Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

DOZİMETRELER

No description
by

hasan yener

on 23 May 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of DOZİMETRELER

의료영상정보학 전산화 단층 촬영의 적용 의료영상정보학 TEŞEKKÜRLER the way about approximation exposure by using CR system from roentogenography and seek the low way of patient's exposure in medical institution with apply to clinic to measure and evaluate the exposed dose efficiently and propose experimental model that is compare the DRL with optimization condition of protection about medical exposure in low exposure field. so we suggested __ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ

SAĞLIK FİZİĞİ
HASAN YENER
2013 MESLEKİ IŞINLAMA KALEM DOZİMETRELERİ FİLM DOZİMETRELERİ TERMOLÜMİNESANS DOZİMETRELERİ RADYASYON DOZİMETRELERİ VE
ÇALIŞMA PRENSİPLERİ Radyasyon ve radyoaktif maddeler ile çalışanlar doğal radyasyonlara maruz kalmaktadır. Buna, mesleki ışınlama denir. Mesleki ışınlamaların en büyük grubunu tıpta radyasyon alanlarında çalışanlar ve radyoaktif maddeler kullanarak teşhis ve tedavi yapanlar oluşturur. MESLEKİ IŞINLANMA

İyonlaştırıcı radyasyonun zararlı etkilere karşı görevi gereği radyasyonla çalışan kişilerin, hastaların ve halkın korunmasını sağlamak üzere tüm ülkeler temel güvenlik standartlarını ve bu doğrultuda yayınlanan kararlar, yönetmelikler, direktifler ve tavsiyeleri uygulamaktadır. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu temel güvenlik standartlarına uymak için gerekli idari önlemleri almak, mevzuat çıkarmak ve radyasyondan korunma ile ilgili ilkeleri uygulamakla yükümlüdür. Bu dozimetreler ile 10 keV – 10 MeV enerji aralığında, gama (γ),
X-ışınları, beta (β) ve nötron dozları ölçülebilmektedir. Bazı maddeler radyasyona uğratıldıklarında bu enerjinin soğurulması onların yapısında kararsızlığa neden olur. Fakat bu maddelerde emilen enerji ısıtma yoluyla ışık formunda serbest bırakılır. Bu olaya termolüminesans denir. TERMOLÜMİNESANS DOZİMETRELERİ
Termolüminesans madde olarak en sık lityum florid kullanılır.
Lityum florid, radyasyona maruz kaldığında, absorbe ettiği enerjiyi ısı uygulanana kadar depo eder.
Total dozu hesaplamada ve personel takibinde kullanılır.
Lityum florid küçük bir parça ya da toz şeklinde bir muhafaza içine konulur.
Kapladığı yer çok azdır.
Bu dozimetreler, vücut boşluklarına yerleştirilebildiklerinden radyoterapide ya da araştırmalarda kullanılmaktadırlar.
Film dozimetrelerinden daha uzun (3 ay) süreli kullanılabilir ve daha duyarlıdır.
5 mrem’e kadar düşük dozlar hesaplanabilir. Radyasyona maruz kalan kristalin valans bandındaki elektron uyarılarak iletkenlik bandına geçer. İletkenlik bandında çok kısa bir süre kalıp iki band arasındaki yasak bölgede bulunan tuzaklar tarafından hapsolunur. Tuzaklanan bu taşıyıcı elektronlar eğer kristalin sıcaklığı sabit kalır yada azalırsa bu tuzaklardan kurtulamaz ve uzun süre burada kalabilir. Yasak bölgede bulunan bu tuzaklar ya kristalin kendi yapısından kaynaklanan hatalardır yada sonradan kristale sokulan safsızlıklardan kaynaklanır. Bu tuzaklarda hapsedilmiş elektronlar, tutulu kaldığı sürece depolanmış olan radyasyonu temsil eder. Eğer kristal ısıtılırsa tuzaklarda tutulan elektronlar tuzaklardan kurtularak iletkenlik bandına oradan da valans bandına yani ilk konumuna dönerken ışık emisyonu yaparlar. Bu ışıkemisyonuna ‘termolüminesans’ denir.
Tipik bir TLD okuyucusunda aşağıdaki unsurlar vardır; Isıtıcı: fosforun sıcaklığını artırır ve elektronların tuzaklardan kurtulmaları için gerekli enerjiyi sağlar.

Fotoçoğaltıcı tüp; ışık çıkışını ölçer.

Metre/ölçer ; verileri gösterir ve kaydeder. TL dozimetrenin (LiF) sıcaklığına karşı göreceli TL şiddeti Eğrinin altındaki kısım TLD’ de bırakılmış olan ışıma enerjisinin diğer bir deyişle fosfor içerisinde depolanan doz miktarını verir. Bu dozimetrelerde plastik kılıf içine yerleştirilmiş film (fotoğraf emülsiyonu) vardır.
Filmin üzeri değişik absorbsiyon özelliği olan ve belirli kalınlıklarda alüminyum, kalay gibi maddelerle kapatılmıştır.
X-ışınlarının, bu maddelerden geçerek film üzerindeki kararmanın derecesi densitometrik yöntemlerle ölçülür ve çalışanın aldığı doz belirlenir.
Bu dozimetreler, radyasyon çalışanlarının kontrolü amacıyla 1940’dan bu yana yaygın kullanılan dozimetrelerdir. FİLM DOZİMETRELERİ Film Dozimetri, tüm dünyada radyasyonla çalışan kişilerin maruz kaldığı kişisel dozu tayin etmek için kullanılan en eski ve en yaygın sistemdir.

Film dozimetreler ile beta (β), gama (γ) ve X-ışınlarından alınan radyasyon dozları ölçülebilmektedir
Okuma işleminden sonra dozimetre içindeki film değiştirilir.
Ülkemizde bu dozimetrelerin dağıtımı ve okunması “Atom Enerjisi Kurumu” tarafından yapılmaktadır.
Bu dozimetrelerle, 20 mrem’in altındaki dozlar ölçülemez.
Isı ve nemden etkilendiği için oda sıcaklığında ve nemsiz ortamda saklanmalıdır.
Densitometre (PC Bağlantılı): Işınlanmış filmlerdeki optik kararma yoğunluğu ölçen cihazdır. Optik kararma yoğunluğu, ışığın yolu üstünde filmsiz ve filmli olarak ölçülen ışık şiddet oranının logaritmasıdır. KALEM DOZİMETRELERİ Bu dozimetrelerde küçük bir boşluğa hapsedilmiş havanın içine yerleştirilmiş elektrodlar vardır.

Radyasyonun etkisiyle hava iyonize olur. iyonizasyona bağlı olarak elektrodlar arasındaki gerilim farklılığı sonucunda elektrodlarda yer değiştirme olur.

Aldığı radyasyonla orantılı olarak yer değiştiren elektrod bir skala üzerinde hareket eder.

Dozimetrenin bir ucundaki ışık verilerek diğer tarafından bakıldığında, elektrodun skala üzerindeki seviyesi görülür. Burada okunan değer, alınan toplam dozu verir.
Dozimetre içindeki havanın iyonizasyonu üst sınıra geldiğinde, dozimetre şarj aletiyle şarj edilerek sıfırlanabilir.

Bu dozimetreler ile 0-200 mR arası dozlar hesaplanabilmektedir.

Tanısal radyolojideki kullanımları; pahalı olmaları, günlük okumayı gerektirmeleri ve kolay hasarlanmaları nedeniyle sınırlıdır.

Ayrıca iyonizasyon odaları grubu için de radyoloji cihazlarının çıkış yoğunluğunu ölçmek için üretilmiş cihazlar da vardır.
Özellikle nükleer tıp alanında görev yapan ve deri dozunun takip edilmesi gereken kişilerin Termolüminesans dozimetrelerin yanında ek olarak yüzük dozimetre kullanması gerekmektedir.Termolüminesans kristal içeren dozimetreler   ile 0.1 µSv-500 Sv aralığında gama (γ), X-ışınları, beta (β) dozları ölçülebilmektedir. Elektronları tuzaklardan kurtarmanın yollarından biri maddeyi ısıtmaktır. Isıtma sonucu tuzaklardan kurtarılan elektronlar birer ışık taneciği salarak düşük enerji düzeylerine dönerler. Maddede biriken radyasyon enerjisi de böylece ışık enerjisi olarak geri verilmiş olur.
Çıkan ışık miktarı maddenin biriktirdiği radyasyonun enerjisinin miktarına bağlıdır. Ne kadar çok enerji birikirse o kadar çok ışık çıkar.
LiF, CaF2 ve CaSO4 gibi termolüminesans fosforlar çok küçük dozlardan yüksek dozlara kadar geniş bir ölçme aralığı sağlar. Elektronların yakalandıkları tuzaklarda kalma süreleri çevre koşullarına ve tuzak özelliklerine bağlıdır.Birkaç dakikadan bir milyon yıla kadar elektronları tutabilen tuzaklar vardır. Kısa sürede boşalan tuzaklara sığ, uzun sürede boşalan tuzaklara da derin tuzaklar denir.
Bizi ilgilendiren uzun ömürlü tuzaklardır. Çünkü bu tuzaklar oluştukları andan itibaren kendiliklerinden boşalmadıkları için maddenin aldığı radyasyon miktarını tam olarak yansıtırlar. Maddeden geçen radyasyon yolu üzerindeki atomlarla çarpışır. Bu arada atomlardaki elektronlar enerji kazanırlar ve atomlardaki enerji düzeylerinden daha yüksek düzeylere çıkarlar. Bu elektronların bazıları enerjiyi anında vererek eski yerlerine geri dönerler. Bir kısmı ise maddenin kristal yapısında çeşitli nedenlerle oluşan ve “tuzak” denilen yerlere bağlanırlar. Bu elektronlar eski yerlerine dönen elektronların tersine radyasyondan aldıkları enerjiyi geri vermeyip bu tuzaklarda biriktirmiş olurlar Termolüminesans Dozimetrisi Tuzak gruplarının boşalma sıcaklıklarına yaklaştıkça ışıma artar ve bir maksimum değer aldıktan sonra azalmaya başlar. Sonraki azalma bir sonraki tuzak grubunun boşalmaya başladığı sıcaklığa kadar devam eder. Şekil 12. Termolüminesans Dozimetrisi çalışma prensibi İyonlaştırıcı radyasyon görülmez, hissedilmez ya da vücut tarafından herhangi bir yolla algılanmaz. İyonlaşmanın sonucu olarak doku tarafından soğurulan enerjiye bağlı olarak insan dokusuna hasar verir. İnsan vücudunun kısım ya da kısımlarında enerji soğurulmasını ifade etmek için kullanılan terim “doz” dur. Dozun yeni birimi Gray (Gy) dir. Fakat; radyasyon korunması uygulamalarında biyolojik etkileri de dikkate almak için kullanılan birim ise, Sievert (Sv)’dir. X-ışını, gama ve beta radyasyonu için 1 Sievert, 1 Gray’e karşılık gelir. Radyasyon görevlileri için en önemli donanım, radyasyon ölçüm cihazıdır. Kişilerin maruz kaldığı radyasyon dozlarının ölçümünde film ve termolüminisans dozimetre gibi, film ya da katıhal detektörleri halen kullanılmaktadır. Bu amaç için iki tip alet kullanılabilir; bunlar doz şiddeti ölçüm cihazları ve dozimetrelerdir.
Radyasyon Ölçüm Metotları ve Cihazları
Full transcript