Nudge (BE POSITIVE, 10 JUNI 2011)

De homo economicus (econs) = iedereen denkt altijd goed na en kiest op basis van rationele afwegingen. - intelligentie van Albert Einstein, geheugen van PC, wilskracht van Mahathma Gandhi De homo sapiens (humans) = de mens maakt wel eens fouten, we zijn geen computer. Gezondheid dichtbij (Landelijke nota gezondheidsbeleid, mei 2011) In de landelijke nota gezondheidsbeleid is de kabinetsvisie uitgewerkt in drie thema’s: 1. Vertrouwen in gezondheidsbescherming 2. Zorg en sport dichtbij in de buurt 3. Zelf beslissen over leefstijl Als het om leefstijl gaat, schrijft de overheid mensen zo min mogelijk voor wat ze wel of niet mogen. Mensen maken zelf keuzes. Die keuzes worden gemaakt in een omgeving waarin de gezonde keuze makkelijk is. Libertair Paternalisme Libertair = keuze vrijheid, mensen moeten zoveel mogelijk keuze mogelijkheden hebben. Eigen verantwoordelijkheid, mensen zijn zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid en bepalen zelf welke leefstijl ze er op nahouden Paternalisme = Het is legitiem om het gedrag van mensen te beinvloeden zodat ze langer, gezonder en beter leven. Dus veel inspanningen en veel controle van de overheid op factoren die gezondheid beinvloeden. Humans and Econs Maakt iedereen altijd zelf een keuze die beter is dan wanneer iemand anders een keuze voor hem/haar maakt? Kun je voorkomen dat je keuzes van mensen beïnvloedt? Is er bij paternalisme altijd sprake van dwang? Vragen We zijn nieuwelingen in een wereld vol ervaren professionals die ons dingen proberen te verkopen. De Theorie achter Nudge Keuze architectuur Het inrichten van een gebruikersvriendelijke omgeving. Binnen Health Promotion: "Make the healthy choice the easy choice!" Nudge De gedragseconomie, die inzichten uit de sociale psychologie en de micro-economie combineert, laat zien dat mensen in drie opzichten systematisch afwijken van het rationele keuzemodel: - ze hebben andere preferenties, - ze gaan anders om met informatie, - en ze zijn voorspelbaar irrationeel in hun besluitvorming Bron: Prast, 2009 uit: DellaVigna, Stefano (2009), ‘Psychology and economics: evidence from the field’, Journal of Economic Literature, v 316 ol. xlvii (June 2009), pp 315-372 Automatisch systeem versus reflectief systeem intuitief moeiteloos ongecontroleerd associatief onbewust ervaring rationeel moeizaam gecontroleerd deductief bewust volgt regels Intuitief denken Vragen aan de groep: Een bal en een slaghout kosten samen €1,10. Het slaghout kost €1,00 meer dan de bal. Hoeveel kost de bal? Als 5 machines er 5 minuten over doen om 5 producten te maken, hoe lang zouden 100 machines er over doen om 100 producten te maken? In een meertje ligt een groepje waterlelies, dat iedere dag 2x zo groot wordt. Als het 48 dagen duurt voordat de planten het hele meertje bedekken, hoe lang duurt het dan voordat het halve meer bedekt is? Het goede antwoord is 5 cent. Het goede antwoord is 5 minuten Het goede antwoord is 47 dagen Intuitief denken Wanneer we intuïtief denken gebruiken we vuistregels. verankering (wat is je referentiepunt) beschikbaarheidsheuristiek (kun je een voorbeeld bedenken? Bekend risico wordt ernstiger ingeschat dan een onbekend risico) representativiteit (stereotypen en vooroordelen) Vuistregels Optimisme en overdreven zelfvertouwen Winst en verlies (afkering van verlies > gemakzucht > geen verandering) Voorkeur voor status quo (vaste plek in de klas, pensioenregelingen) Intuitief denken: de verleiding weerstaan! Dynamisch inconsistent/cognitieve dissonantie Warme/koude toestand Zelfbeheersing inzichtelijk: een 'verziende planner' en een 'bijziende doener' Verleiding Gedachteloos kiezen Het maakt niet uit hoe groot de zak popcorn is. Zelfbeheersingsstrategien Mentaal boekhouden Beladen keuzes nu de baten - straks de kosten moeilijkheidsgraad frequentie feedback weten wat je wilt Intuitief denken: achter de kudde aan! Conformeren: doen wat anderen doen Humans beinvloeden andere humans. Het spotlight effect Men denkt dat anderen hen nauwlettend in de gaten houden. Nudge in de praktijk Sociale beinvloeding als keuzearchitectuur Mensen informeren over wat andere mensen doen! ‘Mensen wijken systematisch af van de veel gebruikte rationele modellen voor keuzegedrag. Ze worden steeds in verleiding gebracht en als ze al een bewuste keuze maken, hebben veel mensen onvoldoende wilskracht om zich eraan te houden.’ (Henriëtte Prast, 2011) Nudge in Nederland 90% van de bevolking heeft al hun belastingaangifte ingevuld! de meeste studenten (81%) in Montana drinken slechts 4 glazen of minder in de week! Geef (kloppende) informatie over het gemiddelde energieverbruik binnen een gemeente (mensen willen hier niet boven zitten)! Let op voor het boemerang effect (de gebruikers die onder het gemiddelde zitten gaan meer verbruiken). De standaard instelling van je computer! Automatische verlenging van tijdschriften. Donor? > wat is hier de standaard optie? Priming De standaardoptie Verwacht fouten en anticipeer hierop Inzicht in mapping Structureer complexe keuzes Autogordel Bijlage in de mail Help mensen hun mappingvaardigheden te verbetern Zet voor- en nadelen op een rijtje Geef de juiste informatie Compensatoire strategie (voordeel compenseert voor nadeel) Eliminatie op aspecten (beslissen wat belangrijk is en prioriteren) Bij complexere keuzes gebruiken mensen simpelere strategieën!! structuur is van invloed op keuze (verfwinkel sorteert niet op alfabet) collaborative filtering (gebruik oordeel van mensen met dezelfde smaak om te kunnen filteren) Maak de gezonde keuze leuk! www.thefuntheory.com Mensen geven hun gedrag vorm vanuit het hart, de ruggengraat én de hersenpan. Dat geldt ook voor gezond en ongezond gedrag. De gezondheidsvoorlichting werkt echter vooral vanuit rationele verklaringsmodellen van gedrag, en die gaan over de afdeling ‘hersenpan’. Deze modellen hebben een grote verklaringskracht achteraf, maar een minder sterke voorspellende kracht (N. de Vries, 2010) Theory of planned behaviour Stages of change model ASE model Reflectief systeem Gezondheidsvoorlichting Leefstijl leertheoriën Pavlow Nudging Van het veranderen van gepland gedrag... naar Het veranderen van ongepland-/gewoontegedrag... 5% tot 10% van ons gedrag 90% tot 95% van ons gedrag Omgeving Nudging Priming libertair paternalisme Keuze architectuur automatisch systeem SIRE: We worden met z'n allen onbewust steeds asocialer!! Goed? Goed? Goed? Incentives Belonen van goed gedrag Geef feedback Laat zien wat er goed of fout gaat bij het maken van keuzes! Wetenschappelijke inzichten omtrent keuzegedrag Nudge.nl ZonMw WRR Overheidsadviesorgaan o.a. over onderwerpen als libertair paternalisme NIGZ Slechts 17% van de rokers is een tevreden roker! Waarom moeten we iets met deze kennis?? Nu vooral veel aandacht voor rationele denkmodel (gepland gedrag) Fase van intentie naar gedrag (ASE) verloopt moeizaam (cognitieve dissonantie) Huidige voorlichting werkt nu soms contraproductief. (denk aan nicotine pleisters, light producten) Als iets naars gebeurt omdat je iets niet gedaan hebt, is het pech, en als iets naars gebeurt omdat je iets wel gedaan hebt, is het stom (Prast, 2011). kleinere borden Gezonde keuze op de eerste pagina van de menukaart ‘statiegeld’ op de sportschool: je betaalt veel aan het begin, je krijgt geld terug bij iedere keer dat je komt. ‘personal coach’; je voelt je vooral vervelend als je niet komt. inzichtelijk maken wat de prijs is van uitstel van gezond gedrag. (Prast, 2011) Simpele voorbeelden Workshop: aan de slag!! Keuze en gevolgen zijn gescheiden in tijd. We hebben niet voor alles eenspellingscontrole Oefening baart kunst Kom je wel te weten welke alternatieven er waren van je keuze? krijg je hier feedback over? Mensen weten soms uberhaupt niet goed wat ze willen. Hoe kun je dan goede keuzes maken? Libertair Eerst kies je voor optie A, later kies je voor optie B Gedrag en attitude zijn niet consistent Iets is verleidelijk wanneer we er meer van consumeren als we warm zijn dan als we koud zijn. We onderschatten de gevolgen van opwinding. Onderzoek van Wansink (2006): Campbell's tomatensoep De planner hebben strategien om de doenerss in de hand te houden. Als voorbeeld: Clocky Welke lijn is langer? Onderzoek door Solomon Ash (1995) Wees creatief Bron: presentatie dr. B. Pol op congres beslist uw keuze 2011 Gebruik herinnering Bron: presentatie dr. B. Pol op congres beslist uw keuze 2011 De theoretische achtergrond van deze presentatie komt vrijwel geheel uit het boek Nudge: Thaler, R. Sunstein, C. (2008) Nudge. Naar beter beslissingen over gezondheid, geluk en welvaart. Amsterdam.Business Contract. Gezondheidsbeleid: bewegen krijgt extra aandacht in de nieuwe nota van mei 2011. Zelfde speerpunten + Hoe krijg je mensen meer aan het bewegen VWS is tegen gecombineerde leefstijlinterventies >> mensen moeten op eigen kosten kunnen sporten en moet niet ten laste komen van anderen via de zorgverzekering. Uitgangspunt is gezondheid op een positieve manier benaderen en niet uitgaan van ongezondheid. Met name positieve uitgangspunt sluit aan op nudgen. Nudge bedenken om mensen meer aan het bewegen te krijgen. Bedenk in duo’s een nudge om mensen meer aan het bewegen te krijgen Op landelijk nivo > indienen Stg Nudge (broedplaats) Plenaire terugkoppeling Nederlandse naam bedenken voor Nudge.