Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Aralin Panlipunan III

No description
by edrein samonte on 15 November 2011

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Aralin Panlipunan III

Report Research Notes (cc) photo by Metro Centric on Flickr (cc) photo by Franco Folini on Flickr (cc) photo by jimmyharris on Flickr (cc) photo by Metro Centric on Flickr MALI Songhay pagbagsak sinaunang Kush Pamumuhay Axum SONGHAY NG Kabihasnan SILANGANG AFRICA MGA Sa KUSH Sa TOPIC ARALIN 16 Kabanata 5 Mansa Musa I XOXO Napasakamay ng mga pinuno ng Mali ang mga ruta ng caravan at
mga lungsod ng Ghana. Nagtatag sila ng ikalawang pinakamalaking
imperyo sa daigdig noong panahong iyon. Isang muslim na African ang
nagtatag sa imperyong Mali. Kinilala siyang si Sundiata Keita. Nakilala
ang mga pinuno sa Kanilang yaman lalo na si Mansa Musa I. Sa loob ng
dalawampu't limang taon niyang pamumuno, ginawa niyang kabisera ng
imperyo ang Niani. Ito rin ang naging sentro ng pag-aaral sa imperyo. Noong
1324 ay naglakbay siya patungong Mecca at sa iba pang lugar. Nagign
bantog din sa siya sa Morocco, Ehipto at iba't-iba pang bansa sa European.
Bumagsak ang Mali noong siya ay namatay noong 1337 C.E. Pagkamatay ni Mansa Musa, hindi na nakayanan ng kanayang mga anak na
pamunuan ang imperyo. Ang mga maliliit na kanayang sinakop ay
humiwalay na, at unti unti ang imperyo ay bumagsak Sinohin jasper Christian Imperyong Mali Ang mga unang Songhay ay nagtatag ng mga nayon ay bayan. Isa sa mga
pamayanang ito ay ang Kukya. Noong 600 C.E. hanggang 700 C.E. ,
maraming mangangalakal ang nakarating sa Kukya. Ang mga Songhay noon
ay kilala na sa kanilang lakas at galing sa pakikidigma. Nasakop nila ang lupain at
galing sa pakikidigma. Nasakop nila ang lupain ng Sarkos, at ang bayan ng Ghana
ang naging kabisera ng Songhay. Naging pinuno noon sa Songhay si Dia Kossoi. Umunlad ang Songhay nula 1000 C.E. hanggang 1300 C.E. Ilang beses sinubukang
sakupin ng mga Mali ang Songhay , ngunit sila ay nabigo. Noong 1325, isang pinunong
mali na nagngangalang Mansa Musa ang nagtagumpay sa pagsalakay sa imperyo dahil
dito, ang Songhay ay napailalim sa imperyong Mali sa loob ng limampung taon.
Subali't hindi nagtagal ang pananakop ng mga Mali sa Songhay at unti-unting nagbalik
ang kayamanan at kapangyarihan ng imperyo. Pagkalipas ng ilang panahon, ay isang
pangkat ng mga maharlika, ang Sunni ang lumitaw.
Noong 1464 C.E. ay naging pinuno ng Songhay si Sunni Ali. Kilala rin siya sa pangalang
Ali Ber o Ali the Great. Sa kanyang pamumuno ang mga Songhay ay nakaani ng sapat na
pagkain para sa buong imperyo, nakagawa ng mga kasuotan, at nakipagkalakalan sa
Europa. Nanirahan sila sa mga bahay ng yari sa luwad na ang bubong ay mga damo.
Ganito rin ang bahay ng mga pinunong Songhay. Ang mga Songhay ay marunong
gumamit ng bakal, tanso, at bronse sa paggawa ng mga kasangkapan, sandata, banga at
palamuti. Mga kamelyo, kabayo at ASO ang ginagamit ng mga Songhay sa paglalakbay sapaligid ng imperyo at gumagamit din sila ng bangka sa mga ilog. Ang mga Songhay ay nakipagtalastasan sa wikang Arabic. Iginagalang nila ang mga taong
nakapag-aral. nagtaglay ng simpleng sining at arkitertura ang mga Songhay. Ang mga lupain nila ay maputik, kung kaya't hindi nila gaanong
napaunlad ang kanilang sining. Bukod pa rito, ang maputik na lupain ay di angkop sa mga konkretong gusali. Ang Songhay ay naging pinakamalaki at pinakamakapangyarihang
imperyong pangkalakalan sa kanlurang Africa. Lumawak ang sakop
nito noong panahon ni Ali Ber mula 1464 hanggang 1492 C.E. Si Askia
naman ang Pangalawang pinakamagaling na pinuno sa imperyo . Ang
mga sumunod na pinuno ng Songhay ay hindi na gaanong nagpakita ng lakas
at galing sa pamumuno, sapagkat hindi nila napag-isa ang mga tao sa panahon
ng kanilang pamumuno. Samonte Edrein Sunni Ali o Ali ber SONGHAY Noonng 1590, sumalakay sa Songhay ang Sultan ng Morocco. Sinakop niya
ang Gao sa pag-aakalang makakatagpo siya roon ng ginto, pilak , at iba pang
hiyas. Sa halip ay natagpuan niya ay ang isang maalikabok na lungsod at mga
bahay na tisang putik. Ang mga katutubo ay nakaalis na dala ang kanilang mga
mahahalagang ari-arian. ilan sa mga Songhay ay nagpatuloy sa pakikihamok sa mga Moroccan.
Pagkaraan ng 27 taong pakikipaglaban ay napaalis nila ang mga Moroccan,
ngunit hindi na nila naibalik ang datin lakas ng Songhay. Mahina ang
dinastiyang Saadi at di nila nakayang pamahalaan ang malawak na imperyo,
kaya hindi nagtagal binitawan nila ang kontrol sa rehiyon at ito ay nahati-hati
na lamang sa maliliit na kaharian. Dalawang sibilisasyon ang umunlad sa silangang Africa
ang Kaharian ng Kush at ang Kahariang Axum. Ang kahariaan
ng Kush ay nagsimula sa rehiyon ng Sudan sa timog Africa sa Ehipto.
Ang kaharian ng Axum ay umaabot sa Eritrea, Yemen, Saudi Arabia
at Sudan Sanchez Willard Sa panahon ng Kush nagkaroon ng imperyo. Walang maka-pagsasabi sa tiyak na panahon ng pagtatag ng Kush. Gayunpaman, ayon sa mga kasulatan, ito ay nananatili mula 2000 BCE hanggang sa maglaho ito noong 350 C.E. Matatagpuan ang Kush sa kahabaan ng Nile sa timog ng Africa. Sumasaklaw ito sa habang
1 200 kilometro mula hilaga. Ang kush ay nasa sangandaan ng maraming sibilisasyon sa sinaunang daigdig. Nasa hilaga nito
ang rehiyon ng Mediterranean kung saan nagsimula ang mga sibilisasyong Ehipto, Greek, at
Roman. Nasa silangan naman nito ang mga kabihasnan ng Babylonia, Sumeria, Assyria, at
Persia. Sa timog at kanluran, nagsimula naman ang kabihasnan ng Ghana at Mali. Bumabagtas sa Kush ang mga rutang pangkalakalan ng mga sinaunang sibilisasyon. Dulot nito, ang
Kush ay naging sentro rin ng pagpapalitan ng kalakal saya ng mga baka, ginto, garing, at mga alipin.

Nasakop ng mga mandirigmang Ehipto ang Kush noong 1500 BCE. Naging kolonya ito ng Ehipto sa
loob ng 500 taon. Dulot nito, nasanib sa kulturang Kush ang mga ideya ng taga-Ehipto, sa wika,
arkitektura, sining, at relihiyon. Nang bumagsak ang Ehipto, itinaboy nila mula sa Kush ang mga
Egyptian. Gayunpaman, nanatili sa Kush ang impluwensiya ng mga taga-Ehipto. Naging makapangyarihan sa Ehipto ang Kush hanggang 670 BCE. Nakiisa sa taga-Ehipto ang mga
Assyrian sa pagtataboy sa mga Kushite palabas sa Ehipto. Inilipat ng mga kushite ang kanilang kabisera sa timog ng moroe sa Ehipto, at doon nagtatag sila ng isang bago at mas malaking sibilisasyong Kushite. Pozas
Franz Aktibo sa pagsasaka at kalakalan ang mga Kushite nang masakop ang sila ng mga
taga-Ehipto. Mahirap magtanim noon dahil ang tubig na pinadadaloy sa mga taniman
ay mula pa sa Nile na mga 90 metro ang layo, sa kabila nito, nagawa nilang magtanim
ng tripo, barley, millet at bulak na labis pa sa kanilang pangangailangan . Nag-alaga rin sila
ng mga tupa, kambing, na siyang pinagmumulan ng kanilang pagkain, damit at iba pang kagamitan
Nagpaparami rin sila ng kabayo para gamiting sasakyan at panghakot ng mabibigat na kagamitan.
Napabantog ang mga Kushite sa Meroe dahil sa kanilang mga kagamitang bakal, gaya ng espada,
talim ng mga sibat at pana. Nakagawa rin sila ng gunting, palakol, piko, pala at sipit. May malaking
deposito ng iron ore ang lupain ng Sudan na noon ay pinamamahayan ng mga Kushite. Ang opisyal na salita ng mga Kushite ay ang wikang Ehipto. Bukod dito, ginamit din nila ang wikang
Meroitic na isang uri din ng wikang Ehipto. Mga simbolikong Meroitic ang natuklasang nakaukit sa
mga dingding ng mga libingan at gusali ng mga guho ng meroe. Nagsimulang humina ang kabihasnang Kush nang magapi ng mga
Romano ang mga Kushite noong 23 BCE. Bunga nito, nabago ang
pangunahing rutang pangkalakalan sa relihiyon. Naging daan ito sa pag-unlad
ng bagong kaharian ng Axum sa timog silangan ng Kush. Noong 350 CE, tuluyan
nang nasira at bumagsak ang kaharian at lungsod ng Meroe. Mga guho na lamang
ng Meroe, tulad ng mga piramide, ang makikita roon ngayon . Sanchez Wilbert Matatagpuan ang Imperyong Axum sa hilagang bahagi ng bulubunduking
Ethiopia. Ang mga tao roon ay may lahing Caucasian at itim na African at
gumagamit ng wikang kombinasyon ng Arabic at Hudyo. Ipinalalagay na
nagsimula sila sa Yemen sa tangway ng Arabia.

May relasyong pangkalakalan ang mga taga-Axum sa mga tao sa Kanlurang
Asya at Mediterranean. Ang kaharian ng Axum ang sentro ng kalakalan ng
garing sa hilagang silangan ng Africa. Naging isang protectorate o lupang
nasa ilalim ng pamamahala ng Imperyong Roman ang Axum noong 300
CE kaya't ito na rin ay naging isang estadong Kristiyano. Bunga nito Lumawak
ang nasasaklaw ng kalakalang Axum na umabot hanggang sa England at naging
makapangyarihan ang mga pinuno ng kaharian. Ngunit kasabay ng pagbagsak
ng imperyong Roman, bumagsak din ang kaharian. Ang natira sa Axum ang
naging simula ng kasalukuyang Ethophia. Kailanman, hindi ito nasakop ng mga
Arabong Muslim, nasakop ito ng Italy noong 1936. Imperyong
Kush Meroe o ang mga PIRAMIDE ng KUSH Axum Imperyong KUSH AXUM MALI Mansa Musa I Sunni Ali o Ali Ber Dia Kossoi Askia Imperyo ng Mali Songhay Kush Axum Dalawang Sibilisasyon na Sumikat sa Silangang Africa Kush at Axum R E M E M B E R AFRICA MALi Songhay Kush Axum G E T S ???? ARALIN PANLIPUNAN III Let's Discuss Pagbagsak ng KUSH -WAKAS
See the full transcript