Węzły i przepływy

KF
by K F0 views·Updated Nov 19, 2012
Powered by AI

Need to present on this topic?

Create your own polished presentation in minutes. Just describe what you need.

Free to try, no credit card required

Transcript

Miasto tworzą różni ludzie. Gdyby nie byli różni nie byłoby miasta. (Arystoteles)

Uczestnictwo w kulturze:

z przynajmniej 55 latami dowiadczeń

Piotr Knaś, Małopolski Instytut Kultury

dr Anna Nacher, Instytut Sztuk Audiowizualnych UJ

Jest kilka rodzajów barier, które stwarzają określone ramy dostępu do kultury. Przeciętnie egzystujący ludzie starsi z powodów zdrowotnych swoje uczestnictwo w kulturze miejskiej ograniczają do skorzystania z wyjątkowych wydarzeń, lub wcale nie chodzą na imprezy, a często jedynym ich wyjściem z domu to udział w niedzielnej mszy św. w kościele. Powody również stanowiące zaporę to stan finansów pochodzących z przeciętnej niskiej emerytury. Jeśli udział w imprezie jest związany z wydatkami, to wtedy rezygnując wymawiają się złym stanem zdrowia.

Dystans , który trzeba pokonać często biorąc pod uwagę komunikację miejską jakkolwiek dobra w Krakowie, ale nie zapewniająca powrotu z późno kończących się wydarzeń, więc aby dotrzeć na imprezę, ale też i z niej wrócić, trzeba mieć możliwości. […]

Wszystkie te czynniki powodują szukanie przez aktywnych seniorów możliwości w kulturze alternatywnej, czyli według obiegowego pojęcia inaczej dostepnęj, bo bez większych finansów, dostępnej w pobliżu miejsca zamieszkania […] oraz prywatne domowe sposoby aktywności kulturalnej jak rękodzieło, majsterkowanie, praca na działce lub w ogródku przydomowym. [PD1-S_11M_Stare Podgórze]

  • miasto: wsparcie aktywności osób 55+;
  • system transportowy: przyjazny, dostępny, dostosowany (wieczorne powroty z wydarzeń i działań 22.00 – 23.30), niedrogi (zwiększając opłaty zmniejsza się uczestnictwo i mobilność);

Niespójność działań: zwiększanie oferty kulturalnej – uniemożliwianie dostępu, zabieranie mobilności

Miasto moje, a w nim (2):

Badania jakościowe uczestnictwa w kulturze, praktyk kulturowych, aktywności społecznych (w sieci).

Dwie grupy wiekowe: 20-30 lat oraz 55+.

Autoobserwacja, obserwacja uczestnicząca, pogłębiony zapis refleksji o własnych aktywnościach (kulturalnych/ kulturowych) i aktywnościach znajomych.

  • tramwaje i autobusy, daleki przystanek;
  • emerytura czy renta, zbyt mała;
  • hałas i smród, tłok, pęd, miasto w ruchu i pędzie;
  • czasem samotność, depresje znajomych, poświęcenie;
  • miejsca nieprzyjazne i niebezpieczne;
  • zepsuty telewizor, gorsza jakość gazety miejskiej, likwidacja programu regionalnego w TV,
  • niepotrzebni, nieprzystosowani do miasta.

Moje miasto, a w nim (1):

  • kawiarnie, restauracje;
  • wystawy, koncerty, spotkania, warsztaty, spektakle, „nasza Pani Tereska”;
  • kościoły, stowarzyszenia, grupy znajomych, prace i działania;
  • rodzina, wnuki, przyjaciele;
  • gazety, księgarnie, książki;
  • parki, ulice, place;
  • obywatele ze stażem.

Zatem ten projekt badawczy:

  • to nie badanie na reprezentatywnej grupie osób 55+ dotyczące stanu uczestnictwa w kulturze;
  • to nie diagnoza społeczna w obszarze barier w dostępie do kultury;
  • to nie analiza działań kulturalnych w Krakowie skierowanych do osób 55+.

A raczej pogłębione badania etnograficzne nad czasem wolnym, aktywnościami kulturalnymi, uczestnictwem w mikrospołecznościach, wytwarzaniem kultury.

MZ: I ostatnie pytanie, bardziej ogólne. Co jest dla Państwa największym utrudnieniem w dostępie do kultury w Krakowie?

O2: Czas i pieniądze.

O4: Czas, pieniądze.

O6: I komunikacja, zwłaszcza obecna. […]

O4: Właśnie, powroty z tych imprez – o pewnych godzinach ona już nie działa.

O5: Właśnie, tramwaj o pierwszej w nocy, wcześniej o dwunastej – zostaje taksówka, chyba. [FGI_2]

  • od 56 do 92 lat
  • 4 mężczyzn i 7 kobiet

Aktywni kulturalnie, zainteresowani życiem miejskim i spędzaniem czasu (w miarę możliwości) poza domem, spotkaniami z przyjaciółmi, uczestnicy grup nieformalnych i stowarzyszeń (choć nie wszyscy).

  • miasto: wsparcie aktywności osób 55+
  • projektowanie miasta: ulice, place, skwery, ławki, toalety, przystanki, ciągi komunikacyjne, punkty usługowe, oświetlenie, informacja miejska, przestrzenie rekreacji i spacerów. Dla dobrego samopoczucia, przyjazności otoczenia, czytelności komunikacyjnej, łatwości poruszania, bezpieczeństwa.

Wyspowość dobrych rozwiązań, brak aktywności projektowej w peryferyjnych obszarach miasta, grodzenie, niepowiązanie osadnictwa

  • miasto: wsparcie aktywności osób 55+
  • praca sąsiedzka: lokalne domy kultury i biblioteki powinny zatrudniać/ posiadać liderów i animatorów w wieku 55+, znających lokalne środowiska, pracujących (obecnych) w środowiskach osób starszych, generujących łańcuszki znajomych, tworzących mikrospołeczności, grupy samopomocowe. Nowa praca na emeryturze! Wsparcie dla organizacji pozarządowych animujących starsze pokolenia.

Brak długofalowych programów animacyjnych, sieciowania osób/ grup z dobrymi rozwiązaniami i pomysłami. Miękkie rozwiązania w zakresie współpracy z liderami 55+. Obecnie raczej praca ludzi z misją, bez wsparcia systemowego.

11 osób w wieku 55+ przez 5 miesięcy (czerwiec-październik 2012) prowadziło autoobserwację własnych aktywności i praktyk kulturowych / społecznych oraz obserwację uczestniczącą własnych znajomych.

Ich zapis znalazł się w notatnikach z badań terenowych. Na spotkaniach zespołu badawczego prowadzone były dyskusje nad zakresem i efektami badań, dodatkowo zostały przeprowadzone dwa wywiady fokusowe.

Być seniorem jest dla mnie, przyznaję, trochę dziwne. Nie zawsze się czuję tym seniorem. Nie uzmysłowiłam sobie tego jeszcze do końca. Jeszcze gdzieś młody duch i energia we mnie jest. Być seniorem to przyjemna sprawa, chociażby ze względu na zapewniona emeryturę. Jednocześnie świadomość, że jest się po tej drugiej stronie, jest troche smutna. Myślę, że jest taka konieczność zorganizowania sobie wolnego czasu, trzeba uczestniczyć w różnych formach kulturalnych – po prostu być wśród ludzi. [S_9K_Prokocim Nowy]

Cel:

  • zobaczyć miasto z perspektywy przechodnia, spacerowicza, uczestnika kultury miejskiej, uczestnika mikrospołeczności, stowarzyszeń, ofert kulturalnych, grup nieformalnych;
  • rozpoznać węzły aktywności kulturalnych i przepływy uczestników / organizatorów;
  • opisać obiegi komunikacyjne w kulturze (od działań promocyjnych po sieci znajomych, blogowanie, kulturę 2.0).

Spotkanie w Kawiarni Literackiej przy ul. Kanoniczej 1 w Krakowie, bo:

  • sympatyczny, zabytkowy lokal w średniowiecznych piwnicach,
  • prowadzącą znam od ponad 40 lat,
  • w kawiarni tej spotykam się rodzinnie co miesiąc,
  • organizuje w niej wystawy.[ S_3M_Czyżyny]

Jest duża różnica między kondycją zdrowotną i materialną oraz bytową seniorów. Jedni są jeszcze w pełni sił a inni już całkowicie przywiązani są do swojego miejsca pobytu. Jednych stać na podróże zagraniczne czy wycieczki po Polsce, inni boją się wydać 5 zł na bilet w DK, bo czasem za te pieniądze muszą przeżyć cały dzień lub dwa. Jedni mają szerokie kontakty towarzyskie i rodzinne a inni są samotni i często wstyd im się przyznać, że czują się z tym całkiem źle. Wszyscy jednak mają zapotrzebowanie na kulturę w najszerszym tego słowa znaczeniu. Dlatego warto pomyśleć o wszystkich. [PD-S_1K_Kazimierz]

Kultura miejska – węzły i przepływy.

Projekt badawczy Małopolskiego Instytutu Kultury we współpracy z Instytutem Sztuk Audiowizualnych UJ

kwiecień – listopad 2012 – zrealizowany w ramach Małopolskiego Obserwatorium Kultury dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Karta do kultury. Przejrzysty system informacji o kulturze

Przeciwdziałanie wykluczeniu osób starszych poprzez zapewnienie dostępu do kultury (zniżek, darmowych wejść, darmowych przejazdów transportem publicznym związanych z korzystaniem z oferty kulturalnej), np. poprzez wdrożenie „Karty do kultury”.

Kwartalny abonament za x zł uprawniający do x darmowych wejść na wydarzenia i x% zniżki na pozostałe.

Funkcjonowanie dobrego systemu informacji o kulturze, w dzielnicach, w centrum miasta, w ośrodkach, gdzie aktywni są seniorzy (parafie, domy kultury, koła zainteresowań, ośrodki nieformalne i towarzyskie) dostęp do informacji o bezpłatnych działaniach/ ofercie.

Sposób korzystania z informacji – różnice kulturowe w korzystaniu z mediów między seniorami a młodym pokoleniem.

Czy badania coś zmieniają?

Było mi bardzo przyjemnie uczestniczyć i doświadczać w „tym programie”. Podniosło to moją świadomość. [S_9K_Prokocim Nowy]

Samoograniczenie i autodyskryminacja, „trauma wieku”

,

Wprawdzie bardzo oboje z żona lubimy taniec, także ludowy ale na naukę oberka trochę “za późno”, więc tylko pomyślałem, że bardzo to dobry pomysł. [S_11M_Stare Podgórze]

Mam dobre stosunki z sąsiadami. Są życzliwi i mogę liczyć na ich pomoc. Wymieniamy się prasą, książkami, wypiekami itp. […] Odwiedzam też chore koleżanki, które potrzebują nieraz wsparcia finansowego i organizuję im drobną pomoc. Przekazuję potrzebne leki i książki. Jeszcze żyje ich kilka w wieku 90–92. […] Seniorki głównie z Kozłówka prowadzą zajęcia robótek ręcznych dla własnych potrzeb, jak i dla szpitala dzieci w Prokocimiu i czapeczki dla chorych na białaczkę.[ S_4K_Kozłówek]

,

Priorytetem dla mnie jest jednak przyszłość mojego wnuka, 11-letniego ucznia piątej już klasy szkoły podstawowej. Trzeba z nim dużo rozmawiać, orientować się co go interesuje, kierunkować te zainteresowania, kształtować i podtrzymywać szacunek do szkoły i edukacji, pomagać wzbogacać wiedzę i wiadomości, uczyć samodzielności – słowem stać się partnerem dla szkoły, która w obecnych czasach kompletnie o swój autorytet nie dba i rodziców, którzy zabiegani, by zapewnić dziecku byt, niewiele już mają czasu na poświęcanie mu takiej uwagi jakiej on wymaga. [S_3M_Czyżyny]

Własna okolica

Dobry przykład: Dom Kultury Podgórze

oferta, postawa pracowników, sposoby promocji, obecność w budynku różnych organizacji animowanych przez osoby starsze z dużym kapitałem społecznym (np. związki zawodowe)

Dla mnie najistotniejsze jest utrzymanie kontaktu z ludźmi o podobnych zainteresowaniach kulturalnych. Mass media pozwalają mi tylko na kontakt z instytucjami kultury, z którymi także łączą mnie wspólne zainteresowania moje i moich znajomych. Nie zakładam też wysokiego standardu konsumpcji dóbr kultury, kultury z najwyższej półki ponieważ nie pozwala mi na to mój standard finansowy. Nie czuję się jednak pokrzywdzony, bowiem oferta miasta jest tak szeroka oraz instytucje pozostają ze sobą w ciągłym dialogu posługując się jednak jednym metajęzykiem tworzącym jeden mit rozwoju, że poprzestając na tańszym standardzie konsumpcji (wernisaże, dni otwarte, bezpłatne biblioteki i księgarnie umożliwiąjce dłuższe przeglądniecie prezentowanego asortymentu książek ) mogę zorientować się w postępach humanistycznej myśli… [PD1-S_6M_Debniki]

Zainteresowałem się więc projektem muzealnym, gdyż sam jestem miłośnikiem przyrody a przede wszystkim chronienia jej przed bezmyślnym brakiem ludzkiego szacunku dla zielonych obiektów. Do tej pory nawet nie wiedząc o takiej społecznej inicjatywie, cały czas wspieram moimi działaniami ogrodniczymi skwerek przy moim bloku, obsadzając go roślinkami. Codziennie podlewam rośliny i chronię je przed zniszczeniami zwłaszcza przed “podlewaniem” przez psy. Wzorem zwyczaju angielskiego miałem zamiar stworzyć w naszym otoczeniu mały rezerwat przyrody na pasie zieleni przy ulicy. [S_11M_Stare Podgórze]

seniorzy: doświadczenie, cheć działania, cheć rozmowy i debaty, cheć dzielenia sie swoim doświadczeniem i umiejetnościami.

miasto: stwarzanie warunków dla aktywności (pomocniczość).

Duży udział w życiu kulturalnym seniorów pełnią domy kultury. Na pewno wyróżniającym się jest DK Podgórze, gdzie można spotkać ludzi niemal z całego Krakowa. Ale tutaj też jest duża zasługa pani Iwony, która nie tylko organizuje zajęcia, ale stwarza serdeczną atmosferę. [PD-S_1K_Kazimierz]

Współpraca: Karnet, Dziennik Polski (Warto wiedzieć), jeden biuletyn domów kultury i bibliotek, najlepsze przedsięwzięcia organizacji pozarządowych, strony dzielnic z jednolitym systemem informacji sformatowanych dla osób 55+

O1: Bo potrzeba nam przyjaciół moim zdaniem. W tych serialach ludzie znajdują takich jakby, w książkach też się znajduje, dobra książka to też taki przyjaciel

O2: To też tak wciąga.

O1: Więc ludzie jak nie czytają, to wciąga takie coś {serial}. Że lubi kogoś, a drugiego nie lubi w tym serialu, utożsamia się, że dobrze mu zrobili albo co on.. I stąd to wciąga ludzi, jak nie umieją wyjść do innych.

O3: Albo im się nie chce.

O1: Ale wydaje mi się, że wyciągnąć trudno, bo trzeba samemu wychodzić, tym bardziej ludzie starsi. I wychodzić do innych. Wtedy nie będą samotni. A jak będą patrzyli na wszystkich, że może nie, może tak, nie tak powiem, coś nie... To będzie siedział w domu i będzie coraz bardziej sam. Coraz bardziej zgorzkniały i ta depresja taka, nazwijmy ja tak, depresja... [FGI_3]

Bynajmniej nie chodzi o wyważenie „oferty dla seniorów”: wydzielonych placów zabaw i wydarzeń dla staruszków. Nie można także zapominać o ofercie międzypokoleniowej warto popracować nad ofertą umożliwiającą transfer wiedzy i doświadczeń między pokoleniami. W swoich wyborach seniorzy chcą mieć wolność uczestnictwa i działania, być traktowani podmiotowo (to dorośli ludzi!). Potrzebują przyjaznych rozwiązań w zakresie ich mobilności, zmysłów, percepcji, możliwości finansowych aby starzejąc się nie trafiali na bok, do umieralni.

Starzenie się: dla jednych ten moment to 60-tka, dla innych 80-tka, część go nie przechodzi wcale.

Edukacja / kultura / najblisza okolica

Ja myślę, że mi jest żal, tego co było kiedyś, że były takie domy wielopokoleniowe. I wtedy było miejsce dla starszej osoby, ta osoba miała swój pokoik, ale była w życiu wszystkich; mogła przekazać swoje doświadczenia i jednocześnie żyła z młodymi. [FGI_3]

ę

ą