Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Kultura i nauka w Polsce po II Wojnie Światowej

No description
by Nadia S on 31 May 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Kultura i nauka w Polsce po II Wojnie Światowej

Sprawy ważne i istotne Phase 1 Spis treści, czyli przystanki "podróży w przeszłość":

-Sytuacja ogólna polskiej kultury i nauki po II Wojnie Światowej
-Zaczyna się PRL
-Nauka
-Kultura
Literatura
Kultura masowa
Rzeźba
Religia
Architektura i sztuki piękne
Nowomowa Kultura i nauka w Polsce po II Wojnie Światowej Sytuacja polskiej kultury i nauki po II Wojnie Światowej:

Jedni twierdza, że rok wybuchu II Wojny Światowej to poczatek czarnych dni dla polskiej oświaty i kultury. Tępienie polskiej inteligencji, masowe aresztowania, wywózki do obozów to tylko niektóre przykłady ucisku.
Jednak sa również tacy, co uważaja czas po II Wojnie Światowej za czas powstawania najlepszych dzieł polskiej kultury i nauki.
Jak było naprawdę?
Po 6 latach wojny Polska wkroczyła w nowy okres... Na czym polegały zmiany? Nowe władze przyjęły strategię powolnego, acz skutecznego wkraczania w życie prywatne, jak i publiczne każdego obywatela, co jak wiadomo obejmowało równocześnie kulturę i naukę. Głowny Urzad Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk został oficjalnie powołany w lipcu 1946 roku, jednak instytucja cenzury działała już od 1944 roku, poczatkowo jako Resort, a później Ministerstwo Informacji i Propagandy. Polska Kronika Filmowa Była to cotygodniowa polska kronika filmowa produkowana w latach 1944-1994 przez Wytwórnię Filmów Dokumentalnych i Fabularnych; poprzedzała projekcję filmów w kinach. Oświata i nauka w czasach PRL-u

Po wojnie istotne było pozyskanie nowych kadr nauczycielskich oraz rekonstrukcja szkolnictwa. Co istotniejsze:
-Nastapiła sowietyzacja, czyli narzucenie krajom bloku wschodniego ustroju i rozwiazań gospodarczo-społeczno-kulturalnych. Na przykład wprowadzono rosyjski system tytułów i stopni naukowych.
-właczono nauczycieli do walki z religijnymi przekonaniami ludzi.
-fałszowano w podręcznikach historię powszechna narodu polskiego (szczególnie tę z późniejszych okresów). Ciekawy jest cytat z "Dziejów kultury polskiej" Bogdana Suchodolskiego. Bardzo ważne jest, aby spojrzeć na niego przez pryzmat tego w którym roku została wydana ksiażka (1980):

"Równocześnie w świadomości szerokich mas ludności - zwłaszcza chłopów i inteligencji przesiedlanej na zachód - PPR ukazywała się jako organizator nowego życia na piastowskich szlakach i zyskiwała uznanie z pobudek patriotycznej radości i dumy. Nowe granice odradzajacego się państwa polskiego wyznaczały więc już - same przez się - nowe perspektywy narodowej edukacji."

Jak widać- propaganda była wszechobecna. Poniżej znajduje się filmik przedstawiajacy jak wygladała lekcja w szkole w okresie PRL-u. Jak wygladała ustawa o rozwoju systemu oświaty i wychowaniu z 1961 roku?
Przede wszystkim jej nadrzędnym celem było wychowanie wykwalifikowanych pracowników.
-Panował 8-letni obowiazek nauki w szkole podstawowej i nauki zawodu młodzieży do lat 16. Szkoły średnie (wszystkie kończyły się matura): Liceum ogólnokształcace
(4 lata) Technikum
(5 lat) Jaki był poziom nauki w czasach PRL-u?
Pytanie ważne, w końcu po co reformy i starania jeśli nie przynosza efektów?

Rozpatrzmy to omawiajac niektóre z dziedzin nauki Matematyka Rozwinał się przede wszystkim dział zastosowań matematyki, podjęto badania stanowiace teoretyczna podstawę budowy maszyn matematycznych.
Czołowi przedstawiciele:
W.Sierpiński
B.Knaster
K.Borsuk Wacław Sierpiński, obok - słynny trójkat Sierpińskiego Fizyka

Nie można pominać takich osób jak L. Infeld (teoria względności), W.Rubinowicz (mechanika kwantowa.
Sławne osiagnięcia:
odkrycie hiperjader przez J.Pniewskiego
osiagnięcia w zakresie badań nad półprzewodnikami (L.Sosnowski)
badania nad ferroelektrykami (A.Piekara). Jerzy Pniewski - odkrywca hiperjader Nauki biologiczne

Najbardziej znane były osiagnięcia z zakresu ochrony przyrody i jej zasobów, paleobotaniki, paleozoologii, antropologii, zoopsychologii.
Słynni biolodzy:
W.Szafer
R.Kozłowski
Z.Kielan-Jaworowska Prof.Zofia Kielan-Jaworowska:
Była organizatorka wypraw paleontologicznych do Mongolii w latach 1963-1970. Światowa sławę przyniosły jej monografie trylobitów, aparaty szczękowe wieloszczetów i ssaków kredowych z pustyni Gobi. Nauki o literaturze i sztuce

Nowy obraz dziejów literatury przyniosły prace
J.Krzyżanowskiego
S.Żólkiewskiego
H.Markiewicza
Największe osiagnięcia w zakresie badań nad dziełami sztuki w Polsce:
inwentaryzacja zabytków w Polsce
konserwacja i odbudowa zniszczonych przez wojnę obiektów (Zamek Królewski)
rozkwit muzealnictwa. Nauki historyczne

Polegały na rozwoju badań nad pewnymi okresami, światowa sławę zdobyła polska archeologia dzięki wykopaliskom w krajach arabskich pod kierownictwem m.in. K.Michałowskiego.

Cytat z "Dziejów kultury polskiej":
"O tym jak aktualny i żywy był ów zwrot do odległych, a jednak bliskich - polskich tradycji, świadczył fakt powołania już w 1946r. Kierownictwa Badań nad Poczatkami Państwa Polskiego. Badania zakrojone na szeroka skalę i prowadzone przez archeologów, historyków i językoznawców odsłoniły dzieje Polski wczesnohistorycznej i piastowskiej." K.Michałowski Kultura Słowa Bogdana Suchodolskiego:
"Doświadczenia wojny i okupacji oraz pierwsze lata odbudowy i przebudowy społecznej stanowiły wyzwanie dla sztuki, która podejmujac je zwracała się do nowej i zmieniajacej się rzeczywistości. Formułowano wielokrotnie program realizmu socjalistyczneg, zwłaszcza w środowiskach odpowiedzialnych za politykę kulturalna. Próbowano program ten urzeczywistnić w różny sposób w literaturze, filmie, malarstwie (...) ". Warto sobie wyjaśnić pojęcie socrealizmu:

SOCREALIZM : metoda twórcza w malarstwie, literaturze, filmie, czy architekturze(miała wyrażać wielkość i moc państwa); Po zakończeniu II wojny światowej narzucony we wszystkich państwach bloku wschodniego, w tym również w Polsce; odwoływanie się do haseł: „praca uszlachetnia”, pokój, odbudowa państwa. Zwolennikiem socrealizmu był Minister Kultury i Sztuki Włodzimierz Sokorski. Na zjeździe filmowców uznał on socrealizm za jedyna obowiązująca metoda twórcza w państwie. Literatura

Cenzura usiłowała wpływać na tradycję literacką oraz aktualną hierarchę pisarską. Lansowano twórczość wygodną dla władzy, ograniczano oddziaływanie pisarzy definiowanych jako wrogów ideowych i politycznych. Przewinęła się przez nia duża część znaczących postaci literatury polskiej XX wieku, począwszy od S. I. Witkiewicza i W. Gombrowicza, przez Cz. Miłosza, J. Andrzejewskiego, Z. Herberta, po poetów Nowej Fali.
Powieść historyczna: Karol Bunsch, Antoni Gołubiew, Zofia Kossak - Szczucka
Poezja: Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Stanisław Barańczak. Socrealizm - sztuka dla szerokich mas narodu

Bolesław Bierut w swoim przemówieniu w 1947 r. wyznaczał artystom takie zadania:
"Artyści dotychczas byli oddzieleni nieprzebytym murem od szerokich mas narodu, tworzących w pocie czoła materialne podstawy ich wiedzy, kultury i sztuki, [a dziś] obowiązkiem twórcy, kształtującego duchową dziedzinę życia narodu, jest wczuć się w tętno pracy mas ludowych, w ich tęsknotę i potrzeby, z ich wzruszeń i przeżyć czerpać natchnienie twórcze do własnego wysiłku, którego celem głównym i podstawowym winno być podniesienie i uszlachetnienie poziomu życia tych mas." Niektórzy poeci do dziś sa uważani za konformistów, którzy poddali się PRL-owi sami wręcz próbujac wdać się w łaskę rzadzacych.
Dużo kontrowersji wzbudzaja wiersze W.Szymborskiej.

Oto jeden z jej utworów "Ten dzień" (o śmierci Stalina) :

Jaki rozkaz przekazuje nam
na sztandarach rewolucji profil czwarty?
- Pod sztandarem rewolucji wzmacniać warty!
Wzmocnić warty u wszystkich bram!
Oto Partia - ludzkości wzrok.
Oto Partia: siła ludów i sumienie.
Nic nie pójdzie z jego życia w zapomnienie.
Jego Partia rozgarnia mrok.
Niewzruszony drukarski znak
drżenia ręki mej piszącej nie przekaże,
nie wykrzywi go ból, łza nie zmaże.
A to słusznie. A to nawet lepiej tak. Ostra krytykę wyrażajaca przeżycia i refleksje stosowała młodsza generacja pisarzy. Adam Ważyk opowiadał przyjacielowi dlaczego nie pisze wierszy w "godzinie krzyczacych sumień".
Kontynuował oskarżenia w "Poemacie dla dorosłych".

W oskarżenia właczało się młode pokolenie publicystów. Redaktorzy pisma "Po prostu" pisali : "Jesteśmy grupa niezadowolonych - chcielibyśmy więcej, madrzej, lepiej". Rozwój filmu

Można śmiało stwierdzić, że za czasów PRl-u, polskie filmy przeżywały swój rozkwit. Państwo chętnie wspomagało reżyserów, pokrywało koszty realizacji nagrań. Od opartego na powieści Sienkiewicza filmu "Krzyżacy" (1960), który ogladało miliony widzów, nastapiła ekranizacja wielu innych jego powieści, a także filmy ukazujace czasy Piastów i epokę rnesansu.
Poza tym powstawało dużo komedii, władze dażyły do tego, aby filmy były lekkie, nie dajace obywatelom zbyt dużo do myślenia, jednak reżyserzy potrafili umiejętnie wpleść watki istotne. W tym czasie powstało wiele kultowych filmów.
Reżyserzy : Agnieszka Holland, Krzysztof Kieślowski, Roman Polański, Krzysztof Zanussi, Andrzej Wajda.
Poniżej jedna ze scen filmu "Miś". Słynni aktorzy PRL
Byli to m.in. :

Daniel Olbrychski
Zbigniew Cybulski
Jan Englert
Jerzy Radziwiłowicz
Janusz Gajos
Pola Raksa
Krystyna Janda
Anna Dymna
Małgorzata Braunek
Jadwiga Barańska Słynna scena z filmu "Noce i dnie". Gra m.in. Jadwiga Barańska jako Barbara Niechcic. Malarstwo i rzeźba

Niektórzy malarze opowiadali się za realizmem socjalistycznym. Obrazy i rysunki Aleksandra Kobzdeja, Heleny i Juliusza Krajewskich dokumentowały rzeczywistość nowej Polski.
Były to takie obrazy jak:
"Ziemia Chłopom"
"Pogrzeb Partyzanta"
"Przodownica"
"Brygada młodzieżowa"
Częstym zjawiskiem było sięganie do tematyki historycznej, zwłaszcza do dziejów walk społecznych. Głośny obraz Kowarskiego - "Proletariatczycy" Wojciech Fangor - "Postaci" Matki,żony i ...traktorzystki W tym okresie Stzrzemiński stworzył cykl rysunków pt. Ręce, które nie z nami (1945), projektował - w artykule pt.Łódź sfunkcjonalizowana - nowoczesna przebudowę miasta. "Pejzaż łódzki" Kulisiewicz stworzył w latach pięćdziesiatych dwa cykle rysunków : "Żołnierze Rewolucji i Pokoju" oraz "Bojownicy o Wolność i Demokrację". "Wieś w górach" Rzeźba

Jak wiele innych dziedzin sztuki była podporzadkowana określonym ideom. Wiele osób kojarzy ja z tzw.kiczem. Rzeźba ta powstała w Łodzi w latach 1951 -53 Muzyka

Powstawały liczne próby nowego języka muzycznego. Podjęto również próby stwarzania nowych dwięków za pomoca całego bogactwa środków elektroakustycznych. Muzyka zyskiwała w ten sposób na możliwości wyrazu. Poniższy filmik przedstawia muzyczny świat w PRL-u Religia

Doświadczenia II Wojny Światowej stały sie trudnym egaminem dojrzałości dla polskiej religijności.
O polskiej religijności lat 40. Piotr Wojciechowski pisze jkao o "emocjonalnie mocnej, ale intelektualnie słabej". W PRL-u religia w coraz mniejszym stopniu wyznaczała zasady działania w żyiu. Charakter ewolucyjny miało aniedbanie praktyk religijnych. Zmniejszył się również prestiż autorytetów religijnych.
Odpowiedzialnościa za kształtowanie postaw krytycnych wobec religii obciażono przedstawicieli politycznych. Cłonek PZPR czy ZMP, który pozwolił na udział dziecka w obrzędach religijnych narażał się na dużo nieprzyjemności. Nowomowa

Pierwsze lata powojenne utrwaliły obecność w języku żargonu militarnego. Rangę dowolnego działania podnoszono, dodajac pompatyczne określenia typu : działalność na fronie ideologicznym, czy strategia przyśpeiszonego rozwoju.
Norma w języku codziennym stały się wyrażenia z języka propagandy, poniżej parę charakterystycznych przykładów:
interwencja wojskowa - "przyjacielska pomoc"
aresztowanie opozycjonistów - "przeciwdziałanie natury zapobiegawczej"
żyrandol - "zwis sufitowy"
sznurek do bielizny - "galerunek lniany"
pantofle - "wsuwki" Polska przeżywała ciężkie czasy po II Wojnie Światowej. Kartki, stanie w kolejkach do pustych sklepów, inwigilacja, cenzura były jednymi z wielu elementów smutnej rzeczywistości PRL-u.
Nie należy jednak zapominać o osiagnięciach Polaków w różnych dziedzinach, zarówno w nauce jak i kulturze. Odkrycia, kultowe filmy, czy chociażby nowe brzmienia w polskiej muzyce, nowe doświadczena maja swoja genezę właśnie w tym okresie. Nie można więc generalizować oceniajac dane czasy. Dziękuję za uwagę

Nadia Sajjad ID Architektura

Podczas PRL-u powstało wiele nowych budynków, które miały pomieścić dużo osób, być ergonomiczne i zajmujace mała powierzchnię. Dlatego budowano bloki mieszkaniowe u jednych budzace podziw i uznanie za dobry rozkład pomieszczeń, dużo terenów zielonych obok mieszka, place zabaw i żłobki. Jednak jest też duża liczba przeciwników kojarzacych arhitekturę i budownictwo PRL-u z kiczem, obskurnymi małymi klitkami i brakiem komfortu.
Rozpatrzmy na przykładach jak to wygladało naprawdę. Nowa huta

Józef Stalin zaplanował utworzenie w Polsce wielkiego kombinatu hutniczego. Wybór padł na okolice Krakowa. Od 1949 roku zaczęto wznosić od podstaw nowe miasto.Sercem założenia jest Plac Centralny z charakterystyczną zabudową. Dzisiaj, Nowa Huta jest nie tylko symbolem socrealizmu ale i najbardziej zieloną dzielnicą Krakowa. Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa

Nowa, monumentalna architektura raziła przepychem i zadziwiała formą. Dzisiaj MDM wciąż budzi silne emocje, choć od pewnego czasu zaczynają przeważać głosy pozytywne. Budowa MDM-u Osiedle Praga

Praga II miała być praskim MDM-em. Osiedle pomyślano tak, aby panorama Starego Miasta była widoczna możliwie ze wszystkich mieszkań. Zgodnie z panującą doktryną osiedle miało być socjalistyczne w treści i narodowe w formie. Czy tak rzeczywiście jest? To pytanie zadaje sobie wielu Warszawiaków. Teatr Wielki w Łodzi

Teatr Wielki jest jedną ze sztandarowych łódzkich realizacji okresu socrealizmu. Obok łódzkiego Domu Partii czy ówczesnej Centrali Przemysłu Tekstylnego, to kolejny obiekt który silnie wpłynął na pejzaż architektoniczny miasta. W jego architekturze widać także modernistyczny wpływ. Teatr Wielki w Łodzi jest drugim pod względem wielkości gmachem operowym w kraju i jednym z największych w Europie. Pałac Kultury i Nauki

Pałac Kultury i Nauki jest nie tylko wizytówką Warszawy. Jest także najbardziej znanym budynkiem socrealistycznym w Polsce - jednych zachwyca swoją formą i bogatymi dekoracjami, innym przypomina minione "złe" czasy. Przodownik pracy (stachanowiec) jako wzór i przykład

Przodownikiem pracy był ktoś znacznie przekraczający normy przewidziane do wykonania. Początkowo pojęcie to przede wszystkim dotyczyło pracowników fizycznych, później je znacznie rozszerzono i taki tytuł mógł otrzymać inżynier, a także rolnik.
Pierwszymi stachanowcami byli z reguły prawdziwi robotnicy kierujący się dobrymi intencjami.
Ruch ten był prezentowany jako przejaw osobistego zaangażowania robotników w budowę socjalizmu. Pośrednio był wykorzystywany do ciągłego podnoszenia norm wydajności wszystkim robotnikom. Pomnik stachanowca - Wincentego Pstrowskiego Źródła
www.wikipedia.pl
www.lustratorpolski.salon24.pl
www.nid.pl
www.panoramaliteratury.pl
www.culture.pl
www.youtube.pl
www.forum.historia.org.pl
www.lustronauki.pl
www.archirama.pl
www.kultura.wp.pl
"Dzieje kultury polskiej" Bogdan Suchodolski
"Obyczaje w Polsce" Andrzej Chwalba. W czerwcu 1949 roku w Oborach odbyła sie I Krajowa Narada Teatraln, podczas której proklamowano w polskim teatrze realizm socjalistyczny. Od tej pory utwory miały opierać swa formę na klasycznych wzorcach dziewiętnastowiecznej literatury realistycznej.
W 1951 r. odbył się finał Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych, na którym królowały produkcyjniaki.
Chętnym okiem spogladano na premiery Zapolskiej, Bałuckiego, Niemcewicza.
Próbowano neutralizować w sztukach klasycznych elementy najbardziej drażniace. Dlatego np. w wyreżyserowanej w 1953 roku "Balladynie" tytułowa bohaterka, zamiast zginać od pioruna, padała rażona atakiem serca. Poza tym nie należy zapominać o takich muzykach jak:
Witold Lutosławski
Andrzej Panufnik
Krzysztof Penderecki
Artur Rubenstein Witold Lutosławski - Symphony no.3
See the full transcript