Autor przekładów dzieł łacińskich, a także poeta. W swych odach i satyrach głosił kult rozumu i krytykował sarmatyzm. Zajmował się również historią. W swoim dziele "Historia narodu polskiego" w duchu oświeceniowym przedstawił dzieje Polski i przyczyny jej upadku.
IGNACY KRASICKI
Nawybitniejszy, najbardziej nowoczesny pisarz epoki stanisławowskiej. Ukazywał problemy Rzeczpospolitej w sposób czytelny, a równocześnie poetycki. Jego pierwszym opublikowanym utworem był "Hymn do miłości ojczyzny", długo uznawany za polski hymn narodowy. Jest również autorem pierwszej polskiej powieści "Mikolaja Doświadczyńskiego przypadki".
JULIAN URSYN NIEMCEWICZ
W dramacie "Powrót posła" stworzył nowy wzór bohatera; szlachcica przekonanego do reform w Polsce. Pisał również aluzyjne dramaty historyczne np. "Kazimierz Wielki", bajki o charakterze politycznym np. "Gmach podupadły" i pamflety polityczne przeciwko Targowicy np. "Księgi Szczęsnowe".
SENTYMENTALIZM
Drugi nurt w polskiej literaturze oświecenia, rozpropagowany w latach 80. XVIII wieku. Pisarze reprezentujący ten nurt na pierwszym planie stawiali ludzkie uczucia, a nie rozum, jak twórcy klasycystyczni. Literatura sentymentalna nie odnosiła się do polityki, ani nie propagowała nowego programu społecznego.
FRANCISZEK KARPIŃSKI
Najbardziej znany spośród polskich sentymentalistów, autor sielanek m. in. "Laura i Filon" oraz "Pieśni o narodzie Pańskim". Był on związany z Czartoryskimi i ich siedzibą w Puławach.
SZKOŁA RYCERSKA
Akademia Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczpospolitej powołana w 1756. Jej program przewidywał kształcenie w ciągu pięciu lat. Przez pierwsze trzy lata kadetów uczono języków obcych, matematyki, historii i prawa, a później przygotowywano do służby w administracji państwowej, albo w wojsku. Absolwentami szkoły byli m. in. T. Kościuszko i J. U. Niemcewicz.
WYBITNI BADACZE
J. Śniadecki - chemik
J. Śniadecki - matematyk
M. Poczobut Odlanicki - matematyk
S. Chruścikowski - fizyk
S. Stasic - geolog
ks. K. Kluk - opublikował on prace opisującą polskie rośliny według nowoczesnej systematyki opracowanej przez Lineusza
MASONOWIE
BIBLIOGRAFIA
W. Czapliński "Zarys dziejów Polski do roku 1864"
J. Staszewki "Historia Polski 1586 - 1831"
"Wielkie Muzea - Zamek Królewski w Warszawie"
P. Klint, P. Galik "Zrozumieć przeszłość cz. 2"
http://www.wikipedia.org/
https://portalwiedzy.onet.pl/
Full transcript