Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

BİLİM FELSEFESİNİN TEMEL KAVRAMLARI

No description
by

Şüheda Dağcı

on 16 May 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of BİLİM FELSEFESİNİN TEMEL KAVRAMLARI

Betimleme:
Zihnin dış dünyadan edindiği izlenimler arasında bağ kurması
Açıklama:
Olgulara ilişkin yapılan değerlendirme
Öngörü (Öndeyi):
Bilimsel tahmin
Relativite:
Kişisel olan
Bilimsel Kurum:
Gerçekliği açıklamaya çalışan kavramsal çerçeve
Bilimsel Yasa:
Olaylar arasındaki zorunluluğu bildiren kural
Genelleme:
Bir hükmün bütün olgulara verilmesi
Paradigma:
Bilim insanlarının paylaştığı anlayış bütünlüğü
Bilimsel Devrim:
Eski paradigma yerine yeni paradigmanın bilimce kabulü
Anomali:
Paradigmada ortaya çıkan uyumsuzluk
Determinizm:
Olayları neden-sonuç ilişkisiyle açıklayan yaklaşım
BİLİM FELSEFESİNİN
TEMEL KAVRAMLARI
BİLİM FELSEFESİNDE TEMEL YAKLAŞIMLAR
Filozofların bilime ilişkin farklı açıklama gayretleri başlıca iki grupta ele alınmaktadır. Bunlar: “Ürün olarak bilim” ve “Etkinlik olarak bilim”dir.

REİCHENBACH’A GÖRE;
FELSEFİ AÇIDAN BİLİM
Bilim; nesnel, gözleme dayalı, sınırlanabilir ve ölçülebilir olgu ve olayları ifade eden bilgiler alanıdır.
Bilim felsefesi, bilimle ilgili sorular sorarak, bilim üzerine felsefe yapar. Bilimin yapısını, doğasını, bilimsel kuramlarla gerçeklik arasındaki ilişkiyi ve bilimde yöntem problemini ele alır.

Şüheda Dağcı & Sena Çoban
BİLİM FELSEFESİ
CARNAP’A GÖRE;
HEMPEL’E GÖRE;
Bilim nedir?
Bilimi diğer alanlardan ayırt eden özellikler nelerdir?
Bilimsel yöntem nedir?
Bilimsel düşüncenin yapısı ve işlevi nedir?
Bilimsel varsayım, teori ve yasa nedir?
Bilim adamının ve düşünce yapısının özellikleri nasıl olmalıdır?
Bilimde nesnellik ve öznellik ayrımının ölçütü nedir?
Bilimsel araştırma hangi evrelere aittir?
BİLİM FELSEFESİNİN ELE ALDIĞI BAZI PROBLEMLER

Ürün Olarak Bilim:
Mantıkçı pozitivizm olarak da bilinen bu yaklaşıma göre; bilimi ve bilimsel kuramı bilim adamının yaratıcı etkinliğinin ve çalışmasının sonucunda ortaya çıkan bir ürün olarak görür. Başlıca temsilcileri Carnap, Reichenbach, Hempel, Schlick, Mach’tır.


Bilimsel metinleri çözümlemek için, mantık dilini kullanmak gerekir. Mantık dilindeki doğru ve yanlış değerleri ile bilimsel metinlerdeki cümleler çözümlenir. Eğer bir önerme doğrulanabilir ya da yanlışlanabilir ise, o önerme anlamlıdır. Anlamlı önermeler bilgi verebilen önermelerdir. Bu türden önermeler bilimsel önermelerdir.

Hans Reichenbach, Nazi Almanyası'ndan kaçarak sığındığı Türkiye'de de hocalık yapmış olan çağdaş neopozitivist düşünür.

Bilimsel önermeleri doğrulamanın en iyi yolu "sembolik mantıktır." Deney ve gözlemden gelen bilgiler sembolik mantıkla çözümlenir, aralarındaki ilişkilerin anlamları doğrulanabilir. Carnap'a göre, doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki tür doğrulama vardır


Doğrudan Doğrulama:
Herhangi bir nesnenin belirtilen yerde bulunuşunun gözlemlenmesidir. Örneğin; "Kitabımın üzerinde kalem var."

Dolaylı Doğrulama:

Bir önermeden başka bir önermeye indirgenmesi işlemidir. Örneğin; "Bu küpe gümüşten yapılmıştır." önermesinin doğrulaması ise ancak gümüşü çeşitli testlere tabi tutarak anlaşılabileceğinden dolaylı bir doğrulama olacaktır.
Bilimsel açıklama iki türlü yapılır; Tümevarım ve Tümdengelimle. Tümdengelimle yapılan açıklamalara "yasalı", tümevarımla yapılan açıklamalara ise "olasılıklı açıklama" der. Bilimsel yöntemin tümevarım ve tümdengelimin bir birleşimi olduğunu savunursa da tümden gelimin ağırlığı daha fazladır.
Bütün bu açıklamalarına rağmen Hempel'e göre bilimde buluş yapmanın ve ürün ortaya koymanın kesin bir yöntemi yoktur. Bilimde önemli olanın buluşun nasıl gerçekleştirildiği değil, ortaya konulan ürünün bilimselliğinin nasıl ve hangi yöntemlerle kanıtlandığıdır. 

Etkinlik Olarak Bilim:

Bu yaklaşıma göre bir kültür ortamında oluştuğundan bilimi, anlamak için bilim adamları topluluğunun yaşayış biçimlerine, inançlarına, kültürlerine bakmak gerekir. Temsilcileri; Thomas Kuhn ve Stephan Toulmin’dir.
THOMAS KUHN’A GÖRE;
STEPHEN TOULMİN’E GÖRE
Toulmin'e göre bilim tarihsel ve toplumsal boyutları olan bir etkinliktir. Bilimi açıklarken bu boyutları dikkate almak gerektiğini düşünür. Bunun yanında o, bilimi evrimci bir bakış açısıyla ele alır. Nasıl doğada yeni koşullara uyum sağlayabilen türler yaşıyor, sağlayamayan ise yok olup gidiyorsa bilimde de yeni koşulların ortaya çıkardığı problemleri diğer kuramlardan daha iyi çözüm getirebilen kuramlar güncelliğini koruyarak varlığını sürdürmektedir.  

Kuhn’un düşüncesine göre, bilim kesintisiz akıp giden bir süreç değil, aksine kesintilerle, kopmalarla ve devrimci dönüşümlerle gelişen bir süreçtir.
Kuhn, bilim adamlarının etkinliği olarak gördüğü bilimin gelişim aşamalarını, "Bir bilimin ilerleme tarzı konulu tablosu"nda açıklamıştır. Buna göre bilim şu aşamalardangeçerek ilerler:
Bilim öncesi dönem
Olağan bilim dönemi
Bunalımlar dönemi
Bilimsel devrim dönemi
Kuhn’un olağan bilim dediği şey paradigmanın kurallarınca yönlendiren bilimsel etkinliktir. Paradigmanın korunmadığı zaman bilimsel bunalım dönemi başlar. Bu dönemi olağanüstü dönem takip eder. Olağanüstü bilim evresi bunalımlı dönemin atlatılması için devrimsel değişimi gerekli kılar. Bu başarılırsa eğer yeni paradigma oluşur ve olağan bilim dönemine geçilir.
Full transcript