Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Litera na przestrzeni wieków – rozwój litery drukowanej od czasów Gutenberga do współczesności

Litera na przestrzeni wieków – rozwój litery drukowanej od czasów Gutenberga do współczesności
by Aleksandra Toborowicz on 9 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Litera na przestrzeni wieków – rozwój litery drukowanej od czasów Gutenberga do współczesności

antykwa renesansowa
XV / XVI w.
antykwa klasycystyczna
grotesk

antykwa linearna szeryfowa
CECHY:
dwuelementowa
szeryfowa;
modulowana kreska o zmiennej grubości;
oś litery „o” wyraźnie pochylona w lewo;
ukośna poprzeczka w literze „e”;
niewielka wysokość „x”;
niewielki kontrast między cienkimi i grubymi elementami;
w późnoweneckiej antykwie znikają górne, wewnętrzne szeryfy w „M”, „N” oraz zewnętrzny szeryf „A”;
XV w.
Antykwa klasycystyczna (Didone) – antykwy powstałe w XVIII wieku

rozpowszechnienie
miedziorytu
(ilustracje do książek) w całej Europie (szczególnie we Włoszech, Francji i Niemczech) w II poł. XVIII wywarło ogromny
wpływ na rozwój pisma drukarskiego
;
miedziorytnicy stworzyli nowy typ antykwy, której forma odpowiadała wymogom techniki powielania miedziorytu:
rysunek litery na płycie miedzianej wykonywano stalową igłą, która umożliwiała otrzymywanie cienkich jak włos linii i szeryfów
;
kształt pisma klasycystycznego jest ściśle zależny od technologii rycia liter w płycie miedzianej;
Bodoni
Humanist | Old Style
WYBITNI TYPOGRAFOWIE
Claude Garamond
Robert Granjon
Francesco Griffo
Nicolas Jenson
Aldus Manutius
Geoffroy Tory
ADAPTACJE ANTYKWY RENESANSOWEJ

Bembo
Adobe Jenson
Italian Old Style
Centaur
Adobe Jenson

projektant: Robert Slimbach
wydawca: Adobe
data: 1996
miejsce pochodzenia: USA
klasyfikacja: Serif, Old Style, Venetian Old Style
krój dziełowy

Adobe Jenson wzorowany na antykwie renesansowej Nicolasa Jenson’a z Wenecji z 1470 r. i kursywie wzorowanej na italikach Ludovico degli Arrighi’s.
XIX w.
RÓŻNICE POMIĘDZY ANTYKWĄ RENESANSOWĄ A BAROKOWĄ:
większy kontrast;
górne szeryfy przybierają formę ostrych klinów;
większa wysokość minuskuły "x";
łagodniejsze zwieńczenia, które ze ściętych stają się łezkowate;
oś litery "o" się prostuje;
TYPOGRAFOWIE
John Baskerville
William Caslon
Christoffel van Dyck
Johann Michael Fleishmann
Pierre Fournier
Philippe Grandjean
ADAPTACJE KROJÓW BAROKOWYCH

Adobe Caslon – autorstwa Carol Twombly – został oparty na krojach wykonanych przez Williama Caslona w Londynie w latach 30. XVIII w.
Baskerville
Geoffrey Tory twierdził, że litery powinny odzwierciedlać doskonałość ludzkiego ciała. Analizując literę "A" napisał:
Poprzeczna linia zakrywa organ rozrodczy, aby symbolizować, że Skromność i Cnota są wymagane przy kształtowaniu liter.
Claude Garamond (ur. ok.1480 w Paryżu, zm. w 1561 tamże), pierwotnie jego nazwisko brzmiało Garamont, ale na skutek zmian w pisowni francuskiej końcowe "t" zamienione zostało na "d".

Sztuki "czcionkarskiej" uczył się od Simona de Coliens oraz Geoffroya Tory. Jego pierwszy autorski krój (wzorowany na XV-wiecznym kroju Francesco Griffo "De Aetna" wykonanym dla weneckiego drukarza A. Manutiusa) miał swoją premierę w książce "Paraphrasis in Elegantiarum Libros Laurentii Vallae" (O sposobie pisania listów) Erazma z Rotterdamu.
Od 1545 roku Garamond działa także jako wydawca, pierwszą wydaną przez niego książką była "Pia et Religiosa Meditatio" Davida Chambellana (oczywiście złożona krojem zaprojektowanym przez wydawcę). C. Garamond zaprojektował kilka krojów pisma, nie ograniczał się też bynajmniej do antykwy – jego sławny grecki krój "Grec du Roi" został zaprojektowany na zlecenie króla Franciszka I.

Po śmierci Garamonda, jego czcionki i matryce "odziedziczyli" Christoph Plantin z Antwerpii oraz frankfurcka wytwórnia czcionek Egenolff-Berner. Oryginalne czcionki C. Garamonda można do dzisiaj podziwiać w muzeum w Antwerpii.
W roku 1592 Egenolff-Berner wydał wzornik z krojami Garamonda, który jest niezwykle cennym źródłem informacji o jego działalności typograficznej i źródłem inspiracji dla wielu pokoleń projektantów.
Kroje zaprojektowane przez Garamonda pomiędzy 1530 a 1545 są powszechnie uważane za szczytowe osiągnięcia typografii XVI wieku. Znacząco przyczyniły się do wyparcia powszechnie dotychczas stosowanych krojów gotyckich przez antykwę.

W 1621 roku, sześćdziesiąt lat po śmierci C. Garamonda francuski drukarz Jean Jannon (1580-1635) wydał wzornik z krojami wzorowanymi na krojach Garamonda. Kroje Jannona "zaginęły" (nie wiem jak?) na ok. 200 lat, zostały odnalezione we francuskiej Drukarni Narodowej dopiero w 1825 roku a ich autorstwo błędnie przypisane zostało samemu Garamondowi. Prawdziwe autorstwo tych krojów zostało ustalone dopiero w 1927 roku.
W początkach XX w. czcionkami tymi wydrukowano "Historię drukarstwa we Francji", co obudziło zainteresowanie dokonaniami mistrza Garamonda – powstały wtedy kroje wzorowane bądź to na oryginalnych dokonaniach Garamonda, bądź też na krojach Jannona (błędnie przypisywanych Garamondowi).

Istnieje wiele krojów opartych na projektach Garamonda (bądź Jannona), czasami różnią się dość znacznie między sobą, wszystkie jednak cechuje styl francuskiego renesansu – elegancja formy i wzorowa czytelność.

Na początku 20 stulecia poszukiwania nowego, świeżego kroju pisma doprowadziły, paradoksalnie, do odrodzenia krojów zaprojektowanych przez C. Garamonda (oraz J. Jennona). W ciągu następnych kilkudziesięciu lat każda licząca się wytwórnia podjęła próbę "redizajnu" krojów Garamonda. Niektóre z nich były całkiem udane, inne mniej.

W kategorii "wierności z oryginałem" jednym ze zwycięzców niewątpliwie jest Stempel Garamond, opublikowany w 1924 przez frankfurcki Stempel AG – zarówno odmiana zwykła jak i kursywa są wzorowane na oryginalnych krojach C. Garamonda. Cechą charakterystyczną tej wersji są stosunkowo krótkie wydłużenia dolne liter.

Warto wspomnieć tutaj o roli, jaką w rozwoju kursywy "garamondowej" odegrał Robert Granjon (1513-1589), który pracował dla Plantina. Opracował on wersję italic niektórych krojów C. Garamonda, a jego kroje znalazły się we wzorniku wydanym przez Egenolff-Berner w 1592 roku.

I właśnie w przypadku jednego z najpopularniejszych "Garamondów" – kroju Adobe Garamond (zaprojektowanego przez Roberta Slimbacha w 1989 r.), odmiana regularna oparta została na czcionkach z muzeum Plantin-Moretus ("design by C. Garamond"), natomiast kursywa jest interpretacją kroju R. Granjona. Krój Adobe Garamond zawiera bardzo bogatą paletę kapitalików w kilku odmianach.

Krój "1530 Garamond" zaprojektowany przez Rossa Mills'a w 1994 roku wyróżnia się zgodnością z oryginałem (zarówno wersja prosta jak i pochyła opierają się na "prawdziwych Garamondach), elegancją i "płynnością". Cecha charakterystyczna – długie wydłużenia zarówno górne jak i dolne liter.

Wspomniałem już iż wiele z reinterpretacji krojów C. Garamonda wzoruje się na krojach autorstwa J. Jannona, który z C. Garamondem nie miał nic wspólnego, zważywszy że urodził się 19 lat po śmierci mistrza. Errare humanum est.

Poniżej lista najważniejszych "Garamondów" (szczątkowa zaledwie) oraz ich autorów w kolejności chronologicznej:

1. Deberny & Peignot Garamond (1912-1928) – Georges i Charles Peignot.
2. ATF Garamond (1917 lub 19) – M.F. Benton oraz T.M. Cleland.
3. Monotype Garamond (1921) – F.W. Goudy.
4. Stempel Garamond (1924) – twórca nieznany (tzn. ja nie znalazłem nazwiska).
5. Mergenthaler Linotype Garamond (1925) – Joseph Hill.
6. Ludlow Garamond (1930) – R. Hunter Middleton i Steve Jackaman
7. Mergenthaler Linotype Garamond 3 (1936) M.F. Benton and T.M. Cleland.
8. Simoncini Garamond (1958-1961) – F. Simoncini oraz W. Bilz.
9. Grafotechna Garamond (1959) – Stanislav Marso.
10. Berthold Garamond (1972-1975) – Gunter Gerhard Lange.
11. ITC Garamond (1976-1977) – Tony Stan i Edward Benguiat
12. Adobe Garamond (1989) – Robert Slimbach.
13. "1530 Garamond" (1993-1994) – Ross Mills.

Istnieją również kroje wzorowane na projektach C. Garamonda (oraz J. Jannona i R. Granjona), które wcale nie odwołują się w swoich nazwach do C. Garamonda. Najważniejsze z nich to:

14. Granjon (1928-31) – George W. Jones.
15. Garaldus (1956) – Aldo Novarese.
16. Sabon (1964) – Jan Tschichold.
17. Garnet (1992) – nie znalazłem informacji o autorze

Geniusz C. Garamonda, jednego z "ojców" opartej na antykwie tradycji typograficznej Europy (a zarazem zdecydowanej większości świata), żyje w wielu krojach wzorowanych na jego nieśmiertelnych dokonaniach. Mody, chwilowe trendy, przychodzą a potem giną w mroku zapomnienia, jednak dokonania C. Garamonda (i kilku innych jemu podobnych "rzemieślników") przetrwały próbę czasu i mają się nadzwyczaj dobrze.


http://austeria.blogspot.com/2008/01/wielcy-typografowie-claude-garamond.html
Claude Garamond
CECHY:
jednoelementowa
,
szeryfowa
;
szeryfy belkowe
lub
prostokątne
;
powstała w
I połowie XIX wieku
(1825 r.) Anglia Vincent Figgins;
nazywana „egipcjanką”, co wiązało się z ówczesnym zaintersowaniem świata kulturą Egiptu;
z czasem w egipcjankach ulega zmianie połączenie szeryfu z pionową kreską litery – zmienia się ono w łuk, co tworzy nowy szereg pism, tj. Clarendon, Excelsior, Egizio;
duża wysokośc „x
”;
krótkie wydłużenia dolne i górne
;
bardzo czytelne
, silny graficznie obraz znaków literniczych;
egipcjanka

w wyniku eksperymentowania szeryfy stawały się coraz cieńsze, aż zupełnie zniknęły;
po raz pierwszy litera ma tylko
jedną grubość elementu
konstrukcyjnego, jest
jednolelmentowa
;
poszukiwania
w geometrycznym kierunku konstruowania liter
zaowocowały nowym, rewolucyjnym typem pisma –
antykwą bez szeryfów
(
sans serif
) –
1816 r. Anglia / William Caslon IV
– nazwany przez typografów – "
groteskiem
" lub "
gothic
" "doric" – ze względu na jej "dziwny" kształt;

stosowano podcięcia kresek w punkcie połączenia elementów litery, co zapobiegało przedwczesnemu zniekształcaniu znaku w trakcie drukowania – efekt zaokrąglania się ostrych kątów w literze – powodowało to zalewanie farby i pogrubianie znaku;

zastosowanie punktów jako systemu miar

wprowadzono pogrubione kroje pisma
pierwszy krój bezszeryfowy, 1816 r.
TYPOGRAFOWIE:
William Caslon IV (prawnuk Williama Caslona)
Konrad Bauer
Jacob Erbar
Adrian Frutiger
Eric Gill
Rudolf Koch
Max Miedinger
Aldo Novarese
Paul Renner


KROJE PISMA: (wg klasyfikacji ATypi)
3 TYPY

wczesne groteski
Grotesque
Akzidenz Grotesk
Franklin Gothic (M.F. Benton 1903)
Neo-Grotesk: współczesne kroje
Arial
Helvetica (Miedinger 1951)
Swiss 721
Univers (Frutiger 1952)
Standard
Bell Centennial
MS Sans Serif, Helvetica
Univers
Highway Gothic
geometryczne
(Bauhaus): najmniej nadają się do składu
Futura
Avant Garde
Century Gothic
Gotham
Spartan
Kabel
humanistyczne
: kaligraficzne wzorce + brak szeryfów – o zmiennej szerokości lini pionowej litery
Gill Sans (Eric Gill, 1928)
Optima (Herman Zapf, 1958)
Frutiger (Adrian Frutiger, 1975)
Albertus
Shannon (Holmes & Prescott Fishman, 1981)
Myriad (Carol Twombly & Robert Slimbach)
Calibri, Johnston
Lucida Grande
Trebuchet MS
Tahoma
Verdana
ksylograf
(z gr.
ksylon
– drzewo,
graphō
– piszę) – książka, w której zarówno obrazy, jak i tekst objaśniający zostały odbite z jednego klocka drzeworytowego
Centaur

projektant: Bruce Rogers, Frederic Warde
wydawca: Monotype
data: 1914
miejsce pochodzenia: Stany Zjednoczone
klasyfikacja: Serif, Old Style
oryginalny format: Metal (Foundry)
krój dziełowy

Centaur oparty na kroju Nicolasa Jensona z 1470 r.
Ruchoma czcionka – Gutenberg?

pojedyncze litery – znane już w starożytności (stemple – drewno, glina, metal)
Chiny – stemple z drewna VII wiek; 1041 r. – wynalezienie czcionki ruchomej wypalanej z gliny;
Europa – stemple znane już w XIV wieku – ksylograf – pierwsze książki drukowane (blokowe) – przedstawienia świętych, modlitwy, wersety ewangelii itp.;
drzeworyt to prekursor czcionki ruchomej w druku wypukłym;
1455 r.
Biblia
Gutenberga
Co w takim razie zrobił Gutenberg?
1450 r.

własny sposób odlewania dowolnej liczby czcionek – wymienne matryce;
zestawienie z ruchomych czcionek zwartego składu kolumny;
własna wersja prasy drukarskiej;
zastosowanie i odpowiednie urządzenie prasy do odbijania dowolnej liczby kart z jednego składu;

pierwsza w Europie przemysłowa metoda druku;

jako pierwszy wydrukował "coś na większą skalę" (dotąd drukowano drobne akcydensy)

Spowodował ekspansję książki:
zwielokrotnienie wydajności i precyzji;
koniec wbijania każdej litery osobno za pomocą oddzielnych metalowych tłoków;
stworzenie podstawowych zasad składu tekstu, z których korzysta większość zawodowych typografów;

1448 r. drukarnia w Moguncji
1455 r.
Biblia
Gutenberga
czterdziestodwuwierszowa
;
wzorowana na kodeksach
;
układ stron
dwuszpaltowy
, każda szpalta liczyła
42 wiersze
strony zdobione ręcznie malowanymi inicjałami, ornamentami, miniaturami;
strony
Biblii
drukowane teksturą są zagęszczone i dają ciemny obraz;

jedno z najpiękniejszych dzieł sztuki drukarskiej wszechczasów;

czcionki ołowiane Gutenberga wzorowane były na teksturze gotyckiej – oddawały wiernie rytm pisma ręcznego;
ANTYKWA:
jest pismem, które czyta sie najlepiej i używa najczęściej w przypadku większych bloków tekstu;
większość pism łacińskich z wyjątkiem krojów gotyckich, pisanek i ksenotypów jest antykwą;
potoczne znaczenie słowa “antykwa” odnosi się do każdego pisma dwuelementowego z szeryfami;
1450–1500 r. to okres inkunabułów, (książki z tego okresu to inkunabuły)

Pierwsze inkunabuły:
wzorowano na średniowiecznych rękopisach, naśladują pismo ręczne, ręczne zdobienie (iluminacja, inicjał);

Pierwszy inkunabuł –
Biblia
Gutenberga, ok. 1455 r.
Pierwszy w Polsce inkunabuł – K. Straube – kalendarz na 1474 rok;
Pierwszy ośrodek drukarski – Kraków;
1494 r. Jan Haller wydał 225 znanych dziś tytułów;

Liczbę inkunabułów ocenia się na ok. 40 tys. tytułów;
INKUNABUŁY
Czcionka
(staropolskie nazwy: krotło, cćonka, trzcionka)
rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski służący do techniki druku wypukłego;
dziś czcionka została wyparta przez elektroniczny nośnik pisma czyli font, jednak samo słowo funkcjonuje jako synonim fontu
PISMO KURSYWNE
w
1501 r. Francesco Griffo
wyciął
pierwszą kursywę łacińskiego
pisma drukarskiego na polecenie weneckiego drukarza Manutiusa;
pismo kancelaryjne typu "
cancellaresca
"
"ekonomiczny druk": znaki mocno zwężone – możliwe zmieszczenie większej ilości tekstu w książce;

PIERWSZA TANIA KSIĄŻKA
Manutius wyprodukował pierwszą niedrogą książkę małego formatu – bardzo popularne XV/XVI w.
UPPER CASE I LOWER CASE

Tradycyjne przechowywanie czcionek w dwóch kasztach, jedna dla majuskuły i druga dla minuskuły.
w języku angielskim nazwy używane do dziś: „uppercase” – majuskuły czyli z górnej kaszty „lowercase” – minuskuły z dolnej
czcionka
(Daleki Wschód – XI w., Europa – od XV w.), ma postać
metalowego prostopadłościanu odlanego ze stopu drukarskiego
;
główną część czcionki stanowi
słupek
o kształcie prostopadłościanu;
na jego górnej (czołowej) powierzchni znajduje się wystająca
główka o kształcie drukowanego znaku
;
płaska powierzchnia główki stanowi tzw.
oczko
odbijające w trakcie drukowania znaki pisarskie;
oczko to powierzchnia samego znaku;
prostokąt opisany na obrysie główki nie wypełnia jednak całości powierzchni czołowej czcionki;
pomiędzy główką i krawędziami bocznymi czcionki znajdują się odległości zwane
odsadkami
Minuskuła karolińska — bardzo wyraźnee średniowieczne pismo z IX w. (kancelaria cesarska Karola Wielkiego i akwizgrańskaą szkoła pałacowa)

Wzorowali się na niej XV-wieczni twórcy antykwy humanistycznej, która stała się prototypem kroju łacińskiej czcionki drukarskiej, a więc także dzisiejszych krojów pism powszechnie używanych do tekstów ciągłych (czasopisma, książki, korespondencja biurowa itp.).
MINUSKUŁA KAROLIŃSKA

bardzo wyraźnie średniowieczne pismo z IX w. (kancelaria cesarska Karola Wielkiego i akwizgrańska szkoła pałacowa);
na niej wzorowali się XV-wieczni twórcy antykwy humanistycznej, która stała się prototypem kroju łacińskiej czcionki drukarskiej, a więc także dzisiejszych krojów pism powszechnie używanych do tekstów ciągłych (czasopisma, książki, korespondencja biurowa itp.)
Italian Old Style
(Monotype) – klasyczna antykwa wenecka, oparta na XV wiecznych wzorach:
różnica między cienkimi a grubymi elementami jest niewielka;
kreska cieniowana mocno odchyla sie od osi pionowej;
górne szeryfy w literze "M" wystają z obu stron kreski;
szeryf w literze "b" jest mocno skośny;
ukośna poprzeczka w literze "e";

Stempel Garamond
– widać francuskie udoskonalenia:
większy kontrast grubości kresek;
łagodniejsze szeryfy;
mniej odchylona kreska cieniowana;
całkiem pozioma poprzeczka w literze "e";
SZESNASTOWIECZNA FRANCUSKA ANTYKWA RENESANSOWA
„GERALDES”
– antykwy powstałe we Francji w XVI wieku
Claude Garamond i Aldus Manutius

CECHY:
większy kontrast
między cienkimi i grubymi elementami;
pozioma kreska w literze „e”;
cieńsze, delikatniejsze i bardziej poziome szeryfy
;
najstarsze zachowane matryce i stemple czcionek antykwy wykonane w Paryżu w latach 30. XVI wieku
antykwy barokowe – faza przejściowa pomiędzy antykwami renesansowymi a klasycystycznymi;
pierwsze kroje – koniec XVII wieku
nowe techniki graficzne (sucha igła i staloryt) – poprawia się obraz litery – dokładniejsze opracowanie szczegółów i większe zróżnicowanie kresek;
większy kontrast między cienkimi a grubymi elementami znaku
;
ze względu na pozostałe cechy można je nazywać
późnymi antykwami renesansowymi
;

stworzona na potrzeby dworu Ludwika XIV (tzw. krój "oświecony");
oparta na racjonalnych zasadach matematyki i proporcjach;
roman du roi
(antykwa królewska) – własność królewskich zakładów drukarskich;
antykw barokowych jest mniej niż renesansowych;
stosowane są często do składu książek i magazynów;
Barokowy Baskerville w porówaniu z renesansowym krojem Bembo:
Baskerville (górny przykład) – większy kontrast między cienkimi i grubymi elementami (np. "M")
prawie poziome szeryfy ("b")
pionowa kreska cieniowana
Baskerville
Bembo
Garamond
Italian Old Style
antykwa barokowa, 1750 r.
prekursorski, międzynarodowy krój o dużych kontrastach (szczególnie widoczne w majuskułach);
stosowany w tekstach i wyróżnieniach;
charakterystyczny jest brak środkowego szeryfu w "W"
wyróżniająca się majuskuła "Q"
współcześni podobno oskarżali go o oślepianie czytelników, ponieważ krawędzie jego liter były bardzo cienkie i wąskie;
Baskerville uważany jest za ojca książki "bez ozdób" – wydawnictwa Baskerville'a były zwiastunami purytańskiej typografii Bodoniego. W całej Europie panowała jeszcze moda na książki przeładowane miedziorytami;
W XVI wieku drukarze zaczęli łączyć proste i pochyłe odmiany kroju scalając je w jeden zgodny krój
wyrównanie szerokości i wysokości "x";
Baskerville
Caslon
Komitet powołany przez Ludwika XIV we Francji w 1963 podjął się konstrukcji antykwy na drobnej siatce. Podczas gdy diagramy Geofroy'a Tory'ego były produkowane jako drzeworyt, oparte na siatce przestawienia
romain du roi
(alfabetu królewskiego) były grawerowane/ ryte, poprzez nacinanie miedzianej tablicy. Kroje te wywodziły się z wielkoskalowych diagramów odzwierciedlających linearny charakter grawerunku oraz naukowe nastawienie komitetu królewskiego.
Caslon:
1725 r. stworzony przez Williama Caslona
Benjamin Franklin wybrał ten krój dla pierwszego druku amerykańskiej Deklaracji Niepodległości i zyskał wielką popularność;

Cechy charakterystyczne:
"A" z przyciętym wierzchołkiem;
"C" z dwoma pełnymi szeryfami
WYBITNI TYPOGRAFOWIE
Giambattista Bodoni
Ambroise Didot
Firmin Didot
Justus Walbaum
ADAPTACJE KROJÓW KLASYCYSTYCZNYCH

Bauer Bodoni – wzorowany na podstawie czcionek Bodoniego, który tworzył je w Parmie w 1803–12 r.
Linotype Didot
ITC Bodoni 72
Modern No. 20
RÓŻNICE POMIĘDZY ANTYKWĄ BAROKOWĄ A KLASYCYSTYCZNĄ:
Bodoni – Baskerville
:
większy kontrast
szerokości cienkich i grubych kresek;
szeryfy pozbawione łuków
i ustawione
prostopadle
do głównych kresek znaków;
podkreślano również stosowaną już w krojach barokowych
pionową kreskę cieniowaną
, zwiększając kontrast szerokości znaków okrągłych
Baskerville
druk wklęsły
Didone
– termin używany zamist wyrażenia "nowoczesny", przy założeniu, że nowoczesne kroje to te, które powstały w XVIII wieku;
Bodoni
– najsłynniejszym propagatorem antykw klasycystycznych;
poza artystycznymi wydaniami albumowymi
rzadko używane do składu tekstu
ze względu na zbyt dużą kontrastowość;
bardzo popularne jako
kroje akcydensowe
– nagłówki gazet;
w porównaniu z antykwami renesansowymi – trochę ciemniejsze, bardziej formalne, równe i wyraziste;
charakterystyczną cechą czcionek stworzonych przez Ambroise Didota były skrajnie
delikatne szeryfy
syn Didota, Firmin ostateczne ukształtował typ liter opracowanych przez ojca, które na przełomie XIX i XX w. rozpowszechniły się w Europie i cieszyły się dużą popularnością przez 100 lat;

Bodoni był pierwszym drukarzem w nowożytnej epoce drukarskiej, który głosił,że drukarzowi do pełnego wyrażenia myśli książki nie są potrzebne ilustracje i elementy zdobnicze, (...) podstawowym środkiem wyrazu w sztuce drukarskiej jest samo pismo oraz zwierciadło kolumny
Tibor Szanto,
Pismo i styl
Bauer Bodoni - wzorowany na podstawie czcionek Bodoniego , który tworzył je w Parmie w 1803-12 r.
Bodoni
Adobe Caslon – 1990; zaprojektowany przez Carol Twombly na wzór kroju Williama Caslona z Londynu; lata 30. XVIII wieku
Centaur - 1914; zaprojektowany przez Bruce’a Rogersa na wzór kroju Nicolasa Jensona z Wenecji z 1469r.
UPADEK KULTURY PISMA W XIX w.
kapitalistyczny przemysł XIX w. stworzył nowe warunki dla pisma drukarskiego;
technika wycinania i odlewania oraz
litografia
(1796 r., A. Senefelder) stwarzała ogromne możliwości eksperymentowania;
eklektyczne odmiany liter, zwyrodnienie form tradycyjnych
;
sztuka pisma rozwijająca się do tej pory popadła w zastój i zacofanie;
stosowano litery niezwykle cienkie i anemiczne, pozbawione cech charakterystycznych;
konkurencja wielu odlewni czcionek doprowadziła do powstania kilku tysięcy typów liter – "oryginalnych" – pozbawionych wartości artystycznych;
litografia: stosowania litery rysunkowej
, uatrakcyjnianie pisma - druki handlowe; reklama;
ogromna ilość liter: fantazyjnych, grubych i cienkich, pochyłych i zdobionych wymyślnymi ornamentami; chaotyczne i pstrokate
;
upodobnianie druku do litografii – brak jasności i jednorodności stylu; niski poziom artystyczny

rozwój reklamy w XIX wieku stwarza potrzebę produkowania wielkich liter, które mają za zadanie przykuć uwagę, zainteresować sobą;
Giambattista Bodoni - 1788 r.
Na pocztówce wykonanej w technice litograficznej z 1878 r. mężczyzna rozwiesza plakat w miejscu niedozwolonym przez prawo.
"FAT FACE"
– nazwa, która została nadana nadmuchanym, napęczniałym, przesadnie grubym krojom tworzonym na początku XIX wieku. Czcionki te są "karykaturami" krojów Bodoniego i Didota;
Kroje Extra Condensed, które miały swój początek w XIX-wiecznej reklamie, były zaprojektowane, żeby mieścić się w wąskich przestrzeniach. Reklamy z tego czasu często były kombinacją krojów różnych stylów i proporcji na jednej stronicy.
Szeryfy straciły swoją rolę jako zakończenie, by stać się niezależnymi architektonicznymi strukturami. Rob Roy Kelly badał mechanizmy projektowania pisma w XIX w., które to wygenerowały spektakularną różnorodność liter.
Powyższy przykład przedstawia jak prostokątne szeryfy od egipcjanek – były przycinane, wyginane, deformowane – aż do powstania specyficznych ornamentów.
KROJE PISMA:
Clarendon
Excelsior
Egizio
Corona
Ionic
Linotype Modern

Memphis
Serifa
Rockwell

Courier
ITC AMerican Typerwriter
Officina Serif
Archer

TYPOGRAFOWIE:
Henry Caslon
Vincent Figgis
Robert Thorne
William Thorowgood
Serifa - Adrian Frutiger 1967r.
Glypha - Adrian Frutiger 1977r.
Clarendon - Benjamin Fox 1845r.
PISMO GOTYCKIE
mają swój pierwowzór w ręcznych, średniowiecznych pismach kodeksowych;
pismo gotyckie – rodzina krojów pisma opartych na alfabecie łacińskim, o łamanych i bardzo ozdobnych konturach;
początki – IX wiek;
w powszechnym użyciu – od XIII wieku używane w Europie Zachodniej i Środkowej do późnego średniowiecza;
wyparte zostało przez tzw. pismo humanistyczne w XV wieku;
druk polski zachował pismo gotyckie do XVII wieku;
wyostrzenia w kształtach liter wyrażały surowość epoki;

Pismo kaligraficzne niemieckie:
tekstura
(XV w.)
rotunda
(XV–XVI w.)
szwabacha
(XVI w.)
fraktura
(XVI–XVII w.)
TECHNIKI CYFROWE
TECHNIKI CYFROWE

CZCIONKA A FONT
tradycyjnie czcionką nazywano prostopadłościan odlany ze stopu drukarskiego (ołów+antymon+cyna), którego powierzchnia pokryta farbą dawała odbitkę na papierze. Obecnie często używa się tego określenia zamiennie za słowo font.

font (od angielskiego "foundry" oznacza odlewnię) to plik danych cyfrowych zwierających informację o kroju pisma

Zestaw znaków (lista wszystkich znaków, które opisuje dany font). Nie wszystkie fonty opisują wszystkie możliwe znaki. Niektóre opisują tylko podstawowe znaki alfabetu angielskiego
Format fontu (otf, ttf, Type I itp.)
Rodzina fontów (zestaw plików z informacjami o poszczególnych odmianach kroju pisma)
Kerning (informacje o odstępach pomiędzy poszczególnymi parami znaków)
Hinting (podpowiedzi, jak ma wyglądać znak, po zmianie stopnia pisma [rozmiaru])
Funkcje zecerskie (ang. Opentype features)
Formaty fontów

Te same fonty (o tym samym kroju) mogą występować od strony czysto technicznej w wielu różnych formatach. Trzy najpopularniejsze z nich to:
Type 1 (w skrócie T1),
TrueType (w skrócie TT)
OpenType (w skrócie OTF).
Type 1
Type 1 to fonty postscriptowe. Format powstał w firmie Adobe w 1985 r. równolegle z samym językiem PostScript.
są wektorowym opisem czcionek cyfrowych (krzywe Beziera) tworzących obwiednie (kontury) kształtów znaków w dwuwymiarowym układzie współrzędnych, właściwym dla języka Postscript.
Zaprojektowane przez Adobe do drukarek postscriptowych szybko rozprzestrzeniły się jako standard w grafice komputerowej. (30 000 krojow pisma)
Font Type 1 składa się z dwóch części: binarnej zawierającej opis kształtu znaku i definicje hintów (metody rozwiązywania trudności z rasteryzacją znaków w mniejszych rozdzielczościach lub stopniach pisma), druga to część metryczna czyli dane o rozmiarach znaków i regulacji świateł mniędzy nimi (kerning).
umożliwiało to całkowitą zmianę w podejściu do tekstu drukowanego – można było drukować dowolne kształty liter i w płynnej skali wielkości.

TrueType
opracowane przez firmę Apple (przełom lat 80/90) i Microsoft (od 1992 r.) jako antidotum na płatny PostScript, stosowany na komputerach Macintosh od 1991 r. – obecnie rozpowszechniony na wszystkich platformach komputerowych na równi z fontami Type 1.
Znaki w TrueType opisane są za pomocą krzywych Béziera II stopnia;
wektorowe - bardzo dobrze czytelne na ekranie i w druku niskiej rozdzielczośći
kształ mniej dokładny niż poprzednie, za to rozbudowany opis hintów - gwarancja wysokiej jaskości fontów po rasteryzacji;

OpenType
Najnowszym formatem fontów jest OpenType, który ma również zakończyć istnienie wielu różnych formatów i pozostawienie tylko jednego – do używania bezpośrednio na wszystkich platformach komputerowych. Jest wspólnym dziełem firm Adobe i Microsoft, i choć prace nad nim zaczęły się już w 1996 r. to pierwszą aplikacją DTP obsługującą ten format był dopiero Adobe InDesign.
Fonty w formacie OpenType mają znaki kodowane w Unicode, a ponadto zawierają szereg nowych funkcji niedostępnych w starszych formatach, jak np. znaki alternatywne i inne tzw. funkcje zecerskie, czy osadzanie krojów na stronach WWW (umożliwiające wyświetlanie ich w przeglądarce na komputerze, w którym tych znaków nie ma zainstalowanych).
01111110
11111110
11000110
11000110
11111110
11000110
11000110
00000000
czcionka bitmapowa
Kolor żółty jest kolorem tła, kolor zielony to kolor tuszu. Bitowo litera A zostanie zakodowana jako:
typedef struct
{
Uint32 type;
Uint32 w, h;
Uint8 * cp[256];
Uint32 cw[256];
} gfxFont;
Aristide Bruant at Les Ambassadeurs, Toulouse-Lautrec, 1892
litery "namalowane" (litografia) tworzą ciekawą kompozycje tekstu i obrazu
sztuka komercyjna

FUTURYZM
wychwalał maszyny, prędkość oraz nowe technologie i w związku z tym ówczesną typografię charakteryzowały dynamika i wizualne „rozemocjonowanie”; futurystów interesowała przede wszystkim graficzna forma komunikatu, nawet kosztem gramatycznych błędów
łamanie konwencji układu tekstu
,
oswobodzenie literatury z rygorów składni języka i konwencjonalnego składu drukarskiego
;
Marinetti

Zang Tumb Tumb
(1914), typografia wyzwolona z wszelkich ograniczeń (z wyjątkiem kodeksowej budowy książki)
Tytus Czyżewski
(intrygujące przykłady zapisu symultanicznego i łączenia poezji z grafiką, jak w wierszu
Hymn do maszyny mego ciała
, 1920 czy w utworze scenicznym
Wąż, Orfeusz i Euridika
, 1922),
Bruno Jasieński
,
Anatol Stern
i
Aleksander Wat
; Stern z Watem dali bezpośredni wyraz w swoim wspólnym manifeście
Prymitywiści do narodów świata
z 1920 roku, w którym podkreślali wagę przestrzeni zapisu, sugerując wręcz, że
poeta winien być zarazem zecerem i introligatorem swej książki
.
typografia XX-wieczna
Yezy Yankowski „Tram wpopszek ulicy. Skruty prozy i poemy“; Warszawa 1920; wyd. „Futuryzm Polski“ (…) druk na papierze pakowym
Okładka ostatniego numeru pisma Blast
"Jedniodńuwka futurystuw - Mańifest w sprawie ortografji fonetycznej"
DADAIZM 1916–23

Dadaizm to prowokacja. Dadaizm to ironia, fantazja, negacja, bunt.
w przeciwieństwie do futuryzmu odrzucał wszelkie społeczne wartości;

fantazyjne układy typograficzne – litery, cyfry i ilustracje rozmieszczane były w projektach typograficznych chaotycznie i niemal każdy był przejawem ekstrawagancji
;
nowe formy ekspresji
;
ironia, chaos, irracjonalność;
członkowie tego ruchu wyżywali się zarówno w twórczości indywidualnej, jak i zespołowej, głównie na łamach zuryskiego pisma „Dada”, redagowanego przez rumuńskiego poetę Tristana Tzarę (1896–1963) oraz „391”, wydawanego w Barcelonie, a później w Zurychu i Paryżu przez hiszpańskiego malarza Francisa Picabię (oba pisma ukazywały się od roku 1917).
intrygująca formą zapisu – prezentowane w Cabaret Voltaire – poematy symultaniczne wspólnego autorstwa Tzary, Marcela Janco i Richarda Huelsenbecka (po raz pierwszy w 1916 roku).
pieśń o głodzie - jasieński
http://www.google.com/imgres?imgurl=http://www.raraavis.krakow.pl/Foto87/www/a87-0203.jpg&imgrefurl=http://www.raraavis.krakow.pl/Katalog87/a87-02awangarda.htm&usg=__dAQ6db1jn_uctULiZvAugdqsOzk=&h=864&w=591&sz=40&hl=pl&start=1&sig2=o61VfBDqqkjoZb2LQGuMHQ&um=1&itbs=1&tbnid=9VLQccmcJ1DK7M:&tbnh=145&tbnw=99&prev=/images%3Fq%3Dkreski%2Bfutureski%26um%3D1%26hl%3Dpl%26tbs%3Disch:1&ei=NrDmS8fPL4msmwPEqZCCBg
Kreski Futureski 1921
Orfeusz i Euredyka - Tytys Czyżewski (Kraków 1922)
Marinetti "Zang Tumb Tumb" (1914), wyzwolona z wszelkich ograniczeń (z wyjątkiem kodeksowej budowy książki) typografia
Dada, Richard Kegler 1995-1998
zainspirowany typografią i pozezją dadistyczną stworzył krój Dada zgodnie z zasadami irracjonalności i bezładu, litery znajdujące się obok siebie sa nierówno ułożone
okładka pisma "Dada" wydawanego w Zurychu
okładka pisma "Dada" wydawanego w Zurychu
okładka pisma "391" wydawanego w Paryżu, Francis Picabia 1920
GUILLIAME APPOLINAIRE – kaligramy
w 1916 roku publikacja wiersza pt.
Il Pleut
(
Pada deszcz
). Forma prezentacji tego utworu odznaczała się niezwykłą elegancją, opartą na harmonii treści i jej wizualnego przekazu. Litery imitują deszcz, stając się tym samym ilustracją. Taka forma ekspresji przy składaniu tekstu była wówczas wyzwaniem dla konwencjonalnych praktyk typograficznych.
nowe formy znaczeniowe – odrzucenia tradycyjnych konwencji;
pozbawione wszelkiej interpunkcji – taki, oswobodzony z więzów przestankowania zapis, wywarł wielki wpływ na późniejszą poezję;
kaligram Apolinnaire’a [
kallos
– piękny;
grama
– zapis]
Guillaume Apollinaire, wiersz
Il Pleut
(
Pada deszcz
), 1916 r.
BAUHAUS
(1919),
DE STIJL
(1917),
KONSTRUKTYWIZM
(1918),
STYL SZWAJCARSKI
w opozycji do prezentowanych dotychczas poglądów futurystycznych i dadaistycznych pojawiły się nowe prądy w sztuce, takie jak Bauhaus, De Stijl, konstruktywizm, a później styl szwajcarski;
typograficzna klarowność, przejrzystość i funkcjonalność
;
każdy element typograficzny umieszczany był według
określonych zasad opartych na wizualnej i lingwistycznej hierarchii ważności
;
krojów pogrubionych oraz linii używano zgodnie z przyjętymi zasadami klarowności typograficznej;
preferowano
bezszeryfowe kroje pisma
, uznając szeryfy za zbędny ornament litery, który psuje jej funkcję;
typografowie ulegli wpływowi idei głoszonych przez Adolfa Loosa, według którego
dekoracja była przestępstwem
;

BAUHAUS:
Futura
, Paul Renner, 1928
to główny krój pisma, jaki wyłonił się z konstruktywistycznej orientacji ruchu Bauhausu;
znaki oparte na prostych formach koła, trójkąta i kwadratu
1923 r. Kandinsky, wykładowca z Bauhausu ogłosił, iż istnieje uniwersalny stosunek pomiędzy trzema podstawowymi kształtami i kolorami, począwszy od żółtego, najbardziej aktywnego i dynamicznego, po pasywne koło o zimnej niebieskiej barwie.
Na tych figurach Paul Renner oparł krój Futura.
Joost Schmidt plakat do wystawy Bauhausu, 1923 r.
http://www.smashingmagazine.com/2009/08/02/bauhaus-ninety-years-of-inspiration/
II WOJNA ŚWIATOWA
Nazistowskie Niemcy, 1931 – fraktura
nazistowski reżim aktywnie promował
pismo neogotyckie jako oficjalny styl Niemiec
, łącząc je z nostalgiczna ideą kultury niemieckiej;
w 1941 roku zakazano stosowania pisma neogotyckiego; naziści zdecydowali o przejściu na antykwę, motywując to tym, że pismo to pochodzi od Żydów;
naziści upodobali sobie pismo Bauhausu o nowoczesnym i industrialnym wyglądzie, które lansowali w latach 40., kiedy wydawało im się, że fraktury stały się zbyt popularne poza Niemcami;
László Moholy-Nagy, okładka do węgierskiego magazynu “Dokumentum”
László Moholy-Nagy, tytułowa strona do katalogu wystawy “Staatliches Bauhaus Weimar 1919-1923”
banknot Rzeszy Niemieckiej o nominale 100 marek, 1935 r., fraktura
niemiecka gazeta (1941) – fraktura
niemiecka fraktura, 1938 r.
STYL SZWAJCARSKI (MIĘDZYNARODOWY)
stworzony w oparciu o rewolucyjne prądy lat 20. XX wieku, w szególności De Stijl, Bauhaus oraz
Die Neue Typographie
Jana Tschicholda;
mocno utrwalił sie w latach 50-tych;

CECHY:
siatki
reguły gramatyczne
minimalne zdobnictwo
typografia bezszeryfowa

typografia dążyła bardziej do przedstawienia uniwersalnej użyteczności niż osobistych emocji;
Jan Tschichold, 1902–1974
typograf, absolwent Lipskiej Szkoły Graficznej hołdującej typografii tradycyjnej. „Nawrócony" na „nową typografię" po obejrzeniu wystawy Bauhausu, stał się jej gorącym propagatorem.
"Die Neue Typographie" (Nowa Typografia) opublikowana w 1928 r.
poruszała idee prostoty, klarowności i funkcjonalności, krojów bezszeryfowych i asymetrii;
postulował wydajne wykorzystanie surowców, co miało przyczynić się do stworzenia lepszego świata – jednym ze sposobów miało byc odrzucenie wielkich liter;
po ucieczce z nazistowskich Niemiec do Szwajcarii wyrzekła się niektórych swoich pomysłów, sądząc, że zbyt przypominają kontrolę myśli w nazizmie i stalinizmie;
książka „Die neue Typographie”, którą uważa się dzisiaj za fundamentalne opracowanie z zakresu drukarstwa nowoczesnego, w latach trzydziestych wywarła ogromny wpływ na twórców druków i przyczyniła się do popularyzacji idei druku funkcjonalnego i rozwoju grafiki projektowej

http://www.hard.core.pl/3293/tschichold.html
LATA 50. – KROJE HUMANISTYCZNE
po wojnie w USA odradza się optymizm, wzornictwo lepiej dopracowane – używano jasnych kolorów tj. na samochodach – Ford Thunderbird o cukierkowym kolorze;







rozwój typografii – zapotrzebwanie na różne produkty, fotoskład;
typografowie tj. np. Herman Zapf przewodzili ruchom humanistycznym, które ponownie wprowadziły do typografii nieostre rozróżnienie pomiędzy krojami szeryfowymi i bezszeryfowymi;
kroje humanistyczne – mają formy oparte na klasycznych antykwach, jednakże pozbawione są szeryfów
:
Helvetica (Max Miedinger, 1957)
Univers (Adrian Frutiger, 1957)
Optima (Hermann Zapf, 1958) – jest mieszanką humanistycznego bezszeryfowego kroju z antykwą i stylem kaligraficznym, co sprawia, że krój ten czyta sie plynnie i ma wszechstronne zastosowanie. uważana jest za najwieksze osiągnięcie Zapfa
Optima, 1958, Hermann Zapf
LATA 60. Pop-art
powstają nowe fonty dla druków afiszowych oparte na skojarzeniach, odniesieniach, nie musiały być czytelne;
krój Davida, Louis Minott, 1965 – krój afiszowy zaprojektowany dla Visual Graphics
OCR-A
(Optical Character Rocognition) – Optyczne Rozpoznawanie Znaków, Adrian Frutiger i Amerykańskie Biuro Standardów, 1966;
znormalizowany krój o stałej szerokości znaków zaprojektwany dla optycznego rozpoznawania znaków przez urządzenia elektorniczne;
dzięki OCR banki i firmy wydające karty kredytowe mogły przetwarzać dokumenty;
znaki pasują do siatki o rozmiarach 4 x 7, co ułatwia ich skanowanie, nawet jeśli nie są czytelne dla oka;
wersja OCR-B standard światowy 1973 r. – bardziej czytelna dla oka;
OCR-A, A. Frutiger
Malarze i rzeźbiarze inspirują się grafiką, komiksem i typografią, powstają liternicze obrazy np. Roberta Indiany pt.
Love Rising
Robert Indiana / rzeźba
love
po hebrajsku / 1977 r. / Jerozolima
Robert Indiana /
Love Rising
/ akryl na płótnie / 1968 r.
Robert Indiana / kampania Baracka Obamy, 2008
Robert Indiana / rzeźba
hope
/ kampania Baracka Obamy, 2008
Lata 60. flower power; psychodelia
główne hasło tamtych czasów brzmiało: Sex, Drugs and Rock’n’Roll;
na ówczesną typografię, jak i na umysły ludzkie, duży wpływ miało LSD
;
grafika i liternictwo wyglądały „konceptualnie” i były
bardzo kolorowe
;
zniekształcone formy tekstu
;
niekonwencjonalne kolory
;
LATA 70. i 80.
typografia od lat 60-tych do połowy 70-tych nadal bardzo
ozdobna, ekstrawancka i szokująca
;
koniec lat 70. Wielka Brytania – rozwój nowej, dynamicznej, rewolucyjnej kultury – PUNK
punk odrzucał dekadencję, wyrafinowany charakter muzyki, modę i sztuki wizualne;
typografia punkowa – mocna i agresywna
;

narodził się nowy talent brytyjskiej typografii,
Neville Brody
, który zasłynął projektami okładek na płyty;
świeże podejście do typografii – przełomowe dla branży wydawniczej;
eksperymenty, w których łączył elementy wizualne i architektoniczne z własnym nowatorskim wykorzystaniem liternictwa, w latach 80. i 90. przyniosły mu światowy rozgłos jako jednemu z wiodących projektantów.
The Face
1981–2004 – Neville Brody zrewolucjonizował projektowanie czasopism;
międzynarodowa kariera Brody'ego rozpoczęła się wraz z jego pierwszymi projektami dla czasopisma
The Face
– stylowego magazynu o muzyce, projektowaniu i modzie;
kroje historyczne i współczesne – wyolbrzymiane pod względem skali i proporcji, rozkładane na części, niszczone i uzupełniane przez własne fonty Brody'ego
;
Brody inspirował się sztuką art deco i kulturami innych kontynentów;
otwartość jego pomysłów owocuje do dziś, wielu grafików przełomu wieków inspiruje się projektami Brody'ego
El Lissitzky, okładka magazynu MERZ, 1924
LATA 80.
nowy nurt typograficzny –
nowa fala, postmodernizm
, inaczej zwany
szwajcarskim punkiem
czołowi przedstawiciele tego nurtu – szwajcarski typograf
Wolfgang Weingart
i jego studentka April Greiman reprezentowali twórcze,
alternatywne podejście do sztywnej i niewyrazistej „szwajcarskiej typografii”;
w tym samym czasie Katherine McCoy i jej studenci z Cranbrook Academy of Art rozwinęli pojęcie „typografii jako dyskursu”;
odrzucili tradycyjny podział na czytanie i oglądanie, dowodząc, że projektanci powinni aktywnie mieszać te dwie formy poznania: obraz może być odczytany, a słowo pisane może stać się obiektem oglądanym
David Carson
jeden z najbardziej kontrowersyjnych projektantów ostatniej dekady XX wieku;
synonim awangardy projektowania początku lat dziewięćdziesiątych;
jego prace powstawały na początku lat 80., kiedy to projektowanie graficzne w USA, podążając śladami Bauhasu i szwajcarskiej szkoły projektowania, ciągle jeszcze koncentrowało się na komunikacji;
od 1992 do 1995 był szefem graficznym alternatywnego magazynu muzycznego
Ray Gun
.
Ray Gun
stał się pismem-ikoną. Synonimem nowego projektowania.
eksperymenty typograficzne z
Beach Culture
w
Ray Gun
:
szpalty tekstu na całą szerokość strony;
nieregularne łamy, interlinie i kerning;
przedziwna justyfikacja;
sąsiadujące szpalty bez dzielących je świateł;
ogromne numery stron przy tekstach złożonych minimalną punktacją;
białe litery na tle czarnych, na granicy czytelności;
Ed Fella
dekonstruktywistyczny, „ikonoburczy” dizajn;

jako jeden z pierwszych rozpoczął proces dekonstrukcji w projektowaniu graficznym nie w sensie teoretycznym, lecz formalnym;
w swoich ręcznie wykonywanych kompozycjach eksperymentował z typografią, uzyskując efekty, które dopiero kilka lat później były możliwe dzięki komputerowi (Fella do dziś go unika);

jego prace łamią wszelkie zasady klasycznego projektowania:
litery są pocięte, zniszczone, rysowane ręcznie;
przestrzenie między literami są rozszerzone;
szeryfy poobcinane;
często brak interlinii;
światło między literami zostaje świadomie zaburzone;
tekst przeszywa ilustrację, która robi wrażenie dobranej zupełnie przypadkowo;
układ tekstu i ilustracji zakomponowany jest zwykle z malarską swobodą;

emocjonalne łączenie obrazu, struktur i liter doprowadziło do załamania nienaruszalnych zasad modernistycznych.

od roku 1985 Fella nie przyjmuje żadnych zleceń, a prace, z których zasłynął, wykonał w większości za darmo;
Ed Fella, Grafika anonsująca wykład Ricka Vermeulena, 1987
Ed Fella, Zaproszenie ślubne, 1994
April Greiman, plakat Southern California Institute of Architecture (Sci-Arc), 1996
Katherine McCoy, asystenci: P. Scott Makela, Mary Lou Kroh, okładka książki The New Cranbrook Design Discourse, Rizzoli International, 1991
LATA 90.
w ostatniej dekadzie XX wieku projektanci typografii znaleźli się pod wpływem
dekonstruktywizm
u, który wywodził się z filozoficznych koncepcji
Jacquesa Derridy
;
w projektowaniu zaczął funkcjonować jako kluczowy termin po wystawie „Architektura dekonstruktywistyczna”, zorganizowanej w 1988 roku w MoMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku;
eksperymentowanie i dekonstrukcja
;
pismo zaczęło być stosowane w bardziej ekspresyjny sposób stając sie bardziej częścią przekazu, a nie tylko nośnikiem;
"You can read me", Phil Baines / FUSE 1995
ten krój pisam wykorzystuje kluczowe proporcje glifów, które ledwie zachowują czytelność;
STEFAN SAGMEISTER - plakat na AIGA’s Fresh Dialogue, 1996
PISMO NEOGOTYCKIE WSPÓŁCZEŚNIE:
The New York Times
kampania reklamowa Rebook'a
I am what I am
, 1996 r.
logo Motorhead
używane w kantonach szwajcarskich
http://www.ibelieveinadv.com/2006/10/reebok-i-am-what-i-am/
Najstarsze abecadło polskie spisano szryftem gotyckim, zbiory Cambridge Trinity College z XVI wieku;
lata 80. REWOLUCJA CYFROWA
pojawiły sie pierwsze komputery osobiste, gry komputerowe, wideoklipy, mała poligrafia - wynalezienie drukarki laserowej (papier światłoczuły już niepotrzebny);
nowe możliwości projektowe - szybkie i łatwe tekstowanie nowych fontów bez ponoszenia dużych kosztów odlewania metalowych czcionek na gorąco;
1982 r. Arial
jeden z najbardziej powszechnych krojów pisma;
bezszeryfowy, jednoelementowy, posiada wiele cech humanistycznych;
łagodniejsze i pełniejsze załamania niż większośc stylów przemysłowych i akcydensów;
linie końcowe ucięte sa na kreskach przekątnych, dzieki czemu całość nie wydaje się tak mechaniczna;
Arial - rodzina krojów o wszechstronnym zastosowaniu;
odpowiednik Helvetiki zaprojektowany przez firmę Monotype;
porównanie Ariala i Helvetiki
Arial vs Helvetica - artykuł
http://typografia.ogme.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=4
Arial vs. Helvetica - animacja
http://www.mimeartist.com/helvetica/
test Arial vs. Helvetica
http://www.iliveonyourvisits.com/helvetica/
1984 – pierwszy "Mac"
niska rozdzielczość wczesnych komputerów wymagała stworzenia nowych fontów, które byłyby czytelne na ekranie;
1985 – Fontographer
przerabianie, projektowanie fontów dostępne dla każdego;
1996 r. Verdana
opracowana na zlecenie Microsoftu
miała sprostać wyzwaniu wyświetlania na ekranie
celem była maksymalna czytelność na ekranie, nawet przy niewielkim stopniu pisma;
web safe font
Verdana
Georgia
Comic Sans MS
Trebuchet MS
Arial Black
Arial
Helvetica
Impact
Times
Times New Roman
Courier
Courier New
Tahoma
Comic Sans MS
Impact
Avant Garde
Calibri
Brush Script Std
Garamond
Century Schoolbook
Bookman
Palatino
Tekst jest na ogół drukowany w wysokich rozdzielczościach, przez co odwzorowanie wektorowych krzywizn jest dokładne. Ekrany wyświetlają fonty w niskich rozdzielczościach (np. 72 dpi), co wymaga odwzorowywania tych samych łuków za pomocą kilkunastu pikseli. Zły hinting powoduje rozmywanie krawędzi fontów.
Istnieje niewiele fontów zaprojektowanych z myślą o ekranach, a i wśród nich niewiele posiada odpowiedni hinting (właściwość pozwalająca na zachowanie czytelności, przy niskich rozdzielczościach).
glif bez hintingu
glif z hintingiem
glify z hintingiem
glify bez hintingu
Hinting czcionek
to użycie pewnych metod do przyciągania krawędzi czcionek do siatki (np. pikseli matrycy), by uzyskać lepszy obraz. Jest to szczególnie zauważalne przy małym tekście wyświetlanym na ekranach o niskich rozdzielczościach — tam tekst bez hintingu jest niemal nieczytelny.
Hinty najczęściej są tworzone w edytorach czcionek i dodawane do nich. Większość edytorów ma funkcję automatycznego ich tworzenia, lecz można robić to także ręcznie.
Font replacement i przyszłość typografii w przeglądarkach
Techniki podmiany tekstu (font replacement techniques) polegają na dynamicznej zamianie standardowego tekstu, przez tekst, wygenerowany przez inną niż CSS technologię.
Najpopularniejsze rozwiązania korzystają z Flasha, javascriptu, svg, vml lub elementu canvas.
Wszystkie mają swoje wady i zalety, a poniżej krótka lista tych najpopularniejszych:

sIFR – i, ii, iii
cufón
Typekit
typography.js
TypeSelect

WADY:
Niestety starsze wersje Internet Explorera nie obsługują fontów w najpopularniejszych formatach (IE wymaga konwersji fontu TrueType do formatu EOT).
Dodatkowym ograniczeniem są licencje twórców i dystrybutorów fontów (większość nie zezwala na osadzanie na stronach WWW).
Darmowe albo tanie fonty zwykle nie są na tyle dobrze zaprojektowane, aby poradzić sobie na ekranie monitora.

@font-face {
font-family: 'Anonymouse Pro';
src: url('anonymousepro.otf');
}

h3 {
font-family: 'Anonymouse Pro';
}

Wraz z nowymi wersjami przeglądarek i nowymi silnikami wyświetlania fontów (jak np. Direct2D używany w IE9) @font-face stanie się błogosławieństwem dla designerów - warto więc trochę poeksperymentować...

http://collegiumpapricum.com/2010/03/typografia-na-stronach-internetowych/
http://nicewebtype.com/notes/2009/10/30/how-to-use-css-font-face/
Arts and Crafts – Ruch Odrodzenia Sztuk i Rzemiosł, po 1850 r.
ruch artystyczny, zrzeszający malarzy, rzeźbiarzy, architektów i rzemieślników w myśl tworzenia sztuki użytkowej, służącej dla całego społeczeństwa.
założony w 1888 roku w Anglii, przez Waltera Crane'a i C.R. Ashbee'go pod przewodnictwem Williama Morrisa. Inspiracją były idee angielskiego pisarza Johna Ruskina, że należy tworzyć sztukę użyteczną i funkcjonalną, jednak nie tracącą swoich estetycznych wartości. Dlatego artyści przeciwstawiali się produkcji mechanicznej, przemysłowej, na rzecz odrodzenia sztuki wykonywanej ręcznie.

CELE:
walka z chaosem stylistycznym XIX wieku
;
przywrócenie artystycznej rangi europejskiej sztuce drukarskiej i sztuce użytkowej (występowali przeciwko ówczesnym gustom publiczności, ukształtowanym przez stosunki kapitalistyczne oraz zubożałym artystycznie formom produktów przemysłowych);
należy tworzyć sztukę funkcjonalną, bez utraty wartości artystycznych
;
uważano, że sytuację można uzdrowić wracając do sztuki minionych epok; w dziedzinie drukarstwa zamierzali wskrzesić styl druku z XV w.
wzorem był William Caxton
powrót do prasy ręcznej
(zarzucenie prasy do szybkiego druku)
charakterystyczna cechą było osobiste kontrolowanie wszystkich etapów pracy nad drukiem;
styl pisma Morrisa – secesyjny, "litera artystyczna"
;
wpływy japonizmu i subiektywna stylizacja krojów historycznych
;
wskrzeszanie krojów historycznych staje się później modne w liternictwie;
ukształtowanie się nowoczesnej typografii propagandowej i reklamowej, stosującej niezwykle chwytliwe i agresywne formy;
fotoskład dawał możliwości zmiany kształtu liter na potrzeby reklamy – poprzez stosowanie różnych "zniekształcających" obiektywów)

TYPOGRAFOWIE:
WILLIAM MORRIS
PETER BEHRENS
RUDOLF KOCH
OTTO ECKMANN

KROJE
COOPERPLATE GOTHIC (Frederic W. Goudy, 1901)
ECKMANN ( Otto Eckmann, 1900 r.)

KROJE INSPIROWANE:
RENNIE MACKINTOSH (Phill Grimshaw 1996)
strona z "Poems" Szekspira; książka drukowana w 1893 r. przez W. Morrisa; czcionki cięte na wzór Nicolasa Jensona są nieco przysadziste i są dowodem na to, że Morris nie w pełni zrozumiał i wykorzystał zasady dawnych typów pism;
ECKMANN ( Otto Eckmann, 1900 r.) - znaki maja płynące, kwieciste kontury - krój przeznaczony do stosowania w dużych stopnaich pisma;
RENNIE MACKINTOSH (Phill Grimshaw 1996)
Reakcja na XIX wieczne monstrualne kroje pisma wykorzystywane w reklamie w formie tablicy-ostrzeżenia; Edward Johnston; 1906
Pismo renesansowe – antykwa renesansowa – pismo humanistyczne (
roman type
):
czerpało
wzory ze świata antycznego,
efekt zafascynowania ludzi Odrodzenia kulturą antyczną;
wielkie litery –
majuskuła
antykwy wykształciła się
w starożytnym Rzymie
i powróciła do użycia w renesansie, po wiekach panowania pism gotyckich; (pismo Gutenberga wzorowane było na pismie ręcznym, gotyckim)
małe litery –
minuskuła
antykwy
powstała w renesansie
, po wynalazku Gutenberga – wpływ na nią miała
minuskuła karolińska
z IX wieku;
pierwsze kroje humanistyczne (weneckie) pojawiły się w latach 1460–70. Nie były wzorowane już na ciemnych gotyckich pismach tj. tekstura, były jaśniejsze, o lżejszej formie.
Pismo renesansowe
antykwa renesansowa
pismo humanistyczne (
roman type
)
"PÓŁANTYKWA"
pismo odmienne od stosowanego dotychczas gotyku
"półantykwa" –
połączenie pisma gotyckiego
(stosowanego przez drukarzy) i
neokarolińskiej kursywy humanistycznej
, która wykształciła się u skrybów kancelaryjnych;
1464 r. – niemieccy zakonnicy Arnold Pannartz i Konrad Sweinheim otworzyli drukarnię we Włoszech
ROZWÓJ ANTYKWY RENESANSOWEJ
ok. 1475 r. pismo odlane przez weneckiego drukarza Nicolasa Jensona;
antykwa wycięta przez Francesco Griffa dla Manutiusa – 1495 r. – kolejny po piśmie Jensona stopień w ewolucji antykwy;
XVI w.
okres
przejściowy

Transitional

antykwa renesansowa XV / XVI wiek
XVII w.
antykwa barokowa
XVII wiek

CECHY ANTYKWY BAROKOWEJ:

duże
zróżnicowanie osi
poszczególnych liter;
w baroku typografowie zaczęli
łączyć antykwę z kursywą w jednym wierszu
;
kształty liter są
bardziej wymodelowane
, w mniejszym stopniu pisane niż kroje renesansowe;
ślady prowadzenia pióra nie są tak widoczne;
największy rozkwit –
XVII wiek
;
XVIII w.
MODERN
Cechy charakterystyczne antykwy klasycystycznej:
dwuelementowa, szeryfowa;
maksymalny kontrast szerokości cienkich i grubych kresek;
zwieńczenia z łezkowatych staja się okrągłe;
szeryfy cieńsze (włosowate), pozbawione łuków i ustawione prostopadle do głównych kresek znaków;
pionowa oś podkreślona przesadnym kontrastem szerokości kresek znaków okrągłych;
zdecydowanie wzrasta wysokość "x"
BODONI
DIDOT
XX w.
wiek XX w typografii – czas eksperymentów
litery cyfry i znaki interpunkcyjne używane w formie ilustracji
LETRASET, 1961
litery przenoszone na papier przez pocieranie kalki z drugiej strony;
łatwy dosęp – każdy mógł wykonać skład;
stosowany na nagłówki i druk afiszowy – łatwy w uzyciu;
Letraset zlecił opracowanie nowych krojów pisma, np: Countdown (futurystyczny krój Colina Brignala)
Neville Brody
font:
czcionka wektorowa
c.d.n.
Litera na przestrzeni wieków –
rozwój litery drukowanej od czasów Gutenberga do współczesności

animowana "historia typografii w skrócie"
antykwa linearna bezszeryfowa
See the full transcript